สำนักพิมพ์ไหนพิมพ์ Mate เพื่อนรัก ฉบับนิยายต้นฉบับ?

มีความสับสนอยู่ไม่น้อยเกี่ยวกับชื่อนิยาย 'room mate' เพราะชื่อนี้ถูกใช้ซ้ำในผลงานหลายภาษาและหลายแนว ทำให้เวลาคนถามว่า "ใครเป็นผู้เขียนนิยาย 'room mate' ฉบับต้นฉบับ" คำตอบไม่ได้มีเพียงชื่อเดียวที่ชัดเจน หลายครั้งฉันพบว่าคนที่อยากรู้จะหมายถึงเวอร์ชันใดเวอร์ชันหนึ่งโดยเฉพาะ—อาจเป็นนิยายรักวัยรุ่น นิยายวาย หรือนิยายแปลจากต่างประเทศ—ซึ่งแต่ละเวอร์ชันมีผู้เขียนต่างกันไป ในฐานะคนที่ชอบตามงานเขียนจากหลายแหล่ง ฉันมักจะชี้ว่าเมื่อชื่อเรื่องซ้ำกันเราจำเป็นต้องดูบริบทของฉบับที่ถาม เช่น ภาษาที่ตีพิมพ์ สำนักพิมพ์ หรือปีที่ออก เพื่อจะแยกแยะว่าเวอร์ชันไหนคือ "ต้นฉบับ" สำหรับผู้ถามคนนั้นมากกว่า ถ้าความต้องการคือคำตอบสั้น ๆ ว่าใครเขียนฉบับแรกสุดของงานที่ใช้ชื่อนี้ คำตอบแบบทั่วไปคือไม่มีผู้เขียนคนเดียวที่เป็นเจ้าของชื่อนี้ในเชิงสากล แต่ถ้าบอกว่าหมายถึงฉบับภาษาใดหรือประเทศไหน ฉันสามารถเล่าให้ละเอียดได้ในมุมมองของฉบับนั้น ๆ

ตรงประเด็นเลยคือ เรื่องนี้มีรายละเอียดชัดเจนกว่าที่คิด: นิยายบนเว็บอย่าง 'อดีต ปัจจุบัน อนาคต' บน Dek-D บางเรื่องได้รับการพิมพ์รวมเล่มโดยสำนักพิมพ์หลัก ขณะที่บางเรื่องก็ยังคงมีแค่ฉบับออนไลน์หรือฉบับรวมเล่มที่พิมพ์โดยผู้เขียนเองหรือสำนักพิมพ์อิสระ ฉันมักเจอกรณีที่งานยอดนิยมของแพลตฟอร์มเยาวชนถูกตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์เชิงพาณิชย์อย่าง 'แจ่มใส' หรือ 'สถาพรบุ๊คส์' แต่ก็มีอีกหลายเรื่องที่ถูกพิมพ์แบบสั่งจองล่วงหน้า (pre-order) ผ่านเพจของผู้เขียน หรือวางจำหน่ายผ่านร้านอินดี้และงานหนังสือเท่านั้น ดังนั้นถ้าพูดถึงฉบับรวมเล่มของ 'อดีต ปัจจุบัน อนาคต' จึงต้องดูรายละเอียดของแต่ละฉบับว่าวางจำหน่ายโดยใครและเป็น edition ไหนกันแน่ โดยทั่วไปแล้วถ้ามีนิยายจาก Dek-D ถูกพิมพ์เป็นเล่มจริง จะมีสัญญาณซึ่งชี้ชัดว่าใครเป็นผู้พิมพ์ เช่น ปกหนังสือจะระบุชื่อสำนักพิมพ์ คำโปรยหรือบาร์โค้ดที่มี ISBN และหน้าข้อมูลหนังสือ (colophon) จะบอกปีที่พิมพ์และผู้จัดพิมพ์ ฉันมักจะเช็กข้อมูลพวกนี้เมื่อเห็นคนพูดถึงฉบับรวมเล่ม เพราะบางครั้งชื่อเรื่องเดียวกันอาจมีหลายฉบับที่พิมพ์คนละสำนักพิมพ์ เช่น ฉบับพิมพ์เชิงพาณิชย์กับฉบับ self-published จึงควรดูภาพปกและหน้าข้อมูลก่อนตัดสินใจซื้อ มุมมองอีกด้านที่อยากแชร์คือ วิถีการพิมพ์ของนิยายออนไลน์ในไทยยังหลากหลายมาก—มีทั้งที่สำนักพิมพ์ใหญ่รับไปทำเป็นซีรีส์รวมเล่มจริงจัง มีทั้งที่นักเขียนรวมเล่มแล้วให้สำนักพิมพ์อิสระช่วยจัดพิมพ์ และมีบางครั้งที่สำนักพิมพ์รองรับแค่เป็นลิขสิทธิ์ดัดแปลงไปทำโปรเจกต์อื่น ๆ ดังนั้นถ้าพบคนพูดถึง 'ฉบับรวมเล่ม' ของ 'อดีต ปัจจุบัน อนาคต' ให้สังเกตว่าพวกเขาพูดถึงฉบับไหน—ถ้าเป็นฉบับที่ซื้อได้ตามร้านหนังสือใหญ่ มักจะมีชื่อสำนักพิมพ์และ ISBN ปรากฏชัดเจน แต่ถ้าเป็นฉบับพิมพ์เอง จะเห็นคำว่า 'self-published' หรือระบุช่องทางสั่งซื้อเป็นเพจผู้เขียนหรือชุมชนเฉพาะ สรุปแบบเป็นมุมมองส่วนตัว: ฉันชอบความรู้สึกเมื่อเรื่องโปรดจากเว็บกลายเป็นหนังสือจริง เพราะปกริ้วๆ ของงานพิมพ์ให้ความรู้สึกต่างจากหน้าจอ แต่ก็เข้าใจดีว่าการพิมพ์มีหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นสำนักพิมพ์ใหญ่หรือสำนักพิมพ์อิสระ การได้จับเล่มที่มีปกและคอนเทนต์ครบถ้วนมันยังคงทำให้ตื่นเต้นทุกครั้ง

ชื่อเรื่องนี้มักจะปรากฏในหมวดนิยายออนไลน์ของจีนเป็นหลัก และฉบับต้นฉบับมักเผยแพร่ทางเว็บแพลตฟอร์มใหญ่ของจีน เช่น '起点中文网' ซึ่งเป็นที่นิยมสำหรับนิยายแนวกำลังภายในและแฟนตาซี ผมอ่านมาเห็นว่าเวอร์ชันภาษาอังกฤษมีการแปลลงบนแพลตฟอร์มแปลเชิงพาณิชย์บางแห่ง ทำให้ง่ายต่อการซื้อเป็นอีบุ๊กบนร้านสากลอย่าง 'Amazon Kindle' หรือผ่านบริการของผู้ให้บริการแปลเชิงพาณิชย์ที่ขายสิทธิเป็นอีบุ๊ก ฉะนั้นถ้าต้องการฉบับที่ถูกลิขสิทธิ์ ให้มองหาเวอร์ชันที่ระบุผู้แปลและสำนักพิมพ์อย่างชัดเจน ส่วนฉบับพิมพ์กระดาษในภาษาไทย ณ ที่เคยตามอยู่ยังไม่มีสำนักพิมพ์ใหญ่ในไทยประกาศจัดพิมพ์อย่างเป็นทางการ ดังนั้นเส้นทางที่ปลอดภัยสุดตอนนี้คือซื้อฉบับอีบุ๊กจากร้านที่มีสิทธิ์จัดจำหน่ายหรืออ่านจากต้นฉบับภาษาจีนบนแพลตฟอร์มต้นทาง ชอบที่เรื่องเล่าแบบนี้ได้ชีวิตจากฉบับแปลที่ดูแลดี ๆ เพราะรายละเอียดฉากต่อสู้กับปรัชญาเล็ก ๆ ถูกเก็บไว้ให้ครบ

เราเชื่อว่าฉบับนิยายของ 'เพื่อนกันมันส์ดี' น่าจะมีรากมาจากนิยายออนไลน์ที่ลงเป็นตอน ๆ บนแพลตฟอร์มของนักเขียนสมัครเล่น ซึ่งเป็นกรณีที่เห็นบ่อยในวงการไทยเมื่อเรื่องราวที่เข้าถึงง่ายและปฏิสัมพันธ์กับผู้อ่านสูง กลุ่มผู้อ่านช่วยพัฒนาคาแรกเตอร์และพล็อตจนมีความเป็นรูปเป็นร่างพอที่จะนำไปตีพิมพ์จริงจัง การที่นิยายแบบนี้เติบโตจากพื้นที่ออนไลน์ทำให้สไตล์การเล่าเป็นกันเอง มีมุกเฉพาะที่คุยกับคนอ่านได้ และมีซีนเพื่อนซี้ที่กระชากอารมณ์ง่าย การดัดแปลงมาเป็นฉบับนิยายมืออาชีพมักจะมีการขัดเกลาโครงเรื่อง เติมฉากขยายความความสัมพันธ์ และจัดวางจังหวะเล่าใหม่เพื่อให้เหมาะกับการอ่านแบบต่อเนื่องในรูปเล่ม เท่าที่สังเกต งานแนวนี้มักได้แรงหนุนจากฟีดแบ็กคนอ่านก่อนแล้วค่อยกลายเป็นเวอร์ชันที่ตั้งใจมากขึ้น ซึ่งทำให้ฉบับนิยายของ 'เพื่อนกันมันส์ดี' ให้ความรู้สึกทั้งคุ้นเคยและพัฒนาไปพร้อมกันในเวลาเดียวกัน

เราเป็นคนที่ติดตามนิยายไทยออนไลน์บ่อย ๆ และเมื่อเห็นเรื่อง 'ฉันนั้น ยังรักเธอ' หลายคนมักสงสัยว่าใครเป็นผู้แต่งต้นฉบับจริง ๆ จากประสบการณ์ของเรา นิยายบางเรื่องที่ดังในชุมชนออนไลน์ไม่ได้มีชื่อผู้แต่งแบบเป็นทางการเผยแพร่อย่างชัดเจนเสมอไป บ่อยครั้งจะพบว่าเรื่องที่ถูกแชร์อย่างกว้างขวางอาจเริ่มจากงานของนักเขียนนามปากกาในเว็บบอร์ดหรือแพลตฟอร์มนิยายออนไลน์ ก่อนจะถูกดัดแปลงหรือพิมพ์ซ้ำโดยสำนักพิมพ์ต่าง ๆ ทำให้เกิดความสับสนว่าฉบับต้นฉบับมาจากใคร การมองเรื่องนี้ในมุมของคนอ่านอย่างเรา ทำให้เข้าใจได้ว่าการติดตามแหล่งที่มาและหน้าปกของแต่ละฉบับช่วยให้เห็นเครดิตของผู้แต่งชัดขึ้น บางครั้งชื่อผู้แต่งที่ปรากฏบนปกฉบับพิมพ์อาจเป็นผู้รวบรวมหรือผู้ดัดแปลงจากต้นฉบับออนไลน์ ไม่ต่างจากที่เคยเห็นกับงานแปลหรือผลงานที่กลายมาเป็นเวอร์ชันละครทีวีอย่าง 'The Notebook' ที่ผ่านมือคนทำหลายชุดจนต้นฉบับกับฉบับตีพิมพ์มีข้อมูลไม่เหมือนกัน ดังนั้นเมื่อต้องการยืนยันชื่อผู้แต่งต้นฉบับจริง ๆ ควรมองหาข้อมูลเครดิตในฉบับที่เป็นต้นฉบับหรือประกาศจากผู้เผยแพร่โดยตรง และสำหรับเรื่องนี้เองก็ยังคงเป็นหัวข้อที่คนรักวรรณกรรมในชุมชนพูดคุยกันอยู่เสมอ

ฉันชอบถือหนังสือหนาๆ ไปนั่งอ่านตามคาเฟ่ และพอเห็นปกรวมเล่มของ 'จูเซียนกระบี่เทพสั่งหาร' ก็ต้องสะดุดตาเลย — ฉบับรวมเล่มที่วางจำหน่ายในไทยเป็นผลงานจัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์สถาพรบุ๊คส์ ฉบับพิมพ์ออกมาในรูปแบบปกอ่อนพร้อมกระดาษหนาพอสมควร เหมาะสำหรับคนที่อยากอ่านรวบยอดเป็นเล่มไม่ต้องตามตอนบนเว็บ การจัดหน้ากับการแปลที่ลงเล่มออกมาค่อนข้างใส่ใจรายละเอียด ทั้งคำอธิบายชื่อเฉพาะและหมายเหตุบางส่วนที่ช่วยให้ผู้อ่านไทยเข้าใจวัฒนธรรมและแนวคิดของเรื่องได้ดีขึ้น ถึงแม้สำนวนแปลจะไม่ใช่แบบสละสลวยจนเหมือนงานวรรณกรรมคลาสสิก แต่ก็รักษาจังหวะการเล่าและอารมณ์ฉากแอ็คชันได้อย่างน่าพอใจ สำหรับคนที่เป็นนักสะสม ฉบับรวมเล่มของสถาพรมีการแจกโคสเตอร์หรือปกพิเศษในรอบพิมพ์แรกบ้างเป็นครั้งคราว ถ้าอยากได้ฉบับที่เรียบร้อยและอ่านสะดวก ฉบับรวมเล่มนี้เป็นตัวเลือกที่ดีทั้งเรื่องคุณภาพการพิมพ์และการเข้าถึงในร้านหนังสือทั่วไป

ชื่อนี้ฟังดูคุ้นมากในวงแฟนคลับนิยายรักวัยรุ่นไทย แต่เรื่องการมีฉบับนิยายพิมพ์อย่างเป็นทางการของ 'จากเธอกับฉันเพื่อนกันใช่ ไหม' นั้นไม่ได้ชัดเจนหรือแพร่หลายเท่ากับงานบางเรื่องที่ถูกดัดแปลงข้ามสื่อบ่อย ๆ ในมุมของคนที่ติดตามทั้งเว็บตูนและนิยาย แทบจะเจอกรณีสองแบบบ่อย ๆ คือเรื่องที่เริ่มจากนิยายแล้วถูกดัดแปลงเป็นการ์ตูนหรือซีรีส์ กับอีกแบบที่เริ่มจากเว็บตูนแล้วมีนิยายสปินออฟออกมา ซึ่งมักขึ้นอยู่กับความนิยมและการตัดสินใจของสำนักพิมพ์ สำหรับงานที่มีฐานแฟนใหญ่ จะเห็นนิยายฉบับทางการตามมาเหมือนกรณีของ 'Kimi ni Todoke' ที่มีทั้งมังงะ นวนิยาย และละคร แต่สำหรับ 'จากเธอกับฉันเพื่อนกันใช่ ไหม' ฉันไม่เคยเจอฉบับนิยายพิมพ์จากสำนักพิมพ์ใหญ่ที่เป็นข่าวโดดเด่น อีกมุมหนึ่งที่ทำให้ความสับสนเกิดขึ้นคือแฟนฟิคและเรื่องสั้นที่แฟน ๆ สร้างขึ้นเอง ซึ่งมีการตีความหรือขยายความสัมพันธ์ตัวละครจนดูเหมือนนิยายเต็มรูปแบบ ฉันเองมักจะเก็บผลงานพวกนี้ไว้เป็นคอลเลคชันส่วนตัวและมองว่าแม้มันจะไม่ใช่ฉบับทางการ แต่ก็เติมเต็มความอยากรู้ของแฟน ๆ ได้ดีอยู่เหมือนกัน

ปกของ 'บ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย' ฉบับแปลไทยออกโดยสำนักพิมพ์นานมีบุ๊คส์ และฉบับที่ฉันมีอยู่เป็นเวอร์ชันที่แจกตามร้านหนังสือใหญ่ ๆ ในเมือง สมัยที่ยังตามสะสมหนังสือเด็ก ฉบับนี้ชวนให้หยิบเพราะสีสันสดใสและการเรียบเรียงเนื้อหาที่เข้าถึงเด็กได้ง่าย นานมีบุ๊คส์มีแนวทางชัดเจนในการนำหนังสือความรู้สำหรับเด็กเข้ามา โดยมักใส่ภาพประกอบและคำอธิบายที่ไม่ซับซ้อน ทำให้หัวข้อวิทยาศาสตร์ชวนติดตาม และยังเห็นได้ตามห้องสมุดโรงเรียนด้วย สิ่งที่ประทับใจคือการแปลที่คงความเป็นมิตรกับผู้อ่านเด็ก ไม่กระด้างหรือยืดยาวเกินไป เหมาะจะอ่านให้ฟังก่อนนอนหรือใช้เป็นกิจกรรมในห้องเรียนเล็ก ๆ น้อย ๆ สรุปว่าใครมองหาฉบับภาษาไทยของ 'บ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย' ให้มองหาป้ายชื่อสำนักพิมพ์นานมีบุ๊คส์บนปกแล้วจะหาได้ไม่ยาก

นี่เป็นหนังสือที่ฉันหยิบอ่านบ่อยจนมุมกระดาษเริ่มเปียกจากการยิ้มอยู่คนเดียวบนรถเมล์ 'สุคนธา' ถูกตีพิมพ์ในรูปแบบต่าง ๆ ตามรอบของความนิยมและการเรียบเรียงใหม่ ๆ ของผู้แต่ง ดังที่ฉันเห็นมา มีฉบับปกอ่อนที่เป็นเวอร์ชันมาตรฐาน ซึ่งมักเป็นฉบับพิมพ์ครั้งแรกหรือพิมพ์ซ้ำเพื่อวางจำหน่ายทั่วไป ฉบับปกแข็งมักจะออกในกรณีพิเศษ — เช่น ฉลองครบรอบหรือรวมงานสำคัญของผู้แต่งไว้ด้วยกัน — ทำให้หน้ากระดาษและการเข้าเล่มเรียบร้อยกว่า เหมาะกับคนที่อยากเก็บรักษาเป็นสมบัติ นอกจากนี้ยังมีฉบับพ็อกเก็ตบุ๊กที่เน้นความประหยัดและการพกพา ที่ฉันเคยเห็นวางขายในงานหนังสือกับร้านหนังสือขนาดเล็ก และยุคหลัง ๆ มักมีทั้งรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์หรือ e-book ที่สะดวกเวลาต้องการอ่านทันที ฉบับเสียงหรือ audiobook ก็เริ่มมีผู้ผลิตขึ้นมาบ้างสำหรับคนที่ชอบฟัง ข้อสังเกตง่าย ๆ คือดูรายละเอียดสำนักพิมพ์บนหน้าปกหรือหน้ารายละเอียดต้นเล่มเพื่อยืนยันว่าฉบับที่อยู่ในมือนั้นเป็นฉบับไหน เพราะแต่ละสำนักพิมพ์อาจมีการเรียบเรียงหรือเพิ่มคำนำไม่เหมือนกัน ส่วนสำนักพิมพ์ที่จัดพิมพ์จริง ๆ มักเป็นทั้งสำนักพิมพ์หลักและสำนักพิมพ์ย่อยที่ขอสิทธิ์ตีพิมพ์ในรอบใหม่ ๆ ถ้ามีความอยากได้ฉบับใดเป็นพิเศษ การตรวจดู ISBN และปีพิมพ์ช่วยให้เข้าใจได้ชัดเจนขึ้น ฉันเองมักเลือกฉบับที่มีบทนำใหม่จากผู้เขียนหรือบทสัมภาษณ์พิเศษ เพราะมันเพิ่มมุมมองและความอบอุ่นให้กับเรื่องราวที่คุ้นเคยได้อย่างไม่น่าเชื่อ

ช่วงเซลล์หนังสือใหญ่ๆ มักเป็นเวลาที่ 'เพื่อน' เวอร์ชันแปลไทยลดหนักที่สุด และฉันมักจะไปส่องชั้นวางของร้านใหญ่ก่อนเสมอ SE-ED, B2S และร้านหนังสือออนไลน์ของสำนักพิมพ์อย่าง Naiin มักมีโปรโมชันประจำเทศกาล—ถ้ามีบัตรสมาชิกหรือโค้ดส่วนลดก็ลดได้อีกเยอะ ฉันชอบเทียบราคาระหว่างสาขาจริงกับหน้าเว็บเพราะบางครั้งสาขาที่อยู่ไกลออกไปมีสต็อกเหลือและลดมากกว่าสาขาในห้าง อีกข้อดีคือการจับตางานสัปดาห์หนังสือหรือแฟร์ในห้าง เพราะบางครั้งมีราคาช็อกโลกสำหรับหนังสือแปลฮิตอย่าง 'เพื่อน' ใส่ใจชื่อผู้แปลและปีพิมพ์ด้วย ฉันมักเลือกฉบับที่มีหมายเลข ISBN ชัดเจนและสภาพปกดี จะได้ไม่เจอความแตกต่างของการแปลที่ทำให้ผิดหวัง สรุปว่าเปรียบเทียบที่ร้านใหญ่แล้วตามงานเซลล์จะได้ของคุ้มที่สุด