อ ลิ ซ วัน เด อ ร์ แลนด์ ดูได้ที่ไหน

ความฝันที่แตกสลายกับโลกมหัศจรรย์—'อลิซ วันเดอร์แลนด์' เล่าเรื่องเด็กหญิงอลิซที่ตกลงไปในรูกระต่าย แล้วพบกับดินแดนที่เต็มไปด้วยสิ่งมีชีวิตประหลาดและกฎธรรมชาติที่ไร้เหตุผล ผลงานของลูอิส แคร์รอลล์ไม่ใช่แค่เทพนิยายสำหรับเด็ก แต่ซ่อนการเสียดสีสังคมยุควิกตอเรียและเล่นกับตรรกะทางภาษาอย่างแยบยล ตัวละครอย่างแมดแฮตเตอร์หรือราชินีหัวใจแดงกลายเป็นสัญลักษณ์ในวัฒนธรรมสมัยนิยม พวกเขาสะท้อนความบิดเบี้ยวของมนุษย์เมื่อต้องอยู่ภายใต้ระบบอัน absurd บทสนทนาที่ดูไร้สาระกลับมีแง่มุมปรัชญาเกี่ยวกับความหมายของการมีตัวตน แม้แต่ฉากการทดลองชาที่ไม่มีวันจบก็เปรียบเสมือนวงจรชีวิตที่เราติดกับดักโดยไม่รู้ตัว ทุกวันนี้ยังมีคนตีความเรื่องนี้นับร้อยแบบ ทั้งมองเป็นอาการหลอนจากพืชเสพติด จนถึงการเดินทางของจิตไร้สำนึก แต่สำหรับฉัน มันคือกระจกบิดๆ ที่สะท้อนให้เราตั้งคำถามกับ 'ความปกติ' ในชีวิตประจำวัน

รู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งที่พูดถึงอนิเมะคลาสสิกอย่าง 'Alice in Wonderland'! งานสร้างของญี่ปุ่นที่ดัดแปลงจากนิยายสุดเพี้ยนของ Lewis Carroll ออกฉายครั้งแรกในปี 1983 โดย Nippon Animation เป็นส่วนหนึ่งของซีรีส์ 'World Masterpiece Theater' ที่ดัดแปลงวรรณกรรมเด็กชื่อดัง ความพิเศษของเวอร์ชันนี้คือการตีความใหม่ที่เน้นบรรยากาศเหมือนฝัน ผสมผสานการเดินทางของอลิซเข้ากับองค์ประกอบแฟนตาซีแบบญี่ปุ่นดั้งเดิม แม้จะไม่โด่งดังเท่ารีเมคฮอลลีวูด แต่ก็เป็นผลงานที่แฟนพันธุ์แท้ยกย่องในด้านความจงรักภักดีต่อต้นฉบับหนังสือ แอนิเมชันยุค 80 ให้ความรู้สึกนุ่มนวลด้วยสีน้ำและดีเทลการเคลื่อนไหวที่ดูมีชีวิตชีวาแม้เทียบกับมาตรฐานปัจจุบัน

หลายปีแล้วที่ฉันชอบวนกลับไปฟังแผ่นเพลงเก่า ๆ ของภาพยนตร์ 'Alice in Wonderland' ฉบับคลาสสิก และถ้าต้องเลือกเพลงที่คนส่วนใหญ่จดจำได้ทันที ฉันยกมือให้ 'The Unbirthday Song' เสียงติดหู ความขบขันในทำนองกับเนื้อร้องที่เฉลิมฉลองความไม่ธรรมดาทำให้มันโดดเด่นกว่าชิ้นอื่น ๆ ในอัลบั้ม ฉากงานน้ำชาของมาดแฮตเตอร์ในภาพยนตร์ต้นฉบับกลายเป็นภาพจำ ซึ่งเพลงนี้ผสมผสานบทเพลงและบทพูดได้อย่างลงตัว เสียงฮัมเมโลดี้ที่วนไปวนมและท่อนคอรัสที่ร้องประจำว่า "a very merry unbirthday to you" ถูกนำกลับมาร้องในงานแสดง ตัดพ้อเป็นมีม หรือถูกนำมาใช้ในโฆษณา ทำให้เพลงยังคงมีชีวิตอยู่ในวัฒนธรรมป็อปมากกว่าบทเพลงอื่น ๆ ที่สวยงามแต่เจาะกลุ่มผู้ฟังแคบกว่า ในเชิงดนตรี เพลงนี้เรียบง่ายพอที่จะร้องตามได้ แต่เต็มไปด้วยรายละเอียดเชิงจัดวางที่ช่วยสร้างบรรยากาศประหลาดใจและความไหลลื่นของฉาก ฉันคิดว่าความเป็นสากลของธีมเฉลิมฉลองแบบแปลก ๆ และการนำเสนอที่ตลกผสมแปลก ทำให้มันถูกเลือกซ้ำในอัลบั้มรวมเพลง การแสดงสด และการ์ตูนล้อเลียน ถึงแม้ว่าเพลงอื่นอย่าง 'I'm Late' จะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวและประทับใจในเชิงละครมาก แต่ถ้าวัดจากการถูกอ้างอิงและครอบคลุมทางวัฒนธรรม ทั้งรุ่นเก่าและรุ่นใหม่มักจะนึกถึง 'The Unbirthday Song' เป็นอันดับแรก นี่คือเพลงที่ทำให้ฉากงานน้ำชายังอยู่ในความทรงจำของคนดูจนถึงทุกวันนี้

จริงๆ แล้ว 'Alice in Wonderland' หรือ 'อลิซในแดนมหัศจรรย์' นั้นเป็นวรรณกรรมคลาสสิกที่ถูกพูดถึงมานานมากแล้วล่ะ แต่ถ้าพูดถึงหนังสือที่เกี่ยวข้องกับ 'Alice in Wonderland' ในแง่ของหนังสือภาพ หรือการ์ตูนที่ดัดแปลงจากต้นฉบับ ก็มีอยู่เยอะเลยนะ อย่างแรกที่อยากแนะนำคือหนังสือฉบับแปลภาษาไทยที่หลายสำนักพิมพ์จัดพิมพ์ บางเล่มก็มีการ์ตูนประกอบสวยๆ แบบเต็มสี ใส่ภาพวาดสไตล์คลาสสิกที่ดูคล้ายกับต้นฉบับภาษาอังกฤษดั้งเดิม บางเล่มก็มีคำอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับที่มาของเรื่อง ทำให้เห็นความลึกซึ้งของเรื่องนี้มากขึ้น ส่วนอีกแบบที่พบได้บ่อยคือหนังสือภาพแบบ pop-up ที่มีฉากสามมิติสวยงามเวลาดึงหรือเปิดออก มันเหมาะกับคนที่ชอบเก็บหนังสือสวยๆ ไว้โชว์มากกว่าเพื่ออ่าน เพราะเนื้อหาอาจจะถูกย่อให้สั้นลง แต่ภาพประกอบนั้นอลังการมากจริงๆ

ฉันชอบแนะนำให้เริ่มกับฉบับแปลที่ปรับภาษาให้ร่วมสมัยและมีภาพประกอบเมื่อใครสักคนถามว่าฉบับแปลไทยของ 'อลิซในแดนมหัศจรรย์' ฉบับไหนอ่านง่ายที่สุด เพราะฉบับพวกนี้ลดอุปสรรคทางภาษาได้เยอะ เหมาะกับคนที่อยากสนุกกับเรื่องราวโดยไม่ติดกับศัพท์โบราณหรือมุกคำที่แปลยาก ฉบับแปลสำหรับเด็กหรือฉบับที่ปรับภาษาใหม่มักใช้ประโยคสั้น คำศัพท์ที่คุ้นเคย และใส่ภาพประกอบที่ช่วยเล่าเรื่องแทนคำอธิบายยืดยาว ฉบับแบบนี้จะให้ความรู้สึกเหมือนอ่านนิทานภาพมากกว่าหนังสือคลาสสิกหนักภาษา ฉากคลาสสิกอย่างงานชงชาและประโยคแปลก ๆ ของตัวละครต่าง ๆ จะถูกถ่ายทอดให้เข้าใจง่ายขึ้นโดยไม่ต้องจับใจความจากโวหารแบบวิคตอเรียนที่ซับซ้อน ถ้าต้องการคำแนะนำแบบสั้น ๆ ให้มองหาคำว่า "ฉบับปรับปรุง" หรือ "ฉบับสำหรับเยาวชน" บนปก รวมทั้งมองหาภาพประกอบที่ชัดเจนเพราะภาพจะทำหน้าที่เป็นตัวช่วยแปลความหมายไปในตัว ฉบับเช่นนี้เหมาะทั้งกับเด็ก ๆ ที่อยากรู้จักโลกแฟนตาซีและผู้ใหญ่ที่อยากสัมผัสความเพลิดเพลินของเรื่องโดยไม่ติดกับมุกภาษายุคเก่า สรุปแล้ว ถ้าเป้าหมายคืออ่านง่ายและสนุก ฉบับภาพประกอบหรือฉบับปรับภาษาใหม่คือประตูที่ดีที่สุดสำหรับคนเริ่มต้น — ลองเปิดหน้าตัวอย่างแล้วปล่อยให้ภาพกับประโยคสั้น ๆ นำทาง ก็จะเข้าใจโลกของ 'อลิซในแดนมหัศจรรย์' ได้เร็วขึ้นและยังคงยิ้มกับความแปลกของเรื่องได้อย่างสบายใจ

การผจญภัยใน 'Alice in Wonderland' ไม่เคยจบลงจริงๆ เพราะโลกแห่งจินตนาการของลูอิส แคร์รอล ถูกต่อยอดทั้งในรูปของภาคหนังสือและสื่ออื่นๆ อย่างนับไม่ถ้วน ถ้าเอ่ยถึงภาคต่อที่เป็นทางการ แน่นอนว่า 'Through the Looking-Glass' คือคำตอบ เวลาเราหยิบหนังสือเล่มนี้ขึ้นมา อารมณ์มันต่างจากภาคแรกชัดเจนเลยนะ แทนที่จะเป็นรูหนอนคราวนี้อลิซเดินผ่านกระจกเข้าไปในโลกที่ทุกอย่างย้อนกลับและเต็มไปด้วยปริศนาตรรกะแปลกๆ ตัวละครอย่างฮัมตี้ ดัมตี้ หรืออัศวินขาวกับแดงก็กลายมาเป็นไอคอนไม่แพ้ราชินีหัวใจในภาคแรก ส่วนนอกเหนือจากนั้น ยังมีงานadaptอีกเยอะ ทั้งเกม 'American McGee's Alice' ที่ดาร์กกว่าต้นฉบับ หรือแม้แต่ซีรีส์อนิเมะญี่ปุ่นอย่าง 'Pandora Hearts' ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากโลกแฟนตาซีอันทรงเสน่ห์นี้ ผมว่าความงดงามของอลิซคือมันเปิดพื้นที่ให้ศิลปินตีความได้ไม่รู้จบจริงๆ

'อลิซ วันเดอร์แลนด์' เป็นผลงานคลาสสิกที่เต็มไปด้วยตัวละครสุดเพี้ยนและน่าจดจำ ตัวเอกหลักคืออลิซ เด็กหญิงขี้สงสัยที่ตกไปในโลกใต้ดินหลังไล่กระต่ายขาวตัวหนึ่ง นอกจากอลิซแล้ว ยังมีตัวละครสำคัญอย่าง 'กระต่ายขาว' ที่เร่งรีบตลอดเวลา 'ราชินีหัวใจ' ผู้ชอบสั่งตัดหัวคน 'แมวเชสเชียร์' ที่หายตัวได้เหลือแต่รอยยิ้ม 'แจ๊บเบอร์ว็อกกี้' ตัวละครพูดไม่รู้จบ และ 'แฝดทวีดิลดัมกับทวีดิลดี' คู่แฝดที่ชอบพูดคุยไร้สาระ แต่ละตัวถูกสร้างขึ้นมาอย่างมีเอกลักษณ์สะท้อนความ absurd ของโลกวันเดอร์แลนด์

ในฐานะคนที่หลงใหลนิยายแฟนตาซีและเรื่องแปลกประหลาด ฉันมองว่าโครงเรื่องของ 'อลิซ อิน วัน เด อร์ แลนด์' ถูกเล่าเหมือนการเดินทางทางความคิดของเด็กคนหนึ่งที่หลุดเข้าไปในโลกซึ่งตรรกะถูกพลิกหัวกลับ มันเริ่มจากการตามกระต่ายขาวที่รีบร้อน ลงไปตามโพรงแล้วกลายเป็นการสำรวจฉากต่าง ๆ ที่แปลกและไม่มีเหตุผลชัดเจน เหตุการณ์คนละชิ้นคนละตอนยืนเด่นโดยไม่ต้องเชื่อมโยงด้วยโครงเรื่องย่อยเดียวตลอดไป — นี่แหละเสน่ห์ของหนังสือ เพราะแต่ละตอนเหมือนเป็นหน้าต่างไปสู่การเล่นคำ ตรรกะบิดเบี้ยว และการวิจารณ์สังคมวิคตอเรียนที่ถูกซ่อนในมุกตลก ระหว่างทาง Alice พบตัวละครแปลก ๆ มากมายที่แต่ละคนสะท้อนวิถีคิดต่างกัน เช่นแมว Cheshire ที่ปรากฏแล้วหาย ไม่เคยให้คำตอบตรง ๆ แต่ชอบตั้งคำถาม; Mad Hatter กับชาในงานเลี้ยงที่ไม่สิ้นสุดซึ่งเป็นการเย้ยหยันพิธีกรรมเวลาและกาลเทศะ; Queen of Hearts ผู้ชอบตัดหัวคนแบบไม่ตั้งใจและเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจที่ไร้เหตุผล ความต่อเนื่องของเรื่องไม่ได้มาจากเส้นเรื่องเดียวแต่จากบรรยากาศความฝันและความรู้สึกไม่มั่นคงของตัวเอก ทำให้ตอนจบของการพิจารณาคดีดูเหมือนการล้มเลิกตรรกะอย่างตั้งใจ ก่อนที่ Alice จะตื่น—หรือไม่ตื่น—กลับสู่โลกจริง สิ่งที่ทำให้ฉันยังคงยิ้มได้หลังการอ่านคือความกล้าที่จะเล่นกับภาษาและโครงสร้างทางนิทาน หนังสือไม่เคยอธิบายทุกอย่าง แต่ปล่อยให้ผู้อ่านเติมช่องว่างด้วยอารมณ์และคำถามของตัวเอง ในฐานะผู้อ่านคนหนึ่ง ฉันคิดว่าพลัดตกลงไปในความฝันของ Alice นั้นเหมือนการปลดปล่อยจากกฎเกณฑ์ประจำวัน เป็นการเตือนว่าโลกของความหมายสามารถถูกย่อยใหม่ได้เสมอ และบางครั้งความบ้าบอที่ดูไร้สาระก็คือกระจกสะท้อนความจริงที่เรามองข้าม

ความวุ่นวายทั้งหมดเริ่มจากกระต่ายขาวที่วิ่งผ่านสวนของฉันและชวนให้ฉันตามเข้าไปจนตกหลุมลงไปใต้ดิน ฉันตกลงไปในโลกที่ไม่ยอมเป็นไปตามกฎธรรมดา—สิ่งที่เล็กก็ขยาย สิ่งที่ใหญ่ก็หด และเวลาเองก็ดูสับสน ในเส้นเรื่องของ 'อลิซในแดนมหัศจรรย์' ฉันได้เจอกับตัวละครหลากสีสันตั้งแต่แมลงหนอนสูบบุหรี่ที่ถามคำถามเชิงปรัชญา ไปจนถึงเจ้าแมวเชเชอร์ที่ชอบปรากฏแล้วหายไป ความเปลี่ยนแปลงขนาดร่างกายจากการกินเห็ดหรือดื่มน้ำที่ทำให้ฉันโตขึ้นหรือเล็กลงเป็นจุดที่สะท้อนความไม่แน่นอนของการเป็นตัวตน เส้นเรื่องไต่ขึ้นไปจนถึงสนามครีเก็ตของราชินีแดง บทสรุปจบในห้องพิจารณาคดีที่เต็มไปด้วยความบ้าคลั่งและการ์ดที่วิ่งวุ่นวาย ฉันตื่นขึ้นมาจากความฝันนั้นด้วยความรู้สึกว่าทุกเหตุการณ์อาจเป็นแค่การยั่วเล่นของจินตนาการ แต่มันก็ทิ้งร่องรอยความมหัศจรรย์และความแปลกประหลาดไว้ในหัวใจของฉันนานทีเดียว

แหล่งดูแบบถูกลิขสิทธิ์ที่ชัดเจนที่สุดคงหนีไม่พ้น 'Netflix'. ฉันติดตาม 'อลิส อิน บอเดอร์แลนด์' แบบซีรีส์ไลฟ์แอ็กชันมานาน เลยบอกได้เลยว่าเวอร์ชันที่หลายคนพูดถึงนั้นเป็นผลงานที่ Netflix ถือสิทธิ์สตรีมมิ่งไว้เป็นหลัก ทั้งซีซันแรกและซีซันต่อ ๆ มาอยู่บนแพลตฟอร์มนี้โดยตรง ดังนั้นถ้าต้องการดูแบบถูกลิขสิทธิ์และได้ภาพคม เสียงชัด พร้อมซับ/พากย์ที่ถูกต้อง การสมัครสมาชิก 'Netflix' คือวิธีที่มั่นใจที่สุด ทางเลือกเสริมที่ฉันแนะนำเมื่ออยากสะสมคือมองหาแผ่นบลูเรย์หรือดีวีดีที่วางขายในญี่ปุ่นหรือร้านค้าระดับสากลบางแห่ง แต่ข้อสำคัญคือควรซื้อจากร้านที่เป็นตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการเท่านั้น เพราะมีการเผยแพร่แบบลิขสิทธิ์เฉพาะบางพื้นที่แตกต่างกันไป เช่นเดียวกับฮิตอื่น ๆ อย่าง 'Squid Game' ที่บางประเทศก็ได้ดูเฉพาะบนแพลตฟอร์มเดียวเช่นกัน โดยสรุป ถ้าอยากดูแบบง่ายและถูกต้อง เลือก 'Netflix' เป็นหลัก แล้วถ้าอยากเก็บเป็นของจริงหรือรองรับพื้นที่ที่ไม่มีสตรีมมิ่ง ก็หาซื้อแผ่นจากตัวแทนจำหน่ายที่เชื่อถือได้ ก็จะได้ทั้งภาพและความสบายใจในการสนับสนุนผลงานอย่างถูกต้อง