อัศวินจอมตะกละ มังงะ ต่างจากไลท์โนเวลตรงไหนบ้าง

ความต่างสำคัญที่สุดสำหรับฉันคือความลึกของการบรรยายที่ตัวหนังสือให้ได้มากกว่าในภาพเดียวเสมอ โดยเฉพาะกับงานอย่าง 'บันทึกการเดินทางต่างโลกของท่านอัศวินกระดูก' ซึ่งเวอร์ชันไลท์โนเวลจะพาเข้าไปในหัวตัวละครได้อย่างละเอียด—ความคิด ทฤษฎีการต่อสู้ ประวัติศาสตร์โลก และการตั้งคำถามเชิงปรัชญาที่อาจถูกตัดทอนเมื่อย้ายมาเป็นมังงะ ฉากที่หนึ่งในไลท์โนเวลมักจะยืนหยัดได้นานกว่า เพราะผู้เขียนสามารถใช้ย่อหน้าเพื่ออธิบายบรรยากาศหรือความหลังของตัวละคร ทำให้ผู้อ่านรับรู้ความหน่วงทางอารมณ์ ในขณะที่มังงะเลือกใช้ภาพเพื่อสื่ออารมณ์ทันที ฉันชอบมุมนี้เพราะภาพลายเส้นชี้นำการตีความได้รวดเร็ว แต่รายละเอียดเชิงเทคนิคหรือช่องว่างความคิดภายในบางอย่างอาจหายไป อีกส่วนที่เห็นชัดคือจังหวะการเล่าและฉากเพิ่มเติม บางบทในไลท์โนเวลอาจมีซับพล็อตหรือบทสนทนายาว ๆ ที่ช่วยเสริมโลกทัศน์ แต่เมื่อตัดเป็นมังงะ หลายครั้งผู้เขียนและนักวาดต้องย่อฉากเพื่อคงจังหวะการอ่าน ผลลัพธ์คือทั้งเรื่องอาจรู้สึกกระชับขึ้น แต่ความสัมพันธ์เชิงลึกระหว่างตัวละครบางคู่ก็ลดทอนลงไปได้ เหมือนกับความต่างที่เคยพบในงานอย่าง 'Overlord' ที่เวอร์ชันต้นฉบับมักจะเล่าแง่มุมภายในเยอะกว่าภาพ ท้ายที่สุดฉันมองว่าไม่มีเวอร์ชันไหนดีกว่าอย่างสิ้นเชิง แต่ทั้งสองแบบเติมเต็มกัน: ไลท์โนเวลมอบรสชาติของคำพูดและความคิด ส่วนมังงะให้ภาพและการเคลื่อนไหว ฉะนั้นการอ่านทั้งสองอย่างพร้อมกันจะทำให้ได้ประสบการณ์ที่ครบถ้วนและสนุกกว่าการเลือกเพียงอย่างเดียว

สิ่งที่เด่นชัดที่สุดเมื่อเทียบ 'Overlord' ภาค 1 ของอนิเมะกับต้นฉบับคือความลึกของข้อมูลและจังหวะการเล่าเรื่องที่ต่างกันชัดเจน ฉันรู้สึกว่าไลท์โนเวลเน้นมุมมองภายในของตัวละคร โดยเฉพาะความคิดและแรงจูงใจของอัศวินผู้เป็นแกนกลาง ทำให้เข้าใจเหตุผลเชิงยุทธศาสตร์และการเมืองของโลกที่ถูกสร้างขึ้นมากกว่าอนิเมะ ในขณะที่อนิเมะภาคแรกเลือกถ่ายทอดภาพรวมของเหตุการณ์ด้วยจังหวะที่กระชับ เสริมด้วยดนตรีและการพากย์เสียงเพื่อสร้างบรรยากาศ ซึ่งทำให้ฉากสำคัญรู้สึกมีน้ำหนักแต่บางครั้งรายละเอียดย่อย ๆ ที่ขับเคลื่อนตัวละครหายไป อีกด้านหนึ่ง ไม่น่าแปลกใจที่มังงะมีความต่างจากทั้งสองรูปแบบตรงสำนวนภาพและการจัดเฟรม ฉันชอบวิธีการแสดงออกผ่านงานศิลป์ของมังงะที่เน้นคัทและการจัดแสง ทำให้ฉากบรรยากาศบางฉากมีความคมชัดด้านความรู้สึกที่แตกต่างจากอนิเมะ แต่ก็ต้องยอมรับว่ามังงะมักจะย่อหรือปรับจังหวะเหตุการณ์เพื่อให้เข้ากับหน้าเล่าเรื่อง ส่งผลให้บางเหตุการณ์ในไลท์โนเวลที่มีซับพลอตเยอะ ๆ ถูกตัดทอนลงไป ทำให้มิติของโลกบางส่วนหายไปเมื่อเทียบกับต้นฉบับ ในเชิงตัวละคร ความละเอียดที่ไลท์โนเวลให้กับความคิดของ 'อินซ์' หรือการแสดงความซับซ้อนของ NPC คนอื่น ๆ ทำให้เข้าใจการตัดสินใจที่ดูโหดเหี้ยมกว่าในอนิเมะ ซึ่งอนิเมะมักจะเน้นการนำเสนอภาพรวมและความยิ่งใหญ่ของฉากมากกว่า ส่วนมังงะจะเลือกจุดเด่นด้วยภาพนิ่งบางเฟรมและการออกแบบคอมโพสที่ทำให้ฉากการต่อสู้หรือการเปิดเผยความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครเด่นชัดขึ้นแตกต่างจากทั้งสองสื่อ โดยสรุปแล้ว ฉันมักจะแนะนำให้ถ้าต้องการรู้จักโลกกับเหตุผลเชิงลึกให้เริ่มที่ไลท์โนเวล แต่ถ้าอยากเห็นฉากแอ็กชัน ดนตรี และความรู้สึกจากการพากย์เสียง อนิเมะภาค 1 ให้ประสบการณ์ที่เข้าถึงอารมณ์ได้ทันที ส่วนมังงะเป็นตัวเลือกกลางที่ให้ภาพสวยและรายละเอียดบางอย่างที่แตกต่างไปจากทั้งสองแบบ ทั้งสามเวอร์ชันมีเสน่ห์ของตัวเองและเติมเต็มกันได้เมื่อดู/อ่านควบคู่กันไป

มุมมองแฟนๆที่อ่านทั้งมังงะและไลท์โนเวลของ 'อสูรทลายสวรรค์' มักจะสังเกตเห็นว่าทั้งสองเวอร์ชันให้ความรู้สึกเรื่องราวเดียวกันแต่ส่งมอบต่างกันอย่างชัดเจน: ไลท์โนเวลมักจะเน้นการบรรยายในเชิงลึก ความคิดภายใน และรายละเอียดของโลก ส่วนมังงะกลับเน้นการนำเสนอภาพเคลื่อนไหว ฉากแอ็กชัน และการออกแบบคาแรกเตอร์ที่เห็นผลทันที เหมือนดูคนเล่าเรื่องด้วยคำกับการแสดงโชว์บนเวทีที่มีแสงสีประกอบ ฉากบางฉากที่ในไลท์โนเวลใช้หน้ากระดาษขยายความรู้สึกหรือประวัติ จะถูกมังงะย่อให้กระชับแต่ชดเชยด้วยมุมกล้อง เงา และการจัดคอนทราสต์หน้าเพจเพื่อสร้างบรรยากาศให้รวดเร็วขึ้น รายละเอียดเชิงเนื้อหาเป็นสิ่งที่ทำให้ฉันชอบสลับอ่านทั้งสองแบบ: ไลท์โนเวลของ 'อสูรทลายสวรรค์' มักจะให้บรรยายภายในตัวละครมากขึ้น ทำให้เราเข้าใจแรงจูงใจ ความกลัว หรือแผนการอย่างเป็นลำดับ ตรงนี้มีประโยชน์มากเมื่อต้องการภาพรวมของโลกหรือแก่นเรื่องเชิงปรัชญา ในทางกลับกัน มังงะจะเติมพลังให้กับฉากต่อสู้และปฏิสัมพันธ์ระหว่างตัวละครด้วยภาพประกอบที่จัดเฟรมจังหวะการดำเนินเรื่อง ทำให้รู้สึกตื่นเต้นแบบทันทีทันใด นอกจากนี้มังงะมักใส่ฉากที่สร้างคาแรกเตอร์ด้วยภาษากายและการแสดงสีหน้า ซึ่งไลท์โนเวลบรรยายได้แต่ไม่ได้แสดงให้เห็นเหมือนภาพ โครงสร้างการเล่าเรื่องและจังหวะอ่านก็ต่างกันด้วย: ไลท์โนเวลอ่านช้ากว่าเพราะต้องใช้เวลาอ่านคำบรรยายยาว ๆ และอินกับความคิดภายใน ขณะที่มังงะอ่านเร็วกว่าด้วยการกระชับบทสนทนาและภาพสื่อสารรวดเร็ว นอกจากนี้ของแถมหรือเนื้อหาพิเศษมักจะกระจายต่างกัน—ไลท์โนเวลอาจมีตอนสั้นหรือตอนพิเศษที่เล่าเบื้องหลังของตัวละคร ขณะที่มังงะอาจมีหน้าสี หน้าปกและตอนพิเศษที่ยกภาพเพื่อโชว์ศิลป์หรือฉากพิเศษบางฉาก แต่ก็ไม่ใช่กฎตายตัว เพราะบางครั้งมังงะอาจเพิ่มหรือดัดแปลงฉากเพื่อให้ภาพต่อเนื่องหรือคงความเร้าใจได้ดีขึ้น ในมุมของการแปลและการเข้าถึงก็สำคัญ: ไลท์โนเวลขึ้นกับสำนวนแปลและเชิงอธิบายมากกว่า จึงอาจได้รับผลจากการเลือกใช้คำของผู้แปลมากกว่า ส่วนมังงะที่พึ่งภาพจะมีความชัดเจนในฉากและรูปลักษณ์ แต่ก็ยังขึ้นกับฝีมือการตีความคำพูดสั้น ๆ ในฟองคำพูดด้วย ถ้าจะให้คำแนะนำแบบเป็นกันเองสำหรับคนที่กำลังตัดสินใจอยากเริ่มอ่าน ฉันมักจะแนะนำให้เลือกรูปแบบที่ตรงกับความต้องการของช่วงเวลา—อยากเข้าใจโลกและเหตุผลเชิงลึกก็หยิบไลท์โนเวล ถ้าต้องการความตื่นเต้นหรืออยากเห็นการออกแบบฉากจัดเต็มก็เริ่มจากมังงะ แล้วค่อยตามหาอีกเวอร์ชันเพื่อเติมเต็มภาพรวมของเรื่อง การอ่านทั้งสองแบบร่วมกันทำให้เรื่องราวของ 'อสูรทลายสวรรค์' มีมิติมากขึ้นและทำให้ฉันรู้สึกมีความผูกพันกับตัวละครมากขึ้น

นั่งเทียบเนื้อหาแล้วผมรู้สึกเลยว่าความแตกต่างหลักคือระดับความลึกของรายละเอียดและมุมมองภายในตัวละคร ฉบับไลท์โนเวลของ 'Kenja no Mago' จะให้พื้นที่กับบรรยายภายใน ความคิดของชิน และคำอธิบายระบบเวทมนตร์มากกว่า ช่วงที่ชินอธิบายหลักการเวทมนตร์กับเด็กๆ ถูกขยายจนเห็นตรรกะและความตั้งใจของเขาอย่างชัดเจน ทำให้เข้าใจแรงจูงใจและการตัดสินใจในฉากต่อสู้ได้ดียิ่งขึ้น ในขณะที่ฉบับมังงะมักย่อรายละเอียดพวกนี้เพื่อไม่ให้เท็กซ์หนาเกินไป ผมสังเกตว่าการเล่าเรื่องในไลท์โนเวลจึงเหมาะกับคนที่ชอบสำรวจโลกและคิดตามบทสนทนา ส่วนมังงะเหมาะกับคนที่ต้องการจังหวะเร็ว ภาพสื่ออารมณ์ทันที แต่มันหมายถึงการตัดบทสั้นๆ และบางมู้ดโทนของฉากที่มีน้ำหนักอาจหายไปได้ การอ่านทั้งสองเวอร์ชันสลับกันทำให้เข้าใจงานชิ้นนี้ในมิติที่ต่างกัน แต่ถ้าอยากรู้แก่นของโลกและเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจของตัวละครจริงๆ ไลท์โนเวลจะให้ความพึงพอใจมากกว่า

เริ่มต้นด้วย 'Overlord' ก่อนเลย — เรื่องนี้เป็นตัวอย่างชัดเจนของงานที่ดัดแปลงจากไลท์โนเวลมาเป็นอนิเมะ แล้วก็ประสบความสำเร็จมากจนกลายเป็นฟีเจอร์คัลเจอร์ของวงการในช่วงหลัง ฉันชอบมุมมองที่ตัวเอกกลายเป็นจอมมารในโลกเกมแต่ยังมีมิติของการบริหารอาณาจักรและปฏิสัมพันธ์กับลูกน้องซึ่งต่างจากภาพจำของจอมมารโบราณ แอนิเมชั่นทำให้ฉากคอมมานด์สง่างามขึ้น แต่สิ่งที่ว้าวคือรายละเอียดจากไลท์โนเวลที่ทีมงานคงไว้ได้ค่อนข้างครบ ทั้งเรื่องการเมืองในจักรวาลและการขยายโลกสไตล์นิยาย นี่เลยเป็นเหตุผลว่าทำไม 'Overlord' ถึงรู้สึกหนักแน่นด้านโทนเรื่องและคาแรกเตอร์ อีกสองเรื่องที่ควรพูดถึงคือ 'The Devil Is a Part-Timer!' กับ 'How NOT to Summon a Demon Lord' — สองเรื่องนี้ต่างแนวมากแต่ทั้งคู่ก็ล้วนมาจากไลท์โนเวลเช่นกัน 'The Devil Is a Part-Timer!' หยิบคอนเซ็ปต์จอมมารลงมาใช้ชีวิตแบบมนุษย์ธรรมดาแล้วเล่นมุกตลกร้ายได้ฉลาด ขณะที่ 'How NOT to Summon a Demon Lord' เลือกแนวแฟนเซอร์วิสกับการสำรวจตัวตนของคนที่ถูกยกระดับเป็นจอมมาร เทียบกันแล้วฉบับแอนิเมะช่วยลดทอนบางส่วนของเนื้อหาในต้นฉบับ แต่ก็เพิ่มมิติภาพและซาวด์ที่ทำให้ฉากแอ็กชันรู้สึกมีพลังขึ้นโดยรวม การได้เห็นนิยายต้นฉบับแปลงร่างเป็นภาพเคลื่อนไหวแบบนี้ สำหรับฉันมันเหมือนการได้ยินซินโฟนีฉบับเต็มของโลกที่เคยอ่านมาก่อน และนั่นคือเสน่ห์ที่ทำให้ติดตามต่อไป

อ่าน 'Overlord' ในรูปแบบมังงะกับไลท์โนเวลแล้วผมมองเห็นความต่างที่ทำให้เนื้อหาเปลี่ยนสีไปอย่างชัดเจน—ทั้งในเชิงอารมณ์และข้อมูลเชิงลึกที่สื่อถึงผู้อ่านต่างกันมาก ผมค่อนข้างเป็นคนที่ชอบวิเคราะห์รายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ของเรื่องราว ฉะนั้นการอ่านไลท์โนเวลของ 'Overlord' ให้ความอิ่มตัวทางข้อมูลและจิตวิทยาตัวละครมากกว่า เพราะผู้เขียนมีพื้นที่อธิบายความคิด ความตั้งใจ และซับพลอตทางการเมืองของโลกเสมือนอย่างสะใจ หลายฉากที่ในมังงะถูกย่อหรือข้ามไป มักมีคำอธิบายเสริม บทสัมภาษณ์ตัวละคร และมุมมองจากผู้บรรยายที่ทำให้เข้าใจแรงจูงใจของ Ainz รวมถึงแบ็กกราวด์ของ NPC ต่างๆ ได้ลึกกว่าการพึ่งพาภาพล้วนๆ ในทางกลับกัน มังงะของ 'Overlord' มีพลังทางภาพที่ชวนให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น การจัดคอมโพสของหน้า การใช้แสงเงา และการออกแบบฉากรบทำให้ฉากสำคัญรู้สึกหนักแน่นและทันทีทันใด ฉันชอบวิธีที่ศิลปินใส่รายละเอียดการแสดงออกบนใบหน้า แม้จะไม่มีบรรยายภายในหัวมากเท่าไลท์โนเวล แต่ภาพสามารถสื่ออารมณ์บางอย่างได้ตรงกว่า เช่น การแสดงความขัดแย้งภายในของตัวละครที่บางครั้งคำพูดไม่สามารถอธิบายได้ นอกจากนี้จังหวะการเล่าในมังงะมักเร็วกว่ามาก เพราะต้องอาศัยการตัดต่อภาพให้ผู้อ่านรู้สึกต่อเนื่อง ในขณะที่ไลท์โนเวลอาจหยุดเพื่อขยายข้อมูลหรือลงรายละเอียดปลีกย่อย อีกจุดที่ผมมักสังเกตคือการตัดต่อเนื้อหาและการเลือกฉากที่ถูกเน้น ไลท์โนเวลมักรวมสเปซสำหรับฉากซ้อน ฉากคิดคำนวณ และบรรยายประวัติศาสตร์ของโลกซึ่งสร้างความลึกให้เรื่อง แต่เมื่อนำมาทำเป็นมังงะ บางส่วนถูกย่อหรือเลือนให้กลายเป็นภาพสั้นๆ เพื่อรักษาจังหวะการอ่าน ซึ่งผลดีคือได้ภาพอลังการ แต่ผลเสียคือคนที่โหยหาความละเอียดจะรู้สึกว่าบางมิติหายไป สำหรับใครที่สนุกกับการเปรียบเทียบ ผมมักนึกถึงการดัดแปลงแบบเดียวกันใน 'Re:Zero' ที่ไลท์โนเวลให้รายละเอียดภายในจิตใจมากกว่าฉบับภาพ และยังเคยคิดว่าผลงานอย่าง 'Goblin Slayer' ก็มีความต่างในโทนเมื่อย้ายจากคำบรรยายมาเป็นภาพเหมือนกัน ทั้งสองรูปแบบมีเสน่ห์ของตัวเอง ขึ้นกับว่าตอนนั้นฉันอยากได้อะไร—รายละเอียดเชิงจิตวิทยาหรือความสะใจทางภาพก็เท่านั้น

ความแตกต่างระหว่างไลท์โนเวลและมังงะของ 'สวรรค์เบี่ยง' นั้นชัดเจนในแง่ของการเล่าเรื่องและประสบการณ์การอ่าน ลองนึกถึงไลท์โนเวลที่ให้รายละเอียดเชิงจิตวิทยาของตัวละครมากกว่า อย่างฉากที่โทโมสะลังตัดสินใจครั้งสำคัญในเล่ม 2 จะมีคำบรรยายถึงความคิดที่ซับซ้อนของเขา ขณะที่มังงะใช้ภาพเพื่อสื่ออารมณ์ผ่านการจัดเฟรมและลายเส้นที่ดรามาติก อีกจุดที่น่าสนใจคือจังหวะการพัฒนาเนื้อหา ไลท์โนเวลมักเดินเรื่องช้ากว่าเพื่อเจาะลึกโลกสมมติและความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร ส่วนมังงะจะตัดทอนบางบทสนทนาเพื่อให้เกิดความกระชับ แต่เสริมด้วยการแสดงออกทางสีหน้าที่ทรงพลัง เวลาอ่านทั้งสองเวอร์ชันแล้วเหมือนได้สัมผัสผลงานคนละแบบเลย

ลองนึกภาพตอนที่เราเปิดอ่าน 'Shangri-La Frontier' เวอร์ชันมังงะแล้วเจอฉากแอ็กชันที่วาดเป๊ะทุกช็อต—ความรู้สึกแรกมันต่างจากการอ่านไลท์โนเวลแบบจับต้องได้ทันที เราเอนจอยกับมังงะเพราะภาพช่วยให้ระบบเกม มอนสเตอร์ และท่าต่อสู้มีพลังขึ้นมาก แต่พอพลิกกลับไปหาไลท์โนเวลก็พบกับชั้นของบรรยายที่ลึกกว่า ทั้งคำอธิบายกลไกเกม ความคิดของพระเอก และมุมมองเชิงเทคนิคที่มังงะมักตัดทิ้งเพื่อความลื่นไหลของเรื่องราว ในแง่ของโทน มังงะมักเน้นจังหวะตลกและภาพที่ชัดเจน ทำให้มุกเกมหรือหน้าตลกของตัวละครโดดเด่นกว่า ขณะที่ไลท์โนเวลจะปล่อยให้ตัวละครมีโมโลจี้ภายในยาว ๆ เล่าเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจบางอย่าง หากชอบความรวดเร็วและภาพสวยอ่านมังงะก่อน แต่ถ้าอยากเข้าใจแนวคิดเบื้องหลัง ระบบเกม และวิธีคิดของตัวเอกจริง ๆ ไลท์โนเวลจะตอบโจทย์ได้ดีกว่า — ส่วนตัวเราแค่ชอบสลับอ่านสองแบบ เพราะแต่ละแบบเติมซึ่งกันและกันได้ดี

หลายคนอาจจะคิดว่าเล่าเรื่องในมังงะกับไลท์โนเวลของ 'เกิดใหม่ทั้งทีก็เป็นสไลม์ไปซะแล้ว' แค่เอาข้อความมาวาดภาพใหม่เท่านั้น แต่พออ่านจริง ๆ จะรู้เลยว่ามันต่างกันแบบมีเลเยอร์ที่ทำให้ประสบการณ์ดูคนละแบบ ไลท์โนเวลให้อารมณ์เชิงบรรยายและความคิดภายในตัวละครแบบล้น ๆ — การขยายความความคิด มิเนะ (หรือผู้บรรยาย) มักใส่รายละเอียดโลก วิวัฒนาการของสกิล และการคาดการณ์กลยุทธ์ที่ทำให้เรารู้สึกเข้าไปอยู่ในหัวตัวละครได้ชัดมาก ฉันชอบตรงที่มีบทสนทนาเล็ก ๆ น้อย ๆ ระหว่างตัวละครกับความคิดตัวเองซึ่งมักถูกตัดทอนในมังงะ เพราะหน้ากระดาษของไลท์โนเวลเอื้อให้ผู้เขียนแผ่ความคิดได้ยาว ๆ ในทางกลับกัน มังงะแปลงเรื่องเป็นภาพสวย ๆ ที่เน้นจังหวะการเล่าและซีนแอ็กชัน — ตอนที่ฉากต่อสู้ถูกยืดให้เห็นท่าทาง การเคลื่อนไหว และมู้ดของหน้าตาแต่ละตัวละคร มันทำให้ฉากเร้าใจขึ้น แต่บางครั้งก็ลบความละเอียดเล็ก ๆ ที่ไลท์โนเวลใส่ไว้ เช่นการอธิบายระบบเวทมนตร์หรือที่มาของสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ฉันมักรู้สึกว่าเวอร์ชันมังงะเหมาะสำหรับคนอยากเห็นภาพชัดเจนและจังหวะเร็ว ส่วนไลท์โนเวลเหมาะกับคนชอบดื่มด่ำกับโลกและเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจของตัวละคร อีกจุดที่มักต่างกันคือเนื้อหาเสริมและโน้ตจากผู้แต่ง — ไลท์โนเวลมีโอกาสใส่ตอนพิเศษ บทสัมภาษณ์ และภาพประกอบสุดพิเศษที่ให้ความรู้สึกเหมือนนั่งคุยกับคนเขียน ในขณะที่มังงะอาจมีสปินออฟหรือเพิ่มมุกภาพเพื่อความบันเทิง เช่นฉากกุ๊กกิ๊กที่ขยายในมังงะให้ฮากว่าในต้นฉบับไลท์โนเวล ทั้งสองเวอร์ชันเลยมีเสน่ห์คนละแบบ: ถ้าอยากรู้ลึกถึงแรงจูงใจและระบบโลก อ่านไลท์โนเวลจะคุ้มกว่า แต่ถ้าอยากเห็นดีไซน์ตัวละคร จังหวะการต่อสู้ และมู้ดภาพรวม มังงะจะตอบโจทย์มากกว่า — สรุปคือไม่ใช่ว่าอันไหนดีกว่า แต่เป็นว่าคุณอยากได้ประสบการณ์แบบไหนมากกว่า ชอบได้ทั้งสองแบบและมักจะสนุกกว่าถ้าอ่านทั้งคู่เพื่อเติมช่องว่างกันและกัน