แผนลับแห่กคุกนรก 3 ออกฉายเมื่อไหร่และฉายที่ไหน

ข่าวสารวงการหนังบอกว่า 'แผนลับแหกคุกนรก 2' ออกฉายตั้งแต่ปี 2018 แล้ว โดยใช้ชื่อนาท้องถิ่นบางที่ต่างกัน แต่โดยรวมจะถูกจัดเป็นภาคต่อที่ปล่อยโรงฉายไม่กว้างเท่าภาคแรก ฉันเองได้ติดตามเส้นทางของหนังเรื่องนี้ตั้งแต่ประกาศสร้าง และสังเกตว่ามันไม่ได้เปิดตัวในโรงภาพยนตร์ทั่วโลกพร้อมกันเหมือนหนังบล็อกบัสเตอร์ใหญ่ ๆ อย่าง 'Escape Plan' ภาคแรก ส่วนใหญ่จะเป็นการปล่อยแบบจำกัดโรงและลงตลาดดิจิทัลเร็ว — ใครที่ชอบดูฉากแอ็กชันในคุกนรกอาจได้เห็นบนแพลตฟอร์มให้เช่าหรือบลูเรย์ภายในปีเดียวกันนั้น สำหรับคนที่ยังรอฉายในโรงบ้านเรา คำตอบมักขึ้นกับผู้จัดจำหน่ายว่าจะเอาเข้าฉายจริงหรือขยับไปเป็นดีวีดี/สตรีมมิ่งแทน ฉันมองว่าถ้าชอบแนวนี้ น่าจะไปหาเวอร์ชันบ้านหรือออนไลน์ดูจะสะดวกกว่า

แฟนๆ น่าจะยังจำกันได้ว่า 'แผนลับแหกคุกนรก 5' เปิดตัวครั้งแรกที่สหรัฐเมื่อวันที่ 4 เมษายน 2017 และเรื่องนี้ก็เป็นข่าวใหญ่ทันทีในกลุ่มคนดูซีรีส์ต่างประเทศ ในมุมของการเข้าฉายไทย เท่าที่ติดตามมาตอนนั้นการฉายมักจะเกิดขึ้นผ่านช่องเคเบิลระดับภูมิภาค เช่นช่องของเครือ Fox ที่มีสัญญาณลงในเอเชีย ทำให้คนไทยที่มีแพ็กเกจเคเบิลหรือแพลตฟอร์มที่รับสัญญาณสามารถดูได้อย่างเร็วที่สุด ซึ่งหมายถึงการเข้าถึงในไทยจะตามหลังสหรัฐไม่ไกลนัก บางคนได้ชมแบบใกล้เคียงวันฉายจริง ขณะที่บางช่องอาจฉายล่าช้ากว่าเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน พอเวลาผ่านไป การเข้าถึงเรื่องนี้ในไทยยังขยับไปสู่การซื้อดิจิทัลและการให้บริการแบบเช่าซื้อผ่านร้านค้าออนไลน์ ทำให้ถ้าใครพลาดช่วงฉายช่องเคเบิลตอนแรก ๆ ก็ยังมีช่องทางตามเก็บย้อนหลังได้ ฉันเองชอบดูย้อนตอนในคุณภาพภาพชัดเจนมากกว่า และยังรู้สึกว่าการที่ซีรีส์ข้ามช่องทางแบบนี้ช่วยให้แฟนไทยจับจังหวะการชมได้สะดวกขึ้น

รายชื่อนักแสดงหลักของ 'แผนลับแหกคุกนรก 3' ที่แฟนหนังแอ็กชันมักพูดถึงมีไม่กี่คนที่โดดเด่นจริง ๆ: Sylvester Stallone รับบท Ray Breslin, Dave Bautista เป็นหนึ่งในพาร์ทเนอร์สำคัญของทีม, Jaime King ที่เข้ามาเติมบทบาทหญิงแอ็กชัน, Curtis '50 Cent' Jackson ในบทบาทสมทบที่มีเสน่ห์ และนักแสดงจีนอย่าง Huang Xiaoming ซึ่งช่วยยกระดับฉากที่เกิดในเอเชีย การจัดวางนักแสดงกลุ่มนี้ทำให้หนังยังคงกลิ่นอายของภาคก่อน ๆ แต่เพิ่มความเป็นสากลมากขึ้น มุมมองส่วนตัวคือบทบาทของ Stallone ยังคงเป็นแกนหลักของเรื่อง ถึงแม้บทจะไม่ได้เน้นให้เขาแก้ปริศนาเดี่ยว ๆ ตลอดเวลา และ Bautista ก็มาพร้อมพลังทางกายภาพที่ทำให้ฉากแอ็กชันดูหนักแน่นขึ้น Jaime King ให้ความรู้สึกเป็นคนในทีมที่มีทั้งทักษะและเรื่องราวเฉพาะตัว ส่วน '50 Cent' กับ Huang Xiaoming เสริมให้โทนหนังมีทั้งความเป็นสากลและกลิ่นอายท้องถิ่น การรวมกันแบบนี้ถือว่าทำให้ภาคที่สามยังคงน่าติดตามสำหรับคนที่ชอบหนังแนวหลบหนี-ช่วยคน

สถานที่หลักที่ใช้ถ่ายทำฉากแอ็กชันของ 'แผนลับแหกคุกนรก 2' อยู่ในสตูดิโอ Nu Boyana ที่นครโซเฟีย ประเทศบัลแกเรีย ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีว่ามีฮอลล์ขนาดใหญ่และทีมงานท้องถิ่นที่ชำนาญในการสร้างฉากสถานการณ์เสี่ยงสูง ผมสังเกตว่าหลายฉากที่ดูยิ่งใหญ่และซับซ้อนทั้งระบบทางเดิน คุกจำลอง และชุดเครื่องจักรหนัก ถูกขึ้นโครงสร้างภายในสตูดิโอเพื่อควบคุมองค์ประกอบทั้งแสง เสียง และการเคลื่อนกล้องได้อย่างแม่นยำ นั่นช่วยให้ทีมสตันท์ออกแบบฉากต่อสู้ที่ต้องการการทำงานร่วมกันกับเอฟเฟกต์จริงโดยไม่ต้องเผชิญความเสี่ยงของการถ่ายภายนอกมากนัก อีกจุดที่น่าสนใจคือการเลือกใช้สตูดิโอทำให้การถ่ายซ่อมแซมฉากหรือปรับมุมกล้องทำได้สะดวก และยังประหยัดงบประมาณเมื่อเทียบกับการเริ่มสร้างโลเคชันใหม่จากศูนย์ สรุปคือถ้าดูจากแสงเงาและการออกแบบฉาก จะเห็นชัดว่า Nu Boyana มีบทบาทสำคัญในการสร้างบรรยากาศที่เป็นคุกอันน่าหวาดหวั่นของหนังเรื่องนี้

แฟนหนังบู๊น่าจะอยากรู้เรื่องนี้มาก ว่ามี 'แผนลับแหกคุกนรก 4' ให้ดูในไทยไหม — คำตอบตรงไปตรงมาคือ ณ ปัจจุบันยังไม่มีภาคสี่อย่างเป็นทางการสำหรับแฟรนไชส์ที่เริ่มจาก 'Escape Plan' (ที่ไทยมักเรียก 'แผนลับแหกคุกนรก') โดยที่ภาพยนตร์ชุดนี้มีภาคแรกตามด้วย 'Escape Plan 2: Hades' และ 'Escape Plan: The Extractors' เท่านั้น การที่แฟรนไชส์ประเภทนี้จะได้ภาคต่อใหม่ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยทั้งความนิยมของตลาด การกลับมาของนักแสดงหลัก และการตัดสินใจของสตูดิโอ จึงเป็นไปได้ว่าถ้าข่าวดีเกิดขึ้น มักจะมีประกาศจากสตูดิโอหรือผู้กำกับก่อนออกฉายจริง ถ้าจุดประสงค์คืออยากดูเนื้อหาที่เกี่ยวข้องหรือภาคก่อนหน้า ในไทยมักมีทางเลือกหลากหลายให้ลองดู ทั้งการสตรีมมิ่งสากลและการซื้อเช่าดิจิทัล บริการใหญ่อย่าง Netflix หรือ Amazon Prime Video บางช่วงอาจนำหนังภาคต่างๆ เข้ามาลง แต่นิสัยของคอนเทนต์คือหมุนเวียนบ่อย ๆ ทำให้บางครั้งมีแล้วบางครั้งหายไป นอกจากนี้ร้านค้าดิจิทัลอย่าง Apple TV, Google Play/YouTube Movies ก็เป็นช่องทางมาตรฐานสำหรับการซื้อหรือเช่าแบบดูได้ตามต้องการ ส่วนคนที่ยังชอบแผ่นก็ยังมีร้านนำเข้า DVD/Blu-ray หรือร้านขายภาพยนตร์มือสองที่อาจมีของเก่าให้สะสมได้ อีกทางเลือกหนึ่งคือบริการสตรีมมิ่งและแพลตฟอร์มท้องถิ่นในไทยที่บางครั้งได้ลิขสิทธิ์ภาพยนตร์ต่างประเทศเข้ามา เช่น แพลตฟอร์มสตรีมของเครือข่ายมือถือหรือผู้ให้บริการวิดีโอตามต้องการ รายการทีวีเคเบิลหรือฟรีทีวีก็มีโอกาสนำหนังชุดนี้มาออกอากาศเป็นครั้งคราว ถ้าชอบเก็บข้อมูลเงียบ ๆ ทางไลบรารีหรือคลังสื่อของมหาวิทยาลัยบางแห่งและชุมชนภาพยนตร์ก็เป็นอีกช่องทางที่บางคนใช้ในการยืมแผ่นเก่า ๆ มาเปิดดูได้เช่นกัน ส่วนใครที่กำลังรอภาคใหม่จริง ๆ ขอแนะนำให้ติดตามข่าวจากช่องทางทางการของสตูดิโอและบัญชีโซเชียลของนักแสดงหลัก เพราะถ้ามีโครงการภาคสี่เกิดขึ้น ข่าวมักออกจากแหล่งเหล่านั้นก่อนเป็นลำดับแรก ส่วนถ้าอยากย้อมใจระหว่างรอ ลองกลับไปดูฉากบู๊เก่า ๆ และเคมีของนักแสดงใน 'Escape Plan' ภาคแรกกับภาคต่อ จะเห็นสไตล์การเล่าเรื่องและเทคนิคการแสดงที่ต่างกันไป แอบหวังว่าจะมีภาคสี่ให้กลับมาดูอีกครั้งเร็ว ๆ นี้

พอเข้าภาคสามแล้วบรรยากาศของเรื่องเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน — 'แผนลับแห่กคุกนรก' ภาคนี้โยนตัวละครลงสู่สภาพแวดล้อมที่โหดร้ายกว่าเดิมและแทบไม่มีระบบกฎหมายคอยค้ำจุน ผมรู้สึกว่าจุดต่างใหญ่คือตั้งแต่ฉากหลังถึงจังหวะการเล่าเรื่อง ในภาคก่อนเราเห็นการวางแผนแบบเป็นชิ้นเป็นอัน มีแผนซ้อนแผนและรายละเอียดเชิงกลยุทธ์ที่เป็นหัวใจของตอนแต่ละตอน แต่ภาคสามพาไปเจอคุกแบบไม่มีระเบียบที่ต้องเอาตัวรอดกันแบบทันทีทันใด การคิดและวางแผนถูกจำกัดด้วยทรัพยากรน้อยและสภาพแวดล้อมที่โหดกว่า นอกจากนี้ตัวละครใหม่ที่เข้ามาอย่าง 'Whistler' ยังดึงให้โทนเรื่องหม่นลงและเพิ่มแรงกดดันเชิงจิตใจให้ไมเคิล การหักมุมและความเสี่ยงส่วนบุคคลเลยเด่นขึ้นมากกว่าการโชว์ไหวพริบทางวิศวกรรมแบบภาคแรก ภาพรวมแล้วภาคสามให้ความรู้สึกดิบและอึดอัดกว่าเดิม ฝ่ายที่เคยเป็นผู้คุมกลายเป็นผู้ถูกทดสอบ ความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครถูกแกะออกมาในมุมที่โหดขึ้น ซึ่งนั่นทำให้ผมรู้สึกว่าซีรีส์ยังสามารถเปลี่ยนโทนและท้าทายคนดูได้แม้จะเป็นซีซั่นที่สาม

ดนตรีประกอบของ 'แผนลับแหกคุกนรก 2' ถูกวางเป็นสกอร์หลักแบบออเคสตร้าเข้มข้นผสมอิเล็กทรอนิกส์เพื่อสร้างความตึงเครียดตลอดเรื่อง ฉันรู้สึกว่ามุมมองของคอมโพสเซอร์คือการเล่นกับจังหวะหัวใจคนดู มากกว่าจะหาจังหวะเป็นเพลงป๊อปที่ติดหู เรื่องนี้เลยแทบไม่มีเพลงร้องเดี่ยวๆ ที่ดังเป็นซิงเกิลในเชิงพาณิชย์ แต่อย่างไรก็ตามมีธีมหลักสองสามชิ้นที่โดดเด่นและเรียกความทรงจำได้ทันที เช่นธีมเปิดที่ใช้เครื่องสายซ้ำๆ เพื่อสะกดความตึง และชิ้นที่มีซินธ์หนักๆ ประกอบกับเพอร์คัสชันในช่วงการแหกคุก ฉากไคลแม็กซ์ตอนหลบหนีมีการเล่นเมโลดี้ซ้ำแบบค่อยๆ ขยับจังหวะจนถึงจุดระเบิด ซึ่งทำหน้าที่เหมือนเป็น 'เพลงร้องโดยไม่มีคำร้อง' ฉันชอบการใช้โทนเสียงต่ำของเครื่องเป่าร่วมกับสตริงที่ทำให้เกิดความรู้สึกอึดอัดและหวังว่าจะหนีพ้นได้ สรุปว่าถ้าถามว่าใครร้องจริงๆ คำตอบคือไม่มีนักร้องเด่นเป็นหัวเรื่อง แต่ธีมหลักกับชิ้นที่ใช้ในฉากแหกคุกและตอนจบคือตรงที่คุณจะจำได้มากที่สุด — มันเป็นสกอร์ที่ทำงานกับภาพได้ดีจนแทบไม่ต้องมีเนื้อร้องมาช่วย

ฉากที่ใหญ่ที่สุดในกองถ่ายชิ้นนี้คือตัวเซตคุกที่สร้างขึ้นเหมือนเมืองสเกลใหญ่จนรู้สึกว่าเดินหลุดเข้าไปได้จริง ฉันได้คุยกับคนในทีมบ่อยๆ แล้วรู้ว่าทีมสร้างทำกริดไม้และเหล็กหมุนได้ทั้งบล็อก เพื่อให้ทีมกล้องถ่ายฉากแหกคุกแบบต่อเนื่องโดยไม่ต้องตัดมาก แล้วก็มีการออกแบบช่องแสงจริงๆ เพื่อเปลี่ยนมู้ดของห้องในพริบตา จุดนี้ทำให้การวางสเตจไลท์กับเสียงต้องแม่นยำสุดๆ เพราะการหมุนเซตเปลี่ยนทั้งมุมและเงาไปเลย การฝึกซ้อมยาวหลายสัปดาห์คืออีกเรื่องหนึ่งที่ฉันคิดว่าน่าสนใจ นักแสดงหลักต้องฝึกคลานในช่องแคบ ฝึกใช้เชือก และเรียนรู้จังหวะกับทีมสตันท์ ซึ่งหลายครั้งความเจ็บปวดจริงก็ถูกใช้เป็นองค์ประกอบหนึ่งของฉากเพื่อให้ความรู้สึกคมขึ้น ผลลัพธ์ที่ออกมาจึงไม่ใช่แค่ฉากแอ็กชัน แต่เป็นประสบการณ์เชิงพื้นที่ที่ทำให้ผู้ชมคล้อยตามไปกับตัวละคร อารมณ์ตอนดูฉากหมุนคุกยังคงสะกิดหัวใจฉันอยู่เลย

เคยสังเกตปลีกย่อยเล็กๆ ที่คนดูทั่วไปอาจมองข้ามระหว่างภาพยนตร์บ้างไหม? ในมุมของคนดูที่ชอบสังเกตฉากฉากประกอบและสัญลักษณ์เล็กๆ ผมว่าถ้าเป็น 'แผนลับแหกคุกนรก 4' จะมีช็อตแอบแฝงหลายชนิดที่ให้รสชาติพิเศษ ตั้งแต่ของประกอบฉากจนถึงเสียงประกอบที่วนกลับไปหาภาคแรก ตัวอย่างแรกที่ผมชอบสังเกตคือของใช้ส่วนตัวที่วนกลับมาเป็นสัญลักษณ์ เช่น นาฬิกาข้อมือเก่าของตัวเอกที่โผล่อยู่ในฉากที่ไม่สำคัญ — แต่จะมีมุมกล้องที่เคลื่อนไปช้าๆ เพื่อให้ผู้ชมจับตา เป็นวิธีที่บอกเป็นนัยว่าคนๆ นี้ยังไม่ลืมความล้มเหลวในอดีต ประการที่สองคือสัญลักษณ์ขององค์กรผู้คุม เช่น โลโก้แปลกๆ บนกำแพงหรือในแบบแปลนห้องขัง ซึ่งบางครั้งซ่อนรหัสตัวเลขที่อาจเชื่อมโยงกับหมายเลขคดีก่อนหน้า และถ้าฟังดีๆ จะได้ยินธีมดนตรีสั้นๆ จากภาคแรกปรากฏขึ้นเป็นโมทีฟเวลาตัวละครเผชิญทางตัน — สิ่งเล็กๆ เหล่านี้เติมชั้นความหมายให้เรื่อง นอกจากของและเสียง ยังมีการแอบใส่ตัวละครมุมเล็กๆ เป็นกาเมียว (cameo) แบบไม่ชัดเจน ในฉากตลาดหรือฉากรถไฟอาจเห็นคนที่เคยเป็นพันธมิตรโผล่ผ่านไปมา แบบที่แฟนสายสังเกตจะรู้ทันทีว่าผู้กำกับกำลังส่งสัญญาณ นอกจากนี้ฉากสุดท้ายอาจซ่อนสติงเกอร์สั้นๆ หลังเครดิต: ไม่ใช่จุดจบของสงคราม แต่เป็นการเปิดประเด็นใหม่เกี่ยวกับผู้ควบคุมระบบเรือนจำ ซึ่งทำให้ฉากก่อนหน้ามีความหมายมากขึ้น โดยรวม ผมคิดว่าสิ่งที่ทำให้ฉากเหล่านี้ยิ่งสนุกคือการที่ทีมงานไม่ได้พูดตรงๆ แต่ปล่อยเบาะแสทีละชิ้นให้แฟนค่อยประกอบภาพเอง ถ้ามองให้ดีจะเห็นว่าแค่ไอเท็มชิ้นเดียวหรือท่อนดนตรีเมโลดี้สั้นๆ ก็เปลี่ยนการตีความของทั้งฉากได้ และนั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้การดูซ้ำมีคุณค่า — มุมมองใหม่ๆ ปรากฏขึ้นทุกครั้งที่จับรายละเอียดเล็กๆ เหล่านั้นได้

การผจญภัยครั้งล่าสุดของ 'แผนลับแหกคุกนรก 4' เปิดฉากด้วยการตั้งค่าที่ดุดันและฉลาดล้วงลึกจนทำให้อะดรีนาลีนพุ่งพล่านตั้งแต่ฉากแรก — ผมรู้สึกได้ถึงการกลับมาของโทนแอ็คชั่นผสมปริศนาที่คุ้นเคย แต่ครั้งนี้มีความเป็นสากลและเงื่อนงำเชิงการเมืองเพิ่มขึ้น เรื่องเริ่มจากการที่เครือข่ายคุกลับชาติมหึมาแห่งหนึ่งถูกเปิดเผยว่ากำลังทดลองเทคโนโลยีควบคุมผู้ต้องขังโดยใช้ระบบจิตวิทยาและไบโอเมตริกซ์ ทีมของเรย์ เบรสลินได้รับหมายให้แทรกซึมเข้าไปในโครงสร้างใหม่ชื่อรหัสว่า 'อเครอน' ซึ่งตั้งอยู่ในสถานที่ที่ไม่มีใครคาดถึง การเตรียมการมีทั้งการวางแผนละเอียด การสืบสวนข้อมูลดิจิทัล และการฝึกแผนหนีที่เน้นการใช้สภาพแวดล้อมเป็นอาวุธ เนื้อเรื่องเดินทางผ่านมุมมองหลายสายทั้งจากภายในคุก ผู้ก่อการ และทีมภายนอก ทำให้เราได้เห็นเครือข่ายธุรกิจมืดที่ใช้คุกเป็นสินทรัพย์ทางเศรษฐกิจอย่างเลือดเย็น จุดเด่นที่ผมชอบคือการเล่าเรื่องแบบกลางสนามรบความคิด ไม่ได้มีแค่ฉากฟาดฟันอย่างเดียว แต่ยังมีฉากที่ต้องใช้หลักจิตวิทยาและการชักใยข้อมูลเพื่อเปิดช่องให้ตัวละครหลุดพ้นออกมา ตัวละครรองถูกขัดเกลามากขึ้น คราวนี้มีทั้งแฮ็กเกอร์ผู้เปี่ยมความหวัง นายทหารเก่า และวัยรุ่นที่ถูกจับเข้ามาโดยไม่ยุติธรรม ความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครช่วยยกระดับอารมณ์ให้ฉากแอ็คชั่นมีน้ำหนักเมื่อต้องแลกด้วยความเสี่ยงและการเสียสละ เสน่ห์ของหนังอยู่ที่การบาลานซ์ระหว่างปริศนาเชิงวิศวกรรมคุกกับการลอกเปลือกเชิงจริยธรรมของสถาบันคุมขัง สไตล์การหลบหนีถูกออกแบบให้ชวนคิด ไม่ใช่แค่ใช้กำลังอย่างเดียว แต่ต้องผสมผสานการจู่โจมแบบเร็วกับแผนหนีแบบเนียน ๆ ซึ่งฉากไคลแม็กซ์มีทั้งความตึงเครียดและการพลิกผันที่ทำให้ผมต้องกลืนน้ำลายหลายรอบ การใช้โลเคชันที่แปลกใหม่ เช่น อุโมงค์น้ำแข็ง ห้องควบคุมใต้ดิน และเขตปลอดมนุษย์ ช่วยเพิ่มความแปลกและท้าทายให้กับทีมมากขึ้น ภาพรวมแล้ว 'แผนลับแหกคุกนรก 4' ให้ทั้งความสนุกจากการวางแผนหนีและความหน่วงจากประเด็นสังคมที่ยกขึ้นมาอภิปราย ถึงแม้ว่าจะมีจังหวะพล็อตที่ต้องใช้ความเชื่อใจของคนดูบ้าง แต่โดยส่วนตัวแล้วผมมองว่ามันเติมเต็มซีรีส์ด้วยการเปิดมิติใหม่ ๆ ให้กับโลกของเบรสลิน และทิ้งท้ายด้วยความหวังเล็ก ๆ ว่าการต่อสู้เพื่อความยุติธรรมยังไม่จบ แอบตื่นเต้นกับซีนเล็ก ๆ ที่สะท้อนมิตรภาพและการเสียสละจนทำให้หนังเรื่องนี้คงอยู่ในใจหลังจากเครดิตจบไว้ได้จริงๆ