ใครคือ องคมนตรี ร.10 ที่ปรากฏในสื่อบันเทิง?

บนหน้าจอโทรทัศน์ของรัฐ องคมนตรีที่ทำหน้าที่ในสมัยรัชกาลที่ 10 มักปรากฏตัวผ่านการถ่ายทอดพระราชพิธีและกิจกรรมทางการของสำนักพระราชวัง ผมมักจดจำการเห็นภาพผู้แทนสถาบันหรือองคมนตรีในงานถวายพระเกียรติ งานพิธีรับรองหรือพิธีเปิดงานสำคัญ ซึ่งมักฉายแบบสดผ่านช่องข่าวของรัฐอย่าง 'NBT' หรือในช่วงรายงานข่าวพิเศษของสถานีโทรทัศน์สาธารณะอย่าง 'Thai PBS' นอกจากนี้ในบางครั้งคลิปส่วนที่เป็นพิธีกรรมและคำปราศรัยจะถูกส่งต่อไปยังแพลตฟอร์มของสถานีโทรทัศน์เช่น 'MCOT' เพื่อกระจายสู่ผู้ชมวงกว้าง พอเป็นคนติดตามข่าวพระราชสำนัก ผมเห็นว่าโทนการนำเสนอในการปรากฏตัวขององคมนตรีจะค่อนข้างเป็นทางการและเน้นภาพรวมของพิธีมากกว่าการสัมภาษณ์เชิงลึก ดังนั้นถาเป็นการตามดูการปรากฏตัวขององคมนตรีโดยตรง ช่องถ่ายทอดพิธีของหน่วยงานรัฐและช่องข่าวที่ทำสกู๊ปพิเศษเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจจะเป็นจุดที่เห็นได้บ่อยที่สุด

รายการถ่ายทอดและสารคดีที่พูดถึงพระองค์ในช่วงสำคัญมีทั้งงานยาวและชิ้นสั้นที่ออกอากาศช่วงพิธีสำคัญของรัฐ โดยเฉพาะการถ่ายทอดและสารคดีรอบงานพระราชพิธีต่าง ๆ ที่มักมีการรวบรวมภาพเหตุการณ์และคำบรรยายอย่างเป็นทางการ เช่น 'พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562' ซึ่งเป็นแหล่งดูภาพพิธีอย่างละเอียดทั้งพิธีกรรมและเบื้องหลังการเตรียมงาน ผมจำได้ว่าการดูงานชิ้นนี้ให้ความเข้าใจเรื่องพิธีการและความหมายของลำดับพิธีได้มากกว่าการชมข่าวเดี่ยว ๆ ในฐานะคนที่ติดตามความเคลื่อนไหวของสื่อ นอกจากสารคดีพิธีแล้ว ยังมีฟีเจอร์สั้นจากสถานีโทรทัศน์ของรัฐและช่องของราชสำนักที่เรียกว่า 'พระราชประวัติสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร' ซึ่งเป็นแบบฟิล์มสั้นเชิงชีวประวัติของพระองค์เอง งานพวกนี้มักเน้นเล่าเรื่องเชิงทางการและเบิกแผนการพระราชกรณียกิจ เหมาะถ้าต้องการภาพรวมแบบเป็นทางการมากกว่าการวิเคราะห์เชิงวิชาการเลยทีเดียว

เราเป็นคนชอบจับสัญญาณความโสดในซีรีส์มากกว่าตามข่าวบันเทิงปกติ แล้วก็ชอบมองว่าการโสดของตัวละครมันเล่าเรื่องอะไรได้บ้างในบริบทของซีรีส์ ยกตัวอย่างที่ชัดเจนคือ 'Wednesday' — ตัวละครเอกที่เดินเรื่องแบบโดดเดี่ยว มีความเป็นตัวของตัวเองสูง และสถานะโสดของเธอกลายเป็นเครื่องมือเล่าเรื่องเรื่องการยอมรับตัวตน การเติบโต และการตั้งกรอบความสัมพันธ์ด้วยเงื่อนไขของตัวเอง แทนที่จะให้ความโสดเป็นแค่ช่องว่างที่ต้องเติมโดยรักโรแมนติก อีกตัวอย่างที่ชอบคือ 'The Queen's Gambit' — เบธ ฮาร์มอน นักหมากรุกที่โฟกัสกับการก้าวข้ามความเจ็บปวดและการพิสูจน์ตัวเองมากกว่าจะให้ความรักโรแมนติกมาเป็นศูนย์กลาง ช่วงเวลาโสดของเธอจึงให้ความรู้สึกเป็นพลัง ไม่ใช่ช่องว่าง และทำให้เราเห็นว่าการแสวงหาอิสระและความสำเร็จบางครั้งสำคัญพอๆ กับความสัมพันธ์แบบคู่ ยังมีผลงานแนววนลูปอย่าง 'Russian Doll' ที่ตัวเอกต้องผ่านเหตุการณ์เดิมซ้ำๆ การโสดในที่นี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานะ แต่เป็นฉากหลังให้เห็นการสำรวจตัวเอง การยอมรับข้อผิดพลาด และการเปลี่ยนแปลงตัวตน ส่วน 'Sex Education' ให้มุมมองที่ต่างออกไป — ตัวละครหลายคนอยู่ในช่วงสับสน พยายามทดลองความสัมพันธ์ และบทเรียนจากความเป็นโสดหรือความสัมพันธ์ล้มเหลวกลับสอนเรื่องการสื่อสารและความเคารพตัวเองได้เด่นมาก สรุป (โดยไม่ได้สรุปแบบพิธีการ) การโสดในซีรีส์ Netflix ที่กำลังดังมักไม่ได้ถูกเขียนให้เป็นจุดบกพร่อง แต่เป็นองค์ประกอบของตัวละครที่ทำให้เรื่องราวลึกขึ้น บางเรื่องใช้โสดเพื่อขับเคลื่อนการเติบโต บางเรื่องใช้เป็นพื้นที่ให้ตัวละครค้นหาตัวตน ซึ่งในฐานะแฟนซีรีส์ การเห็นตัวละครโสดที่มีมิติแบบนี้ทำให้รู้สึกว่าซีรีส์ไม่ได้มองชีวิตแค่ผ่านเลนส์คู่รักเดียว แต่มองความเป็นมนุษย์แบบหลากหลายด้วยความใส่ใจ

ในพิธีการใหญ่เช่น 'ราชพิธีบรมราชาภิเษก' ผมมักมองเห็นองคมนตรีทำหน้าที่เหมือนสะพานเชื่อมระหว่างพระมหากษัตริย์กับสังคมส่วนรวม ฉันเคยรู้สึกว่าสิ่งที่องคมนตรีทำไม่ได้เป็นแค่การยืนอยู่ข้างพระประมุข แต่ยังรวมถึงการอ่านพระบรมราชโองการ การจัดลำดับพิธี และการประสานงานกับหน่วยงานราชการเพื่อให้ทุกขั้นตอนเรียบร้อยตามแบบแผน ในวันอย่างนั้นพวกเขาจะปรากฏตัวในตำแหน่งที่ชัดเจน รับผิดชอบการมอบสิ่งของสำคัญ หรือตรวจสอบว่าการเคลื่อนขบวนเป็นไปอย่างราบรื่น การเห็นบทบาทเหล่านี้ย้ำให้ฉันรู้ว่าพิธีการของรัฐมีมิติทั้งสัญลักษณ์และปฏิบัติการ—องคมนตรีไม่ได้แค่ประดับในพิธีเท่านั้น แต่ยังทำงานหนักเบื้องหลังเพื่อให้ความหมายของพิธีคงอยู่และสื่อสารได้อย่างชัดเจน

บอกตามตรงว่าประเด็นแฟนเก่าแก้มบุ๋มเป็นเรื่องที่ฉันตามข่าวแบบขำ ๆ มานานแล้ว สื่อบันเทิงมักโฟกัสไปที่ความสัมพันธ์ในอดีตของคนดังเพราะมันขายได้ง่าย แต่โดยรวมแล้วคนที่ถูกยกขึ้นมาพูดบ่อยๆจะเป็นอดีตคนรู้ใจที่มีสถานะในสังคมค่อนข้างชัดเจน—มักเป็นคนที่อยู่ในแวดวงสังคมหรือธุรกิจซึ่งยังมีการติดต่อหรือเกี่ยวข้องในแง่ธุรกิจ/งานกิจกรรมด้วยกัน นี่ทำให้ข่าวเล็ก ๆ กลายเป็นเรื่องใหญ่ได้เร็ว เมื่อมองแบบแฟนบันเทิง ฉันรู้สึกว่าควรแยกความจริงกับข่าวลือ ความสัมพันธ์ส่วนตัวไม่ควรถูกสาธารณะมากเกินไป แต่ก็เข้าใจว่าคนอ่านอยากรู้อยู่แล้ว สุดท้ายแล้วถ้าจะติดตามก็เลือกแหล่งข่าวที่น่าเชื่อถือและตั้งคำถามกับข่าวที่ฟังดูเกินจริง จะได้ไม่ตกเป็นเหยื่อข่าวลวงหรือความเห็นเดาเหตุผลไปเอง

น่าตื่นเต้นที่ใน 'ลองของเดอะซีรี่ย์' ตอนแรกมีตัวละครใหม่เข้ามาเพิ่มมิติให้เรื่องเลย สิ่งหนึ่งที่ฉันสังเกตคือตัวละครใหม่ชื่อ 'วายุ' ไม่ได้โผล่มาแบบฟูมฟาย แต่ปรากฏตัวด้วยรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ทำให้ฉากชวนค้างคา เช่นการยืนมองบ้านหลังหนึ่งในความมืดและสวมสร้อยที่มีลายแปลก ๆ ฉากเปิดตัวของเขาทำหน้าที่เป็นจุดชนวนให้ปมความลับค่อย ๆ คลี่ออก และการแสดงออกทางสายตาของนักแสดงในช็อตนั้นทำให้ฉันรู้สึกว่าตัวละครนี้จะเป็นตัวเชื่อมสำคัญกับความเหนือธรรมชาติในเรื่อง มุมมองของฉันในฐานะแฟนซีรีส์คือการออกแบบคาแรกเตอร์แบบนี้ชวนให้นึกถึงงานหนังสยองขวัญต่างประเทศที่เน้นบรรยากาศมากกว่าคำอธิบายตรง ๆ อย่างเช่นฉากแรกของ 'The Ring' แต่ 'วายุ' มีความเป็นคนใกล้ตัวมากกว่า ทำให้ความน่ากลัวรู้สึกเป็นไปได้จริงกว่า จะรอติดตามว่าเขาจะเป็นพันธมิตรหรือปฏิปักษ์ต่อพระเอก — ทั้งนี้ฉันคาดหวังว่าทีมเขียนจะค่อย ๆ เปิดเบาะแส ไม่ปล่อยทุกอย่างใน Ep แรกจนหมดเกลี้ยง

ขอเล่าแบบตรงๆ ว่าเมื่อพูดถึงคำว่า 'องคมนตรี ร.10' ผมมักนึกถึงบทบาทของคณะองคมนตรีโดยรวมและการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 10) ประสูติราชสมบัติ บทบาทหลักของคณะองคมนตรีคือเป็นที่ปรึกษาแก่พระมหากษัตริย์ในเรื่องที่เกี่ยวกับพระราชอำนาจและกิจการพระราชพิธี รวมถึงทำหน้าที่แทนพระมหากษัตริย์ในกรณีที่ได้รับมอบหมาย การแต่งตั้งองค์คมนตรีเป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์เอง โดยสมาชิกมักมาจากผู้ที่มีประสบการณ์สูงในวงการทหาร ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ นักกฎหมาย หรือผู้ทรงคุณวุฒิด้านต่างๆ ซึ่งสะท้อนความต้องการให้ที่ปรึกษามีความหลากหลายด้านความรู้และความสามารถ ในเชิงประวัติศาสตร์ คณะองคมนตรีมีวิวัฒนาการควบคู่ไปกับการเปลี่ยนแปลงของการปกครองไทย จากสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ที่ที่ปรึกษามาจากชนชั้นผู้มีอำนาจตามดั้งเดิม มาสู่สมัยรัฐธรรมนูญที่บทบาทเป็นไปในเชิงให้คำแนะนำและอำนวยความสะดวกด้านงานพระราชพิธี งานพิธีการและงานด้านการบริหารทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ ในรัชกาลปัจจุบันมีการปรับโครงสร้างและแต่งตั้งคณะองคมนตรีใหม่ตามพระราชประสงค์ เพื่อให้สอดคล้องกับภารกิจพระราชกรณียกิจที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น การดูแลโครงการในพระราชดำริ งานพิธีการและการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ ของรัฐและราชสำนัก การเปลี่ยนแปลงบางประการยังรวมถึงการจัดระเบียบบริหารทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องกับราชสำนักให้ชัดเจนขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญต่อการดำเนินงานของคณะองคมนตรีในด้านการให้คำปรึกษาด้านนโยบายและการบริหารจัดการ การรับรู้ของสาธารณชนต่อคณะองคมนตรีมีหลายมุมมอง บางคนมองว่าองค์คมนตรีเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยเชื่อมโยงระหว่างพระมหากษัตริย์กับภาครัฐและประชาชน โดยเฉพาะในเรื่องพิธีการและโครงการสาธารณะ ขณะที่บางมุมกังวลเรื่องความโปร่งใสและการตรวจสอบในบางบทบาท ซึ่งเป็นประเด็นที่สังคมให้ความสนใจมากขึ้นเมื่อบริบททางการเมืองและสังคมเปลี่ยนไป ในเชิงปฏิบัติ องคมนตรีมักเข้าร่วมในพิธีสำคัญ เช่น การแต่งตั้ง การสถาปนาพระบรมวงศานุวงศ์ และการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ เพื่อให้พระราชกรณียกิจเดินต่อไปอย่างราบรื่น โดยส่วนตัวแล้ว ผมคิดว่าการเข้าใจบทบาทและผลงานของคณะองคมนตรีในรัชกาลที่ 10 ต้องมองทั้งมุมกฎหมาย ประเพณี และการบริหารจัดการร่วมกัน คณะนี้ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมที่สำคัญระหว่างสถาบันพระมหากษัตริย์และสังคมสมัยใหม่ แม้จะมีข้อถกเถียงและคำถามจากสาธารณะ แต่บทบาทเชิงพิธีการและการให้คำปรึกษาทางกฎหมายรวมถึงการประสานงานโครงการสาธารณะยังคงเป็นหัวใจสำคัญของงานที่เขาทำ และนั่นทำให้ผมติดตามความเคลื่อนไหวของการแต่งตั้งและการทำงานของคณะนี้เสมอ รู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้สะท้อนทั้งความต่อเนื่องและการปรับตัวของสถาบันในยุคใหม่

หลายคนสงสัยกันว่าพระมหากษัตริย์ของไทยเคยเล่นละครเวทีบ้างไหม — คำตอบโดยสรุปจากการสังเกตของผมคือ ไม่มีหลักฐานสาธารณะว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 10 ทรงรับบทเป็นนักแสดงละครเวทีในลักษณะของการแสดงเชิงอาชีพหรือปรากฏเป็นนักแสดงนำบนเวทีละครสาธารณะแบบที่นักแสดงทั่วไปทำงานกัน ในมุมมองที่เป็นคนติดตามวัฒนธรรมการแสดง ผมเห็นว่าในประเพณีไทยราชวงศ์มักมีบทบาทเป็นอุปถัมภ์และผู้สนับสนุนศิลปะมากกว่าจะเป็นผู้ลงมือแสดงโดยตรง ตัวอย่างที่มองเห็นได้ชัดคือพระราชพิธีหรือการแสดงนาฏศิลป์ในงานพิธีสำคัญของรัฐ ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงทราบและทรงประกอบพระราชพิธี แต่บทบาทเหล่านั้นต่างจากการยืนอยู่บนเวทีละครสมัยใหม่ที่มีบทพูด การกำกับ หรือการสวมบทบาทเป็นตัวละครหนึ่งตัวละครใด อีกแง่มุมที่ผมคิดว่าอธิบายความเข้าใจผิดได้คือภาพหรือคลิปสั้น ๆ ที่บางคนนำไปแชร์ เช่น พระราชพิธีที่มีการฟ้อนรำหรือการแสดงที่จัดขึ้นในงานหลวง ทำให้เกิดความสับสนระหว่างการมีส่วนร่วมเชิงพิธีกรรมกับการเป็นนักแสดงละครเวที อย่างไรก็ตาม การที่พระองค์ทรงเป็นผู้นำด้านอุปถัมภ์ศิลปวัฒนธรรมมีความหมายมากต่อวงการละครและการแสดงของไทย เพราะการสนับสนุนด้านทรัพยากร ชื่อเสียง และความต่อเนื่องทางวัฒนธรรมมีผลต่อการรักษาและเผยแพร่ศิลปะเหล่านี้มากกว่าการยืนแสดงบนเวทีเพียงครั้งหรือสองครั้งเท่านั้น