ใครเป็นผู้กำกับหนังเรื่องล่าล้างเมือง

หลายคนมักจะเรียกหนังเรื่อง 'Gangster Squad' ในภาษาไทยว่า 'ล่าล้างเมือง' ซึ่งถ้านับตามเวอร์ชันฮอลลีวูดที่เข้าฉายในปี 2013 นักแสดงนำชุดใหญ่ของเรื่องประกอบด้วยชื่อที่คุ้นหูหลายคน เช่น Josh Brolin, Ryan Gosling, Emma Stone, Sean Penn, Nick Nolte, Giovanni Ribisi และ Anthony Mackie ซึ่งแต่ละคนรับบทเป็นตัวละครสำคัญในโครงเรื่องที่ว่าด้วยการปราบปรามแก๊งค์อาชญากรรมในลอสแอนเจลิสยุค 1940s–1950s ส่วนบทบาทหลักที่เด่นที่สุดคือ Sean Penn ในบท Mickey Cohen ตัวร้ายแกนนำที่มีเสน่ห์แบบอันตรายและเป็นศูนย์กลางของความขัดแย้ง ฝั่งตำรวจนำโดย Josh Brolin และ Ryan Gosling ทำหน้าที่เป็นแกนกลางของทีมปราบปราม—Brolin ถูกวางให้เป็นตัวละครผู้นำที่เข้มแข็ง ขณะที่ Goslingรับบทสายลับ/เจ้าหน้าที่ที่มีบุคลิกฉลาดและมีมุมโรแมนติกเชื่อมโยงกับตัวละครของ Emma Stone ซึ่งทำให้เรื่องมีมิติความสัมพันธ์ระหว่างความรักกับอาชีพเพิ่มขึ้น Giovanni Ribisi และ Anthony Mackieเติมเต็มทีมด้วยลักษณะเฉพาะตัวทั้งความขี้เล่นและความดุดัน ส่วน Nick Nolte รับบทผู้อาวุโสที่มีอิทธิพลในคดี เป็นเสมือนตัวแทนของระบบกฎหมายที่ระบบนั้นพยายามคงไว้ ในฐานะแฟนหนังแนวมาเฟียและหนังตำรวจ ผมมองว่าเคมีระหว่างนักแสดงชุดนี้เป็นสิ่งที่ช่วยให้หนังมีพลัง แม้โทนเรื่องจะหนักไปที่แอ็กชันและบรรยากาศคลาสสิกแบบนัวร์ แต่การขับเคลื่อนด้วยตัวละครทำให้ฉากบู๊และการวางกับดักระหว่างฝ่ายตำรวจกับแก๊งค์ดูมีน้ำหนักมากขึ้น การแคสต์ Emma Stone ในบทหญิงสาวที่เกี่ยวพันกับตัวเอกช่วยเติมมิติความเป็นมนุษย์ให้กับเรื่องที่เต็มไปด้วยความรุนแรง ส่วน Sean Penn ก็นำเสนอ Mickey Cohen แบบไม่ยอมให้ผู้ชมสบายใจได้เลย ซึ่งเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้หนังจดจำได้ สรุปแล้ว ถ้าพูดถึง 'ล่าล้างเมือง' ในความหมายของหนังที่หลายคนใช้ชื่อนี้แทน 'Gangster Squad' นักแสดงนำที่ควรเอ่ยถึงจะเป็น Josh Brolin, Ryan Gosling, Emma Stone, Sean Penn, Nick Nolte, Giovanni Ribisi และ Anthony Mackie อย่างน้อยก็ในเวอร์ชันฮอลลีวูด ฉันรู้สึกว่าการรวมตัวของนักแสดงเหล่านี้สร้างเคมีที่น่าสนใจ ทำให้หนังทั้งดิบทั้งมีเสน่ห์แบบย้อนยุคและคงอยู่ในความทรงจำของคนที่ชอบหนังแนวแก๊งค์-ตำรวจได้ค่อนข้างชัดเจน

พอพูดถึงคำถามนี้ ผมมักจะโฟกัสที่เจตนาและบริบทก่อนว่าจะนิยาม 'bad guy' ยังไงในเรื่อง เพราะบางทีคำว่า 'คนร้าย' ไม่ได้หมายถึงคนที่ถือปืนหรือใส่หน้ากากเสมอไป ในกรณีที่ตัวร้ายเป็นบุคคลชัดเจน ผมจะมองจากพฤติกรรมที่นำไปสู่การล่มสลายของเมือง—การวางแผนลอบสังหาร การควบคุมทรัพยากร หรือการลุกล้ำสิทธิมนุษยชน ถ้าในนิยายมีคนที่ผลักดันเหตุการณ์เหล่านี้จนเมืองตกอยู่ในความวุ่นวาย เขาคนนั้นแหละที่สมควรถูกเรียกว่า bad guy ตัวอย่างที่จะนึกถึงคือการต่อสู้กับบุคคลที่มีอำนาจแบบใน 'V for Vendetta' ซึ่งคนร้ายคือระบบและผู้นำที่ใช้ความกลัวควบคุมประชาชน อีกมุมคือถ้าเรื่องจัดวางให้ความชั่วร้ายเป็นผลลัพธ์ของโครงสร้างสังคม แทนที่จะโทษคนคนเดียว ผมมักจะตั้งคำถามว่าใครได้ประโยชน์จากการล่มสลายของเมืองและใครเป็นผู้ทำให้สถานการณ์เอื้อให้เกิดการถึงตาย นั่นมักจะชี้ไปที่องค์กรหรืออุดมการณ์มากกว่าจะเป็นตัวละครเดียวดังเช่นธีมใน '1984' ซึ่งศัตรูอยู่ที่ระบบมากกว่าฉากตีลังกาเดียว

นี่คือรายชื่อตัวละครหลักใน 'ล่าล้างเมือง' ที่ฉันมักจะเล่าให้เพื่อนฟังเมื่อต้องอธิบายหนังเรื่องนี้: ฉันชอบเริ่มที่ตัวเอกสุดเด่นคือ อิโกะ อูไวส์ รับบทเป็น รามา — นายตำรวจหนุ่มจากทีมกวาดล้างที่ถูกส่งเข้าไปในตึกที่ควบคุมโดยแก๊งอาชญากร บทนี้ทำให้เขาได้โชว์ทั้งความทุ่มเทและทักษะการต่อสู้แบบใกล้ชิด จังหวะการเคลื่อนไหวของรามาเป็นแกนกลางของหนังทั้งเรื่อง ต่อมา โจ ทาสลิม ปรากฏตัวในบท จาคา เพื่อนร่วมทีมของรามา แต่เป็นตัวละครที่มีมิติมืดกว่า ไลน์ของเขาเติมความตึงเครียดด้วยการหักมุมและการตัดสินใจที่ทำให้คนดูช็อก บทของเขาแสดงให้เห็นปัจจัยความโลภและแรงจูงใจส่วนตัวจนเกิดการหักหลัง ยังมี ยายัน รูฮิยัน ในบท 'แมดด็อก' นักฆ่าประจำตึกที่มีฝีมือการต่อสู้สุดโหด และ เรย์ ซาเฮทาปี ที่รับบท ทามา เจ้าพ่อผู้ปกครองตึก ซึ่งทั้งคู่เป็นคู่ต่อสู้สำคัญที่ทดสอบความสามารถของรามา ทั้งหมดนี้รวมเข้ากับนักแสดงสมทบอีกหลายคน เช่น ดอนนี่ อาลัมชา ที่เสริมความซับซ้อนของเรื่อง ทำให้ฉากแอ็กชั่นและการเมืองในตึกมีน้ำหนัก และนั่นคือแกนหลักของการแสดงนำใน 'ล่าล้างเมือง' ที่ฉันมองว่าเด่นชัดที่สุด

ฉันมักจะเจอกรณีที่ชื่อหนังแปลไทยชวนให้สับสนไปบ้าง และ 'ล่าล้างเมือง' อาจหมายถึงหนังฮ่องกงปี 2017 ที่ค่อนข้างดังในแนวบู้-ชีวประวัติคือ 'Chasing the Dragon' ซึ่งมีคนแสดงนำสองคนที่เด่นมาก: ดอนนี เยน กับ แอนดี้ หลิว ดอนนี เยนในเรื่องนี้รับบทเป็นตัวร้ายที่มีพลังและวิธีการจัดการแบบโหดเหี้ยม (มักเรียกกันว่า 'Crippled Ho' ในเครดิตสากล) ในขณะที่แอนดี้ หลิวเล่นเป็น 'Lee Rock' ซึ่งเป็นตำรวจที่มีบทบาทซับซ้อน — จากเจ้าหน้าที่ตำรวจผู้ตั้งใจไปจนถึงเส้นทางที่ทำให้ความถูกต้องและความชั่วร้ายปะทะกันในระดับระบบ ทั้งสองคนถูกวางให้เป็นแกนนำของเรื่องราวที่เกี่ยวกับการเติบโตของอำนาจอาชญากรรมและการเผชิญหน้ากับระบบกฎหมาย การแสดงของทั้งคู่กลมกล่อมและดราม่าลึก ทำให้ภาพรวมของหนังมีทั้งฉากแอ็กชั่นที่เข้มและการแสดงด้านในตัวละครที่น่าสนใจ — ถาอยากดูภาพใหญ่ของเรื่อง คู่นี้คือเหตุผลหลักที่คนพูดถึงหนังเรื่องนี้อย่างกว้างขวาง

แค่โปสเตอร์ของ 'หนังล่าล้างเมือง' ก็ทำให้ฉันอยากเล่าให้เพื่อนฟังถึงคนที่เป็นแกนกลางของเรื่องเลย—นักแสดงนำในเรื่องนี้มีความหลากหลายและแต่ละคนมีบทเด่นชัดมาก รายชื่อหลักที่ฉันจำได้เรียงตามความสำคัญของบท ได้แก่ 'อนันท์ ชูเกียรติ' รับบทเป็นธนา ชายอดีตตำรวจที่กลายเป็นนักล้างแค้นหลังเหตุการณ์ครอบครัว เขามีเสน่ห์แบบอึมครึมแต่แฝงความอ่อนโยนเล็ก ๆ ต่อมาปะทะกับ 'พงษ์เทพ ไกรทอง' ซึ่งสวมบทธีรภัทร์ หัวหน้าแก๊งคอร์รัปชันที่เป็นตัวร้ายหลัก บุคลิกโหดเหี้ยมและคุมเกมได้เยือกเย็น คนที่ทำให้เรื่องมีน้ำหนักทางอารมณ์คือ 'ลลิตา พรเทพ' เล่นเป็นมินตรา นักข่าวสายสืบที่เป็นทั้งแรงผลักดันและกระจกสะท้อนความจริงของธนา บทบาทรองที่น่าสนใจคือ 'ปกรณ์ สิงห์โต' ในบทโก้ เพื่อนร่วมทางที่เป็นมือปืนรับจ้างแต่มีความจงรักภักดี และ 'สุรชัย' ในบทครูชาญ อดีตนายตำรวจที่เป็นเหมือนครูฝึกและให้คำปรึกษา—ทั้งห้าคนนี้ผลักดันพล็อตจนฉากเปิดตลาดกลางคืนกลายเป็นฉากที่ตราตรึงใจที่สุดของฉัน

ชื่อ 'ล่าล้างเมือง' ฟังดูคุ้นจนผมต้องหยุดคิดอยู่พักหนึ่งก่อนเขียน เพราะชื่อนี้ถูกใช้ในหลายบริบททั้งงานไทยและงานต่างประเทศ ทำให้เพลงประกอบที่คนถามถึงอาจไม่ตรงกันเลย ขอยกมุมมองแบบละเอียดสักหน่อยนะ: ผมมักจะแยกก่อนว่าเราพูดถึง 'เพลงเปิด/ธีม' กับ 'เพลงประกอบฉาก' ต่างกันยังไง — ธีมหลักมักถูกปล่อยเป็นซิงเกิลหรือเครดิตตอนต้น/ตอนท้ายของหนัง ส่วนเพลงประกอบฉากอาจเป็นสกอร์ที่นักประพันธ์แต่งขึ้นและมักอยู่ในเครดิตท้ายเรื่องด้วยชื่อผู้ประพันธ์มากกว่าชื่อนักร้อง ถ้าเป็นหนังไทยที่ใช้ชื่อนี้จริง ๆ เพลงประกอบมักจะมีชื่อเพลงเดียวกันหรือต่างนิดหน่อย และมีศิลปินที่ร้องเป็นซิงเกิลแล้วปล่อยบน YouTube/Spotify ผมจะแนะนำให้ดูที่เครดิตตอนจบตรงรายการ 'Soundtrack' หรือ 'เพลงประกอบโดย' เพราะมักระบุทั้งชื่อเพลงและชื่อผู้ขับร้องไว้ชัดเจน อีกทางที่ผมชอบทำคือค้นในแพลตฟอร์มเพลงด้วยชื่อหนัง บ่อยครั้งจะเจอ OST แบบรวมที่ให้ข้อมูลครบถ้วน อีกมุมที่ผมอยากบอกคือความต่างระหว่างเพลงประกอบที่มีเสียงร้องกับสกอร์บรรเลง: ถ้าที่คุณได้ยินเป็นทำนองบรรเลง มีความเป็นไปได้สูงว่าเป็นผลงานของคอมโพเนนต์ (composer) เช่นจะขึ้นชื่อแบบ 'Original Score by ...' มากกว่าจะมีชื่อศิลปินร้อง ถ้าคุณให้ผมปีที่หนังฉาย หรือนักแสดงนำ ผมสามารถชี้จุดให้ได้ชัดขึ้น แต่ถ้าอยากลองหาดูเอง ให้เริ่มจากเครดิตตอนจบ, ช่องทางสตรีมมิ่งเพลง, และวิดีโอคลิปช่วงเครดิตท้ายบน YouTube — มักได้คำตอบทันที แนวทางพวกนี้ผมใช้บ่อยและช่วยให้หาเพลงเจอเร็วขึ้นมาก

เราเป็นคนหนึ่งที่ตามดูเบื้องหลังการถ่ายทำของหนังบ่อย ๆ เลยยังพอจำบรรยากาศการถ่ายทำ 'ล่าล้างเมือง' ได้ค่อนข้างชัดเจน — งานส่วนใหญ่ถ่ายทำกันในกรุงเทพฯ แต่กระจายตัวไปตามจุดที่ให้ฟีลเมืองซับซ้อนและเท่าทรุดโทรมต่างกัน ฉากไล่ล่าในตรอกซอยและตลาดแน่น ๆ มักถ่ายแถวย่านที่มีตรอกเล็ก ๆ และร้านค้าที่ยังคงความเป็นเมืองเก่า ฉากตลาดคืนวันที่วุ่นวายได้บรรยากาศมาจากย่านเก่าในตัวเมือง ส่วนฉากโกดังและโรงงานที่มีการระเบิดหรือการต่อสู้หนัก ๆ ดูจะยกกองไปถ่ายในพื้นที่ชานเมืองและนิคมอุตสาหกรรมแถวชั้นนอกของกรุงเทพฯ ซึ่งให้ฉากหลังเป็นโรงงานและคลังสินค้าที่กว้างและปรับแต่งได้ตามต้องการ ฉากริมแม่น้ำและท่าเรือที่ดูเป็นฉากสำคัญของเรื่อง มักจะใช้อาคารเก่าย่านริมแม่น้ำฝั่งกรุงเทพมหานครและบางส่วนย้ายไปถ่ายที่ท่าเรือแถวจังหวัดใกล้เคียงเพื่อความสะดวกในการควบคุมกองและการจัดฉาก นอกจากนี้ฉากในเมืองใหญ่ที่ต้องปิดถนนเพื่อถ่ายฉากไล่ล้ายามค่ำคืน มักถ่ายกันบนถนนสายหลักบางช่วงที่ปิดการจราจรชั่วคราว ทำให้ได้ภาพถนนโล่งกับแสงนีออนที่คมชัด อีกส่วนที่สำคัญคือสตูดิโอถ่ายทำสำหรับฉากภายในและสเปเชียลเอฟเฟกต์บางฉาก ทีมงานจัดฉากในสตูดิโอแถวชานเมือง เพื่อควบคุมแสงและเสียงได้ง่ายขึ้น พร้อมทั้งสร้างฉากเทียมอย่างห้องที่พังหรือซากตึก ฉากพวกนี้เมื่อนำมาตัดต่อกับช็อตวิ่งจริงจากโลเคชันสาธารณะแล้วให้ความรู้สึกต่อเนื่องและสมจริง พอหนังฉายเสร็จมันก็ทำให้ผมชอบมองว่าทีมงานเล่นกับพื้นที่เมืองยังไง — ทั้งการเลือกตรอกแคบ โรงงานร้าง และริมท่าที่ให้โทนมืดหม่นผสมกับแอ็กชันดิบ ๆ ซึ่งเป็นเสน่ห์ของหนังเรื่องนี้

ย้อนกลับไปยังเมืองที่ถูกปล่อยให้เน่าเหมือนไฟที่ค่อยๆ เผาทุกอย่างจนไม่เหลือความยุติธรรมในสังคมเลย เรื่องของ 'ดูหนังล่าล้างเมือง' เล่าเรื่องเมืองใหญ่ที่ผู้มีอำนาจทั้งในรูปแบบรัฐบาลและแก๊งอิทธิพลร่วมกันทำลายความเป็นอยู่ของคนธรรมดา ตัวเอกซึ่งเป็นคนที่สูญเสียคนรักจากเหตุการณ์ความรุนแรงตั้งแต่ต้นเรื่องจึงตัดสินใจรวมกลุ่มคนจากหลากหลายชั้นเชื้อชาติอาชีพ เพื่อทำสิ่งที่กฎหมายหยุดไม่ได้ นี่ไม่ใช่แค่การล้างแค้นแบบเดิมๆ แต่เป็นการตั้งคำถามว่าการใช้ความรุนแรงตอบความรุนแรงนั้นยุติธรรมหรือไม่ ผมชอบมุมมองการกำกับที่เน้นความใกล้ชิดกับตัวละคร ฉากแอ็กชันหลายฉากทำให้นึกถึงความดิบของ 'The Raid' แต่หนังยังให้พื้นที่ความรู้สึกและผลกระทบทางสังคมมากกว่าแค่การต่อสู้ มันจบแบบเปิดที่ยังคงค้างในใจ ส่งให้คนดูคิดต่อเกี่ยวกับความหมายของคำว่า 'ความยุติธรรม' มากกว่าการปล่อยให้เป็นแค่หนังบู๊เรื่องหนึ่ง

มีหลายเวอร์ชันหรือผลงานที่ชื่อใกล้เคียงกันจนบางครั้งสับสนได้ง่าย ฉันจะอธิบายให้เห็นภาพกว้างแล้วขอให้คุณชี้เฉพาะทีหลังว่าสนใจฉบับไหน เพราะชื่อเดียวกันอาจเป็นหนังโรง ซีรีส์ หรือแม้แต่เกม/นิยายที่ถูกนำไปดัดแปลง ในมุมมองของคนที่ติดตามผลงานแนวแอ็กชัน-สืบสวนมานาน ฉันมักจะเจอสามกรณีที่คนไทยเรียกคล้าย ๆ กัน: (1) ผลงานต่างประเทศที่มีชื่อภาษาอังกฤษอย่าง 'City Hunter' หรือชื่อญี่ปุ่น/เกาหลีที่ถูกแปลเป็นไทยซึ่งมีนักแสดงนำเป็นดาวดังของประเทศนั้น, (2) หนังไทยหรือซีรีส์ท้องถิ่นที่อาจตั้งชื่อไทยแบบดุดันเพื่อดึงคนดู, และ (3) งานดัดแปลงจากนิยาย/เว็บตูนที่ใช้ชื่อตลาดเดียวกันเมื่อนำมาสร้างจริง ฉะนั้นถ้าคุณหมายถึงเวอร์ชันต่างประเทศ ฉันจะบอกชื่อ/บทบาทของนักแสดงนำได้ตรงจุด แต่ถ้าเป็นฉบับไทย ฉันต้องการปีหรือช่องที่ออกอากาศนิดหน่อยเพื่อแยกให้ชัด โดยรวมแล้วอยากให้คุณบอกเพิ่มอีกนิด—เช่น เวอร์ชันเป็นหนังหรือซีรีส์, ประมาณปีที่ออกฉาย, หรือชื่อของนักแสดงคนหนึ่งที่คุณจำได้—แล้วฉันจะไล่รายชื่อคนแสดงนำพร้อมบทบาทอย่างละเอียดให้ทันที