KABANATA 5

Ang biyahe ay tumagal ng halos walong oras. Mula sa maingay at maliwanag na siyudad, unti-unting napalitan ng kadiliman at katahimikan ang tanawin. Ang mga matatayog na gusali ay napalitan ng malalawak na bukirin, at ang mga ilaw ng kalsada ay napalitan ng tanging liwanag ng buwan at mga bituin sa kalangitan. Nakaupo si Luvlette sa likod ng sasakyan, nakasandal ang kanyang ulo sa balikat ng kanyang ina na si Lucetta, habang ang kanyang mga mata ay nakatuon sa bintana, tila walang nakikita kundi ang mga alaala ng lalaking iniwan niya sa likuran.

Hindi siya nagsalita sa buong biyahe. Ang tanging naririnig lamang ay ang mahinang ugong ng makina at ang mahinang pag-iyak na pilit niyang pinipigilan. Ang kanyang mga palad ay nakahawak nang mahigpit sa kanyang bahagyang umbok na tiyan, tila sa paghawak dito ay nakakakuha siya ng lakas na kailangan upang harapin ang kung anong naghihintay sa kanya.

“Huwag kang mag-alala, anak,” bulong ni Lucetta habang hinahaplos ang buhok ng kanyang anak. “Hindi ito magpakailanman. Ang oras ay mabilis lumipas, at ang katotohanan ay laging lumalabas sa huli. Nandito lang ako, kasama mo. Hindi kita iiwan.”

Tumingin si Luvlette sa kanyang ina, at pilit na ngumiti kahit na puno ng luha ang kanyang mga mata. “Salamat, Ma. Kung wala ka, hindi ko alam kung paano ko ito kakayanin. Ang tanging nagpapakalma sa akin ay ang pag-iisip na may buhay na kasama ko—ang alaala ni Isaac, at ang pag-asa na balang araw, magkakasama kaming tatlo.”

Nang sumapit ang hatinggabi, huminto ang sasakyan sa harap ng isang malaking bahay na gawa sa kahoy at bato, napapaligiran ng matatayog na puno ng pino at mga halamang ligaw. Malayo ito sa anumang baryo o bayan; ang tanging daan papunta rito ay makipot at lubak-lubak, kaya’t bihira lamang ang sinumang makadaan. Ito ang lumang bakasyunan ng pamilyang Mondragon, isang lugar na halos nakalimutan na ng marami, ngunit ngayon ay nagsisilbing kulungan ng kanyang sariling anak.

Bumaba si Luvlette kasama ang kanyang ina. Ang malamig na hangin ng kabundukan ay yumakap sa kanila, ngunit higit na malamig ang pakiramdam sa kanyang puso. Sa harap ng pintuan ay naghihintay ang matandang katiwala na si Mang Karding at ang kanyang asawang si Aling Nena, na parehong tapat sa pamilya sa loob ng mahabang panahon.

“Maligayang pagdating, Binibining Luvlette,” magalang na bati ni Mang Karding, ngunit may halong awa sa kanyang mga mata. “Ang lahat ay inihanda na namin. Ang mga silid ay malinis at mainit, at ang mga pagkain ay nakahanda na rin.”

“Salamat, Mang Karding,” mahinang sagot ni Luvlette. “Pasensya na sa abala.”

“Wala pong abala, Binibini. Ang utos lang po namin ay siguraduhin na magiging maayos ang inyong pananatili rito.”

Sa loob ng bahay, kahit na maaliwalas at maayos ang ayos, may pakiramdam si Luvlette na ito ay parang isang magandang kulungan. Walang teleponong maaaring gamitin, walang koneksyon sa internet, at ang tanging paraan ng pakikipag-ugnayan sa labas ay sa pamamagitan ng sulat na susuriin pa bago ipadala—bilang bahagi ng mahigpit na utos ni Don Nathan.

Sa kabilang panig ng siyudad, sa loob ng malaking mansyon ng mga Funtabella, ibang uri ng bagyo naman ang nangyayari. Matapos umalis mula sa bahay ng mga Mondragon, dumiretso si Isaac sa kanyang sariling silid, at isinara ang p***o nang mahigpit. Ang kanyang mga kamao ay mahigpit na nakakuyom, ang kanyang mga panga ay naninigas, at ang galit at pagkabahala ay tila kumukulo sa kanyang buong katawan.

Ilang sandali pa ay pumasok si Ginoong Sebastian, ang kanyang ama, na may seryoso at mabigat na mukha. Tumayo siya sa tapat ng bintana at tumingin sa malayo bago nagsalita.

“Nakita mo na ang nangyari,” panimula ng ama. “Ang desisyon ni Don Nathan ay pinal na. Matigas ang kanyang ulo, at mas matigas ang kanyang puso pagdating sa mga bagay na pinaniniwalaan niyang tama. Ang ginawa ninyong paglabag sa kasunduan ay lalo lamang nagpatibay sa kanyang paninindigan. At ngayong may sanggol na kasangkot, mas magiging mahirap ang lahat.”

Lumingon si Isaac, at ang kanyang mga mata ay puno ng matinding damdamin. “Hindi ko ito pagsisisihan, Itay. Kahit alam kong magiging ganito ang kahihinatnan, hindi ko pa rin kayang layuan si Luvlette. Ang pagmamahal namin ay hindi isang pagkakamali, at ang batang iyan ay isang biyaya, hindi isang kasalanan. Ngayong alam kong may anak na ako, mas lalo kong nadaragdagan ang dahilan upang lumaban. Hindi ko hahayaang lumaki ang aking anak na hindi nakikilala ang kanyang ama.”

Umupo si Ginoong Sebastian at huminga nang malalim. “Alam ko ang iyong nararamdaman, anak. At hindi ko masasabing mali ang iyong pagmamahal. Ngunit kailangan mong maging matalino. Kung susubukan mong pumasok doon nang pwersahan, lalo mo lamang itong ilalagay sa panganib. Si Don Nathan ay may malawak na kapangyarihan, at gagawin niya ang lahat upang maprotektahan ang kanyang dangal sa paraang alam niya.”

“Kaya ko naman po,” sagot ni Isaac nang may katiyakan. “Hindi ko gagamitin ang dahas. Gagamitin ko ang aking isipan at ang aking pasensya. Maghahanap ako ng paraan upang malaman ang kalagayan nila, at sa tamang panahon, ipapakita ko kay Don Nathan na mali ang kanyang paniniwala. Hindi lang ito tungkol sa pagmamahal namin ni Luvlette—ito ay tungkol sa pagwawakas ng hidwaang matagal nang bumabalot sa ating dalawang pamilya.”

Sa mga sumunod na linggo, naging mabigat at mahirap ang buhay para sa dalawa. Sa kabundukan, dahan-dahang nasanay si Luvlette sa tahimik at simpleng pamumuhay. Wala na ang ingay ng mga negosyo, wala na ang mga pagpupulong, at wala na ang presyur ng pagiging tagapagmana ng isang malaking imperyo. Ngunit kapalit nito ay ang matinding pangungulila.

Araw-araw, gumigising siya na ang unang naiisip ay si Isaac. Madalas siyang lumabas sa balkonahe, nakatingin sa malawak na kalangitan, at nagtatanong kung nakatingin din ang lalaking mahal niya sa parehong buwan at mga bituin. Sa mga oras na siya ay mag-isa, kinakausap niya ang sanggol sa kanyang sinapupunan, ibinabahagi ang mga kwento ng kanyang ama, at ipinapangako na balang araw ay magkakasama sila.

“Anak,” bulong niya habang hinahaplos ang kanyang tiyan na unti-unti nang lumalaki, “ang iyong ama ay isang mabuting tao. Matapang, matalino, at puno ng pagmamahal. Huwag kang mag-alala kung hindi mo pa siya nakikita ngayon. Darating ang panahon na magkikita rin kayo, at ipapakilala ko sa iyo kung gaano siya kabuti. Ang paghihiwalay na ito ay pansamantala lamang.”

Ang kanyang ina ang naging kanyang sandalan sa lahat ng oras. Si Lucetta ang laging nagpapaalala sa kanya na kumain nang tama, magpahinga nang sapat, at huwag mag-isip ng masama dahil makakaapekto ito sa sanggol. Minsan, kapag nakikita niyang nalulungkot ang kanyang anak, ikinukuwento niya ang mga magagandang alaala, o kaya naman ay tinuturuan itong magtanim ng mga gulay sa maliit na hardin sa likod ng bahay—mga gawaing nakakatulong upang gumaan ang kanyang isipan.

Sa kabilang panig, hindi naman nanahimik si Isaac. Sa kabila ng pagbabawal, gumamit siya ng mga tapat na tauhan na hindi kilala ng mga Mondragon upang makakuha ng balita. Sa pamamagitan ng isang matandang mangangalakal na madalas dumaan sa paanan ng bundok, nakatanggap siya ng maliliit na mensahe—mga simpleng salita na nagsasabing maayos ang kalagayan ni Luvlette, malusog ang sanggol, at matatag pa rin ang kanyang loob.

Ang bawat balitang ito ay nagsisilbing lakas ni Isaac. Sa kanyang opisina, habang pinamamahalaan ang malawak na negosyo ng kanilang pamilya, laging may isang bahagi ng kanyang isipan na nasa kabundukan. Nagbabasa siya ng mga lumang dokumento at kasaysayan ng dalawang pamilya, naghahanap ng anumang bakas o katibayan na maaaring magpaliwanag kung bakit nagsimula ang matagal na hidwaan. Naniniwala siya na ang tunay na katotohanan ang magiging susi upang matunaw ang matigas na puso ni Don Nathan.

Isang gabi, habang binabasa ang mga lumang talaan, napansin niya ang isang pangalang madalas lumitaw sa mga sulat noong limampung taon na ang nakalilipas—isang taong hindi kilala ngunit tila may malaking papel sa mga pangyayaring naging dahilan ng pagkakaiba ng dalawang pamilya. May isang bagay na hindi tama sa mga kwentong narinig niya, at naramdaman ni Isaac na ang pagtuklas sa katotohanang ito ang magiging daan upang mabago ang lahat.

“Maghintay ka lang, Luvlette,” bulong niya sa kanyang sarili habang nakatingin sa litrato ng dalaga na itinatago niya sa kanyang mesa. “Huwag kang mawawalan ng pag-asa. Hindi ko hahayaang manatili kayo doon magpakailanman. Aayusin ko ang lahat, at babalik tayo sa isa’t isa. Ang pag-ibig natin ay hindi dapat itago sa dilim—ito ay dapat lumiwanag at basagin ang katahimikan na matagal nang bumabalot sa atin.”

Lumipas ang mga linggo at naging buwan. Ang tiyan ni Luvlette ay lalong lumaki, at kasabay nito ay ang paglaki ng kanyang pag-asa. Kahit na malayo sa lalaking mahal niya, nararamdaman niya ang kanyang presensya sa bawat araw. Ang mga mensaheng ipinapadala ni Isaac, kahit maikli lamang at puno ng pag-iingat, ay sapat na upang panatilihing buhay ang kanyang diwa.

Ngunit sa kabila ng kapayapaan sa loob ng bahay sa kabundukan, hindi nawawala ang anino ng matigas na desisyon ni Don Nathan. Minsan, dumarating ang matandang ama upang bisitahin ang kanyang anak, ngunit nananatili siyang malayo at walang emosyon. Tinitingnan lamang niya ang paglaki ng tiyan ni Luvlette, tinatanong ang kalagayan nito, ngunit hindi kailanman binabanggit ang pangalan ni Isaac o nagpapakita ng kahit kaunting pagbabago sa kanyang paninindigan.

“Nandito lang ako para siguraduhin na maayos ang iyong kalagayan,” madalas niyang sabihin. “Ngunit huwag mong isipin na nagbabago ang aking desisyon. Ang batang iyan ay apo ko, ngunit hangga’t siya ay anak din ng isang Funtabella, mananatili kayo dito. Ang paghihiwalay ay ang tanging paraan upang maprotektahan ang ating pangalan.”

Sa mga sandaling iyon, kahit nasasaktan, nananatiling matatag si Luvlette. Tumingin siya sa kanyang ama nang may kagalang-galang ngunit may katiyakan.

“Itay, balang araw, maiintindihan ninyo,” sagot niya. “Ang paghihiwalay na ito ay hindi magbabago sa katotohanan. Ang dugo ay hindi matatakasan, at ang pagmamahal ay hindi kayang patayin ng anumang pader o utos. Darating ang araw na makikita ninyo na ang pagtanggap ay mas mabuti kaysa sa pagpapanatili ng galit.”

At habang patuloy ang paglipas ng panahon, sa kabila ng layo at mga pagsubok, ang pag-asa ay nananatiling nagniningning sa puso nina Luvlette at Isaac. Alam nilang ang tunay na laban ay nagsisimula pa lamang, ngunit mayroon silang isang bagay na hindi kayang alisin ng sinuman—ang paniniwala na ang pag-ibig ang may kakayahang basagin ang anumang katahimikan at gumuho ang anumang pader na itinayo ng poot at maling paniniwala.