Kabanata 4

“Ano namang ginagawa mo rito, babae ka, ha?” Galit ang tono nito. Alam na niya—talo na naman ito.

“Nanay naman, hindi ba’t binilin ko si Cyrus sa inyo? Pero anong ginawa ninyo? Mas inuna ninyo pa ang pagsusugal kaysa alagaan ang apo ninyo. Umuwi na kayo at aalis ako!”

Biglang napatayo ito dahil yata sa mga sinabi niya. Totoo naman, eh. Hindi inuna ang apo at parang mas mahal pa ang sugal. Kaya hindi sila yumayaman, eh dahil puro sugal ito at ang pera pa niya ang gamit.

“Hoy babae ka!” Dinuro-duro siya ng sarili niyang nanay. “Huwag mo akong sumbatan ng ganiyan! Anak lang kita at pagod na ako sa kakaalaga sa anak mo!” anito.

“Pero, ‘Nay! Walang magbabantay kay Cyrus ngayon at aalis ako. Kung gusto niyo, bibigyan ko kayo ng pera pero sana naman ay alagaan niyo ang anak ko. Kadugo niyo rin siya!”

Hindi muna umimik ang nanay niya. Inilapag nito ang baraha sa lamesa sabay lagok ng alak. Parang alam na niya ang isasagot nito, at iyon ay oo.

“Paano ba iyan, Matilda at mauuna na ako. Aalagaan ko pa kasi iyong guwapo kong apo.” Nakita niya ang masayang mukha nito at sabay alis sa puwesto, pinuntahan siya nito. “Tara na,” aya nito.

Napatango na lang siya. Kahit kailan ay mukhang pera itong nanay niya. Bakit ba kasi ganito sila ngayon? Biglang rumihistro ang nakaraan na kaagad niyang binura.

Ilang minuto ang lumipas ay nakarating na sila sa bahay.

“Maya, nasaan ang pera kong pinangako mo?” Akmang uupo na siya sa kahoy na upuan nang marinig niya ang tinig nito.

Wala sa sariling napailing siya at kinuha na lang ang bag. Kinuha niya roon ang isang kulay puting sobre na naglalaman ng lilibuhing pera. Iyon ang kita niya nitong mga nakaraan at kasama pa ang bayad ng lalaki. Malaki-laki rin iyon.

Kumuha siya ng sampung libo at inabot iyon sa nanay niyang nakatayo sa harapan niya. Nang maibigay niya ay malaking ngiti ang nasa mukha nito. Ayan, nakahawak lang ng pera.

“Saan ka ba pupunta, anak?”

Ang bait niya kapag may pera, pero kapag wala ay mas masahol pa ito kung magalit dahil bubungangaan siya. Ganito parati ang takbo ng buhay niya. Ganitong-ganito.

“May pupuntahan lang ako sa bayan.” Tumayo siya at isinakbit ang bag sa balikat, sabay lumapit sa anak at ginawaran ito ng halik sa pisngi.

“Mag-ingat ka at baka magahasa ka sa daan niyan dahil sa suot mo,” rinig niyang sabi nito na hindi na lamang niya pinansin.

“Anak, magbabaet ka at huwag mong gagalitin si lola.” Kahit alam niyang hindi naman magagawa iyon ng anak dahil bata pa ito. Ang pinaparinggan niya ay ang nanay niya.

Binalingan niya ito. “Mauna na ako.” Nagmadali na siyang lumabas at hindi na hinintay pang makasagot ito.

Mahirap para sa kaniya ito, pero kailangan niyang gawin para sa kapakanan niya at ng anak niya, kasama pa ang parang walang kuwenta niyang nanay. Araw-araw ay ganito ang buhay niya.

Sayaw sa gabi, uwi sa umaga—nakaka-stress. Pero ano pa ba ang magagawa niya? Isa lamang siyang mahirap na dukha.