MasukNakatigil si Mireya sa driveway, isang kamay sa maleta habang inilapit ang cellphone sa mukha niya. Baka mali lang ang nakita niya.
Pero nang palakihin niya ang litrato, malinaw ang mukha ni Celestine. Nakapikit ito habang hinahalikan ang lalaking nakahawak sa pisngi nito. Kita ang profile ng lalaki, pati ang maliit na nunal malapit sa panga. Hindi niya ito kilala.
Napatingin siya sa pintuan ng bahay bago muling pinagmasdan ang screen. Walang petsa ang litrato. Posibleng matagal na iyon, bago pa ikasal ang kapatid niya. Maaari ring may paliwanag na hindi niya alam.
Sino ito? reply niya.
Walang sagot. Tinawagan niya ang number, pero hindi sinagot.
Dapat siguro ay may naramdaman siyang satisfaction matapos siyang tawaging kabit ni Celestine. Pero ang naisip niya ay ang singsing na naiwan sa coffee table at ang boses ni Darius nang sabihing matagal nang sira ang kasal nito.
Kung bago ang litratong iyon, paano nagawang pagbintangan siya ni Celestine habang may ibang lalaking hinahalikan?
“Mireya?”
Mabilis niyang ni-lock ang cellphone.
Nasa likuran niya si Darius. Napatingin ito sa kamay niya bago bumalik sa mukha niya. “What happened?”
“Wala.”
“You look upset.” Bahagya itong lumapit. “Dahil sa sinabi ni Celestine?”
Pagod siyang huminga. “Pagod na akong madamay sa marriage ninyo. Pumirma ako para magdala ng baby, hindi para makipag-away sa asawa mo.”
“I know. I'm sorry about earlier.”
“Hindi lahat kailangan mong akuin.”
Natigilan ito, at saka niya napagtantong maaaring iba ang dating ng sinabi niya.
“I mean, siya ang nagsalita tungkol sa mama ko,” dagdag niya. “She can apologize for herself.”
“She should.”
Saglit siyang napatingin sa mukha nito. Paano niya ipapakita ang litrato? Wala siyang petsa, pangalan, o kahit paliwanag kung bakit sa kanya ipinadala. Ayaw niyang magmukhang naghahanap lang siya ng paninira matapos ang nangyari.
“Have you booked a hotel?” tanong nito.
“May available malapit sa clinic.”
“I'll have the driver take you. Andrea can coordinate with your doctor about monitoring.”
“Okay. Pero sa hotel ako tutuloy, Darius.”
Tumango ito bago inabot ang maleta. Sa pagkakataong iyon, kusa niya iyong binitiwan. “Text me when you're settled.”
Hindi niya alam kung bakit mas mahirap itong tingnan ngayong may itinatago na siya rito.
Pagdating sa hotel, inayos ni Mireya ang medications niya sa bedside table bago binuksan ang laptop. Komportable ang kwarto, tahimik, at sampung minuto lang mula sa clinic. Walang dahilan para hindi siya makapagtrabaho.
Nagpaakyat siya ng chicken sandwich at tubig bago nagpadala ng room number kay Andrea. Sumagot itong tatawag ang nurse para sa symptoms niya at ipapaalam sa doctor ang paglipat niya. Saka lamang niya naalala ang bilin kay Darius, kaya nagtext din siya rito na nakarating na siya.
May pending revisions siya sa reception area ng isang dental clinic. Pinalitan niya ang finish ng counter, inayos ang lighting notes, saka napansing mali ang dimensions na nailagay niya.
“Focus naman,” bulong niya.
Tumawag ang mama niya bago pa niya maitama ang drawing.
“Kumusta ka? Wala nang spotting?”
“Wala na, Ma. May appointment ulit bukas.”
“Kumakain ka nang maayos?”
“Opo. Hindi puwedeng puro kape, alam ko.”
“Hindi lang kape. Huwag kang magpapalipas ng gutom dahil sa trabaho.”
Napangiti siya. “Kakain na ako pagkatapos nito.”
Muntik na niyang ikuwento ang nangyari, pero naalala niya kung paano nananahimik ang mama niya tuwing nababanggit ang pamilya ng papa niya. Hindi niya kailangang iparinig dito ang panibagong insulto ni Celestine.
Pagkababa ng tawag, muli niyang binuksan ang litrato. Sandaling nakatapat ang daliri niya sa delete, pero ini-save niya iyon kasama ang screenshot ng number. Hindi niya alam ang pakay ng nagpadala.
Baka alam na ni Darius. Baka iyon ang ibig sabihin nito kanina.
Pagsapit ng gabi, si Celestine naman ang tumawag.
“Saan ka?”
Napaupo nang tuwid si Mireya. “Bakit?”
“Nasa bahay ka pa rin?”
“Nasa hotel ako.”
“Good. Keep it that way. Stay away from my husband.”
Hininaan ni Mireya ang volume ng television. “May checkups akong kailangan niyang puntahan. Hindi ko maiiwasang makausap siya.”
“Don't use the baby as an excuse. Bata ka pa lang, gusto mo na lahat ng nasa akin.”
Humigpit ang hawak niya sa cellphone. “Ano'ng gusto mo, Celestine? Hindi ko nga alam na ikaw ang asawa niya noong pumirma ako.”
“Convenient.”
“Hindi ako ang nag-asikaso ng application mo. Hindi rin ako ang nagpakilala sa akin kay Darius. Kung may gusto kang linawin, tanungin mo ang clinic.”
“But you liked the attention, didn't you? Kaya hindi ka makaalis sa bahay?”
“May bleeding ako. Kaya ako nandoon. At nakaempake na ako bago ka dumating.”
“You expect me to believe that?”
“Hindi ko responsibilidad na paniwalain ka sa bawat bagay.”
Natahimik ang kabilang linya. Ramdam ni Mireya ang init sa mukha niya, pero pinanatili niyang pantay ang boses.
“Ang lakas ng loob mong magsalita.”
“Ikaw rin naman, considering—”
Napahinto siya. Walang maitutulong ang pagbato ng paratang na hindi niya kayang patunayan. Lalo lang siyang masasangkot.
“Considering what?”
“Considering hindi mo man lang ako pinakinggan kanina. Whatever problems you have with Darius, sa inyong dalawa iyon. Huwag mong idamay ang mama ko.”
“May sinabi ba siya sa iyo?”
“Si Mama?”
“Darius. What did he tell you?”
Mireya swallowed. “Tanungin mo siya.”
Pagkatapos ng tawag, matagal niyang hawak ang cellphone bago iyon inilapag. Hindi pa siya nakakahinga nang maayos nang dumating ang panibagong message.
Calix Relliton ang pangalan ng lalaking nasa picture na kahalikan ni Celestine. Matagal na silang may itinatagong relasyon.
Parehong number.
Saan mo nakuha ang picture? Bakit mo ipinapadala sa akin?
Muli, walang sagot.
Hindi sapat ang pangalan para maniwala siya sa lahat. Puwedeng may sariling galit ang nagpadala. Puwede ring sinasadyang siya ang gamitin para makarating kay Darius ang litrato.
Pero kung totoo, gaano na katagal? At bakit parang mas nag-alala si Celestine sa maaaring sinabi ng asawa nito kaysa sa paliwanag niya?
Binalikan niya ang conversation nila ni Darius, balak sanang itanong kung maaari silang mag-usap. Bago siya makapag-type, may pumasok na message nito.
Napatigil siya. Biglang hindi na ang litrato ang pinakamabigat niyang iniisip, kundi kung kailangan pa ba niyang ipaalam iyon sa lalaking posibleng matagal nang may alam.
“Did Celestine call you? Tell me exactly what she said.”
Hindi agad sumagot si Darius. Tumingin lamang ito sa kanya, saka sa nurse na nagtanong kung gusto niyang magpahinga muna.“Oo,” sabi ni Mireya. “Pagod na ako.”“We'll give you space,” sagot nito.Walang paliwanag kung normal ba ang luha niya o kung ano ang dapat niyang ikatuwa. Nang ilayo ng staff ang sanggol para ipagpatuloy ang care, hinayaan niya iyon, kahit napasunod ang tingin niya.Nanatili ang mama niya habang inaasikaso siya ng team. Tinanong ang sakit at iba pang nararamdaman niya, sinuri ang pagdurugo, at ipinaliwanag ang mga susunod na check. May mga salitang kailangan niyang marinig ulit dahil antok at pagod na siya.“Puwede ko bang sabihin kapag ayoko munang may bisita?” tanong niya.“Oo,” sagot ng nurse. “Sabihin mo sa amin.”“Good. Baka hindi na ako maging polite mamaya.”“Hindi requirement ang entertaining.”Napangiti siya bago ipinikit ang mga mata. Hindi agad dumating ang tulog. May mga tunog sa labas at pakiramdam sa katawan na kailangan niyang pansinin. Ngunit hind
“Na-update na sila,” sagot ng nurse. “Naghihintay sila sa labas.”Tumango si Mireya. Iyon lamang ang kailangan niyang malaman bago muling humigpit ang kapit niya sa kamay ng mama niya.Mas mahirap nang mag-isip nang lampas sa kasalukuyang sandali. May pressure na hindi niya maihambing sa mga naunang contraction, at napapagod siyang hanapin ang lakas na akala niya ay naubos na.Ipinaliwanag ng doktor ang assessment at ginabayan siya kung kailan susundan ang pag-iri at kailan magpapahinga. Nakinig siya sa maiikling instructions, paminsan-minsang humihiling na ulitin ang hindi niya narinig.“Ma, huwag mong bibitawan.”“Hindi. Nandito ako.”Walang mahabang payo ang mama niya. Inayos nito ang buhok na dumidikit sa mukha niya at nanatili sa puwestong nakikita niya. Sa pagitan ng pagsisikap, ipinikit ni Mireya ang mga mata at hinayaang sabihin ng team kung ano ang nangyayari.“Pagod na ako,” sabi niya, mas mahina kaysa sa gusto niya.“Naririnig ka namin,” sagot ng doktor. “Magpahinga ka muna
“Then we'll be ready,” sagot ni Darius.Wala nang naisagot si Mireya. Humigpit ang kapit niya sa kamay ng mama niya habang hinihintay lumuwag ang tiyan. Nasa harap niya si Darius, pero boses ng nurse ang sinundan niya nang tanungin kung may kailangan siyang baguhin sa posisyon.Pagkalipas ng contraction, tumango siya patungo sa pinto. “Pahinga muna ako sa bisita.”“Of course.” Agad itong umatras. “Nandito lang kami sa labas.”Walang lungkot na ipinasa sa kanya, walang huling tanong bago umalis. Nang sumara ang pinto, ipinikit niya ang mga mata at hinayaang ayusin ng mama niya ang kumot sa balikat.Mas mahirap nang magsalita habang may paninikip. Kanina, kaya pa niyang magbiro bago iyon matapos. Ngayon, gusto niyang walang humihingi ng sagot hanggang makabawi siya.“Dito lang ako,” sabi ng mama niya.“Alam ko. Huwag ka munang magkuwento.”“Oo.”Hindi ito nagtampo. Hinayaan lamang siyang kumapit, saka nagtanong kung gusto niyang punasan ang mukha. Tumango siya.Patuloy siyang mino-monit
Hindi na ipinilit ni Mireya ang hapunan. Kinuha ng mama niya ang hospital bag habang kinukumpirma niya kung saan sila magpapasundo. May paninikip pang dumaan bago sila nakababa, sapat upang pahintuin siya sa tabi ng pinto.“Dahan-dahan lang,” sabi ng mama niya.“Hindi ako nagmamadali. Iyong tiyan ko, hindi ko sure.”Sa ospital, sinabi niya kung kailan nagsimula ang nararamdaman at kung paano ito nagbago. Tinanong siya tungkol sa galaw ng baby, pagdurugo, at anumang likidong maaaring lumabas. Sinagot niya ang mga tanong bago inilapit ng nurse ang mga kailangang gamit para sa assessment.Tatlumpu't pitong linggo na siya. Hindi nito awtomatikong ibig sabihing manganganak siya nang gabing iyon, paliwanag ng doktor. Kailangan nilang tingnan ang contractions, kalagayan ng baby, at iba pang findings.Nasa tabi niya ang mama niya habang mino-monitor siya. Ipinaliwanag muna ang gagawing pagsusuri bago hiningi ang pahintulot niya. Huminga siya nang malalim at pumayag, hawak ang gilid ng kumot.
“Ayokong magrehearse ng paalam na hindi pa nangyayari,” sagot ni Mireya.Tumango si Darius, ngunit hindi agad nawala ang tanong sa mukha nito. Hinawakan niya ang bote ng tubig, malamig pa sa palad niya.“Hindi dahil iniisip kong hindi ako aalis,” dagdag niya. “Pero kung pag-uusapan natin ngayon ang bawat sasabihin, parang kailangan ko nang pumili ng mararamdaman ko pagkatapos.”“You don't.”“Neither do you.”Napatingin ito sa driveway. May dumating na sasakyan, pero hindi pa iyon ang hinihintay niya.“I suppose I wanted to know what to prepare for,” sabi nito.“Pareho tayo. Pero hindi lahat puwedeng lagyan ng instructions.”“I can't predict how either of us will feel after the birth.”Hindi niya inaasahang gagaan ang dibdib sa pag-amin nitong hindi nito alam. Dati, tila bawat problema ay may sagot ito bago pa niya matapos ang tanong. Ngayon, wala itong iniaalok na katiyakang siya rin ang kailangang maniwala.“May mga araw na excited ako sa trabaho,” sabi niya. “Tapos may mga araw na n
“Kung ano ang mangyayari pagkatapos,” sagot ni Mireya.Hindi sumingit si Darius. Sa kabilang bahagi ng café, may tumatawang grupo habang hinihila ang mga upuan. Nainggit siya sandali sa gaan ng pag-uusap nila.“Ilang buwan nang may pregnancy sa bawat plano ko,” patuloy niya. “Anong oras ako puwedeng magmeeting. Kailan ang checkup. Sino ang kailangang kausapin. Pati trabaho, lagi kong iniisip kung paano isisingit.”“At pagkatapos, magbabago iyon.”“Oo. Gusto ko namang magkaroon ulit ng sariling routine. Pero hindi ko alam kung paano kung biglang wala na iyong bagay na pinag-aadjustan ko araw-araw.”Napatingin ito sa folder bago bumalik sa mukha niya. “Have you been able to discuss that in counseling?”“Nagsisimula pa lang. Hindi naman ako lalabas ng session na may instructions na kung paano hindi malulungkot.”“I wasn't expecting that.”“Alam ko.” Inikot niya ang baso sa coaster. “Gusto ko lang sabihin nang hindi maririnig na nagbabago ang isip ko tungkol sa arrangement.”“I don't hear







