Two

Ang katahimikan sa loob ng library ay tila may sariling bigat. Ang amoy ng lumang libro at mamahaling pabango ni Lucas ay humahalo sa amoy ng takot na nagsisimulang mamuo sa katawan ni Sasha. Nanatili siyang nakatayo malapit sa pinto, hindi malaman kung dapat ba siyang lumapit o manatili sa kanyang kinalalagyan.

"Maupo ka, Sasha," ani Donya Aurora. Ang kanyang boses ay hindi na kasing talas ng kanina sa dining area, pero mas nakakapanghinala ang tamis nito.

Dahan-dahang umupo si Sasha sa dulo ng isang silya. Napansin niya si Don Alberto, ang lolo ni Lucas, na matamang nakatingin sa kanya mula sa wheelchair nito. Ang matanda ay bihirang lumabas ng silid, kaya ang presensya nito ay nagpapahiwatig na hindi lang simpleng sermon ang dahilan kung bakit siya narito.

"Nabanggit mo kanina na may kambal kang anak na lalaki," panimula ni Donya Aurora habang dahan-dahang hinahalo ang kanyang tsaa. "At ang sabi mo rin, malulusog sila maliban na lang sa kalagayan ni Liam ngayon. Wala bang naging problema noong ipinanganak mo sila? Walang komplikasyon?"

"Wala naman po, Ma’am," mahinang sagot ni Sasha. "Maayos po ang naging pagbubuntis ko sa kanila. Malalakas po silang bata."

"Interesante," bulong ni Don Alberto, ang boses ay paos pero bakas ang awtoridad. "Sa pamilya namin, tila mailap ang mga lalaki. Ang aking mga apo sa tuhod ay puro babae. Sa tingin mo, Sasha, may lahi ba talaga kayo ng mga lalaki?"

"Opo, Don Alberto. Ang ama ko po ay pito silang magkakapatid na lalaki, at ang mga pinsan ko po sa probinsya ay puro barako rin ang anak," paliwanag ni Sasha, bagaman nagtataka siya kung bakit nauwi sa kanyang family tree ang usapan.

Sumulyap si Donya Aurora kay Lucas na nananatiling nakatayo malapit sa bintana. Ang lalaki ay tila walang pakialam, pero ang higpit ng hawak nito sa folder ay nagpapakita ng tensyon.

"At ang dinadala mo ngayon?" Biglang tanong ni Lucas. Lumingon siya kay Sasha, ang mga mata ay tila nambubutas. "Eight months, right? Is it another boy?"

Napatigil ang mundo ni Sasha. Paano nalaman ni Lucas? Sinubukan niyang mag-isip ng idadahilan pero ang titig ni Lucas ay parang tumatagos sa kaluluwa nya.

Napahawak si Sasha sa kanyang tiyan. Ang sikretong pilit niyang itinatago ay tila nakalantad na sa harap ng mga taong ito.

"O-opo, Sir. Base po sa ultrasound ko sa probinsya bago ako lumuwas, lalaki po ulit."

Isang mabilis na sulyap ang nagpalitan sa pagitan nina Donya Aurora at Don Alberto. May kung anong kislap sa kanilang mga mata na hindi magustuhan ni Sasha.

"Mabuti," sabi ni Donya Aurora. "Sasha, alam naming kailangan mo ng trenta mil para kay Liam. At alam din namin na sa sweldo mo rito, aabutin ka ng ilang buwan bago iyon maipon. Sa ospital, bawat segundo ay mahalaga."

Kinuha ni Lucas ang folder at inilapag sa harap ni Sasha. "Inside that folder is fifty thousand pesos in cash. Labis pa iyan sa hinihingi mo. At hindi lang iyan, handa kaming sagutin ang lahat ng bayarin sa ospital ni Liam sa sandaling mailipat namin siya sa isang mas magandang pasilidad dito sa Maynila."

Nanlaki ang mga mata ni Sasha. Hindi niya mapigilang maluha sa galak. "T-totoo po ba, Sir? Maraming salamat po! Tatanawin ko po itong malaking utang na loob—"

"Teka muna," pigil ni Donya Aurora. "Hindi ito libre, Sasha. May kapalit ang lahat ng ito."

Napatigil si Sasha sa pag-abot sana sa folder. "Ano pong kapalit?"

"Nakikita mo ang sitwasyon ni Claire," patuloy ng Donya. "Muli siyang nagdadalang-tao, at muli, babae ang resulta. Mukhang hindi talaga biniyayaan ang asawa ni Lucas na magdala ng tagapagmana. Ngunit ikaw... napatunayan mo na ang 'tibay' ng iyong sinapupunan pagdating sa pagbuo ng lalaki."

"Gusto naming magkaroon ng apo na lalaki, Sasha," dugtong ni Don Alberto. "At gusto naming ikaw ang magdala niyon."

Napakunot ang noo ni Sasha, pilit na iniintindi ang sinasabi ng matanda. "Pero Don Alberto, buntis na po ako. Isang buwan na lang po at manganganak na ako..."

"Hindi namin pakikialaman ang batang iyan," malamig na sabi ni Lucas. "Ang gusto namin ay ang susunod. Pagkatapos mong isilang ang anak mo, at kapag maayos na ang iyong katawan, magsisilbi kang surrogate mother para sa akin. Isisilang mo ang magiging tagapagmana ng pamilya De Vega."

Parang gumuho ang mundo ni Sasha. "Surrogate? Ibig niyo pong sabihin... magbubuntis po ako ulit para sa inyo?"

"Oo," sabi ni Donya Aurora. "At dahil ayaw naming malaman ni Claire, at ayaw din naming dumaan sa mga maselang proseso ng IVF o artificial insemination na pwedeng mag-iwan ng record sa ospital, gagawin natin ito sa tradisyonal na paraan. Walang doktor. Walang laboratoryo. Ikaw at si Lucas lamang. Ang pamilya De Vega ay hindi pwedeng mabahiran ng eskandalo."

Napahingal si Sasha. Ang imahe ni Lucas na sisiping sa kanya—isang lalaking may asawa at buntis din—ay nagdulot ng matinding pagbaliktad ng kanyang sikmura. "Hindi... hindi ko po magagawa 'yan! Sir, Ma'am, bawal po 'yan! May asawa po kayo!"

"Ang bawal ay ang hayaang mamatay ang anak mo dahil sa pride mo, Sasha," madiing sabi ni Lucas. "Trenta mil lang ang kailangan mo ngayon, pero alam mo sa sarili mo na hindi lang doon natatapos ang gastos sa leukemia. Kailangan niya ng chemotherapy, blood transfusion, at kung anu-ano pa. Millions, Sasha. Millions ang kailangan mo para mabuhay si Liam. Kaya mo ba 'yong kitain sa paglalaba at paghuhugas ng pinggan?"

Muli ay nagpatuloy ito sa pagsasalita. Ang kanyang mga mata ay walang mababakas na awa. "Claire has failed me three times, Sasha. At ngayon, sa pang-apat, alam na naming bigo na naman siya. My duty is to my lineage. My duty is to ensure that the De Vega name continues. If she can't provide that, then I have to find it somewhere else. And right now, you are the most logical choice."

Napahagulhol na si Sasha. Ang bawat salita ni Lucas ay parang kutsilyong sumasaksak sa kanyang puso. Nakita niya sa kanyang isip si Liam—ang maliit niyang anak na nahihirapang huminga sa loob ng isang mainit na pampublikong ospital.

"Trenta mil para sa unang test, o buhay na sigurado para sa lahat ng mga anak mo?" huling hirit ni Donya Aurora. "Pumili ka, Sasha. Ang oras ay tumatakbo."

Tiningnan ni Sasha ang folder sa mesa. Ang perang naroon ay tila naging isang malaking mantsa. Sa isang banda, ang kanyang dangal bilang babae; sa kabilang banda, ang buhay ng kanyang anak. Alam niya ang sagot, pero ang sakit ng katotohanan ay halos hindi niya makayanan.

Ang bawat salita ni Lucas ay parang sampal na gumising sa kanya sa malupit na katotohanan. Sa mundong ito, ang dignidad ay isang luho na tanging mayayaman lang ang may karapatang magkaroon.

Eksakto sa sandaling iyon, biglang nag-vibrate ang cellphone ni Sasha sa loob ng kanyang bulsa. Nanginginig ang kanyang kamay nang kunin niya ito. Isang tawag mula sa kanyang nanay.

"S-sasagutin ko lang po," paalam niya. Hindi na siya hinintay na payagan ng mga De Vega.

"Hello? Nay?"

"Sasha! Salamat at sumagot ka!" Ang boses ng kanyang ina ay puno ng hagulgol. Sa background, naririnig ni Sasha ang ingay ng mga monitor, ang takbo ng mga nurse, at ang mahinang ungol ng isang bata. "Si Liam... nag-collapse siya kanina. Hindi na siya makahinga nang maayos. Sabi ng doktor, kailangan na siyang ilipat sa ICU, pero ayaw kaming tanggapin dahil wala tayong pambayad na deposit! Kailangan ng trenta mil ngayon din, Sasha! Kung hindi... kung hindi, baka hindi na siya umabot ng umaga!"

"Nay... Nay, sandali lang. Gagawa ako ng paraan. Huwag kang mawalan ng pag-asa," iyak ni Sasha. Ang puso niya ay tila pinipiga ng isang dambuhalang kamay.

"Anong paraan, anak? Gabi na! Saan tayo kukuha ng ganoong kalaking pera? Sasha, maawa ka sa anak mo... maawa ka kay Liam..."

Naputol ang linya. Naiwan si Sasha na nakatitig sa itim na screen ng kanyang cellphone. Ang katahimikan sa library ay muling bumalik, pero ngayon, mas nakakabingi na ito. Alam niyang lahat sila ay nakarinig. Alam niyang hinihintay lang nila ang kanyang pagsuko.

"The clock is ticking, Sasha," mahinahong sabi ni Donya Aurora, bagaman ang boses niya ay puno ng tagumpay. "Isang tawag lang ni Lucas sa kaibigan niyang direktor ng ospital sa probinsya, at maililipat si Liam sa pinakamagandang kwarto. Isang click lang sa computer, at ang trenta mil-maging ang isang milyon-ay maililipat sa account ng ospital. Ang buhay ni Liam ay nasa dulo ng ballpen na ito."

Inilapag ni Lucas ang isang pirasong papel sa mesa. Isang simpleng kasunduan, pero para kay Sasha, ito ang kanyang sentensya.