Kabanata 07

Hindi na muling tinanong ni Lawrence si Anna tungkol sa sinabi nito noong nakaraang gabi.

Marahil ay dahil hindi niya alam kung ano ang dapat niyang itanong. O marahil ay mas pinili niyang isipin na pagod lamang ang kaniyang asawa at lilipas din ang lahat kapag nakapagpahinga na ito.

Sanay naman siyang ganoon si Anna.

May mga araw na tahimik ito, may mga araw na masayahin, at may mga araw ding tila napakaraming gustong sabihin. Ngunit sa huli, bumabalik at bumabalik pa rin ito sa dati.

Sa tabi niya.

Handang makinig.

Handang umunawa.

Kaya hindi niya nakita ang dahilan upang mag-alala.

Hanggang sa sumunod na umaga.

"Good morning, Sir Lawrence."

Napatingin siya sa kasambahay na nag-aayos ng mga pinggan sa hapag-kainan.

"Where's Anna?"

"Nasa labas po, Sir. Naglalakad po yata."

Napatingin siya sa orasan.

Alas-siyete pa lamang.

Hindi pa siya umaalis ng bahay sa ganoong oras, ngunit kung minsan ay nauuna nang gumising si Anna upang ihanda ang almusal nila. Kapag hindi naman ito abala sa kusina, nakaupo ito sa dining area kasama ang isang tasa ng mainit na tsaa.

Ngayon, wala ang asawa niya.

At wala ring nakahandang almusal para sa kaniya.

"Didn't she prepare anything?"

"May nakahanda naman po sa kusina, Sir. Sinabi lang po ni Ma'am na kumain na raw po kayo kapag nagugutom."

Hindi alam ni Lawrence kung bakit tila may kung anong kumurot sa kaniyang pride.

Hindi naman obligasyon ni Anna na ihanda ang bawat pagkain niya. May mga kasambahay sila para roon.

Pero iba pa rin kapag ang asawa niya ang gumagawa.

Hindi niya iyon kailanman sinabi kay Anna, ngunit sa loob ng tatlong taon, naging bahagi na ng kaniyang umaga ang mga simpleng bagay na ginagawa nito.

Ang kape niyang eksaktong timpla ayon sa gusto niya.

Ang pagkain niyang laging mainit.

Ang paalala nitong huwag kalimutang dalhin ang mga dokumentong kailangan niya sa opisina.

Mga bagay na hindi niya hiniling, ngunit hindi rin niya tinanggihan.

At ngayong wala ang mga iyon, saka lamang niya napansing hinahanap-hanap niya pala ang mga ito.

Napabuntong-hininga siya at naupo.

She's just taking a walk, he reminded himself.

Hindi naman kailangang gawing malaking bagay ang lahat.

Pagbalik ni Anna, nadatnan niya si Lawrence sa hapag-kainan.

"Good morning," bati niya habang inilalapag ang kaniyang dalang maliit na paper bag sa tabi ng upuan.

"Where did you go?"

"Sa park."

"Alone?"

Napatingin siya sa asawa bago tumango.

"Yes."

"Why?"

Saglit siyang natahimik.

Dati, marahil ay ikukuwento niya ang lahat. Sasabihin niyang gusto niyang maglakad nang maaga dahil maganda ang panahon, na may nakita siyang matandang mag-asawang magkahawak-kamay, at may maliit na tindahang nagbebenta ng paborito niyang tinapay.

Ngunit ngayon, hindi niya alam kung kailangan pa ba niyang ipaliwanag ang mga simpleng bagay sa kaniyang buhay.

"I wanted some fresh air."

Umupo siya sa kabilang panig ng mesa at kumuha ng isang pirasong tinapay mula sa paper bag.

Tinitigan siya ni Lawrence.

"You're acting differently."

Napahinto ang kamay ni Anna.

"Am I?"

"Yes."

Hindi siya agad sumagot. Sa halip, marahan siyang ngumiti bago muling kumagat sa tinapay.

"Maybe."

"What's that supposed to mean?"

"Nothing, Lawrence."

Muling bumalik ang katahimikan sa pagitan nila.

Ilang sandali pa, tumayo si Anna upang kumuha ng tubig.

At sa buong panahong iyon, hindi man lamang niya tinanong si Lawrence kung ano ang plano nito sa araw na iyon.

Wala ring paalala tungkol sa kaniyang mga dokumento.

Walang tanong kung uuwi ba ito nang maaga.

Wala ang mga bagay na dati nitong kusang ginagawa.

At sa hindi maipaliwanag na dahilan, mas napansin ni Lawrence ang mga bagay na wala kaysa sa mga bagay na naroon.

Hindi inaasahan ni Anna na makatatanggap siya ng tawag mula sa dati niyang kaibigan nang araw na iyon.

"Anna? Is that really you?"

Napangiti siya nang marinig ang pamilyar na boses.

"Of course, it's me."

"Goodness! It's been ages. Akala ko ba hindi ka na marunong lumabas ng bahay?"

Napatawa si Anna.

"I still do."

"Really? Then prove it. Lunch with me today. My treat."

Napatingin siya sa kaniyang kalendaryo. Wala naman siyang kailangang gawin sa hapon.

Dati, ang unang papasok sa isip niya ay kung may plano ba si Lawrence. Kung kailangan ba niyang manatili sa bahay sakaling maagang umuwi ito.

Ngunit wala naman siyang dahilan upang tanggihan ang paanyaya.

"All right," sagot niya. "Where and what time?"

"Finally! The old Anna is back."

Hindi agad nakasagot si Anna.

Ang dating Anna.

Hindi niya alam kung iyon pa nga ba ang gusto niyang balikan.

Ngunit sa pagkakataong iyon, pinili niyang huwag pag-isipan ang lahat.

Sa halip, tumingin siya sa salamin at inayos ang kaniyang buhok.

Marahil ay hindi naman kailangang baguhin ang buong buhay niya sa isang araw.

Marahil ay sapat nang magsimula siyang gumawa ng maliliit na bagay para sa sarili.

At marahil, sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, maaari siyang maging masaya nang hindi naghihintay na may ibang magbigay sa kaniya ng dahilan.

"You're glowing."

Iyon agad ang sinabi ng kaibigan ni Anna nang magkita sila sa restaurant.

Napailing si Anna habang nauupo.

"Don't exaggerate."

"I'm serious. You look different."

"Maybe because I finally had enough sleep."

"Or maybe because you're finally outside that house."

Hindi na sumagot si Anna.

Hindi naman niya ikinahihiya ang pagiging asawa ni Lawrence. Hindi rin niya pinagsisisihan ang mga taon na inilaan niya sa kanilang pagsasama.

Ngunit hindi niya maitatangging may mga bahagi ng sarili niyang unti-unti niyang nakalimutan.

Ang babaeng mahilig magbasa sa café.

Ang babaeng kayang gumugol ng isang buong hapon sa paglalakad sa bookstore.

Ang babaeng tumatawa nang malakas kapag kasama ang mga kaibigan.

Ang babaeng may sariling mga pangarap bago niya ginawang sentro ng mundo ang lalaking pinili niyang mahalin.

"So," tanong ng kaibigan niya habang hinihintay ang kanilang pagkain, "how are things with Lawrence?"

Napahawak si Anna sa baso ng tubig.

"Fine."

"Anna."

Napatingin siya rito.

"You don't have to pretend with me."

Sa simpleng mga salitang iyon, biglang nakaramdam ng bigat si Anna sa dibdib.

Hindi dahil gusto niyang umiyak, kundi dahil napagtanto niyang matagal-tagal na rin pala mula nang may magtanong sa kaniya nang ganoon.

Walang hinihinging paliwanag.

Walang inaasahang sagot na magpapagaan sa sitwasyon.

May isang taong gustong malaman kung ano talaga ang nararamdaman niya.

"I'm tired," mahina niyang sabi.

Lumambot ang ekspresyon ng kaibigan niya.

"Of him?"

Napailing si Anna.

"Of trying so hard to be someone he could love."

Hindi na siya nagsalita pagkatapos noon.

Hindi rin siya pinilit ng kaibigan niyang magkuwento pa.

Sa halip, hinawakan lamang nito ang kaniyang kamay sa ibabaw ng mesa.

At sa simpleng kilos na iyon, may isang bagay na muling nabuhay sa loob ni Anna.

Ang pakiramdam na hindi niya kailangang magmakaawa para lamang maramdaman na mahalaga siya.

Samantala, sa opisina, ilang beses nang tiningnan ni Lawrence ang kaniyang cellphone.

Wala siyang hinihintay na tawag.

Wala rin siyang importanteng mensaheng inaasahan.

Ngunit sa tuwing bubuksan niya ang screen, awtomatiko niyang hinahanap ang pangalan ni Anna sa kanilang message thread.

Walang bagong mensahe.

Hindi man lamang nito tinanong kung kakain ba siya sa bahay.

Karaniwan, kapag may lakad si Anna, ipinapaalam nito sa kaniya kung saan ito pupunta at kung anong oras ito uuwi.

Ngayon, wala.

Hindi niya alam kung nasaan ang asawa niya.

At sa hindi maipaliwanag na dahilan, hindi siya mapakali.

Kinuha niya ang cellphone at nagsimulang mag-type.

Where are you?

Matagal niyang tinitigan ang mensahe bago tuluyang burahin.

Masyadong tunog mapag-utos.

Muli siyang nag-type.

Are you coming home for dinner?

Binasa niya iyon nang ilang segundo.

Pagkatapos, pinindot niya ang send button.

Hindi pa lumilipas ang isang minuto nang makita niyang nabasa na ni Anna ang mensahe.

Ngunit walang kasunod na sagot.

Napakunot ang kaniyang noo.

Lumipas ang limang minuto.

Sampu.

Labinlima.

At sa bawat minutong walang tugon, mas lalo siyang naiinis sa sarili niyang hindi maipaliwanag na paghihintay.

Nang sa wakas ay mag-vibrate ang kaniyang cellphone, agad niya itong kinuha.

Anna:

I'm having dinner with a friend. Please don't wait for me.

Iyon lamang.

Walang paliwanag kung sino ang kasama nito.

Walang pangakong uuwi agad.

Walang pagtatangkang alamin kung ano ang mararamdaman niya.

Napahilig si Lawrence sa kaniyang upuan.

Sa loob ng tatlong taon, siya ang laging may sariling mundo. Siya ang may mga lakad, mga pulong, mga hapunang hindi niya kailangang ipaliwanag.

At si Anna ang laging naghihintay.

Ngayon, tila nagpalit sila ng puwesto.

At hindi niya gusto ang pakiramdam.

Alas-diyes na ng gabi nang umuwi si Anna.

Nasa sala si Lawrence, nakaupo sa sofa kahit wala namang pinapanood sa telebisyon.

Nang marinig niya ang pagbukas ng p***o, agad siyang napatingin.

"You're late."

Tiningnan ni Anna ang orasan sa dingding.

"It's only ten."

"I thought you said you were having dinner."

"I did."

"Until this hour?"

Napabuntong-hininga siya at inilapag ang kaniyang bag sa mesa.

"Lawrence, I had dinner with a friend. We talked. That's all."

"Who?"

Napatingin siya sa asawa.

"Why?"

"Because I'm asking."

"She's an old friend."

"Name?"

Sa pagkakataong iyon, tuluyan nang nawala ang natitirang pasensiya ni Anna.

"Why does it matter?"

Hindi agad nakasagot si Lawrence.

Dahil sa totoo lang, hindi rin niya alam.

Hindi niya naman kilala ang mga kaibigan ni Anna. Hindi niya alam kung sino ang mga taong nakakasama nito kapag wala siya. Hindi niya alam kung ano ang pinag-uusapan nila o kung ano ang mga bagay na nagpapasaya rito.

Hindi niya kailanman kinailangang alamin.

Dahil palagi naman siyang naroon sa sentro ng buhay ng kaniyang asawa.

O iyon ang akala niya.

"You're my wife," muli niyang sinabi.

Napapikit si Anna.

"Please stop using that whenever you want me to do something."

Natahimik ang lalaki.

Dahan-dahang humarap sa kaniya si Anna.

"I am your wife, Lawrence. But I'm also a person. I have friends. I have things I want to do. And I don't think I should have to feel guilty every time I spend a few hours away from you."

Hindi makapagsalita si Lawrence.

"I've spent three years making sure you were comfortable," pagpapatuloy niya. "I made room for your life, your work, your preferences. I thought that was what a good wife was supposed to do."

Huminga siya nang malalim.

"But I forgot that I had a life of my own, too."

Hindi na niya hinintay ang sagot nito.

Umakyat siya sa silid at isinara ang p***o nang marahan.

Walang sigaw.

Walang pag-iyak.

Walang pagbabalik upang alamin kung susundan siya ni Lawrence.

At iyon ang pinakanakakabahala para sa lalaking naiwan sa sala.

Dahil sa unang pagkakataon, hindi niya alam kung paano ibabalik sa dati ang isang bagay na hindi naman niya namalayang unti-unti na palang nawawala.

Nang gabing iyon, binuksan ni Lawrence ang kanilang lumang message thread.

Nakita niya ang sunod-sunod na mensahe ni Anna mula sa mga nakaraang buwan.

Don't forget your umbrella. It might rain today.

I made your favorite for dinner.

Will you be home early? I wanted to show you something.

Good luck with your meeting today.

Drive safely.

Mga simpleng mensaheng halos hindi niya pinapansin noon.

May mga sinagot siya ng okay.

May mga hindi niya sinagot.

At may ilan na binasa lamang niya bago ibinaba ang cellphone.

Dahan-dahan niyang ini-scroll ang mga mensahe hanggang sa makarating sa pinakahuling bahagi ng usapan.

Wala nang sunod-sunod na paalala.

Wala nang mga tanong.

Wala nang mga mensaheng nagpaparamdam sa kaniya na may isang taong palaging nag-aabang sa kabilang dulo ng araw niya.

At sa unang pagkakataon, naisip ni Lawrence na baka hindi pala kusang nawawala ang mga bagay na iyon.

Baka may isang taong napagod lang magbigay.

Baka may isang taong natutong tumigil.

Napatingin siya sa pintuan ng kanilang silid.

Nasa likod niyon si Anna.

Ang babaeng pinakasalan niya ngunit hindi niya pinili.

Ang babaeng palaging naroon, kahit ilang beses niyang iparamdam na hindi siya kailangan.

At ngayon, sa unang pagkakataon, hindi siya sigurado kung naroon pa rin ito para sa kaniya.

Hindi niya alam kung ano ang dapat niyang maramdaman.

Hindi pa niya kayang tawaging pangungulila.

Hindi rin niya kayang amining may takot siyang mawala ang isang bagay na hindi naman niya kailanman iningatan.

Ngunit habang nakatitig siya sa pintuan, isang bagay ang unti-unting luminaw sa kaniya.

He had spent three years believing Anna would never leave.

He had never considered what would happen when she finally stopped waiting.