รอยร้าวใต้ฐานไห

 ความหวังในไหดอง

เมื่อวางตะกร้าผักลงบนโต๊ะไม้ตัวเก่า อวี้เหนียง ก็เริ่มจัดการทันที นางตักน้ำสะอาดใส่อ่างใบใหญ่ ล้างผักทีละหัวอย่างละเอียด ตรวจดูตามซอกใบและรอยตำหนิ จากนั้นจึงแยกผักแต่ละชนิดออกจากกัน

เสี่ยวชุน ยืนกอดอกมองอยู่พักหนึ่ง ก่อนจะอดถามไม่ได้ “เจ้าล้างผักพวกนี้สะอาดกว่าตอนข้าล้างหน้าตอนเช้าเสียอีก ต้องพิถีพิถันถึงเพียงนั้นเลยหรือ”

“ต้องสิ”

“แต่เดิมมันก็เป็นผักที่คนอื่นคัดออกมาแล้วนะ”

“เพราะคนอื่นคัดออก ไม่ได้หมายความว่าเราจะไม่ต้องตรวจดูอีกครั้ง ผักที่มีรอยช้ำอาจซ่อนความเสียหายไว้ข้างใน หากนำไปดองรวมกับผักดี ก็อาจทำให้ทั้งไหเสียไปด้วย” อวี้เหนียงหยิบหัวไชเท้าขึ้นมาตรวจดู ก่อนตัดส่วนที่ช้ำออกอย่างระมัดระวัง “การดองไม่ใช่เพียงใส่เกลือแล้วปิดฝารอ หากเลือกผักผิดตั้งแต่ต้น ต่อให้ใช้เครื่องปรุงดีเพียงใดก็อาจไม่ได้ผล”

เสี่ยวชุน มองกองผักแล้วพยักหน้าช้า ๆ “ฟังดูยุ่งยากกว่าที่ข้าคิดไว้มาก”

“ถ้าอยากกินของที่เก็บไว้ได้นาน ก็ต้องยอมเสียเวลาในตอนแรก”

“แล้วถ้าเราไม่เสียเวลา แต่เอาไปต้มกินเสียเลยล่ะ”

“เช่นนั้นเราก็จะไม่มีผักดอง”

“เจ้าช่างตอบได้ตรงประเด็นจริง ๆ” อวี้เหนียง หัวเราะ ก่อนส่งมีดเล็กให้ เสี่ยวชุน “ช่วยข้าตัดผักกาดขาวเป็นชิ้นพอดีคำ ส่วนหัวไชเท้าข้าจะหั่นเอง”

เสี่ยวชุน รับมีดมาอย่างว่าง่าย แต่ยังไม่วายบ่น “ในวังมีอาหารเต็มไปหมด ข้าวขาวมี หมูมี ปลา มีน้ำแกง มีขนมอีกตั้งมากมาย แต่พวกเรากลับต้องมานั่งประหยัดแม้กระทั่งเกลือ ข้าเริ่มสงสัยแล้วว่าเรือนท้ายวังแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อฝึกความอดทนของคนหรืออย่างไร”

“หากเจ้าบ่นอีกสักสองประโยค บางทีเราอาจได้เกลือเพิ่มจากน้ำตาของเจ้า”

“ข้าจะร้องไห้ให้เจ้าดูเดี๋ยวนี้”

“อย่าเพิ่งร้อง เก็บน้ำตาไว้ก่อน เราอาจต้องใช้มันตอนชิมผักดองก็ได้”

เสี่ยวชุนอ้าปากค้าง ก่อนหัวเราะออกมาอย่างอดไม่ได้ เสียงหัวเราะของทั้งสองทำให้เรือนเก่าที่เงียบเหงามาตลอดหลายปีดูมีชีวิตชีวาขึ้นมาเล็กน้อย

เมื่อเตรียมผักเสร็จ อวี้เหนียง ก็นำเกลือที่เหลืออยู่ในห่อเล็กออกมาวางบนโต๊ะ นางใช้ช้อนตักแบ่งอย่างประหยัด แล้วเทลงในถ้วยดินเผา เกลือมีไม่มาก เครื่องปรุงอื่นก็แทบไม่มี แต่หากควบคุมสัดส่วนให้ดี อย่างน้อยนางก็ควรทดลองทำผักดองชุดแรกได้

“เราจะใช้เกลือเท่านี้หรือ” เสี่ยวชุนชะโงกมองถ้วย

“ถ้าใส่มากกว่านี้ รสชาติก็จะเค็มเกินไป แต่ถ้าใส่น้อยเกินไป ก็อาจช่วยรักษาผักได้ไม่ดีพอ ข้าจึงต้องเริ่มจากปริมาณที่เหมาะสมก่อน”

“แล้วเจ้ารู้ได้อย่างไรว่าเท่าไรจึงจะเหมาะสม” อวี้เหนียง นิ่งคิดเล็กน้อย ก่อนตอบตามตรง

“ข้าจำวิธีของท่านแม่ได้ แต่ผักแต่ละชนิดมีน้ำอยู่ไม่เท่ากัน ขนาดก็แตกต่างกันด้วย ข้าจึงต้องปรับให้เหมาะกับสิ่งที่มีอยู่ในตอนนี้”

ความทรงจำเกี่ยวกับมารดาผุดขึ้นมาในใจ นางยังจำภาพหญิงผู้หนึ่งนั่งอยู่ข้างโอ่งดินในลานบ้าน มือเรียวหยิบผักที่เตรียมไว้ขึ้นมาคลุกเกลืออย่างใจเย็น เสียงของมารดาในวันนั้นยังคงชัดเจนราวกับเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อวาน

“อวี้เหนียงเอ๋ย ของกินที่เก็บไว้ได้นาน ไม่ได้อาศัยแค่เกลือ แต่ต้องอาศัยความสะอาด ความอดทน และการรู้จักสังเกตด้วย”

ตอนเด็ก นางเคยคิดว่าการทำผักดองเป็นเรื่องง่าย เพียงช่วยมารดาล้างผักแล้วรอให้ครบวันก็ได้กินของอร่อย ทว่าเมื่อโตขึ้น นางจึงเข้าใจว่าทุกขั้นตอนล้วนมีเหตุผลซ่อนอยู่

อวี้เหนียง หยิบกระดาษแผ่นหนึ่งขึ้นมา เขียนบันทึกอย่างละเอียด: ผักกาดขาวสามหัว หัวไชเท้าสองหัว แตงกวาหลายผล เกลือจำนวนหนึ่ง น้ำสะอาดตามที่เตรียมไว้ นางยังจดเวลาที่เริ่มเตรียมผัก และเขียนข้อสังเกตไว้ด้านล่างว่า ผักกาดขาวมีใบอ่อนมาก ต้องระวังไม่ให้ช้ำ ส่วนหัวไชเท้าควรหั่นให้มีขนาดใกล้เคียงกัน เพื่อให้รสซึมเข้าเนื้ออย่างสม่ำเสมอ

เสี่ยวชุนยื่นหน้ามาดูตัวอักษรบนกระดาษ “เจ้าจดแม้กระทั่งเรื่องพวกนี้ด้วยหรือ”

“แน่นอน หากครั้งนี้ได้ผล ข้าจะได้รู้ว่าควรทำเหมือนเดิม แต่ถ้าไม่สำเร็จ ก็จะย้อนกลับมาดูได้ว่าผิดพลาดตรงไหน”

“ข้าเพิ่งรู้ว่าการทำผักดองต้องใช้สมองมากกว่าการจำกฎในวังเสียอีก”

“กฎในวังยังมีคนบอกให้จำ แต่การทำอาหารต้องเรียนรู้จากสิ่งที่เกิดขึ้นจริง”

“ถ้าเช่นนั้น ข้าจะจำหน้าที่ของตัวเองไว้ให้ดี หน้าที่ของข้าคือช่วยเจ้า และหน้าที่อีกอย่างคือคอยเตือนว่าอย่าประหยัดจนพวกเราต้องกินผักเปล่า ๆ”

“รับทราบแล้วเจ้าค่ะ ท่านผู้ดูแลเสบียง” เสี่ยวชุน หัวเราะจนไหล่สั่น ก่อนจะก้มหน้าก้มตาหั่นผักต่อ