บทที่ 3 : หมอยา

แดดยามสายสาดลอดผ่านไผ่สูงริมชายคา กลิ่นดินชื้นแตะจมูกอ่อน ๆ ขณะที่ไอน้ำค้างยังเกาะอยู่บนปลายใบพืชผัก ซูเหยียนก้มตัวอยู่ในสวนเล็กหลังกระท่อม มือของนางเปื้อนดินเล็กน้อย แต่กลับดูคล่องแคล่วและสง่างาม แม้ชุดของนางจะเป็นเพียงผ้าฝ้ายพื้นเมืองสีน้ำเงินเข้ม หากแต่ท่วงท่าการก้มถอนผัก วางตะกร้า หรือตรวจต้นใบล้วนบรรจงราวกับการร่ายรำของผู้ผ่านการฝึกศิลปะมาอย่างชำนาญ

สวนของนางไม่ใหญ่ เป็นเพียงแปลงดินแคบ ๆ เรียงชิดแนวไม้ไผ่ และมีรั้วไม้เตี้ย ๆ กั้นรอบ ในแปลงมีทั้งต้นผักชีฝรั่ง กวางตุ้งเขียว ขิงข่า ตะไคร้ และพืชสมุนไพรอีกหลายชนิดที่มักไม่พบในครัวเรือนทั่วไป

นางเอื้อมเด็ดใบโหระพาอย่างระวัง ตรวจดูรากว่านหางจระเข้ แล้วบรรจงใช้มีดปลายแหลมเล็ก ๆ ตัดส่วนที่ใช้ได้เก็บลงตะกร้า ขณะถอนต้นกุยช่าย นางหันไปมองกระท่อมหลังน้อย ริมหน้าต่างยังเปิดไว้ ทำให้นางพอรู้ว่าคนบาดเจ็บยังคงนอนนิ่งอยู่

“ต่อให้เป็นโจรหรือปีศาจก็ตาม.. คนที่เจ็บ ก็ยังต้องหายากินอยู่ดี...” ซูเหยียนถอนหายใจเบา ๆ แสงแดดกระทบใบหน้าด้านข้างของนาง ดวงตาดำขลับของหญิงสาวเปล่งประกายภายใต้ความเงียบ ยากที่ผู้ใดจะรู้ว่าในใจนางกำลังคิดสิ่งใดอยู่

จนกระทั่งในตะกร้าของนางเต็มไปด้วยผักสดและสมุนไพรพอสำหรับหนึ่งวันพอดี เมื่อแน่ใจว่าเก็บครบแล้ว นางก็ยกตะกร้ากลับเข้าในกระท่อมไม้หลังน้อยที่มีกลิ่นสมุนไพรอบอวลไปทั่ว

ซูเหยียนกลับเข้ามาจุดไฟที่เตาอีกครั้ง ควันจาง ๆ ลอยออกจากหม้อดินบนเตาไฟ ราวหมอกยามเช้าคลอเคลียอยู่ตามซอกผนัง นางคัดเลือกสมุนไพรที่ต้องการต้มลงไปในหม้อดิน ก่อยจะก้มหน้าใช้ครกตำรากไม้แห้งอย่างเป็นจังหวะ

เสียงตำดัง ตึก ตึก เป็นจังหวะดั่งท่วงทำนองเพลง แต่หนักแน่น แสดงถึงความชำนาญที่ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงชั่วข้ามคืน บนโต๊ะข้างเตา เรียงรายด้วยเครื่องมือไม้ไผ่ ถุงผ้าใบยาสีหม่น และใบจดบันทึกอักษรจีนที่เขียนด้วยพู่กัน ทุกอย่างถูกจัดเรียงอย่างเป็นระเบียบ แสดงถึงนิสัยเจ้าของที่ใส่ใจในรายละเอียด

ชายหนุ่มผู้ยังใช้ชื่อ “เจี่ยเถาอู่” นั่งพิงผนังเงียบ ๆ เขามองนางขณะปรุงยาอย่างตั้งใจ แม้จะดูเหมือนกำลังพักฟื้น ทว่าในใจกลับครุ่นคิดไม่หยุด ซูเหยียนเอียงหูฟังเสียงต้มยา แล้วหรี่ไฟลง นางหยิบสมุนไพรจากตะกร้าอีกชุดมาตัดแต่ง

“เจ้าทำยาเก่ง... เจ้าเป็นหมองั้นหรือ?” หลี่ซวนเอ่ยถาม แต่นางไม่ตอบในทันที กลับบรรจุสมุนไพรลงหม้อใหม่ แล้วเอ่ยขึ้นด้วยน้ำเสียงราบเรียบ

“ข้าก็เป็นหมอยาของที่นี่มาตลอด ห้าปีแล้ว”

“ชาวบ้านไม่ว่าอะไรงั้นหรือ? ข้าไม่ค่อยได้พบเห็นสตรีใดมีความรู้เช่นนี้”

“แรก ๆ ก็หวาดระแวงอยู่บ้าง แต่เมื่อพวกเขาป่วย แล้วข้ารักษาให้หาย... ก็เริ่มมีคนมาเคาะประตูเรื่อย ๆ” ซูเหยียนพูดพลางเทยาสีเข้มลงในขวดดินเผา มือของนางยังไม่หยุดขยับระหว่างตอบคำถาม “แม่เฒ่าที่เดินไม่ได้กลับมายืนได้ พ่อค้าที่เคยไอเป็นเลือดก็หาย เด็กน้อยที่มีไข้ไม่หยุดก็รอดชีวิต”

หลี่ซวนมองเงาของนางที่ทอดยาวข้างฝาไม้ ดวงตาของเขาเต็มไปด้วยคำถาม

“เจ้าดูไม่เหมือนคนชนบทธรรมดา...”

ซูเหยียนหันกลับมาช้า ๆ สบตาเขา

“เจ้าก็ไม่ใช่โจรธรรมดาเช่นกัน มิใช่หรือ...”

คำตอบของนางไม่ใช่คำตอบ แต่มันเฉียบคมราวกับกระบี่ที่แทงสวนเข้าหัวใจเขาทันที ทำเอาหลี่ซวนหลบตา นางเห็นก็ยิ้มจาง ๆ แล้วเดินไปวางขวดยาไว้บนชั้นไม้

“ยาในหม้อใบนี้ใช้บรรเทาอาการปวด ส่วนยาสมานบาดแผลข้าทำเสร็จแล้ว ข้าจะเปลี่ยนผ้าพันแผลให้ กับให้ยาใหม่เจ้าหลังยาในหม้อเย็นแล้ว”

“ขอบใจ...” เขากล่าวเบา ๆ

“อย่าเพิ่งขอบใจ  ยังอีกไกลกว่าอาการเจ้าจะหายดี” นางพูดจบก็หันไปเช็ดโต๊ะต่อ ส่วนเขาได้แต่นั่งนิ่ง มองหญิงสาวในแสงสลัว ขณะความสงสัยในใจเริ่มก่อตัวใหญ่ขึ้นทุกวัน

หญิงสาวที่ดูอ่อนโยนแต่กล้าสบตาเขาอย่างไม่หวาดหวั่น

หญิงสาวที่รู้วิชาสมุนไพรลึกซึ้ง และมีฝีมือประหนึ่งหมอจากราชสำนัก

หญิงสาวที่อาจมีอดีตซึ่งลึกเกินกว่าคำว่า “ชาวบ้าน”

ทว่าระหว่างที่เขากำลังครุ่นคิดอยู่นั้น เสียงเคาะประตูก็ดังขึ้นหน้ากระท่อมไม้

“ท่านหมอหญิง! ท่านหมอหญิง! ได้โปรดช่วยด้วยเถิด!”

ซูเหยียนได้ยินก็วางยาในมือ ก่อนรีบเดินไปเปิดประตู พบว่ามีชายชาวบ้านวัยกลางคนคนหนึ่งแบกเด็กหญิงตัวน้อยอายุราวห้าขวบไว้บนหลัง เด็กมีอาการชัก แขนขาเกร็ง หน้าเขียว ปัสสาวะราด ตาลอย

“นางเริ่มชักเมื่อครู่นี้ ข้ากลัวจะไม่รอด...”

หญิงสาวพยักหน้า ก่อนจะผายมือไปยังเสื่อผืนหนึ่งในกระท่อม

“เอาเข้ามาเถิด วางบนนี้”

หลี่ซวนในร่างโจร นั่งอยู่อีกมุมหนึ่งของห้อง เขาขยับตัวจะลุกช่วย แต่ก็หยุดไว้เพียงเท่านั้น ดวงตาเขาจับจ้องหญิงสาวตรงหน้าอย่างนิ่งงัน...

ซูเหยียนจับชีพจรเด็กน้อยสักพัก ก่อนจะเปิดห่อผ้า หยิบเข็มเงินเล่มบางออกมา ขณะเดียวกันก็ใช้สมุนไพรบดกับน้ำร้อน นางจุ่มปลายเข็มลงในน้ำต้มสมุนไพร แล้วกดลงบนจุดลมปราณของเด็กน้อยที่หลังใบหูอย่างแม่นยำ ผ่านไปเพียงไม่กี่อึดใจ อาการชักของเด็กก็เริ่มทุเลา หายใจสม่ำเสมอขึ้น

“โรคเสียนเจิ้ง ปัจจัยก่อโรคคือธาตุไฟ อาจทำให้เสมหะ หรือเลือดคั่ง ไปส่งผลทำให้หัวใจ ตับ ม้าม ไตทำงานผิดปกติส่งผลไปถึงสมอง ทำให้ชัก แต่ข้าแก้ไขเบื้องต้นแล้ว ต่อไปก็นำสมุนไพรที่ข้าให้ไปรับประทาน อาจจะปรับสมดุลธาตุได้ดีขึ้น”

“ท่านหมอหญิง... ท่านเป็นผู้มีบุญจริง ๆ” ชายชาวบ้านน้ำตาคลอขณะประคองลูกไว้แน่น ก่อนรับถุงสมุนไพรที่ซูเหยียนไปจัด แต่แล้วสายตาของชายผู้นั้นพลันเหลือบไปเห็นหลี่ซวนที่นั่งอยู่เงียบ ๆ ทำเอาเขาต้องขมวดคิ้วทันที

“ชายผู้นั้น...เป็นใครกัน?”

ซูเหยียนไม่ตอบในทันที นางวางสมุนไพรลงช้า ๆ แล้วเอ่ยเสียงเรียบ

“คนเจ็บที่ข้าเก็บได้ข้างลำห้วยวันก่อน ยังไม่ฟื้นดีนัก”

“แต่เขาไม่ใช่ญาติท่านมิใช่หรือ? หรือว่า...” ชายผู้นั้นกล่าว ก่อนที่สายตาเริ่มเปลี่ยนเป็นตึงเครียด เสียงของเขาสั่นด้วยความลังเล “หญิงสาวอยู่กับชายหนุ่มลำพังในบ้านหลังเดียว นั่นมิใช่เรื่องที่ควร... พวกเรามีกฎเกณฑ์ที่จะลงโทษทัณฑ์หญิงที่พักร่วมชายคาสองต่อสองกับชายที่มิใช่สามีของตน ท่านก็รู้”

ซูเหยียนยังคงนิ่ง ดวงตาของนางไม่หลบ ไม่อธิบาย

“ข้าเพียงทำในสิ่งที่ควรทำ  ช่วยคนที่กำลังตาย”

“แต่ผู้คนในหมู่บ้าน... จะคิดอย่างไร?” ชายคนนั้นพูดเบา ๆ ราวกับคำเตือน “ท่านมีชื่อเสียงในฐานะหมอยามานาน  ใครก็ต่างรู้จักท่าน ชาวบ้านก็รู้ว่าท่านไม่มีสามี ไม่มีญาติ หากเรื่องนี้แพร่ออกไป ผู้ใหญ่บ้านจะต้องสอบถามแน่ ท่านจะรับบทลงโทษไหวงั้นหรือ?”

“ข้ายินดีตอบทุกคำถาม... แต่ชายคนนี้ ข้าต้องรักษาให้หายก่อน” ซูเหยียนบอก ทว่าชายผู้นำลูกมารักษาไม่ตอบอะไร เขาอุ้มลูกไว้แน่น พยักหน้ารับอย่างอึดอัด        

“ข้า...หวังว่าท่านจะตอบคำถามชาวบ้านทุกคนได้” เขาพูด แต่สีหน้าเขายังมีความกังวลเหลืออยู่ขณะเดินออกจากกระท่อม และเมื่อประตูปิดลง ความเงียบก็กลับมาอีกครั้ง หลี่ซวนมองนางด้วยสายตาใหม่ ไม่ใช่เพียงความชื่นชมในฝีมือเพียงอย่างเดียว แต่เริ่มมีความรู้สึกผิดแทรกเข้ามา

“ข้า...เป็นต้นเหตุให้เจ้าถูกสงสัย” หลี่ซวนเอ่ยขึ้น ซูเหยียนเดินกลับไปเก็บเข็มในกล่อง นางพูดโดยไม่หันมา

“มิใช่ครั้งแรกที่ข้าถูกสงสัย ถูกครหา และคงไม่ใช่ครั้งสุดท้าย...” นางกล่าวจบก็หันกลับมา ดวงตาของนางสงบแต่แข็งกล้า

“ข้าอยากตอบแทนน้ำใจเจ้าเสียจริง” หลี่ซวนกล่าวอย่างกริ่งเกรงหลายอย่างในตัวนาง

“หากวันหนึ่งเจ้าหายดี และออกจากที่นี่ได้ ข้าหวังว่าเจ้าจะไม่ลืมว่ามีคนหนึ่งที่เลือกช่วยเจ้า แม้จะผิดธรรมเนียมของชุมชน และหากเจ้าเสียสละตนเองเพื่อช่วยผู้อื่นเช่นข้า ข้าก็จะยินดีเป็นอย่างยิ่ง”

  “น้ำใจของเจ้าช่างประเสริฐนัก ข้าไม่อยากให้เจ้าถูกลงทัณฑ์จากสังคมเพียงเพราะพยายามช่วยข้าเลย” หลี่ซวนบอกกับนางอย่างรู้สึกผิด “ข้าจะหาวิธีปกป้องเจ้าให้ได้เอง”