Ano Ang Mga Tema Sa Mga Nobela Na Tapos Na?

Saan ka man magpunta, tila palaging may isang nobela na tumutukoy sa ugali, relasyon, at mga pagkakamali ng tao. Parehong kapana-panabik at nakakabighani ang mga tema na makikita sa mga ito. Halimbawa, sa 'Norwegian Wood' ni Haruki Murakami, masusing tinatalakay ang tema ng pag-ibig at pagkawala. Sa bawat pahina, simboliko ang pakikipag-ugnayan ng mga tauhan, na parang isinasalaysay ang kanilang mga takot, pangarap, at pag-aalinlangan. Kasama nito ang malalim na pag-iisip tungkol sa mental health at kung paano ito nakakaapekto sa ating intelektwal na koneksyon. Ang pagsasama ng mga masakit na alaala at ang mga epekto nito sa kasalukuyang buhay ay talagang umaantig, nag-uudyok sa akin na magnilay-nilay tungkol sa mga relasyon na mayroon ako. Sa mga nobelang fantasy naman, madalas na bumabalik ang mga tema ng pagkakaibigan at katatagan, tulad ng sa 'Harry Potter' series. Sa bawat labanan sa pagitan ng liwanag at dilim, ang pagkakaibigan ng mga tauhan ang nagiging sentro na nagbibigay liwanag sa madilim na mundo ng mahika. Nakakatuwang isipin na kahit sa mga kathang isip na mundo, lalo na sa mga ganitong kwento, ang pagkakaisa at pagtitiwala sa isa’t isa ay mahalaga, na parang sinasabi ng mga kwento na kahit anong pagsubok ang dumating, ang pagkakaibigan ay mananatiling matatag. Ito rin ang nagbigay inspirasyon sa akin sa mga totoong buhay na sitwasyon, sa pagtatag ng ugnayang mas malalim. Sa iba pang mga kwento naman, ang tema ng pagtanggap at pagkakaiba-iba ay talagang nabibigyang-diin. Sa 'The Hate U Give' ni Angie Thomas, nailalarawan ang mga hamon ng isang batang babae na nagiging boses para sa kanyang komunidad sa gitna ng rasismo at hindi pagkakaunawaan. Sa bawat pahina, parang nararamdaman mo ang bawat labanan at tagumpay na kailangan niyang pagdaanan para ipaglaban ang kanyang prinsipyong nagiging inspirasyon sa iba. Ang temang ito ay isang paalala na ang bawat boses ay mahalaga at ang pagbabago ay nag-uugat sa tinig na matatag at hindi natitinag. Kaya naman, sa mga nobelang ito, ang mga tema ng pag-ibig, pagkakaibigan, at pagkakaiba-iba ay nagiging salamin sa ating mga totoong karanasan, na nagtuturo sa atin kung paano maging mas mabuting tao.

Isang kamangha-manghang paglalakbay sa mundo ng pelikula at literatura ang pagsasama ng mga nobela at pelikula. Madami nang mga pelikulang batay sa mga nobela na talagang pumatok sa takilya at nag-iwan ng matinding epekto sa mga manonood. Isang halimbawa dito ay ang 'The Great Gatsby'. Ang pagkaka-adapt nito mula sa nobela ni F. Scott Fitzgerald sa big screen ay puno ng visual na kagandahan at sining na tunay na bumuhay sa parisukat ng buhay noong 1920s. Minsan, talagang naiisip ko kung paano nabigyang-pugay ang mga tema ng pag-ibig at pagkakahiwalay sa ibang adaptation nito. Minsan, ibang-iba ang dating kapag hinuhuli ng mga direktor ang damdamin ng mga tauhan sa isang nobela, at isa sa mga talang talaga sa akin ay ang 'Pride and Prejudice'. Ang pelikulang kuha sa nobela ni Jane Austen ay tila lumangoy sa emosyon at pagpapahalaga sa simpleng mga bagay sa buhay. Nakakatawang isipin, kahit gaano paman ang pagkakaiba nila sa panahon, ang mga mensahe ng pag-ibig at pag-unawa ay nananatiling buhay sa puso ng mga tao. Tamang-tama ang timing ng mga adaptasyon sa kabataan sa mga huling taon, tulad ng 'The Fault in Our Stars' batay sa nobela ni John Green. Ito ay bumalik sa mga saloobin ng mga kabataan at tumakbo ang kanilang mga puso sa pakikibaka ko sa pag-ibig at sakit. Magandang tignan kung paano nagtaglay ang pelikula ng mga simpleng eksena na nagpakita ng lalim ng emosyon. Salamat sa mga nobela kasing ganda ng 'To Kill a Mockingbird', na ipinalabas din sa pelikula. Talagang ang tibay ng mensahe at ang tagumpay na naabot ng pelikulang ito ay nagbibigay-diin sa mga isyung panlipunan. Ang mga kwento mula sa mga nobela ay tila isang salamin ng ating lipunan, na kahit gaano pa man ito kahirap, ay nagbibigay-inspirasyon sa iba pang mga tao. Ang pagkakaroon ng pagkakataong makita ang mga saloobin ng mga manunulat na ito sa pelikula ay talagang nagbibigay saya sa akin.

Sa isang mundo kung saan ang paghahanap ng pagkakakilanlan ay tila isang labirint na puno ng mga pasikot-sikot, lumalabas ang mga tema ng pag-ibig at pagtanggap sa mga nobelang kasalukuyan. Sinasalamin ng mga manunulat ang mga karanasan ng kanilang mga tauhan, nagiging simbolo ng mga suliranin na hinaharap ng kanilang mga mambabasa. Isipin mo ang mga kwentong umiikot sa LGBTQ+ na mga relasyon, kung saan ang pag-ibig at pagkakaintindihan ay nagiging susi sa pagbuo ng isang mas malawak na pananaw. Sa ilalim ng mga masalimuot na sitwasyon, lumalaba ang mga tauhan na nagiging inspirasyon sa iba, kaya’t ang temang ito ay patuloy na sumasabay sa panahon, na umuukit ng mga damdaming tunay at dalisay. Hindi lang iyon, ang mga pagsasalamin sa mga isyung panlipunan tulad ng mahihirap na kalagayan ng buhay at pagkakaiba-iba ay tumutukoy din sa kwentong sinasalamin ang aktwal na lipunan. Totoong mahirap hindi makaramdam ng koneksyon sa mga kwentong ito, partikular na kung ang isang tauhan ay naglalakbay mula sa karalitaan patungo sa tagumpay. Ang mga kwento ng pakikibaka, laban sa lipunan, at ang pag-akyat patungo sa tagumpay ay isang tema na talagang umuugoy sa puso ng marami. Ang mga karakter ay naging tipikal na huwaran sa mga mambabasa na nahaharap sa mga katulad na pinagdaraanan. Bilang cherry on top, ang mga elementong fantastical at speculative fiction ay nagbigay-diin din sa mga niche na tema. Mga mundong puno ng himala at kapangyarihang supernatural na nagpapalabas ng ating mga pinagdaraanan sa totoong buhay. Sa mga ganitong kwento, ang karakter ay madalas na hinaharap ang mga moral na dilema na tila bumabalot sa tunay na mundo. Kaya’t sa kabila ng kakanyahan ng genre, patuloy ang magagandang tema sa mga nobela ngayon, hindi ba't nakakatuwang tingnan ang pag-usad ng mga ito?

Ang mga ginapang na nobela ay puno ng kumplikadong tema na talagang nakakabighani! Una sa lahat, ang tema ng pag-ibig ay isa sa mga pangunahing paksang matatagpuan dito. Sa mga kwento, maaaring makita ang iba't ibang anyo ng pag-ibig—mula sa masalimuot na romansa hanggang sa mga hindi natupad na pagnanasa. Sa isang pagkakataon, nabasa ko ang isang nobelang puno ng torn na damdamin at mga pagkukulang na nagbigay-diin sa pagkamakabayan at pagkakahiwalay ng karakter sa kanyang kapwa. Bukod dito, ang mga tema ng pagtuklas sa sarili at paglago ay talagang umiiral, kung saan ang mga karakter ay nahahamon sa kanilang mga takot at hamon sa buhay, na nagreresulta sa pagbabago at pag-usbong. Isang tema na kadalasang umuusbong ay ang pagsasanib ng tradisyon at modernisasyon. Ang mga kwentong ito ay kadalasang puno ng mga simbolismo na sumasalamin sa kasaysayan at kultura ng lipunan, na kadalasang naglilikha ng kontradiksyon sa desisyon ng mga tauhan. Ipinapakita nito kung paano ang mga dating paniniwala at ugali ay kailangang makipagsapalaran sa makabagong mundo—isang tunay na salamin ng ating kasalukuyang sitwasyon. Sa mga kwentong ito, parang nagiging boses at kinatawan din ang mga tauhan sa ating lipunan. Huwag kalimutan ang mga elemento ng kapalaran at suwerte! Madalas na ang mga karakter ay nahuhulog sa loob ng mahigpit na mga pangyayari, na para bang pinagtatampalasan sila ng tadhana. Sa mga ganitong kwento, ang ideya ng 'kung ano ang nakatadhana ay mangyayari' ay tila nagpapalalim ng interes ng mga mambabasa. Tinatalakay din ang mga tema ng pakikisama at pagkakaisa; ang pagbibigay-diin sa suporta at pagmamahalan sa gitna ng pagsubok ng buhay ay palaging umuusbong bilang isang inspirasyon. Kaya, sa kabuuan, iba-iba ang mga tema na matutuklasan sa mga ginapang na nobela, at makikita mo kung paano ang mga ito ay hindi lamang umaagapay sa mga karakter, kundi sa ating sarili at sa ating lipunang ginagalawan.

Sa mga nobelang Pilipino, ang mga tema ay tunay na nakakaengganyo at makulay! Isang bahagi ng sining ng pagsulat ang paglahok sa kasaysayan ng ating bansa, kaya isa sa mga pangunahing tema ay ang laban para sa kalayaan at katarungan. Madalas na binibigyang-diin ang kalagayan ng lipunan, lalo na ang mga kwento tungkol sa mga bayaning lumaban sa mga dayuhan. Isang magandang halimbawa nito ay ang 'Noli Me Tangere' ni Jose Rizal, kung saan ang mga tauhan ay kumakatawan sa iba't ibang aspeto ng lipunan na sa isang paraan ay nagsasalamin sa mga suliranin natin ngayon. Ang makulay na larawang inilarawan dito ay nagiging boses ng mga inapi at nagiging inspirasyon sa mga susunod na henerasyon. Ang pagninilay sa pagkatao at pagkatawag ay isa pang nangingibabaw na tema. Maraming nobela ang nagtatanong kung sino tayo bilang mga tao at ano ang ating layunin sa buhay. Sa mga kwentong ito, mababakas ang masalimuot na paglalakbay ng mga tauhan habang sinusubukan nilang hanapin ang kanilang mga sarili. Halimbawa, ang 'Ang Mga Kaibigan ni Mama Susan' ni Bob Ong ay nagpapakita kung paano ang mga simpleng pagbubukas sa sarili ay nagdadala ng malalim na upang mapagtanto ang mga bagay sa buhay. Ang mga emosyon na ito ay talagang mahirap ipahayag, ngunit sa mga nobela, nagiging mas madali itong maunawaan. Huwag nating kalimutan ang tema ng pag-ibig, na hindi mawawala sa alinmang uri ng sining. Sa mga nobelang Pilipino, ang pag-ibig ay maaaring dahil sa oposisyon ng lipunan o sa mga pangarap. Ang 'Lihim ni Andoy' ay isang halimbawa na nagdadala ng damdamin ng pag-ibig sa harap ng mga pagsubok at hidwaan. Ang mga temang ito ay nagpapakita na kahit gaano pa man ang mga paghihirap, ang tunay na pag-ibig ay nagiging liwanag. Sa kabuuan, ang mga temang ito ay tunay na nag-uugnay sa atin, nagiging salamin sa ating mga karanasan, kaya't talagang naisip ko, napakaraming kwento pa ang dapat matuklasan!

Na parang naglalakad ako sa isang kalsadang punung-puno ng mga posibilidad katulad ng napaka-creative na landscape sa mga makabagong nobela sa Pilipinas. Sa mga huling taon, lumabas ang mga tema na tunay na kahanga-hanga at may malalim na kahulugan. Kadalasan, nakikita natin ang pag-uusap tungkol sa identidad at kung ano ang ibig sabihin ng pagiging Pilipino sa kasalukuyang panahon. Maraming manunulat ang nag-eeexplore ng pagkakaiba-iba, mga tradisyon, at kung paano ang mga ito ay naapektuhan ng makabagong mundo. Ang mga tema ng pagka-eksplorasyon at pagkakaunawaan sa sarili ay madalas na umuusbong, lalo na sa mga kwentong nakatuon sa mga pagsubok at tagumpay ng mga tauhan sa kanilang paglalakbay. Tila gusto ring i-highlight ng mga makabagong manunulat ang mga isyu ng politika at sosyal na katarungan. Maraming nobela ang lumalabas na nagtutuon sa mga sistemang pumipigil sa kaunlaran at nagsisilbing kritikal na boses sa mga isyu ng korapsyon, marahas na pangyayari, at pamahalaan. Ang paggamit ng mga karakter upang ipakita ang mga hamong ito ay hindi lamang nagbibigay ng entertainment, kundi nagbibigay din ng oportunidad para sa mga mambabasa na magmuni-muni at makilahok sa mga talakayan tungkol sa mga ganitong isyu. Ang pagmumulat sa mga temang ganito ay hindi lang nagdadala ng aliw kundi ipinapakita rin ang katatagan ng ating kultura at ang kakayahan nitong umangkop at lumago. Ang paglipat ng spotlight mula sa mga tradisyonal na kwento patungo sa mas mahigpit na pang-unawa sa ating kasalukuyan ay tila nagbibigay liwanag sa aking koleksyon ng mga paboritong nobela, di ba? Ang bawat pahina ay parang paglalakbay sa puso ng ating bayan, puno ng kulay at damdamin.

Pagsusuri sa mga subersibong tema sa mga nobela ay parang paglalakbay sa isang masalimuot na mundo kung saan ang realidad ay binabaligtad. Ipinapakita ng mga kwentong ito ang mga realidad na madalas nating hindi pinapansin – mga laban laban sa awtoridad, mga hindi pagkakapantay-pantay, at mga pagbabangon mula sa sitwasyon ng pang-aapi. Ang ‘1984’ ni George Orwell halimbawa, ay umiinog sa isang dystopian na lipunan kung saan ang bawat galaw at iniisip ng tao ay naka-monitor. Sa kabila ng matinding takot at kapangyarihan ng gobyerno, may mga tauhan dito na lumalaban para sa kanilang kalayaan at pagkatao. Sa bawat pahina, mararamdaman mo ang hirap at pag-asa na nagmumula sa kanilang pagnanais na baguhin ang mundo, at sa tingin ko, napakalakas nitong mensahe na paalala na ang pagbabago ay hindi imposibleng mangyari. Iba naman ang pagpapahayag ng subersyon sa mga nobela tulad ng ‘The Handmaid’s Tale’ ni Margaret Atwood, kung saan nauugnay ang mga tema ng patriyarka at kontrol ng katawan. Dito, ang mga kababaihan ay ginawang mga kasangkapan sa reproduction sa isang lipunan na puno ng brutalidad. Sa kabila ng kanilang sitwasyon, ang pagsusumikap ng mga tauhan na ipaglaban ang kanilang mga karapatan ay nagbibigay ng lakas at inspirasyon. Makikita mo ang mga simbolo ng pag-asa sa bawat laban nila na puno ng panganib, na nagpapakita na kahit sa pinaka-madilim na mga sitwasyon ay may liwanag na pwedeng masilayan. Ang ganitong tema ay nagtuturo sa atin ng halaga ng pakikibaka at ang huwaran ng pagkakasalungat sa lipunan. Minsan, ang subersibong tema ay hindi lamang nakatuon sa sikolohiya o sosyo-politikal na usapin, kundi pati na rin sa mga mas personal na karanasan. Sa mga nobela tulad ng 'Beloved' ni Toni Morrison, makikita ang mga pagsubok ng mga nakaligtas mula sa pagka-alipin. Sa kwentong ito, ang mga subersibong tema ay bumabalot sa paksa ng traumang dulot ng nakaraan, kung saan ang pag-ibig at pagkakabuklod ay nagiging sandata sa pag-absorb ng mga sakit. Dito, ang sigaw ng mga tauhan ay hindi lamang para sa kanilang bayan kundi para sa kanilang sariling mga kwento ng pagkawasak at muling pagbuo. Sa kabuuan, ang mga ganitong tema na tila nag-aanyaya ng subersyon ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng ating mga boses at mga karanasan, na sa kabila ng lahat ng pagsubok ay lumalaban tayong muli.

Ang tema ng 'ikaw na pala' ay nagtuturo sa atin ng maraming mahahalagang aral, lalo na sa mga kwento ng nobela. Isang mahusay na halimbawa nito ay ang 'Norwegian Wood' ni Haruki Murakami. Sa kwentong ito, ang pangunahing tauhan na si Toru Watanabe ay kasangkot sa isang masalimuot na relasyon kasama si Naoko, at nagdadala siya sa isang paglalakbay ng pagt self-discovery. Sa ilalim ng mahigpit na mga pangyayari, natutuklasan ni Toru ang kanyang tunay na damdamin, at tila nahuhulog siya sa isang mundo ng mga emosyon at alaala. Ang pagkakayakap sa nakaraan at pag-unawa na ang mga tao sa paligid niya ay mahalaga, ay nagiging isang nakakaantig na mensahe na hindi natin maiiwasan ang ating mga damdamin, at ang pag-unawa sa ating sarili ay isang mahalagang hakbang sa ating paglago. Kakaiba talaga ang mga kwento na may ganitong tema, lalo na sa 'The Alchemist' ni Paulo Coelho. Dito, makikita natin ang paglalakbay ni Santiago, isang pastol na nangangarap na makahanap ng kayamanan. Ngunit habang siya’y patungo sa kanyang mga pangarap, unti-unti niyang natutuklasan ang mga aral ng buhay, at ang ‘kayamanan’ na talagang hinahanap niya ay ang pagmumuni-muni tungkol sa kanyang sarili. Ang pag-unawa na ang tunay na kayamanan ay nasa kaalaman at karanasan ay tila isang 'ikaw na pala' na kamalayan na madalas nating nalilimutan sa pagsisikap nating makamit ang mga materyal na bagay. Kaya't sa mga ganitong kwento, parang sinasabi ng may-akda na madalas ang mga 'ah, oo nga' na realizations ay nagmumula sa ating mga paglalakbay, hindi lamang sa ating mga tagumpay. Puno ng simbolismo ang kwento at kadalasang nag-iiwan ng ibang pananaw na maaaring maunawaan sa iba't ibang yugto ng ating buhay. Nakakaengganyo talagang isipin kung paanong ang bawat kwento ay nagbibigay-diin sa ating mga internal na pakikibaka at kung paano natin kailangang mag-explore sa mas malalim na konteksto ng ating pagkatao. Isa pang halimbawa ay ang 'Kafka on the Shore', muli, mula kay Haruki Murakami. Dito, makikita natin ang dalawang tauhan na may kanya-kanyang kwento na nag-uugnay, sa huli, nagbubukas ng mga pinto na may mga pagkakataong hindi natin inaasahan. Ang mga kamangha-manghang twists nito ay tila nagiging 'ikaw na pala' na mga sitwasyon para sa mga tauhan, na nagtanong sa kanilang mga pagkakakilanlan at mga layunin sa buhay. Ang kwento ay nagpapakita na sa kabila ng maraming mga pagkakaunawaan, ang tunay na paglalakbay ay ang pag-unawa sa ating sarili at sa ating mga damdamin. Hindi maikakaila na ang mga kwento ng 'ikaw na pala' ay talagang pumupukaw sa ating mga emosyon. Hindi lamang ito nagpaparamdam sa atin na konektado sa mga tauhan, kundi nagiging salamin ito ng kahit puwang sa ating mga buhay. Tila sinasabi na ano mang hirap ang dinaranas, may mga bagay tayong makakamit sa mga simpleng pagkakaunawa sa ating pagkatao, at ito ang mahalaga.

Kadalasang nakikita ang mga mahahalagang tema sa mga mahalay na nobela sa mga aspeto ng pagmamahalan, kapangyarihan, at ang paglalakbay ng sarili. Sa mga kwentong ito, ang pagbuo ng relasyon at ang mga sekswal na eksena ay hindi lamang nakatuon sa pisikal na aspeto, kundi pati na rin sa emosyonal at mental na koneksyon. Pinaigting ang mga ito sa pamamagitan ng masalimuot na mga sitwasyon na naglalabas ng mga saloobin ng mga tauhan. Sa mga tauhang ito, kadalasang nagiging lambat ang mga hidwaan sa kanilang mga alalahanin at pananaw sa buhay, na nagdadala sa kanila sa iba't ibang anyo ng pagmamahal at pakikisangkot. Sa mga kwentong ito, nakikita rin ang tema ng pagtuklas sa sarili. Madalas isinasalaysay ang kwento ng isang tauhan na nagsisimulang hanapin ang kanyang pagkatao at kung paano ito nakakaugnay sa kanyang mga sexual na karanasan. Ang pakikipagsapalaran sa mahirap na mundo ng pag-ibig at mga pisikal na ugnayan ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagtanggap sa sarili at sa iba. Hindi kailangang nakatago sa anino ng binigay na mga pamantayan; sa halip, nakakaengganyo ang mga pangunahing tauhan na sumasalungat sa mga konbensyon at nagtutulungan sa kanilang mga vulnerabilities. Ang ganitong uri ng tema ay nagbibigay-diin na ang tunay na pagmamahal at relasyon ay nagsisimula sa pagtanggap ng totoong sarili, na kadalasang mahirap gawin. Huwag din nating kalimutan ang temang panlipunan at ang mga epekto ng lipunan sa mga personal na relasyon. Minsan, ang mga isyu tulad ng hindi pagkakaunawaan, stigma, at diskriminasyon ay mahalagang bahagi ng kwento, na nagdadala ng hindi inaasahang komplikasyon sa buhay ng mga tauhan. Sa kabila ng mga kinakailangan ng lipunan, ang mga relasyon ay madalas na nagiging mga pagkakataon upang muling tukuyin ang sarili at makahanap ng mas malalim na pakikipag-ugnayan. Ang mga komplikadong sitwasyong ito ay nagdaragdag ng lalim at dinamikong aspeto ng anino para sa mambabasa, na lumilikha ng higit pang nakakabighaning karanasan. Ang mga nobelang ito, bagamat nasa ilalim ng kategorya ng mahihirap na tema, ay talagang nagbibigay ng puwang para sa mga kwento ng pag-ibig at pagtanggap na magdudulot sa atin ng higit pang pag-unawa sa ating mga sarili at sa mundong ating ginagalawan.

Isang napaka-makatotohanang tema na madalas na binibigyang-diin sa mga nobela ay ang mensahe ng pag-iiwan o pag-alis, at kung paano ito nagdadala ng mga epekto sa mga tauhan at sa kanilang paligid. Isipin mo ang isang kwento tulad ng 'The Old Man and the Sea' ni Ernest Hemingway, kung saan ang pakikipagsapalaran ng pangunahing tauhan ay bahagi ng kanyang pag-alis mula sa tahanan at pamilya, kasama ang kanyang paghahanap ng katotohanan sa kanyang sariling mga limitasyon. Ang mensaheng ito ay tila nagsasaad na sa bawat pag-alis, may kaakibat na pananabik at takot, nag-iiwan ng mga katanungan ukol sa kung sino tayo sa kabila ng ating mga pinagmulan. Sa palagay ko, ang ganitong tema ay humihikbi sa ating lahat, nag-iiwan ng puwang para sa pagninilay-nilay sa ating mga sariling karanasan at desisyon sa buhay. Sa mga kwentong kadalasang nakatuon sa pag-iiwan, makikita natin ang mensaheng ang buhay ay isang tuloy-tuloy na proseso ng pagbabago. Halimbawa, sa 'Norwegian Wood' ni Haruki Murakami, ang mga tauhan ay nahaharap sa mga pakikibaka at paglimos para sa mga alaala habang sila ay pabalik-balik sa mga nakaraan. Mahalaga ang pag-iiwan sapagkat ipinapakita nito ang ugat ng kalikasan ng tao - ang kakayahan nating umunlad sa gitna ng mga pagkatuklas at paghihirap. Local o international, ang temang ito ay lumalampas sa mga hangganan, nagpapakita na talagang lahat tayo ay konektado sa bawat adbokasiya ng puso at kaluluwa. Sa banda naman ng mas simplistic o magaan na kwento, gaya ng 'Harry Potter', ang pag-alis ay makikita sa bawat taon ng mga estudyante sa Hogwarts na may iba’t ibang ikinadadakilang kwento. Sa kabila ng mga hamon at takot, ang pag-alis sa mundong pamilyar, nagiging daan ito sa pagtuklas at self-discovery. Kaya naman ang mensaheng hatid ng mga ganitong kwento ay hindi lamang ang pag-uwi kundi ang pag-aaral kung paano bumalik nang mas matatag. Isang mahalagang aspekto na dapat talakayin ay ang pangangailangan para sa pagbabago at kung paano tayo pinapagalaw ng ating mga emosyon o alaala. Ang mga dekadang tema ng pag-iiwan sa mga nobela ay hindi na lamang basta kwento ng hakbang para makaalpas kundi tungkol sa pasensya at pag-unawa sa ating mga sarili sa mga oras na tayo ay umaalis at bumabalik, palaging maydala ng mga aral na nag-aantay sa ating mga puso. Hindi madali ang proseso ng pag-iiwan, ngunit sa palagay ko, ito ay isa sa mga pinakamatibay na mensahe na madalas nating kailangan imbakin sa ating mga paglalakbay.