Voldemort

เราเคยหลงใหลในรายละเอียดของตระกูล Gaunt มากกว่าตอนเป็นเด็กเพราะมันเผยว่า Voldemort ไม่ได้เกิดขึ้นจากสุญญากาศ แต่มีสายเลือดที่ลากให้เขาหมกมุ่นกับความบริสุทธิ์ของเลือด

สายเลือดที่แน่นอนและชัดเจนที่สุดคือฝั่งแม่: แม่ของเขาชื่อ Merope Gaunt ซึ่งเป็นลูกหลานตรงของ Salazar Slytherin ผ่านตระกูล Gaunt นั่นหมายความว่า Tom Marvolo Riddle (ชื่อเกิดของ Voldemort) มีเชื้อสายผู้ก่อตั้งบ้าน Slytherin อยู่ในสายเลือดโดยตรง ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมของบางชิ้นในประวัติศาสตร์ตระกูล Gaunt และวัตถุของ Slytherin ถึงเกี่ยวข้องกับเขาได้ลึกซึ้ง เช่น แหวนของ Marvolo ที่ปรากฏในความทรงจำที่สำคัญต่อเส้นทางของเขา (ฉากจาก 'Harry Potter and the Half-Blood Prince' ช่วยเปิดมุมมองนี้ให้ชัด)

ฝั่งพ่อของเขาเป็นครอบครัวมักเกิ้ลตระกูล Riddle — พ่อ Tom Riddle Sr. เป็นชาวมักเกิ้ลจาก Little Hangleton ที่ถูก Merope ล้มเลิกความภูมิใจจนมีเรื่องเลวร้ายตามมา นั่นคือปมใหญ่ที่ผลักดันให้เด็ก Tom เกลียดชังมักเกิ้ลและตัดสินใจที่จะปฏิเสธรากเหง้าพ่อฝั่งนั้นอย่างรุนแรง

ตระกูล Gaunt ยังรวมบุคคลอย่าง Marvolo Gaunt (ปู่) และ Morfin Gaunt (ลุง) ซึ่งปรากฏตัวในความทรงจำที่ยืนยันความเป็นสายเลือด Slytherin ของครอบครัว พวกเขาเป็นตัวอย่างของความภูมิใจและความยากจนที่บ่มเพาะลักษณะนิสัยบางอย่างให้กับ Tom และในแง่นี้ ความสัมพันธ์ทางสายเลือดของเขามีน้ำหนักมากกว่าความสัมพันธ์แบบครอบครัวทั่วไป — มันกลายเป็นมรดกทางอุดมคติที่เขาใช้เป็นข้ออ้างในการกระทำของตัวเอง

เมื่อนึกถึงภาพรวมทั้งหมด ผมมองว่า Voldemort มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดชัดเจนสองฝั่งคือฝั่ง Gaunt/Salazar Slytherin และฝั่งพ่อมักเกิ้ล Riddle ซึ่งทั้งสองฝั่งเหล่านี้ทำให้ตัวตนของเขาขัดแย้งในทางที่น่าสะพรึง กลายเป็นแกนกลางของเรื่องราวที่ทำให้เขาโหดร้ายและเหินห่างจากความเป็นมนุษย์ในแบบที่เห็นได้ชัด

ในฐานะคนที่อ่าน 'Harry Potter and the Deathly Hallows' เกือบทั้งคืนจนตาจะปิด ผมยังรู้สึกถึงความละเอียดอ่อนของการตายของโวลเดอร์มอร์ตในหนังสือมากกว่าภาพยนตร์ เพราะในต้นฉบับมีชั้นความหมายเชื่อมโยงกันหลายชั้นที่ทำให้ฉากสุดท้ายไม่ใช่แค่การล้มตายของตัวร้าย แต่เป็นผลลัพธ์จากการทำลายส่วนที่ทำให้เขาเป็นอมตะทั้งเรื่อง

การตายในหนังสือเริ่มจากเหตุการณ์ในป่า เมื่อแฮร์รียินยอมให้โวลเดอร์มอร์ตใช้คำสาปสังหารกับเขา จุดสำคัญคือแฮร์รีไม่ตายจริง ๆ แต่ชิ้นส่วนวิญญาณของโวลเดอร์มอร์ตที่อยู่ในตัวเขาถูกทำลาย นั่นคือเหตุผลที่แฮร์รีามีโอกาสพบกับอะไรบางอย่างที่เหมือนสถานี 'King's Cross' ซึ่งมีการสนทนากับดัมเบิลดอร์และการตัดสินใจกลับมา ต่อมามีการอธิบายความจงรักภักดีของไม้กายสิทธิ์ผู้เป็นศูนย์กลาง: แท้จริงแล้วพลังของ 'Elder Wand' ไม่ได้ยึดโยงกับผู้ถือเพียงรูปกาย แต่กับความจงรักภักดีที่เปลี่ยนมือเมื่อถูกปล้นหรือถูกปล่อยให้พ่ายแพ้ และเพราะแฮร์รีได้เอาชนะดราโค่มาก่อน ทำให้ไม้กายสิทธิ์ยอมเชื่อฟังแฮร์รีแทนโวลเดิม เมื่อโวลเดอร์มอร์ตใช้คาถากับแฮร์รีในฉากสุดท้าย คาถาของเขาจึงสะท้อนกลับและทำลายตัวเขาเอง เนื้อหาทางวรรณกรรมตรงนี้ให้ความรู้สึกของชะตากรรมและผลแห่งการกระทำที่สั่งสมมาหลายเล่ม

การบรรยายลักษณะการตายในหนังสือยังให้ความรู้สึกทางจิตวิญญาณและการสิ้นสุดของวิญญาณที่แตกสลาย ซึ่งต่างจากภาพยนตร์อย่างชัดเจน — ฉบับหนังสือทำให้ผมเห็นภาพของเรื่องราวที่ถูกปิดฉากด้วยเหตุผลทางเมตาฟิสิคและการเชื่อมต่อของวัตถุสัญลักษณ์มากกว่าแค่การต่อสู้ที่ชนะหรือแพ้ สุดท้ายแล้วฉากนี้ทำให้ผมคิดถึงความหมายของความเป็นมนุษย์และการสูญเสียมากกว่าความตื่นเต้นจากฉากแอ็กชันเพียงอย่างเดียว

แฟนอาร์ตของโวลเดอมอร์ในไทยมักถูกตีความเป็นงานที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งระหว่างความงามกับความน่าสะพรึงกลัว ซึ่งทำให้ฉันหลงใหลทุกครั้งที่เลื่อนฟีดเจอชิ้นใหม่ๆ บางคนเลือกจะกลับไปวาดเวอร์ชัน 'Tom Riddle' ที่เต็มไปด้วยความเปราะบาง วาดใบหน้าอ่อนเยาว์ ใส่แสงอ่อนๆ และเน้นแววตาที่เหงาเหมือนคนที่ถูกทอดทิ้ง อีกกลุ่มกลับยกความน่ากลัวมาเป็นจุดเด่น ใช้โทนสีเขียวมรกตหรือดำสนิท เส้นพุ่ง คอนทราสต์สูง และเน้นสเนคโฟกัสทั้งหลาย—งูเป็นองค์ประกอบซ้ำๆ ที่กลายเป็นซิกเนเจอร์ของหลายคน เพราะมันสื่อทั้งอำนาจและการทรยศได้ชัดเจน ผมชอบสังเกตวิธีที่ศิลปินไทยมักผสมวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้ากับตัวละครสากล บางงานเอาผ้าลายไทยมาตัดเป็นชุดคลุมบางๆ ให้โวลเดอมอร์ดูเป็นขุนนางโบราณ บางงานหยิบเครื่องประดับทองแบบไทยมาเติม เพื่อสร้างความขัดแย้งที่น่าสนใจระหว่างความไม่เป็นมนุษย์และความหรูหรา สิ่งนี้ทำให้ภาพดูคุ้นตาแต่ยังคงความแปลกใหม่ อย่างไรก็ตามยังมีคนที่ชอบตีความเป็นแฟชั่นปัจจุบัน—โวลเดอมอร์ใส่สตรีทแวร์ รองเท้าหนัง และหมวกบีนนี่ ซึ่งแปลกดีแต่ก็ทำให้เขาดูเข้าถึงได้มากขึ้น อีกมุมหนึ่งที่ชวนให้ฉันยิ้มคือพวกภาพตลกหรือชิ้นที่ทำเป็นสไตล์ชิบิ งานลักษณะนี้เบรกความจริงจังของตัวละคร เหล่าศิลปินทำมุขกับจมูกที่หายไป ใส่โวลเดอมอร์ลงไปในฉากชีวิตประจำวัน หรือจับเขาไปเป็นตัวประกอบในฉากคอมเมดี้ เมื่อนำมาเทียบกับงานดราม่าที่เน้นความเศร้า ทุกชิ้นแสดงด้านต่างๆ ของแฟนเบสไทยได้ชัดเจน การแสดงออกแบบนี้ทำให้รู้ว่าโวลเดอมอร์ไม่ได้เป็นแค่วายร้ายคตินิยม แต่กลายเป็นผืนผ้าใบให้ศิลปินทดลองอารมณ์ สไตล์ และข้อความทางสังคมได้อย่างสร้างสรรค์ นี่คือเหตุผลที่ชอบตามดูแฟนอาร์ตของเขา—มันบอกเล่ามุมมองของคนหลากหลายรุ่นและทำให้ตัวละครดูมีมิติมากขึ้นในทุกเฟรมภาพ

บอกตามตรง ฉันชอบเล่าเรื่องฮอร์ครักซ์เพราะมันรวมทั้งความมืดและช่องว่างของความเป็นมนุษย์ไว้ด้วยกัน ในจักรวาลของ 'Harry Potter' โวลเดอมอร์ตั้งใจแยกชิ้นส่วนวิญญาณของตัวเองเป็นฮอร์ครักซ์ทั้งหมดเจ็ดส่วน (หนึ่งในนั้นคือตัวเขาเอง) เพื่อให้กลายเป็นอมตะ รายการที่ชัดเจนคือ: ไดอารี่ของทอม ริดเดิ้ล, แหวนของมาร์โวโล แกนต์, สร้อยคอที่เป็น 'ล็อกเก็ต' ของสลิธีริน, ถ้วยของฮัฟเฟิลพัฟ, มงกุฎของเรเวนครอว์ (diadem), งูนากินี และชิ้นส่วนที่ไม่ตั้งใจในตัวแฮร์รี่เอง

จากมุมมองของคนที่ติดตามเรื่องราวนี้มานาน การซ่อนและการทำลายแต่ละชิ้นมีความเป็นเรื่องเล่าที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง ไดอารี่ถูกใช้เป็นเครื่องมือควบคุมและถูกส่งเข้ามาในโลกเวทมนตร์ผ่านช่องทางลับ ก่อนจะถูกทำลายด้วยเขี้ยวบาซิลิสก์ในห้องแห่งความลับของฮอกวอตส์ แหวนของตระกูลแกนต์ถูกเก็บไว้ในซากบ้านของตระกูลแกนต์เองและเมื่อถูกค้นพบ ดัมเบิลดอร์จัดการทำลายในภายหลัง แต่แหวนก็สาปทิ้งร่องรอยไว้ให้เขาต้องทนทุกข์เป็นเวลานาน

ล็อกเก็ตของสลิธีรินมีพล็อตชีวิตเป็นก้อนจุกจิก—มันถูกขโมย ถูกแลกเปลี่ยน และเคลื่อนไหวผ่านมือของหลายคนก่อนจะถูกหยิบจากสำนักงานของผู้มีอำนาจและในที่สุดถูกทำลายด้วยดาบของกริฟฟินดอร์โดยคนที่กลับมาจากการหลบหนี (ฉันยังชอบฉากที่ความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนทำให้การทำลายสำเร็จ) ถ้วยของฮัฟเฟิลพัฟถูกซ่อนในห้องนิรภัยของธนาคารเกรินกอตต์และเมื่อนำออกมาแล้วก็ถูกทำลายด้วยเขี้ยวบาซิลิสก์เช่นกัน ส่วนมงกุฎของเรเวนครอว์ถูกซ่อนอยู่ในห้องแห่งความต้องการของฮอกวอตส์จนกระทั่งการต่อสู้ทำให้มันถูกทำลายโดยไฟคำสาปที่ควบคุมไม่อยู่ (Fiendfyre) นากินีซึ่งเป็นฮอร์ครักซ์ที่เคลื่อนไหวและใกล้ชิดกับโวลเดอมอร์ ถูกสังหารในช่วงสงครามโดยคนที่ยืนขึ้นต่อสู้จากใจจริง และชิ้นส่วนวิญญาณที่ติดอยู่ในแฮร์รี่ถูกกำจัดเมื่อโวลเดอมอร์เองทำลายมันโดยไม่ตั้งใจในป่าระหว่างเหตุการณ์สำคัญ

ท้ายที่สุด ฉันยังคงประทับใจกับวิธีที่เจ.เค. โรว์ลิงสอดแทรกไอเดียเรื่องความเป็นมนุษย์ ความผิดพลาด และการชดเชยเข้าไปในไทม์ไลน์ของฮอร์ครักซ์—ของวัตถุที่ดูเหมือนจะให้พลัง แต่กลับเป็นแหล่งทำลายล้างทางจิตใจของเจ้าของมากกว่า ทั้งความลำบากของผู้ที่ต้องทำลายและบาดแผลที่เหลืออยู่หลังการต่อสู้ ทำให้เรื่องนี้เป็นบทเรียนที่คมคายเกี่ยวกับราคาแห่งความเป็นอมตะ

ใครเป็นใครในโลกของ 'Harry Potter' ไม่ได้ยากอย่างที่คิดเมื่อมองที่หน้าจอแล้วจำหน้าคนแสดงได้ทันที — นี่คือมุมมองจากคนที่โตมากับหนังชุดนี้และชอบสังเกตรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ บนโปสเตอร์และในเครดิต

ผมเริ่มจากแกนหลักก่อน: แฮร์รี พอตเตอร์ ถูกแสดงโดย Daniel Radcliffe ซึ่งเสกตัวละครให้โตขึ้นจริงจังตามหนัง ภายในวงสามคนหลัก เฮอร์ไมโอนี่ คือ Emma Watson ที่เติมความเฉียบคมให้ตัวละคร ส่วนรอน วีสลีย์ เล่นโดย Rupert Grint ที่ทำให้ความเป็นเพื่อนอบอุ่นและตลกออกมาชัดเจน ด้านหัวหน้าผู้คุมวิทย์อย่างศาสตราจารย์ดัมเบิลดอร์ ผู้ดูแลปวงเวทมนตร์ สองคนที่เล่นบทนี้คือ Richard Harris (สองภาคแรก) แล้วต่อด้วย Michael Gambon ที่ทิ้งรอยอารมณ์หนักแน่นลงไป

บทของศาสตราจารย์สเนป รับบทโดย Alan Rickman ซึ่งเป็นตัวอย่างการแสดงที่ลืมไม่ลง ทั้งความเย็นและความซับซ้อนของตัวละคร ส่วนฮักก์ ร็อบบี Coltrane นั่นคือเสียงหัวใจอบอุ่นของเรื่อง ฝั่งตัวร้ายระดับตำนานลอร์ดโวลเดอมอร์ เล่นโดย Ralph Fiennes ที่ปล่อยความน่ากลัวและซาดิสม์ออกมาชัดเจน นอกจากนั้นยังมี Tom Felton เป็นดราโก มัลฟอย และ Maggie Smith รับบทแม็คโกนากัล ซึ่งทุกคนล้วนเติมมิติให้โลกของ 'Harry Potter' สมบูรณ์ ไม่ว่าจะเป็นฉากเล็กหรือบทพูดประโยคเดียวก็มักเป็นภาพจำของคนดูไปแล้ว

มีมุมมองทางจิตวิทยาเกี่ยวกับ 'Voldemort' ที่ฉันชอบหยิบมาคุยกับเพื่อน ๆ บ่อย ๆ — เรื่องการแตกแยกตัวตนและความกลัวตายทำให้ภาพเขาชัดเจนมากขึ้น

ฉันมอง 'Voldemort' เป็นคนที่พยายามเยียวยาช่องว่างทางตัวตนด้วยวิธีสุดโต่ง การสร้างฮอกครักซ์ไม่ใช่แค่เวทมนตร์แบบเดียว แต่เป็นสัญลักษณ์ของการพยายามแยกชิ้นส่วนจิตวิญญาณ เพื่อหลบหนีจากความเปราะบางของการเป็นมนุษย์ คนที่เติบโตมาในบ้านเด็กกำพร้า ขาดความรักแบบไม่มีเงื่อนไข และถูกปฏิเสธความเป็นมนุษย์ตั้งแต่ต้น ย่อมมีแรงผลักดันอย่างมหาศาลที่จะควบคุมชีวิตและความตายแทนการเผชิญหน้า

มิติอื่นที่น่าสนใจคือนิสัยของการขาดความเห็นอกเห็นใจและความยิ่งใหญ่แบบป่วย ๆ เขาไม่เข้าใจความรักเป็นเหตุผลเชิงประสบการณ์ — นั่นทำให้การทำร้ายเป็นเรื่องคำนวณได้ ไม่ใช่อารมณ์ชั่ววูบ ฉันมักยกตัวอย่างฉากในความทรงจำที่เผยให้เห็นการสร้างตัวเองจากความแค้นกับอดีต คนที่พยายามนิยามตัวเองใหม่จนลืมว่าเคยเป็นใคร มักกลายเป็นคนที่ไร้ความเห็นอกเห็นใจและมองผู้อื่นเป็นเครื่องมือ ซึ่งทำให้เขากลายเป็นผู้นำที่เยือกเย็นและอำมหิตไปพร้อมกัน

ฉันไม่เคยปฏิเสธความน่ากลัวของโวลเดอมอร์—เขาเป็นตัวอย่างของคนที่ยกระดับความกลัวความตายจนกลายเป็นอุดมการณ์

ในมุมมองของฉัน จุดเด่นแรกคือความกลัวความตายที่ขับเคลื่อนทุกการกระทำของเขา เขาไม่ใช่แค่คนชั่วที่ชอบทำร้าย แต่เป็นคนที่ยอมแบ่งวิญญาณเพื่อให้ตัวเองมีชีวิตอยู่ต่อไป ดังที่เห็นจากการสร้าง 'horcrux' ที่ตัดขาดความเป็นมนุษย์และยอมเสียสละความสมดุลทางจิตเพื่อได้ผลลัพธ์นั้น ความเยือกเย็นและการวางแผนอย่างเป็นระบบทำให้การกระทำของเขาอันตรายกว่าคนที่ใช้อารมณ์โกรธเพียงอย่างเดียว

อีกข้อที่ฉันชอบวิเคราะห์คือการใช้เสน่ห์แบบมืด (dark charisma) — เขาดึงคนบางกลุ่มเข้ามาด้วยสัญชาตญาณผู้นำแบบเหยียดชนชั้นและการเสนอ 'ความยิ่งใหญ่' ให้กับผู้ตาม หลายคนถูกล้างสมองเพราะเขาสื่อสารแบบชนะจิตวิทยาและกลยุทธ์ทำให้ฝ่ายตรงข้ามกลัว ในเชิงพลังเวท เขามีความเชี่ยวชาญสูงทั้งในศาสตร์มืดและการคิดเชิงกลยุทธ์ ซึ่งรวมกับความไร้ความเห็นอกเห็นใจและความโหดร้ายอย่างเป็นระบบ จึงกลายเป็นวายร้ายที่ไม่ใช่แค่แข็งแรงทางเวท แต่ยังแข็งแรงทางใจ จบด้วยความรู้สึกขม ๆ ที่ว่าแผนการของเขาเรื่องการกีดกันผู้อื่นและเสาะหาชีวิตนิรันดร์เป็นเงื่อนงำที่ทำให้เขาห่างไกลจากมนุษยธรรมอย่างสุดโต่ง

พอได้เข้าไปอ่านแฟนฟิคที่เล่าเรื่องต่อจากสงครามแล้วก็รู้สึกเหมือนได้เห็นโลกหลังคำประกาศชัยชนะจากมุมมองที่ต่างออกไป ทั้งความเงียบของเมืองที่ถูกทำลายและการขยับตัวของชีวิตประจำวันที่ใครหลายคนคิดว่า 'สงครามจบแล้ว' แต่จริงๆ แล้วยังมีเรื่องให้จัดการอีกเยอะ

หลายเรื่องที่ฉันชอบจะเอาโวลเดอมอร์มาเป็นตัวตั้งในการสำรวจผลพวงของความรุนแรง บางคนเลือกจะเขียนว่าเขาหลุดรอดมาอย่างแปลกประหลาดและต้องปรับตัวในยุคสันติภาพ ถูกจับ ถูกไต่สวน หรือแม้แต่กลายเป็นตัวประจานในนิทรรศการความทรงจำของผู้รอดชีวิต เหล่านี้ทำให้เห็นมุมมองของกระบวนการยุติธรรมและการเยียวยา ว่ามันไม่ง่ายหรือเป็นเส้นตรงอย่างที่หนังสือภาคหลักบางครั้งอาจทำให้รู้สึก

อีกแนวที่ฉันชอบคือการเขียนจากมุมมองของคนใกล้ชิด—ไม่ว่าจะเป็นทหารผ่านศึก ผู้ที่สูญเสีย หรือแม้แต่ผู้ติดตามเก่าที่พลิกกลับใจ ฉากที่ชอบมากคือการประชุมสาธารณะในกระทรวงหรือการประชุมชุมชนเล็กๆ ที่ต้องตัดสินชะตากรรมของอดีตลูกสมุน บทสนทนาที่ขมขื่นเหล่านั้นชวนให้คิดว่าการให้อภัยและการลงโทษเป็นเรื่องซับซ้อนแค่ไหน แฟนฟิคบางเรื่องเลือกทางที่ท้าทาย เช่นให้โวลเดอมอร์ต้องเผชิญกับความเป็นมนุษย์—ความเขินอาย ความเจ็บปวด ความโหยหา—ซึ่งกลายเป็นวิธีหนึ่งในการสะท้อนว่าอคติและความเกลียดชังไม่เคยเกิดขึ้นในสุญญากาศ

ชอบสุดเมื่อเจอแฟนฟิคที่ไม่รีบตัดสิน แต่ให้พื้นที่ตัวละครและโลกได้แตะรอยแผล พล็อตอาจเป็นเรื่องเล็กๆ เช่นการฟื้นฟูบ้านเกิด การศึกษาใหม่ในโรงพยาบาลผู้บาดเจ็บ หรือการตั้งสมาคมเพื่อช่วยเหลือเด็กที่เติบโตมาท่ามกลางความหวาดกลัว ฉากอย่างการเดินผ่านชานชาลาเดิมของ 'Hogwarts' ที่มีทั้งความทรงจำและความหวัง ทำให้รู้สึกร่วมและคิดต่อ เรื่องพวกนี้ไม่ได้ต้องการคำตอบเด็ดขาด แต่มักให้ความคลี่คลายที่อบอุ่นกว่าการจบด้วยชัยชนะเพียงอย่างเดียว

ฉากปิดท้ายของสงครามเวทมนตร์ใน 'Harry Potter' ทำให้ผมคิดถึงบทบาทของแฮร์รี่ในฐานะจุดศูนย์กลางที่ทุกคนหมุนรอบ เขาไม่ได้เก่งที่สุดหรือรู้ทุกอย่าง แต่ความกล้าที่จะยอมรับชะตากรรมและความสามารถในการรวมคนไว้ด้วยกันทำให้เขาเป็นหัวใจสำคัญ การตามล่าทำลายฮอร์ครักซ์เป็นแกนนำของชัยชนะ เห็นได้ชัดว่าแฮร์รี่รับภาระหนักทั้งทางกายและใจ ทั้งการเสียสละ ความโดดเดี่ยวขณะรู้ว่าเขาอาจต้องตาย และการเผชิญหน้าครั้งสุดท้ายกับโวลเดอมอร์

ในมุมมองของผม แฮร์รี่เป็นเสมือนประจุไฟที่กระตุ้นให้คนรอบข้างลงมือ แม้เขาจะต้องพึ่งพาเพื่อนร่วมทาง บางฉากอย่างการยืนเผชิญหน้าที่ห้องเรียนทำให้เห็นชัดว่าคนของเขามาจากความเชื่อมั่นในตัวเขา ไม่ใช่เพราะเวทมนตร์ล้วน ๆ แฮร์รี่สอนให้ผมเชื่อว่าผู้นำไม่ได้หมายความว่าจะต้องชนะคนเดียว แต่คือการยืนหยัดแม้เมื่อทุกอย่างดูมืดมน และนั่นคือเหตุผลที่เขาเป็นกุญแจสำคัญในสงครามครั้งนั้น