นินจาเต่า การ์ตูน

ต้นกำเนิดของเรื่องราวนินจาเต่าอยู่ในหนังสือการ์ตูนอิสระขาว-ดำที่สองคนเพื่อนร่วมงานทำขึ้นเองและตีพิมพ์ออกมาเล่มหนึ่งในปี 1984

ผมชอบภาพลักษณ์ตอนนั้นมาก เพราะมันต่างจากการ์ตูนซูเปอร์ฮีโร่ทั่วไป—มืด ดิบ และแสบทรวง นักสร้างคือ Kevin Eastman กับ Peter Laird พิมพ์ออกมาในชื่อ 'Teenage Mutant Ninja Turtles' ในนามสำนักพิมพ์ Mirage Studios การ์ตูนเล่มนั้นตั้งใจจะเล่นมุขกับคอนเซ็ปท์ฮีโร่แบบอเมริกัน ผสมผสานความเป็นนินจาเข้ากับความตลกขบขันแบบแปลกๆ

เมื่ออ่านแล้วรู้สึกได้ถึงอิทธิพลจากงานแนวมืดและโทนเรื่องที่ซีเรียสมากกว่าเวอร์ชันการ์ตูนทีวี ภายหลังผลงานนี้ถูกดัดแปลงเป็นการ์ตูนโทรทัศน์ ภาพยนตร์ และสินค้าเป็นล้านชิ้น แต่รากเหง้าจริงๆ มาจากเล่มอิสระเล็กๆ นั้น ซึ่งถ้าดูต้นฉบับจะเข้าใจว่าทำไมโทนเรื่องถึงเคยโหดและเถื่อนอย่างที่เห็นในฉบับแรกๆ

แก่นหลักของ 'เต่านินจา (Mirage Comics)' คือเรื่องราวของพี่น้องเต่าสี่ตัวที่กลายพันธุ์และฝึกวิชานินจาร่วมกับอาจารย์ที่เป็นหนูชื่อสปลินเตอร์ พล็อตมีความเรียบง่ายแต่ลึก: ความเป็นครอบครัว การเติบโตในเมืองใหญ่ และการต่อสู้กับอาชญากรรมที่มีเงามืดอย่างกลุ่มฟุตและศัตรูศักดิ์สิทธิ์อย่างเชรดเดอร์ การเล่าแบบต้นฉบับมักมืดและจริงจังกว่าเวอร์ชันการ์ตูน ทำให้ภาพรวมของเรื่องมีทั้งแอ็กชันและความหม่นเศร้าในที

ผมมองว่าเสน่ห์ของซีรีส์นี้อยู่ที่การผสมผสานระหว่างตลกแบบการ์ตูนและองค์ประกอบดราม่าที่เข้มข้น ตัวละครทั้งสี่—ลีโอนาร์โด, ไมเคิลแอนเจโล, ดอนไนแอทโล, แร็ฟ—มีคาแร็กเตอร์ชัดเจน ทำให้ผู้อ่านเอาใจช่วยง่าย และความสัมพันธ์กับสปลินเตอร์ก็ให้ความรู้สึกอบอุ่นในโลกที่โหดร้ายกว่า นอกจากศัตรูแล้วเรื่องยังพาไปดูชีวิตคนในเมือง นิยามของฮีโร่ และการเสียสละอย่างไม่หวังผลตอบแทน

ถึงจะมีหลายเวอร์ชันที่ปรับโทนให้เหมาะกับเด็กหรือผู้ใหญ่ แต่แก่นเรื่องพื้นฐานยังคงเป็นเรื่องครอบครัว มิตรภาพ และการยืนหยัดต่อสู้เพื่อความยุติธรรม ซึ่งทำให้เรื่องนี้ยังคงอยู่ในใจแฟน ๆ มาจนถึงทุกวันนี้

ชื่อของเต่าพี่น้องทั้งสี่เป็นเรื่องที่ฉันชอบพูดถึงเวลาเจอแฟนๆ รุ่นเก่า เพราะการเปลี่ยนชื่อในแต่ละเวอร์ชันสะท้อนทัศนคติของผู้สร้างและคนดูได้ชัดเจนมาก

ในสหราชอาณาจักรช่วงยุค 80–90 เคยมีการเปลี่ยนชื่อซีรีส์จาก 'Teenage Mutant Ninja Turtles' เป็น 'Teenage Mutant Hero Turtles' เพื่อให้ผ่านมาตรฐานการออกอากาศสำหรับเด็ก นโยบายนี้ไม่ได้แตะต้องชื่อดั้งเดิมของเต่าทั้งสี่ — ลีโอนาร์โด ไมเคิลแองเจโล โดนาธิโอ และราฟาเอล — แต่บรรยากาศของงานและการโปรโมทเปลี่ยนไป ทำให้การเรียกชื่อในสื่อเด็กดูเบาและเป็นมิตรมากขึ้นกว่าเวอร์ชันคอมมิคที่ดิบกว่า

ในบ้านเราและในเวอร์ชันพากย์อีกหลายประเทศ ชื่อลงตัวแบบลดรูปเป็น 'ลีโอ' 'ไมกี้' 'ดอน' 'ราฟ' กลายเป็นมาตรฐานในงานสำหรับเด็ก ขณะที่ภาพยนตร์ฉบับคนแสดงมักจะแสดงชื่อเต็มในเครดิตและฉากที่จริงจังมากขึ้น นั่นทำให้ฉันคิดว่าแม้ชื่อจะไม่ต่างกันมาก แต่การเลือกจะใช้นามเต็มหรือชื่อเล่นก็เป็นเครื่องมือทางเล่าเรื่องอย่างหนึ่ง — จะสร้างความขึงขังหรือความเป็นกันเองได้ทันที

เสียงพากย์ไทยรุ่นเก่าของ 'Teenage Mutant Ninja Turtles' มีความอบอุ่นแบบวินเทจที่ทำให้ฉันยังนึกถึงซีนตลกๆ ได้อยู่บ่อยๆ

ฉันโตมากับการได้ยินเสียงเต่านินจาในทีวีท้องถิ่น ช่วงนั้นนักพากย์ไทยมักจะปรับโทนเสียงให้ละมุนแต่จริงจังสำหรับลีโอนาร์โด ส่วนไมเคิลแอนเจโลมักได้เสียงสดใสกวนๆ ทำให้มุกตลกในฉบับภาษาไทยโดดเด้งขึ้นมา ต่างจากราฟที่ได้โทนห้าวและมีอารมณ์มากกว่า นั่นทำให้คาแรกเตอร์แต่ละตัวเด่นชัดแม้จะเป็นการแปลสคริปท์ที่ย่อหลายประโยค

อีกอย่างที่ชอบคือการวางเสียงของมาสเตอร์สปลินเตอร์ในเวอร์ชันไทย ซึ่งมักจะให้ความรู้สึกเหมือนเป็นพ่อที่ภูมิฐานและมีน้ำเสียงให้คำแนะนำ ทำให้ช่วงดราม่ารู้สึกหนักแน่นขึ้น แม้จะไม่มีการอ้างชื่อคนพากย์ตรงๆ แต่ถ้าคุณชอบความคลาสสิก แนะนำให้ลองหาฉบับเก่าๆ ฟังดีๆ จะเห็นเสน่ห์ของการพากย์ไทยยุคนั้นและวิธีที่นักพากย์ตีความตัวละครจนกลายเป็นความทรงจำที่น่ารักของแฟนรุ่นก่อนสักครั้ง

สมัยเป็นเด็กทีวีบ้านเราเปิดรายการการ์ตูนตอนเย็นๆ ผมติดใจทำนองเพลงเปิดของ 'นินจาเต่า' แบบที่ยังร้องตามได้จนถึงทุกวันนี้ — เวอร์ชันที่หมายถึงคือซีรีส์อนิเมชันดั้งเดิมที่ฉายครั้งแรกในสหรัฐฯ ปี 1987 แต่การที่การ์ตูนชุดนี้จะไปปรากฏบนหน้าจอไทยเกิดขึ้นทีหลังและค่อยเป็นค่อยไป

การรับชมในไทยเริ่มจากสองช่องทางหลัก: ฟรีทีวีกับช่องเคเบิล/ดาวเทียม ช่วงต้นทศวรรษ 1990 เป็นช่วงที่รายการตะวันตกหลายเรื่องถูกนำมาพากย์ไทยและลงผังฉาย บรรดาเพื่อนบ้านและผมต่างจำได้ว่าเจอ 'นินจาเต่า' ในผังการ์ตูนเย็นๆ ของช่องเด็กหรือช่วงบล็อกการ์ตูนบนช่องใหญ่ๆ ซึ่งทำให้ภาพลักษณ์ของทีมเต่า การสู้กับชารัดเดอร์ และมุกพิซซ่ากลายเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำวัยเด็กของหลายคน

หลังจากการฉายครั้งแรกแบบฟรีทีวี เรื่องก็ยังถูกนำกลับมาฉายซ้ำในทศวรรษต่อมา ทั้งในรูปแบบที่พากย์ใหม่ หรือผ่านเคเบิลทีวีที่มีผังการ์ตูนเฉพาะทาง อีกทั้งการรีบูตหลายครั้งอย่างซีรีส์ปี 2003 และซีรีส์ของนิคเคโลเดียนปี 2012 ก็เข้ามาให้คนรุ่นใหม่รู้จักอีกครั้ง ดังนั้นถาคดั้งเดิมอาจจะถือว่ามาไทยครั้งแรกราวๆ ต้นยุค 1990 มากกว่าจะมีวันที่แน่นอนโปรดสังเกตว่าเวลาที่แน่ชัดอาจต่างกันไปตามช่องและภูมิภาค แต่ข้อเท็จจริงที่ไม่เปลี่ยนคือเด็กยุคนั้นหลายคนเติบโตมากับภาพลักษณ์ของ 'นินจาเต่า' และบทเพลงประกอบที่ติดหู — ส่วนความทรงจำสุดท้ายที่ผมอยากฝากคือ มุกเบาๆ อย่างการชอบกินพิซซ่าของพวกเขาทำให้วันหยุดของผมหลายครั้งเต็มไปด้วยรอยยิ้มจากความเรียบง่ายแบบนั้น

ชื่อของเต่านินจาทั้งสี่เดิมทีมาจากชื่อบุคคลจริง ๆ ที่มีรากศัพท์ต่างกัน และเมื่อนำมาแปลความหมายแบบตรง ๆ ก็ให้ความหมายที่น่าสนใจทีเดียว

'Teenage Mutant Ninja Turtles' ถูกตั้งชื่อตามศิลปินยุคเรอเนซองซ์ สี่คนคือ Leonardo, Donatello, Raphael และ Michelangelo แต่ละชื่อมีความหมายต่างกัน: Leonardo มาจากรากคำเจอร์มานิกที่สื่อถึง 'สิงห์' หรือความกล้าหาญ, Donatello มาจากรากละติน 'Donatus' แปลว่า 'ของประทาน' หรือ 'ของที่ให้', Raphael มาจากฮีบรู แปลว่า 'พระเจ้าทรงรักษา' หรือ 'ผู้ที่พระเจ้าได้รักษา', ส่วน Michelangelo เป็นการผสมของ Michael (ใครเทียบเท่าพระเจ้า) กับ Angelo (ทูตหรือเทพ) รวมความแล้วให้ภาพแบบ 'ผู้เป็นเหมือนพระเจ้าพร้อมทูตสวรรค์' ในเชิงสำนวน

เมื่อมองในมิติของตัวละคร ฉันมักคิดว่าเสียงและความหมายของชื่อนั้นช่วยเติมความรู้สึกให้ตัวเต่าแต่ละตัวได้ เช่น ชื่อที่ฟังหนักแน่นอย่าง Leonardo ให้ภาพผู้นำ ขณะที่ Donatello แฝงความเป็นผู้ให้หรือคนคิดสร้างสรรค์ การรู้ความหมายแบบนี้ทำให้เวลาได้ดูหรืออ่านเรื่องราวแล้วมีมุมมองเล็ก ๆ ที่เชื่อมกับชื่อมากขึ้น

แฟรนไชส์เต่านินจามีประวัติยาวและหลากหลายมาก มองภาพรวมแบบง่าย ๆ ในแง่ของการ์ตูนอนิเมชันหลัก ๆ ที่คนมักพูดถึง จะนับได้ประมาณหลัก ๆ สัก 4–5 เวอร์ชันใหญ่ที่เป็นแกนหลัก: เริ่มจากการ์ตูนโทรทัศน์ยุคคลาสสิกปี 1987, ต่อด้วยซีรีส์ตีความเข้มข้นกว่าในปี 2003, แล้วก็มาถึงเวอร์ชันคอมพิวเตอร์กราฟิกของปี 2012 ที่พัฒนาเรื่องราวแบบต่อเนื่อง และล่าสุดเป็นการตีความสไตล์พังค์/แฟนตาซีในเวอร์ชันปี 2018 รวมถึงภาพยนตร์แอนิเมชันใหม่ ๆ ที่ออกมาเป็นงานเดี่ยว ๆ เช่นผลงานของปี 2023

ผมมักแนะนำให้ดูตามลำดับการออกฉายถ้าต้องการสัมผัสวิวัฒนาการของตัวละครกับโทนเรื่อง เพราะมันช่วยเห็นการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเนื้อหาและภาพประกอบ: เริ่มจาก 'ซีรีส์ปี 1987' เพื่อเข้าใจความเป็นป๊อปและมู้ดผ่อนคลาย จากนั้นไปที่ 'ซีรีส์ปี 2003' ซึ่งโทนจะจริงจังกว่าและเชื่อมต่อเรื่องราวได้ลึกขึ้น แล้วต่อด้วย 'ซีรีส์ปี 2012' ที่เป็นจังหวะร่วมสมัย และปิดท้ายด้วย 'เวอร์ชันปี 2018' กับภาพยนตร์ล่าสุดเป็นงานตีความใหม่ ๆ ที่ดูสนุกคนละแบบ

ถ้าคุณชอบเปรียบเทียบความต่างของโทน การดูเรียงตามปีจะให้ความรู้สึกเหมือนเดินผ่านยุคสมัยของเต่าแต่ละยุค และผมมักจะบอกเพื่อน ๆ ว่าอย่ากลัวที่จะข้ามมาดูงานที่ชอบก่อน เพราะบางเวอร์ชันเข้ากับอารมณ์คนดูแต่ละคนมากกว่า

นี่เป็นรายชื่อชื่อไทยที่แฟน ๆ ในไทยคุ้นเคยสำหรับตัวละครหลักจาก 'นินจาเต่า' ที่ผมชอบพูดถึงเวลานึกถึงวัยเด็กของตัวเอง.

ชื่อของเต่าสี่ตัวมักถูกทับศัพท์ตรงๆ ดังนี้: ลีโอนาร์โด (ลีโอ), มิเคลันเจโล (ไมกี้), โดนาเทลโล (ดอนนี่) และ ราฟาเอล (ราฟ). ชื่อภาษาไทยมักจะเพิ่มคำย่อเป็นชื่อเล่นเพื่อความเป็นกันเอง เช่น ลีโอ ไมกี้ ดอนนี่ และราฟ ซึ่งผมมักจะเรียกกันในกลุ่มเพื่อนตอนดูการ์ตูนตอนดึก ๆ

ตัวละครหลักอื่น ๆ ที่คนไทยคุ้นเคยมี สปลินเตอร์ (อาจเขียนว่า สปลินเตอร์ หรือ มาสเตอร์สปลินเตอร์ ในบางพากย์), อพริล โอ'นีล, เคซีย์ โจนส์ และวายร้ายสำคัญอย่าง ชเรดเดอร์. ฝั่งพวกพ้อง/ลูกสมุนมักได้ชื่อเป็น บีบอป และ ร็อกสเตดี้ ขณะที่ตัวร้ายไซไฟอย่าง แครง กับ แบ็กซ์เตอร์ สต็อกแมน ก็มีการทับศัพท์ตามเสียงอังกฤษเหมือนกัน. ฉากที่ผมชอบจากเวอร์ชันคลาสสิกคือการเห็นความขัดแย้งระหว่างลีโอนาร์โดกับราฟาเอลในฉากฝึกซ้อม — ชื่อเรียกแบบไทยทำให้บทสนทนาในหัวดูคุ้นคอมากขึ้น

เราโตมากับการ์ตูน 'Teenage Mutant Ninja Turtles' เวอร์ชันดั้งเดิมจนชื่อและบุคลิกของเต่าทั้งสี่ติดหูเหมือนเพื่อนสนิท และเมื่อพูดถึงชื่อ ฉายา และความหมาย ผมมองว่าแต่ละตัวไม่ใช่แค่ชื่อศิลปินสมัยเรเนซองซ์ แต่ยังสะท้อนบทบาทและคาแรกเตอร์ของพวกเขาอย่างชัดเจน

'Leonardo' มักถูกย่อเป็น 'Leo' — ฉายาแบบผู้นำที่รับผิดชอบและมีวินัยสูง สีผ้าพันคอเป็นสีน้ำเงิน อาวุธคือดาบคาตานะ ความหมายเชิงรากศัพท์ของชื่อมาจากคำเยอรมันเก่าแปลว่า 'สิงโตอดทน/กล้าหาญ' จึงเหมาะกับภาพผู้นำที่ยืนหยัดแม้ต้องตัดสินใจลำบาก

'Donatello' หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า 'Don' เป็นสมองของทีม มักรับบทช่างเทคนิคถือไม้ท่อนยาว (bo staff) ผ้าพันคอสีม่วง ชื่อมาจากคำว่า 'Donato' แปลว่า 'ของประทาน' ซึ่งผมชอบตีความว่าเขาเป็นของขวัญที่เติมเต็มด้านวิชาการและนวัตกรรมให้ทีม

'Raphael' ย่อว่า 'Raph' เป็นเต่าที่ดุดันและหัวร้อนสุด หมัดหรือไซ (sai) คืออาวุธ สีผ้าพันคอแดง ชื่อมีรากศัพท์วิวัฒน์จากภาษาฮีบรูว่า 'พระเจ้าทรงเยียวยา' — เป็นการย้อนแย้งที่น่าสนใจเพราะเขามักสร้างปัญหาให้ทีมแต่ในที่สุดก็รักษาความเป็นครอบครัวไว้

'Michelangelo' ที่หลายคนเรียก 'Mikey' เป็นจิตวิญญาณของทีม ตลก ชิลล์ ชอบพิซซ่า ใช้บูมเมอแรงนั่นไม่ใช่ แท้จริงคือนันโชกว่าเป็นอาวุธ สีส้มเป็นเอกลักษณ์ ชื่อประกอบด้วย 'Michael' ที่แปลว่า 'ผู้เหมือนพระเจ้า' กับ 'Angelo' คือทูต ผู้ผสมผสานความคิดสร้างสรรค์และจิตวิญญาณให้ทีมดูเบาสบายขึ้น

จำฉากจากภาพยนตร์ปี 1990 ที่ผู้นำรับผิดชอบการตัดสินใจยากๆ ได้ไหม นั่นแหละคือภาพสะท้อนของ 'Leonardo' สำหรับผมแล้ว ชื่อของพวกเขาทั้งหมดทำงานร่วมกับบุคลิกจนกลายเป็นชุดเอกลักษณ์ที่ยากจะลืม

อยากแนะนำเวอร์ชันคลาสสิกที่ให้บรรยากาศเป็นมิตรกับเด็กเล็กที่สุด นั่นคือ 'Teenage Mutant Ninja Turtles (1987)'. ผมชอบความสดใสและมุกตลกที่ไม่ซับซ้อนของมัน ซึ่งทำให้เด็ก ๆ หัวเราะได้ง่ายโดยไม่ต้องเข้าใจมุกเชิงลึกมาก เหตุการณ์แต่ละตอนมักเป็นเรื่องสั้น ๆ จบในตอนเดียว จึงเหมาะกับความสนใจของเด็กอนุบาลถึงประถมต้น ความรุนแรงถูกลดทอนเป็นการต่อสู้แบบการ์ตูน ไม่มีภาพเลือดหรือเนื้อหาเชิงเลวร้ายที่เกินวัย

นอกจากความเบาสมองแล้ว เสียงพากย์ไทยในหลายประเทศและการแปลสคริปต์ทำให้เรื่องราวเข้าใจง่าย ผมมักจะแนะนำให้พ่อแม่คัดเลือกตอนที่ไม่มีตัวละครร้ายซับซ้อนสำหรับเด็กเล็ก และดูร่วมกันเป็นกิจกรรมครอบครัว เพื่อคอยตอบคำถามหรืออธิบายความแตกต่างระหว่างการ์ตูนกับความจริง สุดท้ายมันเป็นการ์ตูนที่อบอุ่นและมีจังหวะเพลงสนุก ทำให้เด็กจดจำตัวละครได้เร็วและเล่นตามได้โดยไม่กังวลมากนัก