เอเรียล

แค่อยากเล่าจากมุมมองแฟนการ์ตูนที่ดูซ้ำไม่รู้เบื่อ: ในเวอร์ชันภาษาอังกฤษของ 'The Little Mermaid' เสียงดั้งเดิมที่ทั้งพูดและร้องคือ Jodi Benson — เธอให้ชีวิตกับเอเรียลในแอนิเมชันปี 1989 แบบที่ยากจะลืมได้ พอเป็นสื่ออื่นๆ อย่างซีรีส์ทีวีหรือเกมอย่าง 'Kingdom Hearts' ก็ยังได้ยินเธอกลับมารับบทบ่อยครั้ง เหมือนเสียงของเธอกลายเป็นเสียงเอกลักษณ์ของเอเรียลไปแล้ว ส่วนในภาพยนตร์คนแสดงปี 2023 นักแสดงและนักร้องคือ Halle Bailey ซึ่งนำมุมมองใหม่ มิติทางเสียง และโทนที่ต่างออกไปจากของเดิม ทำให้ตัวละครดูสดและเข้ายุคสมัยมากขึ้น

ผมคิดว่าเรื่องเวอร์ชันภาษาไทยเป็นเรื่องที่หลายคนสงสัยกันเยอะ เพราะมีการพากย์ไทยหลายครั้งตามการจัดจำหน่าย — ฉบับออกฉายทางทีวี ฉบับวิดีโอแผ่น และฉบับโรงภาพยนตร์บางครั้งใช้ทีมพากย์แตกต่างกัน เสียงพากย์ไทยจึงไม่ตายตัวเหมือนเวอร์ชันภาษาอังกฤษที่มี Jodi Benson เป็นหลัก ความแตกต่างระหว่างเวอร์ชันไทยมักอยู่ที่โทนเสียง การถ่ายทอดคำร้อง และการตีความบท ทำให้ฟังแล้วได้อารมณ์ต่างกันไปตามยุคสมัยของการพากย์

จากมุมมองแฟนแก่ที่ฟังทั้งหลายเวอร์ชัน ผมชอบฟังซ้อนกันไปมา: เวอร์ชันเดิมของ Jodi ให้ความเป็นคลาสสิก ส่วน Halle นำความสดและการตีความร่วมสมัย ขณะที่พากย์ไทยแต่ละฉบับก็มีเสน่ห์ในแบบท้องถิ่นของมันเอง ถ้าอยากจำแนกชัดเจนว่าพากย์ไทยคนไหนอยู่ในฉบับไหน ให้เช็กเครดิตของแต่ละฉบับตอนดู เพราะนั่นจะบอกชัดว่าใครพากย์เสียงเอเรียลในเวอร์ชันที่คุณกำลังฟังอยู่ — แต่ส่วนตัวแล้ว ผมชอบเก็บความทรงจำของแต่ละเวอร์ชันไว้เป็นอารมณ์ต่าง ๆ มากกว่า

ปกติไม่ค่อยยึดทฤษฎีเดิม ๆ แต่กับทฤษฎีที่ว่าเอเรียลเป็นลูกของอุซูร่า ฉันกลับรู้สึกว่ามันมีเสน่ห์แบบมืด ๆ ที่ยั่วให้คิดมากกว่าแค่การสืบสาวสายเลือดธรรมดา

รายละเอียดที่แฟน ๆ ชอบนำมาเป็นหลักฐานมักเริ่มจากภาพลักษณ์และสัญลักษณ์ในหนัง 'The Little Mermaid' แบบดั้งเดิม เช่นความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างอุซูร่าและทริตอน บางคนชี้ว่าโครงหน้า ท่าทาง และการใช้เวทมนตร์ของอุซูร่าเหมือนเป็นเงาเสริมของเอเรียล ซึ่งถ้ามองในเชิงแปลความหมายก็เปิดช่องให้จินตนาการได้เยอะ ว่าพฤติกรรมของเอเรียลที่อยากรู้อยากเห็นและพร้อมจะท้าทายบรรทัดฐานอาจเป็นผลพวงมรดกทางจิตใจจากสายเลือดที่ซ่อนอยู่

ส่วนตัวมองว่าทฤษฎีนี้น่าสนใจเพราะมันทำให้ตัวละครที่ดูบริสุทธิ์กลายเป็นตัวละครที่ซับซ้อนขึ้น ไม่จำเป็นต้องเชื่อแบบตรงตัวว่านี่คือความจริงของจักรวาล แต่การถือเอาแนวคิดนี้ไปเขียนแฟนฟิคหรือสร้าง AU ที่เอเรียลต้องเผชิญกับความขัดแย้งด้านตัวตนกับสายเลือด มันให้พล็อตที่เข้มข้นและความขัดแย้งภายในที่ดีเยี่ยม แถมยังเปิดพื้นที่ให้แต่งเติมช่วงวัยเด็กที่หายไป หรือเหตุการณ์ในอดีตที่ถูกปกปิดได้อย่างสร้างสรรค์ ท้ายสุดแล้วฉันชอบทฤษฎีที่ทำให้ตัวละครมีมิติและทำให้เราสามารถตั้งคำถามกับความหมายของคำว่า 'บ้าน' หรือ 'เลือด' ได้ลึกขึ้น

แอบหลงใหลในความเศร้าแบบคลาสสิกของนิทานเก่าๆ เสมอ และเมื่อลงลึกเรื่องต้นกำเนิดของเงือกสาว ฉันมักชอบอ้างอิงต้นฉบับดั้งเดิมก่อนเสมอ

ต้นฉบับมาจากปลายปากกาของนักเขียนชาวเดนมาร์ก ฮานส์ คริสเตียน แอนเดอร์เซน ซึ่งผลงานนั้นถูกเผยแพร่ในปี 1837 ในนาม 'Den Lille Havfrue' หรือที่เราเรียกกันเป็นภาษาอังกฤษว่า 'The Little Mermaid' ตัวละครหลักในนิทานของแอนเดอร์เซนเป็นเงือกสาวที่ไม่มีชื่อเฉพาะเหมือนในเวอร์ชันสมัยใหม่ แต่เป็นจิตวิญญาณการเสียสละและความปรารถนาที่อยากได้ชีวิตมนุษย์มากกว่าอะไรอื่นใด งานเขียนของแอนเดอร์เซนให้โทนโศกซึมและการพลีชีพ ซึ่งแตกต่างจากภาพลักษณ์สดใสที่คนส่วนใหญ่นึกถึง

พอชอบอ่านวรรณกรรมเก่าๆ มาเยอะ ก็ยิ่งชัดว่าแอนเดอร์เซนเป็นผู้ริเริ่มแนวคิดตัวละครเงือกสาวในวรรณกรรมสากล แม้ว่าชื่อ 'แอลเรียล' จะไม่ได้อยู่ในต้นฉบับ แต่รากเหง้าทางเรื่องเล่าและธีมหลัก ๆ มาจากนิทานของเขา ซึ่งนั่นทำให้เวลาเห็นตัวละครเงือกในสื่อสมัยใหม่ ผมมักย้อนไปอ่านต้นฉบับแล้วประทับใจกับความกล้าหาญทางอารมณ์ของตัวละครในแบบที่ยากจะลืมได้

พอได้ยินชื่อ 'อีเรียม' ก็แทบเห็นภาพหญิงสาวที่มีไฟอยู่ในสายตาทันที — ตัวละครนี้มาจากนิยายเรื่อง 'อีเรียมซิ่ง' ซึ่งเล่าเรื่องราวที่ผสมความดราม่าและความเผ็ดร้อนอย่างคาดไม่ถึง

ในย่อหน้าหนึ่งของนิยาย ฉันชอบตอนที่อีเรียมยืนอยู่ริมถนนหลังจบการชนและมองรถที่พังยับอย่างนิ่ง ๆ ฉากนั้นไม่ใช่แค่ฉากแอ็กชัน แต่เป็นการเปิดเผยความอ่อนแอและความตั้งใจของเธอในเวลาเดียวกัน ทำให้รู้สึกว่าเธอเป็นคนที่ไม่ยอมแพ้ต่อโชคชะตาง่าย ๆ ตอนอ่านฉันรู้สึกคล้ายกับได้ยืนดูคนที่กำลังเลือกทางเดินชีวิตด้วยตัวเอง เป็นฉากที่ทำให้ตัวละครดูมีมิติขึ้นมาก และมันย้ำชัดว่าชื่อของนิยายก็คือชื่อของผู้ยืนหยัดกลางความปั่นป่วนเรื่องนี้

พูดตรงๆ ฉันคิดว่ามีเพลงไม่กี่เพลงจาก 'The Little Mermaid' ที่ควรฟังก่อนดูภาคใหม่ เพราะมันทำหน้าที่เป็นกุญแจเปิดความเข้าใจในตัวละครและอารมณ์ของเรื่อง

เพลงแรกที่ฉันจะแนะนำคือ 'Part of Your World' — มันคือบทสวดของความอยากรู้อยากเห็นและความปรารถนาของเอเรียล การฟังเพลงนี้ก่อนเข้าโรงทำให้ฉันเข้าใจแรงขับเคลื่อนของตัวละคร ล้อมรอบด้วยเมโลดี้หวานแต่แฝงความปรารถนาที่หนักแน่น ยิ่งถ้าเป็นเวอร์ชันต้นฉบับที่ถ่ายทอดผ่านน้ำเสียงอ่อนโยน จะยิ่งเห็นความเปราะบางของเธอชัดขึ้น

ถัดมาควรฟัง 'Poor Unfortunate Souls' เพราะนี่คือเพลงที่ชี้ชะตาและเผยบุคลิกของตัวร้ายอย่างสุดซึ้ง มันไม่ใช่แค่เพลงร้ายกาจ แต่มีกลิ่นอายการเจรจาทางอำนาจที่สำคัญมาก และสุดท้ายอย่าลืม 'Under the Sea' เสียงจังหวะสนุกสนานนี้จะเตือนให้รู้ว่ามีโลกที่สดใสและต่างออกไปจากความฝันของเอเรียล การได้ฟังก่อนจะทำให้ฉากเพลงในภาคใหม่มีความหมายและบาลานซ์อารมณ์ยิ่งขึ้น — นั่นแหละคือเหตุผลที่เพลงพวกนี้เป็น must-listen สำหรับแฟนแท้ ๆ

เราเป็นคนที่ชอบสะสมฟิกเกอร์และของที่ระลึก จึงพอเล่าได้ว่าไลน์สินค้าของ 'เอลินา' แบ่งคร่าวๆ เป็นหลายรุ่นที่ตอบโจทย์คนชอบต่างกันไป

รุ่นฟิกเกอร์สเกลเต็มรูปแบบ (เช่น 1/7 หรือ 1/8) ถือเป็นรุ่นหลักที่มีรายละเอียดเยอะ ชุดพิเศษบางครั้งจะมาพร้อมฐานจัดแสดงและชิ้นส่วนเสริมแบบเปลี่ยนท่า รุ่นแบบนี๊ตจะปล่อยเป็นรอบพรีออเดอร์และมักมีจำนวนจำกัด

นอกจากนั้นยังมีรุ่นชิโระชิ (chibi) ขนาดเล็กแบบคิ้วท์ ซึ่งเหมาะกับคนที่อยากตั้งรวมๆ บนชั้น กระบวนการวางจำหน่ายมักจะมีทั้งแบบวางขายปกติและแบบชุดกล่องสะสมแบบพิเศษ ส่วนสินค้าทั่วไปที่หาง่ายกว่าได้แก่ พวงกุญแจ อะคริลิคสแตนด์ เสื้อยืด และพลาอุช (plush) ขนาดต่างๆ

แหล่งซื้อที่ผมมักแนะนำคือร้านทางการของแบรนด์ที่เปิดพรีออเดอร์โดยตรง ซึ่งจะรับประกันของแท้และมีข้อมูลการส่งชัดเจน หากอยากสั่งจากญี่ปุ่น เว็บไซต์นำเข้าชื่อดังและร้านตัวแทนจำหน่ายจะมีทั้งสต็อกใหม่และสินค้าพรีออเดอร์ อีกทางคือช็อปออนไลน์ในไทย เช่น แพลตฟอร์มตลาดออนไลน์ที่ขายของสะสมหรือร้านค้าที่เป็นตัวแทนนำเข้า นอกจากนั้นงานอีเวนต์คอนเวนชันหรือบูธป๊อปอัพมักมีสินค้า Exclusive ให้ตามล่ากันได้ สนุกตรงนี้แหละที่ทำให้การตามเก็บแต่ละรุ่นมีรสชาติต่างกันไป

มีข่าวดีสำหรับคนที่กำลังตามหา 'แอเรียล เต็มเรื่อง2' ในเวอร์ชันพากย์ไทยและซับไทย — แพลตฟอร์มที่ผมมักเริ่มเช็กก่อนคือ 'Disney+ Hotstar' เพราะเป็นที่รวบรวมหนังของสตูดิโอดีสนีย์ไว้ครบที่สุดเท่าที่จะหาได้ในตลาดสตรีมมิ่งบ้านเรา ผมมักจะเจอทั้งแทร็กเสียงภาษาไทยและคำบรรยายไทยในหลายเรื่อง โดยเฉพาะภาพยนตร์ที่เป็นทรัพย์สินของดีสนีย์เอง วิธีง่ายๆ คือค้นชื่อทั้งภาษาไทยและอังกฤษแล้วดูรายละเอียดหน้าเพลย์ลิสต์ จะมีตัวเลือกภาษาให้เปลี่ยนหรือบอกไว้ชัดเจน

พื้นที่ส่วนตัวของผมชอบเปิดเวอร์ชันพากย์ไทยเพื่อความชวนย้อนวัย แต่ถาอยากได้ซับไทยก็สลับได้ทันที บางครั้งภาษาหลักอาจเป็นอังกฤษเท่านั้น แต่มักมีซับไทยเพิ่มให้ในเมนูภาษา ข้อดีของการใช้บริการแบบนี้คือคุณได้ความคมชัดและการรองรับหลายอุปกรณ์ รวมถึงการอัปเดตสิทธิ์การฉายที่ค่อนข้างถี่ เหมาะกับคนที่อยากดูอย่างสะดวกโดยไม่ต้องไปหาแผ่นหรือไฟล์จากแหล่งเถื่อน ช่วงหลังผมชอบเปิดซับแล้วฟังพากย์เป็นสองภาษา เพื่อจับคำศัพท์เก่าๆ ของการ์ตูนแล้วยิ้มไปกับความทรงจำ

เสียงลมกับภาพก้อนเมฆคือความทรงจำแรกที่ผมมักจับคู่กับแอลเรียลในเวอร์ชันคลาสสิกของวรรณกรรมอย่าง 'The Tempest'. ในบทบาทของวิญญาณอากาศ แอลเรียลมีอำนาจเหนือสภาพอากาศ สามารถเรียกพายุ หมุนก้อนเมฆ และบงการเสียงให้เป็นไปตามต้องการได้อย่างน่าทึ่ง ผมชอบมองการใช้พลังของแอลเรียลเป็นการเล่นระหว่างอิสรภาพกับพันธะ เพราะพลังเหล่านี้ทำให้ตัวละครเปลี่ยนจากสิ่งที่มองไม่เห็นเป็นผู้กำหนดบรรยากาศและจังหวะของเรื่องราว

การแสดงพลังของแอลเรียลไม่ได้จำกัดแค่ลมเท่านั้น เธอยังสามารถทำให้ตัวเองล่องหน ปลอมโฉม หรือสร้างภาพลวงตาที่หลอกประสาทสัมผัสของคนอื่นได้ ผมรู้สึกว่าการเป็นวิญญาณแบบนี้ทำให้บทของเธอมีความลึก เพราะพลังที่ดูทรงพลังกลับผันเป็นโซ่ที่ผูกมัดเมื่อเธอถูกใช้เป็นเครื่องมือของผู้มีอำนาจคนอื่น ท้ายที่สุดฉากที่แอลเรียลปลดปล่อยหรือเรียกร้องอิสรภาพจึงมีพลังทางอารมณ์มากกว่าฉากที่แสดงแค่ความสามารถเหนือธรรมชาติ

โตมากับเวอร์ชันการ์ตูนของ 'The Little Mermaid' ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าชายอีริคกับเจ้าหญิงแอเรียลสำหรับผมมีทั้งความโรแมนติกและความไม่ลงตัวผสมกันในแบบที่ชวนคิดไม่หยุด

ในแง่หนึ่ง ความสัมพันธ์ของพวกเขาถูกเล่าให้เห็นเป็นนิยายรักสุดคลาสสิก: เจ้าชายอีริคเป็นบุคคลที่แอเรียลหลงใหลตั้งแต่การช่วยชีวิตตอนเรืออับปาง ฉากที่เขาเรียกเธอว่า 'คนที่ช่วยเขาไว้' และฉากเรือกับเพลง 'Kiss the Girl' เป็นตัวอย่างของเคมีเชิงภาพและอารมณ์ที่ทำให้คนดูเชื่อได้ว่าพวกเขาเหมาะสมกันในระดับนิทาน แต่ถ้าลงลึก ผมมองว่าไดนามิกระหว่างทั้งสองก็มีปมที่สำคัญ: แอเรียลลงมือเปลี่ยนชีวิตตัวเองถึงขั้นแลกเสียงเพื่อได้อาศัยบนบก ขณะที่อีริคเองก็ไม่ได้รู้จักเธอในฐานะตัวตนเต็มรูปแบบ เขาหลงรักกับผู้หญิงที่ช่วยเขาและกับความลึกลับในเสียงนั้นมากกว่าเข้าใจประสบการณ์และการเสียสละของเธอจริง ๆ

อีกมุมหนึ่งที่ผมสนใจคือเรื่องอำนาจและการแสดงความตั้งใจ แอเรียลทำการเลือกที่กล้าหาญและเสี่ยงเพื่อความรัก แต่การแลกเปลี่ยนนั้นก็เป็นไปในเงื่อนไขที่ถูกจัดวางจากภายนอก เช่น ข้อตกลงกับอูร์ซูล่า และการที่เธอแทบไม่มีเสียงในการอธิบายความตั้งใจของตัวเองทำให้ภาพความรักหวานกลายเป็นภาพที่มีช่องโหว่ โอริกมีความเป็นอัศวินในนิทาน เขาช่วยคนและถูกดึงดูดด้วยความงามและความร็อนไม่ชัดเจน แต่บทหนังดั้งเดิมไม่ค่อยให้เขามีเวลาสำรวจหรือสื่อสารเชิงลึกกับแอเรียล จึงเหลือให้คนดูเติมส่วนที่ขาดเองมากมาย

ท้ายที่สุด ความสัมพันธ์ของอีริคกับแอเรียลจึงเป็นทั้งนิทานความฝันแบบผู้ใหญ่และบทเรียนเรื่องการเป็นตัวของตัวเอง ผมยังชอบที่เรื่องเล่านี้สามารถถูกอ่านได้หลายชั้น—จะมองเป็นเทพนิยายคลาสสิกที่หวานละมุน หรือจะวิพากษ์ถึงการแลกเปลี่ยนอำนาจและการสื่อสารที่ขาดหายก็ได้ ทั้งสองมุมทำให้มันไม่เคยเก่าและยังคงกระตุกความคิดเวลานึกถึงอยู่เสมอ

เมื่อพูดถึง 'แอเรียล' ผมมักจะนึกถึงตัวร้ายที่ฉลาดจนทำให้รู้สึกหนาววูบจากความละเอียดของแผนการ — ชื่อที่ผมคิดว่าเหมาะสมที่สุดคือ 'คอนสแตนติน วาเลีย' คนที่ไม่ได้เป็นตัวร้ายแบบป่าเถื่อนแต่เป็นคนที่วางแผนจนทุกชิ้นกลายเป็นส่วนหนึ่งของจิ๊กซอว์ยักษ์

คอนสแตนตินไม่ได้ต้องการแค่ความมั่งคั่งหรืออำนาจตรงๆ แผนการของเขาซับซ้อนจนเหมือนงานศิลป์ ประกอบด้วยหลายชั้น: เขาใช้ข้อมูลและข่าวลือเพื่อบ่อนทำลายความเชื่อมั่นของสังคม ปลอมแปลงเอกสารสำคัญ เปลี่ยนความทรงจำของผู้คนด้วยเทคโนโลยีหรือเวทมนตร์ แล้วใส่คนของตัวเองเข้าไปในตำแหน่งสำคัญที่ดูเหมือนไม่เกี่ยวข้องกัน แต่พอรวมกันแล้วจะเปิดทางให้เขาควบคุมโครงสร้างพื้นฐานทั้งหมด ฉากที่เขาปล่อยข่าวลวงจนประชาชนแบ่งฝ่ายกันเป็นภาพที่ยังติดตาผม — มันไม่ใช่แค่ระเบิดทางกายภาพ แต่เป็นการระเบิดความเชื่อและความจริง

มุมมองส่วนตัวคือผมชอบความเป็นลูกผสมของคอนสแตนติน: เขาเป็นคนที่เชื่อในอุดมการณ์บางอย่างว่าการเปลี่ยนแปลงต้องมาจากการสลายระเบียบเดิม แต่เลือกวิธีการที่โหดร้ายและคำนวณได้มากกว่าการปฏิวัติแบบเปิดเผย ความน่าสะพรึงกลัวของเขามาจากการที่เขาทำให้ผู้คนเชื่อว่าทางเลือกของพวกเขาเป็นของจริง ทั้งที่จริงแล้วถูกจัดวางไว้แล้ว เหตุการณ์สำคัญที่ทำให้ทุกอย่างเข้าที่คือการเปิดเผยว่าใครบางคนที่ฮีโร่ไว้ใจมาตลอดเป็นหัวใจของการวางแผน — นี่แหละที่ทำให้บทของคอนสแตนตินมีชั้นเชิงและทำให้เรื่องไม่ใช่แค่การต่อสู้ระหว่างดีชั่วแบบตรงไปตรงมา

สุดท้ายแล้ว ผมรู้สึกว่าตัวร้ายประเภทนี้หอมกรุ่นไปด้วยความเศร้าและความทะเยอทะยานที่พังทลาย เขาไม่ใช่ปีศาจไร้เหตุผล แต่เป็นคนที่เลือกจะใช้เหตุผลในทางที่ผิด ผมยังคงชอบวิธีที่ผู้เขียนค่อยๆ คลี่คลายเงื่อนปมให้เราเห็นภาพแผนทั้งหมดเมื่อถึงจุดพีค — มันทำให้ความชั่วร้ายดูทรงพลังและน่ากลัวแบบจริงจัง ไปจนถึงข้อคิดว่าความจริงและความทรงจำสำคัญแค่ไหน