ขุน-พันธ์ ถ่ายทำที่ไหนบ้างในประเทศไทย?

ยืนยันเลยว่าฉากยุคเก่าของ 'ขุน-พันธ์ 1' ทำให้ผมนั่งดูแล้วนึกถึงบรรยากาศชนบทไทยอย่างไม่หยุด ภาพรวมการถ่ายทำไม่ได้จำกัดอยู่ที่สตูดิโอเพียงอย่างเดียว ทีมงานผสมการถ่ายในสตูดิโอกรุงเทพฯ เข้ากับโลเคชันจริงเพื่อให้ได้ความสมจริง เช่น หมู่บ้านเก่า ทุ่งหญ้า และป่าเขาที่ให้ความรู้สึกโบราณ หลายซีนที่เรียกร้องมุมมองกว้างหรือฉากแอ็กชันหนัก ๆ ถูกยกกองออกไปถ่ายนอกเมืองเพื่อใช้ธรรมชาติจริง ๆ สร้างอารมณ์ของยุคสมัยได้อย่างน่าเชื่อถือ ผมชอบตรงที่การสลับระหว่างสตูดิโอกับโลเคชันภาคสนามทำให้หนังดูมีมิติ บางครั้งเห็นฉากตลาดหรือบ้านไม้ก็รู้เลยว่าเป็นการถ่ายทำในพื้นที่ชนบทของไทย ไม่ได้เป็นแค่ฉากที่แต่งขึ้นในสตูดิโอทั้งหมด เรื่องนี้เลยให้ความรู้สึกทั้งใกล้ตัวและยิ่งใหญ่ไปพร้อมกัน

ในความทรงจำของแฟนหนังสไตล์บู๊ย้อนยุค ผมยังนึกภาพฉากไล่ล่าบนแม่น้ำกับสะพานไม้ได้ชัดเจน — นั่นคือหนึ่งในมุมที่ถ่ายทำจริงในจังหวัดกาญจนบุรีใน 'ขุนพันธ์ 3' ฉากป่าและริมแม่น้ำที่เห็นเป็นฉากตั้งต้นของการปะทะหลายครั้งถูกถ่ายทำในบริเวณชนบทของจังหวัดนี้ ขณะที่ฉากหมู่บ้านที่มีถนนดินและบ้านไม้ถูกสร้างขึ้นหรือนำไปถ่ายทำที่ราชบุรี เพราะภูมิประเทศและบ้านเรือนแบบดั้งเดิมที่ยังคงเอกลักษณ์เหมาะกับการเล่าเรื่องยุคเก่า ฉากในเมืองใหญ่บางฉากและสตูดิโอสำหรับภายในบ้านต่างๆ ถูกทำในกรุงเทพฯ ทำให้ทีมงานสามารถควบคุมแสงและคิวการถ่ายได้ง่าย ส่วนฉากริมทะเลหรือวัดที่ให้บรรยากาศโบราณบางจุดก็ย้ายไปถ่ายที่เพชรบุรีเพื่อความหลากหลายของฉากหลัง เรื่องนี้ทำให้ผมรู้สึกว่าผู้กำกับตั้งใจผสมผสานโลเคชันจริงกับงานสตูดิโอได้อย่างลงตัว และถ้าคิดถึงฉากสะพานไม้กับหมอกเช้าในเรื่อง มันยังคงเป็นภาพที่ติดตาอยู่เสมอ

แฟนๆ ที่ชอบดูเครดิตภาพยนตร์อย่างไม่พลาดมุมมองการถ่ายทำจะยิ้มได้เมื่อดูชื่อสถานที่ใน 'ขุนพันธ์ 3' เพราะมีการผสมผสานระหว่างถ่ายทำในเมืองใหญ่กับถ่ายทำกลางแจ้งชนบท ฉันชอบสังเกตฉากเมืองในหนังเรื่องนี้ — หลายฉากใหญ่ถ่ายในกรุงเทพฯ รอบพื้นที่ชุมชนเก่าและย่านตลาดที่ให้บรรยากาศยุคก่อน นอกจากนั้นยังมีฉากป่าเขาและทุ่งนาที่ดูเหมือนถ่ายทำในจังหวัดที่มีภูมิประเทศเป็นเนินเขาและแม่น้ำ ซึ่งให้ความรู้สึกสมจริงกับงานแอ็กชันแบบดั้งเดิมของซีรีส์นี้ โดยรวมแล้วการผสมสตูดิโอกับโลเคชันถ่ายทำกลางแจ้งช่วยให้หนังยังคงความเป็นเอกลักษณ์โทนรบและความเป็นท้องถิ่นได้ดี — ถ้าชอบงานภาพและบรรยากาศ เรื่องนี้ให้มุมมองของสถานที่ที่หลากหลาย และทำให้นึกถึงการออกแบบฉากของหนังไทยยุคใหม่ที่ไม่ได้ยึดติดกับที่เดียว

ฉากถ่ายทำของ 'ขุนพันธ์ 2' กระจายตัวทั้งในสตูดิโอและโลเคชันภาคกลางที่ให้บรรยากาศดิบ ๆ ของยุคเก่าได้ดี ผมชอบรายละเอียดที่ทีมงานสร้างบนสตูดิโอในกรุงเทพฯ เพราะฉากศาลากลางและห้องทำงานเก่า ๆ ถูกจัดวางจนดูสมจริง ประกอบกับการใช้โลเคชันจริงอย่างตลิ่งแม่น้ำและสะพานไม้ในจังหวัดกาญจนบุรี ที่เห็นได้ชัดคือฉากลอบสังหารริมแม่น้ำกับฉากไล่ล่าในป่าริมลำน้ำซึ่งได้บรรยากาศชุ่มชื้นและอึมครึมตามนิยายต้นฉบับ อีกพื้นที่ที่ผมจดจำคือเทือกเขาในจังหวัดเพชรบูรณ์ ที่ทีมงานใช้ถ่ายฉากสู้กลางป่าที่มีความขรุขระและหมอกหนา การผสมกันระหว่างสตูดิโอเพื่อคุมแสงกับฉากกลางแจ้งที่เป็นภูมิประเทศจริงทำให้ฉากสำคัญหลายฉากของ 'ขุนพันธ์ 2' มีพลังมากกว่าการถ่ายในพื้นที่จำกัดเฉย ๆ — เป็นการใช้พื้นที่หลากหลายที่ช่วยยกระดับงานภาพโดยรวมให้หนักแน่นขึ้น

หลังจากที่ฉันได้ดู 'ขุนพันธ์2' หลายนัดแล้ว สิ่งที่สะดุดตาคือความละเอียดของฉากภายในที่ชัดเจนว่าถ่ายทำในสตูดิโอมืออาชีพในกรุงเทพฯ ฉากภายในบ้านเรือน หมู่บ้าน และห้องประชุมตำรวจหลายฉากถูกเซ็ตขึ้นใหม่ทั้งหมด หลอดไฟ โคม และของตกแต่งสมัยก่อนถูกจัดวางอย่างประณีต ทำให้รู้สึกเหมือนเดินเข้ายุคสมัยนั้นจริง ๆ ฉันชอบมุมกล้องที่ใช้แสงสตูดิโอช่วยเน้นอารมณ์ของนักแสดง แทนที่จะพึ่งแสงธรรมชาติอย่างเดียว นอกจากสตูดิโอแล้ว ฉากหมู่บ้านที่มีถนนดินและบ้านไม้บางส่วนก็ตั้งอยู่บนพื้นที่โล่งนอกเมืองที่อาจเป็นเขตชานเมืองของกรุงเทพฯ หรือจังหวัดใกล้เคียง การจัดฉากแบบนี้ช่วยให้ทีมงานควบคุมเวลาและสภาพอากาศได้ง่ายขึ้น และทำให้ฉากต่อเนื่องระหว่างภายใน-ภายนอกไหลลื่น ฉันรู้สึกว่าการผสมสตูดิโอกับพื้นที่จริงทำให้หนังมีทั้งความเนี๊ยบและความสมจริงควบคู่กันไป

ตั้งแต่เห็นโปสเตอร์ของ 'ขุนพันธ์ 2' ผมก็ชอบคิดว่าเบื้องหลังภาพยับยู่ยี่ของหมู่บ้านและป่ารกนั้นต้องมีเรื่องเล่าเยอะกว่าที่เห็นบนจอ บรรยากาศหลักของภาพยนตร์ชิ้นนี้ถูกสร้างขึ้นโดยผสมระหว่างการถ่ายในสตูดิโอกรุงเทพฯ กับโลเคชันจริงในพื้นที่ชนบทหลายแห่ง ภายในสตูดิโอจะเป็นฉากภายในบ้านไม้ ห้องทำงาน และห้องทรมานที่ต้องการการจัดไฟและเสียงอย่างละเอียด ส่วนโลเคชันภายนอกมักเป็นถนนเล็ก ๆ รอบหมู่บ้าน วัดเก่าที่มีซุ้มประตูและอุโบสถไม้ รวมถึงป่ารกซึ่งใช้ทำฉากไล่ล่าหรือการสู้แบบซุ่มโจมตี ฉากตลาดย้อนยุคที่เห็นในหนังเป็นการจัดเซ็ตขนาดใหญ่ ที่มีร้านแผงลอยและคนจำนวนมากเพื่อเพิ่มความหนาแน่นให้โลกในหนัง ฉากเด่นที่แฟน ๆ มักพูดถึงคือการปะทะในวัด ซึ่งใช้พื้นที่จริงของวัดหรือสตูดิโอที่ออกแบบให้เหมือนวัดโบราณ ทำให้เสียงกระทบของอาวุธและเงาเทียนชวนขนลุก อีกฉากที่ติดตาคือฉากไล่ล่ากลางสายฝนบนถนนดิน ที่กล้องเน้นการเคลื่อนไหวใกล้ตัวละครจนรู้สึกหายใจร่วมกัน และฉากจบที่เล่นกับแสงไฟจากคบเพลิงรอบหมู่บ้าน ซึ่งให้ความรู้สึกทั้งโหดและงามในเวลาเดียวกัน เหมือนงานแอ็กชันยุคเก่าอย่าง 'องค์บาก' ที่ใส่รายละเอียดโลเคชันเพื่อยกระดับความสมจริงโดยไม่ต้องพึ่ง CGI มากเกินไป มันเป็นการทำงานของทีมโลเคชันและทีมสร้างฉากที่ทำให้หนังดูมีชีวิต และผมยังนึกถึงเสียงไม้แตกกับกลิ่นควันไฟจากกองถ่ายอยู่อย่างชัดเจนเมื่อคิดถึงฉากเหล่านั้น

ใครที่ชอบบรรยากาศวัดเก่าและแม่น้ำคงนึกภาพฉากของ 'ขุนเดช' ออกทันที — โลเคชันหลักของภาพยนตร์เรื่องนี้ถ่ายทำเป็นส่วนใหญ่ที่อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาและบริเวณริมแม่น้ำเจ้าพระยา โดยทีมงานใช้ทั้งซากโบราณสถานจริงและพื้นที่ริมแม่น้ำเพื่อสร้างบรรยากาศยุคอดีตอย่างสมจริง ฉากกลางแจ้งที่มีพระปรางค์และกำแพงเก่าเป็นจุดเด่น เห็นได้ชัดว่าผู้กำกับอยากได้ความรู้สึกของเมืองเก่าที่มีทั้งความขลังและความสกปรกของชีวิตผู้คนในสมัยนั้น ส่วนฉากภายในคฤหาสน์หรือห้องประชุมถูกย้ายมาเซ็ตถ่ายทำในสตูดิโอในปริมณฑลกรุงเทพ เพื่อควบคุมแสงและเสียงให้เข้ากับโทนภาพโดยรวม การผสมผสานระหว่างโลเคชันจริงกับสตูดิโอทำให้ฉากดูทั้งสมจริงและคุมอารมณ์ภาพได้ดี การไปดูเบื้องหลังหรือเดินเล่นรอบๆ บริเวณที่ถ่ายจริง ทำให้ผมยิ่งเข้าใจว่าทำไมผู้กำกับเลือกอยุธยา — ทั้งสถาปัตยกรรมและแม่น้ำช่วยเล่าเรื่องได้เอง แม้บางส่วนจะเป็นการสร้างขึ้นใหม่ในสตูดิโอ แต่พอประกอบรวมกันแล้วฉากของ 'ขุนเดช' มันให้ความรู้สึกที่หนักแน่นและจับต้องได้ ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมโลเคชันแบบนี้ถึงสำคัญต่อหนังประเภทนี้

ต้องบอกเลยว่าฉากต่อสู้ใน 'ขุนพันธ์' ให้ความรู้สึกหนักแน่นและสมจริงจนแทบลืมว่าดูหนังไทยอยู่ — ฉากส่วนใหญ่ถ่ายทำทั้งในโลเคชันจริงและบนสตูดิโอที่ควบคุมได้เพื่อตั้งค่าการต่อสู้ที่ปลอดภัยและเป็นภาพยนตร์มากขึ้น การถ่ายนอกสถานที่มักเป็นฉากชนบท ถนนเล็ก ๆ หรือบริเวณที่ให้บรรยากาศย้อนยุค ซึ่งเห็นชัดในหลายช็อตที่ให้ความรู้สึกดิบและสกปรกอย่างตั้งใจ ขณะเดียวกันบางฉากที่ต้องใช้การจัดแสง การคุมเสียง หรือพื้นที่สำหรับคิวท่าที่ซับซ้อนก็ย้ายไปถ่ายในสตูดิโอเพื่อความสะดวก ทีมงานมักสร้างฉากส่วนน้อยๆ ขึ้นมาใหม่เพื่อให้การเคลื่อนไหวของตัวละครกับกล้องสอดคล้องกันโดยไม่เสี่ยงเกินไป เรื่องสแตนอินนั้นมีใช้แน่นอน — ทั้งในมุมที่มีความเสี่ยงสูง เช่น การตกจากที่สูง การชนกระแทกหนัก ๆ หรือฉากที่ต้องใช้คิวประกอบที่อันตราย นักแสดงจะทำช็อตใกล้ ๆ ที่เห็นการแสดงสีหน้าและคอมโบมือเปล่า ในขณะที่สแตนอินหรือทีมสตันท์จะสวมบทแทนเมื่อต้องทำท่ายากหรือเสี่ยงชีวิต นี่คือแนวปฏิบัติมาตรฐานเดียวกับหนังบู๊ไทยที่เราคุ้นเคย เช่น 'องค์บาก' แต่สิ่งที่ชอบใน 'ขุนพันธ์' คือการผสมผสานช็อตใกล้และช็อตสแตนอินอย่างกลมกลืน ทำให้จังหวะการต่อสู้ทั้งดุดันและมีรายละเอียดที่จับต้องได้ — ทิ้งท้ายด้วยความรู้สึกว่าทีมงานตั้งใจทำให้สมจริงโดยไม่ประมาท

ภาพตรอกเก่าๆ กับป้ายร้านไม้ในฉากเปิดของ 'บุปผาราตรี' ทำให้ผมอยากเดินสำรวจย่านเก่าของกรุงเทพกลางคืนทันที ผมจำความรู้สึกตอนเดินตามรอยฉากหนึ่งที่เหมือนจะถ่ายทำใกล้ย่านตลาดน้อยและเจริญกรุงได้อย่างชัดเจน — ตึกแถวเก่า ริมถนนแคบๆ และแสงจากโคมไฟที่สะท้อนบนพื้นเปียก ฉากภายในบ้านเก่าและลานหลังบ้านดูเหมือนถ่ายในชุมชนแบบเก่าส่วนตัวมากกว่าจะเป็นสตูดิโอใหญ่ ทำให้ผมคิดว่าโปรดักชันเลือกใช้สถานที่จริงในเขตพระนครหรือบางรักเพื่อเก็บบรรยากาศโบราณของเมือง อีกมุมหนึ่งที่ผมสะดุดคือฉากริมแม่น้ำซึ่งบรรยากาศเป็นย่านกึ่งพาณิชย์กึ่งที่อยู่อาศัย ส่วนฉากที่ต้องการควบคุมแสงและเสียงมากขึ้นน่าจะย้ายเข้าถ่ายในสตูดิโอใกล้กรุงเทพ ทำให้ฉากกลางคืนดูนิ่งและมีคอนโทรล เห็นแล้วผมชอบการผสมระหว่างโลเคชันจริงกับสตูดิโอ เพราะทั้งสองแบบเสริมกันจนภาพออกมาเข้มข้นและมีมิติของความเป็นเมืองเก่าแบบไทยๆ ประทับใจจนยังอยากย้อนกลับไปเดินเล่นในตรอกเหล่านั้นอีก

เลือดนักสืบในตัวฉันกระตุกทุกครั้งเมื่อคิดถึงโลเคชั่นที่ใช้ถ่ายทำ 'ขุนพันธ์' — บรรยากาศป่าเขาและหมู่บ้านเก่าทำให้หนังดูมีน้ำหนักและสมจริงมากกว่าหลายเรื่องที่ฉันเคยดู ฉากหลายฉากถูกถ่ายทำกลางแจ้งในพื้นที่ชนบทของไทยซึ่งยังคงรักษาเอกลักษณ์ภูมิประเทศและสถาปัตยกรรมดั้งเดิมไว้ได้อย่างดี ส่วนบางฉากภายในใช้สตูดิโอและการสร้างฉากจำลองเพื่อให้ควบคุมแสงและการแสดงได้ตามต้องการ ฉันเคยตามรอยหนึ่งในโลเคชั่นหลักด้วยตัวเอง — การเดินเข้าไปในหมู่บ้านที่ใช้ถ่ายทำทำให้รู้สึกว่าตัวละครอยู่ใกล้ตัวจริง ๆ เพราะบ้านไม้ โบสถ์เก่า และถนนดินยังคงเหมือนในหนัง แม้จะไม่สามารถเปิดเผยชื่อหมู่บ้านหรือจังหวัดอย่างแน่ชัดได้ในที่นี้ แต่โดยทั่วไปแล้วภาพยนตร์แนวประวัติศาสตร์-แอ็กชันของไทยมักเลือกจังหวัดที่มีพื้นที่ป่าและชุมชนดั้งเดิม เช่น พื้นที่ภาคอีสานและภาคกลางที่ยังคงสภาพทิวทัศน์ชนบท การไปเยี่ยมชมโลเคชั่นของ 'ขุนพันธ์' เป็นไปได้ในหลายกรณีเพราะฉากที่เป็นสถานที่สาธารณะ มักไม่ได้ถูกปิดให้เป็นสถานที่ถาวรของกองถ่าย แต่บางจุดอาจอยู่บนพื้นที่ส่วนตัวหรือพื้นที่คุ้มครอง ทำให้ต้องมีการขออนุญาตหรือมีข้อจำกัดการเข้าชม ฉันแนะนำให้วางแผนล่วงหน้า หาไกด์ท้องถิ่นหรือเช็กกับหน่วยงานท่องเที่ยวจังหวัดก่อนออกเดินทาง เพราะบางแห่งมีโปรแกรมนำเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่ใส่จุดถ่ายทำเป็นหนึ่งในสถานที่แวะชม การไปแบบเคารพสถานที่และคนในชุมชนทำให้ประสบการณ์อบอุ่นและได้ภาพสวย ๆ กลับมาเหมือนฉากหนึ่งในนิยายโบราณเล่มโปรดของฉันอย่าง 'ไฟในฝัน' ที่ให้ความรู้สึกคลาสสิกแตกต่างกันออกไป