จันดารามีกี่ภาคและแต่ละภาคฉายปีไหนบ้าง

ไม่คิดเลยว่าการนั่งไล่เรียงภาคของ 'จันดารา' จะทำให้ผมหยุดมองงานวรรณกรรมไทยได้ยาวขนาดนี้ ในมุมมองของคนที่เติบโตมากับการอ่านหนังสือคลาสสิกและชอบเปรียบเทียบฉบับต่าง ๆ ผมมองว่าโดยทั่วไปเรื่องราวของ 'จันดารา' ถูกแยกออกเป็นสองส่วนหลัก — ภาคต้นและภาคปัจฉิมบท — ซึ่งบางครั้งผู้คนก็เรียกสั้น ๆ ว่าเป็นสองภาคของเรื่องเดียวกัน ภาคต้นจะปูเรื่องราวตัวละครและคอนฟลิกภายในสังคม ขณะที่ภาคปัจฉิมบทมักจะทำหน้าที่เป็นบทสรุปที่หนักแน่นขึ้นและมีโทนจบเรื่องมากกว่า ผมยังจำภาพการดูงานดัดแปลงบนจอได้ชัดเจน: ทั้งสองภาคได้รับการดัดแปลงในรูปแบบภาพยนตร์หลายครั้ง โดยเฉพาะภาคปัจฉิมบทที่มักถูกหยิบนำไปทำเป็นภาพยนตร์จอใหญ่ เพราะเนื้อหามีจังหวะที่เหมาะสำหรับการเล่าแบบเข้มข้น ส่วนน้อยมากที่เวอร์ชันทีวีหรือซีรีส์จะจับเอาภาคต้นไปขยายเป็นหลายตอน แต่ก็มีการสร้างละครโทรทัศน์และการแสดงบนเวทีในบางเวอร์ชันเพื่อถ่ายทอดมุมมองที่ต่างออกไป สรุปสั้น ๆ ว่าในมุมมองผม เรื่องนี้ถูกมองเป็นสองภาคหลักและทั้งสองภาคได้รับการดัดแปลงในรูปแบบสื่อภาพยนตร์ ขณะที่งานละคร/ซีรีส์มักเลือกเฉพาะฉากหรือมุมที่เหมาะมาขยายเป็นตอน ๆ — นี่เป็นเหตุผลที่ทำให้คนรุ่นต่าง ๆ ยังคุยกันไม่จบเรื่องราวของ 'จันดารา' เสมอ

นานแค่ไหนแล้วที่ชื่อ 'จันดารา' ยังคงวนเวียนอยู่ในบทสนทนาของคนรักหนังไทยและนักอ่านนิยายผจญภัย? ในฐานะแฟนหนังเก่าที่ชอบนั่งเทียบฉบับภาพยนตร์กับต้นฉบับบนชั้นหนังสือ ฉันมองว่าโครงสร้างของเรื่องนี้ไม่ได้ถูกจัดเป็นภาคยาวที่มีหมายเลขชัดเจนแบบหนังฟอร์มยักษ์สมัยใหม่ แต่มีเวอร์ชันและผลงานต่อยอดที่คนมักเรียกกันเป็น "ภาค" ตามความรู้สึกมากกว่า ผลงานที่หลายคนพูดถึงคือภาพยนตร์ที่มีคำว่า 'ปัจฉิมบท' ต่อท้าย ซึ่งทำหน้าที่เหมือนบทสรุปหรือการตีความเหตุการณ์จากมุมมองใหม่ แทนที่จะเป็นตอนที่ต่อเนื่องแบบตรงตัวระหว่างนิยายชุดหนึ่งกับชุดถัดไป ฉากและตัวละครบางอย่างถูกขยายหรือดัดแปลงให้เข้ากับภาษาโรงหนัง ทำให้ความต่อเนื่องเชิงพล็อตบางช่วงอาจดูเหมือนไม่ต่อเนื่องอย่างเคร่งครัดเมื่อเทียบกับต้นฉบับ นอกจากฉบับภาพยนตร์แล้ว ยังมีบทประพันธ์และชุดบทที่ถูกนำเสนอในรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งบางเวอร์ชันย้ำจุดเด่นบางอย่างของตัวละคร ขณะที่บางเวอร์ชันเลือกจะตัดหรือเติมรายละเอียดเพื่อให้เข้ากับสื่อที่แตกต่างกัน สรุปโดยย่อในมุมมองของฉันคือ 'จันดารา' มีหลายหน้าและหลายเวอร์ชันมากกว่าจะมีภาคที่เรียงต่อแบบเป็นตอน ๆ แต่แฟนคลับหลายคนก็ชอบติดตามกันเป็นชุดเพราะมองเห็นเส้นเรื่องที่พอจะเชื่อมโยงกันได้ในบางเวอร์ชัน

พูดตามตรง ผมคิดว่านี่เป็นคำถามที่หลายคนสงสัยเมื่อติดตามตัวละครนี้ในจอใหญ่: ณ ปัจจุบันมีภาพยนตร์เวน่อมที่ฉายแบบไททัลหลักทั้งหมดสองภาค 'Venom' (ฉายปี 2018) เป็นภาคแรกที่นำตัวละครเอ็ดดี้ บร็อกและซิมไบโอตออกมาสู่เวอร์ชันคนแสดง สไตล์หนังผสมระหว่างแอ็กชันกับคอมิดี้มืด ๆ และเป็นจุดเริ่มต้นของการตีความตัวละครที่โซนี่เลือกใช้สำหรับจักรวาลภาพยนตร์ของตัวเอง ต่อมาเป็น 'Venom: Let There Be Carnage' (ฉายปี 2021) ซึ่งขยับน้ำหนักของความเป็นสแลชเตอร์-แอ็กชันและเพิ่มตัวร้ายที่เป็นที่รู้จักจากคอมิกส์อย่างแครเนจเข้ามา ฉันชอบที่ทั้งสองภาคมีทิศทางการเล่าเรื่องต่างกันและยังคงมีเอกลักษณ์ในโทนเสียงของตัวเอง ผมมองว่าถ้ามองแบบรวม ๆ แล้ว นี่คือสองภาคหลักที่ออกฉายจริงจังบนจอใหญ่ ส่วนภาคต่อหรือโปรเจ็กต์ที่เกี่ยวข้องยังมีการพูดคุยกันอยู่ แต่ยังไม่มีการยืนยันปีฉายแน่นอน จบตรงนี้ด้วยความตื่นเต้นเล็ก ๆ ว่าจะได้เห็นเวน่อมในเวอร์ชันไหนต่อไป

นานมาแล้วที่ฉันหลงใหลในความเข้มข้นของเรื่องราว 'จันดารา' จนมักจะย้อนกลับมาดูและอ่านซ้ำอยู่เสมอ และจากมุมมองของคนที่ติดตามทั้งหนังและนิยาย ฉันบอกได้ว่าผลงานฉบับภาพยนตร์หลัก ๆ ที่คนพูดถึงมีสองภาคใหญ่คือฉบับต้นฉบับ (ซึ่งมักถูกเรียกสั้นๆ ว่า 'จันดารา') และภาคต่อที่ใช้ชื่อว่า 'จันดารา: ปัจฉิมบท' ภาคแรกเป็นภาคที่ยึดเนื้อหาและโทนจากนิยายต้นฉบับมากที่สุด โดยโครงเรื่อง ตัวละครหลัก และความขมของจิตใจตัวละครหลายตอนถูกถ่ายทอดมาอย่างชัดเจน ส่วนภาคต่อมามักขยายความต่อ เติมรายละเอียด หรือปรับเปลี่ยนจังหวะเพื่อให้เหมาะกับสื่อภาพยนตร์และความคาดหวังของผู้ชมยุคนั้น ฉันมองว่าการยึดตามนิยายต้นฉบับไม่ได้หมายความว่าจะตรงเป๊ะทุกจุด แต่ภาคแรกมีแกนเรื่องและธีมหลักจากนิยายมากที่สุด ทำให้ภาพรวมยังคงรสชาติและน้ำเสียงแบบต้นฉบับ ขณะที่ภาคต่อเลือกเดินเส้นทางตัวเองมากขึ้น บางฉากเป็นการตีความใหม่ บางฉากถูกขยายจนกลายเป็นฉากไฮไลต์ในหนังซึ่งในหนังสืออาจสั้นกว่านี้มาก นี่คือความที่ทำให้แฟนเดิมบางคนรู้สึกหลากหลาย แต่ในฐานะคนที่ชอบทั้งสองแบบ ฉันชอบที่ได้เห็นทั้งความซื่อสัตย์ต่อหนังสือและการทดลองเชิงภาพยนตร์ในภาคต่อ จบด้วยความรู้สึกว่าแม้ภาคหลังจะไม่ยึดตามต้นฉบับทุกประการ แต่ก็ยังชวนให้คิดและจดจำได้เหมือนกัน

นี่เป็นเรื่องที่ฉันมักจะเล่าเวลามีคนถามถึง 'จันดารา' แบบฉบับภาพยนตร์ — ในมุมมองของคนที่ติดตามมานาน ฉันนับได้ว่ามีสองภาคหลักในเวอร์ชันภาพยนตร์ คือภาคแรกซึ่งวางรากเรื่องราวและภาคต่อที่มักถูกเรียกกันว่า 'ปัจฉิมบท' ภาคหลังพยายามจบปมตัวละครและขยายมุมมองบางอย่างให้ชัดเจนขึ้น การเปลี่ยนแปลงที่เด่นชัดที่สุดอยู่ที่การคัดเลือกรางวัลนักแสดงนำในภาคต่อ หลายคนที่เคยผูกพันกับใบหน้าและน้ำเสียงจากภาคแรกอาจรู้สึกสะดุดเมื่อเห็นนักแสดงนำเปลี่ยนไป เพราะโทนของตัวละครและเคมีระหว่างตัวละครหลักจึงเปลี่ยนตามไปด้วย แทบจะบอกได้เลยว่าภาคที่มีการเปลี่ยนนักแสดงนำคือภาคปัจฉิมบท ซึ่งเลือกนักแสดงคนใหม่เข้ามารับบทแทน ทำให้บรรยากาศและอารมณ์ของฉากสำคัญบางฉากมีความต่างจากต้นฉบับอย่างชัดเจน มุมมองส่วนตัวแล้ว การเปลี่ยนนักแสดงนำอาจไม่ใช่เรื่องผิดเสมอไป เพราะนักแสดงคนใหม่อาจนำมุมมองหรือชั้นเชิงการแสดงที่แตกต่างซึ่งตอบโจทย์การตีความบทในตอนที่ภาพรวมเรื่องราวโตขึ้น แต่หากเทียบกันในฐานะแฟนผู้ตามตั้งแต่ภาคแรก ฉันยังคงรู้สึกว่าความผูกพันแรกนั้นยากจะทดแทน จบด้วยความคิดว่าการเปลี่ยนตัวนักแสดงทำให้ทั้งความสดใหม่และความคล้ายคลึงสูญเสียไปในเวลาเดียวกัน

ขอบอกเลยว่าสำหรับแฟน ๆ ที่ติดตามโลกแวมไพร์กับไลแคนอย่างจริงจัง ชุดหนัง 'Underworld' มีทั้งหมด 5 ภาค ซึ่งแต่ละภาคปล่อยฉายในปีที่ชัดเจนและมีทิศทางเรื่องราวที่ต่างกันมากพอให้พูดถึงได้ยาว ๆ ลำดับภาคและปีฉายก็ตามนี้: 'Underworld' (2003) — ภาคเปิดที่แนะนำโลกของแวมไพร์กับไลแคนและตัวละครเซลีน, 'Underworld: Evolution' (2006) — ภาคต่อต่อเนื่องที่ขยายตำนานและความสัมพันธ์ของตัวละครหลัก, 'Underworld: Rise of the Lycans' (2009) — ภาคพรีเควลที่เล่าต้นกำเนิดความขัดแย้งระหว่างเผ่าพันธุ์, 'Underworld: Awakening' (2012) — ภาคที่เปลี่ยนจังหวะเป็นแนวแอ็กชันร่วมสมัยและโฟกัสที่การเอาตัวรอดของมนุษย์ผสมกับแวมไพร์, และ 'Underworld: Blood Wars' (2016) — ภาคล่าสุดที่ยังคงธีมการต่อสู้ระหว่างสองเผ่าพันธุ์แต่เพิ่มองค์ประกอบของการตามล่าและการหักเหลี่ยมทางการเมืองภายในโลกนั้น พอพูดถึงลำดับนี้จริง ๆ แล้วผมมองว่ามันเป็นแฟรนไชส์ที่เล่นกับไทม์ไลน์และมุมมองได้ค่อนข้างเจ๋ง — มีทั้งภาคที่เดินเรื่องไปข้างหน้าและภาคพรีเควลที่ย้อนไปเล่าเหตุการณ์ก่อนหน้า ทำให้การชมแบบตามปีฉายอาจให้สัมผัสหนึ่ง ในขณะที่การชมตามไทม์ไลน์ภายในจักรวาลจะให้ความเข้าใจเชิงลึกอีกแบบหนึ่ง ถ้าอยากเริ่มดูง่าย ๆ แนะนำให้เริ่มที่ 'Underworld' (2003) เพื่อรู้จักตัวละครหลักก่อน แล้วค่อยเลือกต่อระหว่างดูตามปีหรือย้อนกลับไปหาพรีเควล แต่ไม่ว่าจะดูแบบไหน ก็มีความสนุกในสไตล์มืด ๆ แอ็กชันหนัก ๆ และโทนภาพนิ่ง ๆ ที่เป็นเอกลักษณ์อยู่เสมอ

เสียงดนตรีจากภาพยนตร์เรื่องนี้ยังคงตามติดความทรงจำของคนดูหลายรุ่นอยู่เสมอ และถ้าพูดถึงจำนวนภาคในจักรวาลภาพยนตร์สมัยใหม่ของ 'จันดารา' ก็จัดว่าชัดเจนพอสมควร — โดยทั่วไปผู้ชมจะนึกถึงชุดภาพยนตร์ที่ทำออกมาเป็นสองภาคหลักในเวอร์ชั่นร่วมสมัย ซึ่งแบ่งเป็นภาคเปิดเรื่องและภาคปิดเรื่องที่ต่อเนื่องกัน ผมเคยดูทั้งสองภาคพร้อมกับเพื่อนกลุ่มหนึ่ง และสังเกตว่าภาคแรกมีเพลงประกอบที่คนจดจำได้ง่ายกว่า เสียงธีมหลักมีโทนเศร้าอมเข้มข้น ทำให้ภาพบางฉากทิ้งความรู้สึกค้างคา เพลงนั้นถูกใช้ในตัวอย่างหนังและตัดต่อซ้ำบ่อยจนกลายเป็นเครื่องหมายของเวอร์ชั่นนี้ไปเลย ภาคหลังเน้นบทสรุปมากกว่าการปูบรรยากาศ ทำให้เพลงประกอบมีบทบาทต่างออกไป แม้จะมีชิ้นดนตรีที่ดีแต่ไม่โดดเด่นเท่าภาคแรก มองในฐานะแฟนที่ชอบวิเคราะห์องค์ประกอบงานภาพและเสียง ผมคิดว่าภาคที่มีเพลงประกอบเป็นที่รู้จักมากที่สุดมักเป็นภาคที่วางธีมดนตรีให้ผูกกับตัวละครหลักอย่างชัดเจน ภาคแรกของชุดนี้ทำได้ตรงจุดนั้นมากกว่า ทำให้บทเพลงกลายเป็นสิ่งที่คนเอาไปพูดถึงและหยิบมาฟังซ้ำได้หลังจากดูจบ

ย้อนกลับไปสมัยที่หนังซอมบี้ยังไม่ถูกทำซ้ำจนเกินไป ทำให้ผมรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวของแฟรนไชส์นี้มาก แฟรนไชส์ภาพยนตร์ชุดหลักที่นำแสดงโดยนักแสดงคนเดียวกันมีทั้งหมดหกภาค ได้แก่ 'Resident Evil' (2002), 'Resident Evil: Apocalypse' (2004), 'Resident Evil: Extinction' (2007), 'Resident Evil: Afterlife' (2010), 'Resident Evil: Retribution' (2012) และ 'Resident Evil: The Final Chapter' (2016) การดูแต่ละภาครู้สึกเหมือนการเดินทางจากห้องทดลองใต้ดินไปสู่สนามรบร้างในทะเลทราย ซึ่งฉันมักจะจดจำฉากแอ็กชันและการออกแบบมอนสเตอร์ได้อย่างชัดเจน มุมมองส่วนตัวของผมคือภาคต้นๆ ให้ความรู้สึกสยองขวัญมากกว่า ขณะที่ภาคหลังๆ จะเน้นฉากบู๊และสเกลที่ใหญ่ขึ้น ทำให้แฟนที่ชอบบรรยากาศเกมต้นฉบับอาจรู้สึกต่างกัน แต่ก็สนุกในแบบของมันเอง เหมือนกับการเห็นโลกที่ค่อยๆ ขยายและเปลี่ยนรูป นี่คือชุดภาพยนตร์หลักที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึง 'ผีชีวะ' เวอร์ชันภาพยนตร์

ขอเล่าแบบแฟนๆ เลยว่าแฟรนไชส์ 'Venom' ที่คนนิยมพูดถึงในวงกว้างนั้น ณ ตอนนี้มีภาพยนตร์ที่ฉายออกมาแล้วสองภาคหลัก ๆ และยังมีภาคต่อที่ประกาศไว้ในขั้นพัฒนา ภาคแรกคือ 'Venom' ออกฉายในปี 2018 — ภาคนี้เป็นจุดเริ่มต้นของโทนที่ผสมระหว่างแอ็กชันกับมุกตลกดำ การแสดงของตัวละครหลักมีเคมีแบบที่ชวนหมั่นไส้แต่ก็น่าติดตาม ฉันชอบการเล่าเรื่องที่เลือกโฟกัสไปที่ความสัมพันธ์ระหว่างเอ็ดดี้กับซิมไบโอต มากกว่าจะเป็นหนังซูเปอร์ฮีโร่แบบเดิม ๆ ภาคต่อชื่อเต็ม 'Venom: Let There Be Carnage' ออกฉายในปี 2021 — ภาคนี้มีความเข้มข้นขึ้นด้วยตัวร้ายที่ดุดันกว่า (ตัวละครอย่าง Cletus Kasady) และการตัดต่อที่เร่งจังหวะให้หนังมีความกระชับขึ้นกว่าเดิม ความรู้สึกหลังดูสำหรับฉันคือมันเป็นหนังที่รู้ว่ามันคืออะไรและกล้าทำในแบบของตัวเอง นอกเหนือจากสองภาคนี้ ยังมีการประกาศภาคที่สามและการพูดคุยเรื่องโปรเจกต์ต่อเนื่อง แต่ข้อมูลเกี่ยวกับวันฉายที่แน่นอนยังเปลี่ยนแปลงได้ตามการตัดสินใจของสตูดิโอ สำหรับคนที่อยากรู้แบบตรงไปตรงมา ตอนนี้ถ้าถามว่า "มีกี่ภาคและปีไหนบ้าง" คำตอบที่ชัดเจนคือ: มีสองภาคที่ออกฉายจริง ๆ ในปี 2018 และ 2021 ส่วนภาคต่อยังรอการยืนยันวันฉายเพิ่มเติมจากผู้สร้าง

นึกถึงครั้งแรกที่ได้ดู 'The Terminator' บนจอทีวีจอเล็กและรู้สึกว่าฉากทะลุเวลาของหนังมันทรงพลังจนติดอยู่ในหัวฉันมาจนทุกวันนี้ ฉากความมืดของลอสแองเจลิสที่เต็มไปด้วยฝุ่นควันและเสียงของมอเตอร์ไซค์ ยังทำให้ฉันเข้าใจเหตุผลที่แฟรนไชส์นี้ยืนหยัดได้ยาวนาน ต่อไปนี้คือรายชื่อภาคภาพยนตร์หลักของแฟรนไชส์ 'คนเหล็ก' พร้อมปีออกฉายที่ฉันจำได้ชัดเจนและเคยดูวนหลายครั้ง: 'The Terminator' (1984), 'Terminator 2: Judgment Day' (1991), 'Terminator 3: Rise of the Machines' (2003), 'Terminator Salvation' (2009), 'Terminator Genisys' (2015), และ 'Terminator: Dark Fate' (2019) ความทรงจำของฉันกับภาคแรกและภาคสองต่างกันอย่างชัดเจน — ภาคแรกเป็นหนังสยองระทึกแบบไซไฟคุมโทนดิบ คอนเซ็ปต์การตามล่าจากอนาคตมันชัดเจนที่สุด ขณะที่ภาคสองนำเสนอเทคนิคพิเศษที่เปลี่ยนมาตรฐานของหนังแอ็กชัน-ไซไฟไปเลย ฉากการไล่ล่ากับตัวละครโลหะเหลวใน 'Terminator 2' ทำให้ฉันทึ่งกับการออกแบบเอฟเฟกต์และการเล่าเรื่องที่ผสมความรู้สึกคุ้มครองแบบพ่อ-ลูกเข้าไปได้อย่างลงตัว ถึงแม้ภาคหลังๆ จะมีทั้งขึ้นและลง แต่การได้ย้อนดูทั้งหกภาคช่วยให้เห็นวิวัฒนาการของแนวคิดเรื่อง AI กับมนุษยชาติในมุมมองต่างๆ ซึ่งยังคงเป็นสิ่งที่ฉันพูดถึงกับเพื่อนๆ อยู่เป็นประจำ