ตัวอย่าง ชื่อนิยาย นักเขียนเคยให้สัมภาษณ์ที่ไหนบ้าง

เคยเจอสัมภาษณ์ของ 'ขั้วฟ้าของผม' ในนิตยสาร 'Writer’s Soul' เมื่อปีที่แล้ว ประทับใจที่เขาพูดถึงกระบวนการเขียนว่า 'เหมือนการขุดค้นตัวเองทีละชั้น' แบบนั้นเลย บางทีเราก็หาสัมภาษณ์ของเขาในเพจเฟซบุ๊ก 'นักเขียนคิดนอกกรอบ' ที่ชอบรวมบทสนทนากับนักเขียนอินดี้ จำได้ว่ามีตอนหนึ่งเขายกตัวอย่างจากชีวิตวัยเด็กมาเล่าผ่านตัวละครในเรื่อง 'เมฆาวน' ซึ่งทำให้เห็นว่าประสบการณ์จริงสามารถแปลงเป็นงานเขียนได้อย่างน่าทึ่ง

ล่าสุดเพิ่งอ่านบทสัมภาษณ์นักเขียนนิยายเรื่องดังในนิตยสาร 'Creators' ฉบับเดือนนี้เลยจ้ะ บทสัมภาษณ์เจาะลึกถึงกระบวนการคิดและแรงบันดาลใจที่อยู่เบื้องหลังผลงานแต่ละเล่มของนักเขียนท่านนี้ มีรายละเอียดน่าสนใจมากที่นักเขียนเล่าว่าวิธีสร้างตัวละครเอกของเขานั้นได้แรงบันดาลใจจากผู้คนในชีวิตจริง ส่วนที่ประทับใจที่สุดคือตอนที่นักเขียนเปิดเผยว่าเขาเขียนนิยายระหว่างเดินทางด้วยรถไฟ เพราะชอบความรู้สึกของความเคลื่อนไหวที่ช่วยกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ บทสัมภาษณ์นี้ทำให้เข้าใจมุมมองใหม่ๆ เกี่ยวกับการสร้างสรรค์งานเขียนที่เราไม่เคยรู้มาก่อน

ล่าสุดมีบทสัมภาษณ์ที่น่าสนใจของฮารูกิ มูราคามิในนิตยสารวรรณกรรมชั้นนำ เขาพูดถึงกระบวนการเขียน 'เมืองและความหวานที่แน่นอน' ว่าใช้เวลาครุ่นคิดหลายปีก่อนลงมือ สิ่งที่โดดเด่นคือการที่เขายังคงรักษาวินัยในการเขียนวันละ 10 หน้าเหมือนตอนเริ่มต้นอาชีพ แม้จะอายุเกิน 70 แล้วก็ตาม ความสม่ำเสมอแบบนี้ทำให้ผลงานแต่ละเล่มของเขายังคงเสน่ห์ไม่เลือนหาย

แปลกแต่จริงที่งานสัมภาษณ์ของนักเขียนมักกระจัดกระจายไปตามช่องทางที่คนอ่านไม่ค่อยคาดคิดเลย ผมติดตามงานเขียนมานาน เลยเห็นว่าเจ้าของผลงาน 'บันทึกตํานานราชันอหังการ' มักให้สัมภาษณ์อย่างเป็นทางการผ่านหน้าเว็บไซต์ของสำนักพิมพ์ที่ตีพิมพ์เล่มหรือจัดทำฉบับแปล ในหน้าที่ว่าเป็นพื้นที่รวบรวมบทสัมภาษณ์สั้น ๆ สรุปเบื้องหลังการสร้างตัวละครและแนวคิด บางครั้งบทสัมภาษณ์จะขึ้นเป็นคอลัมน์ในนิตยสารสายวรรณกรรมที่มีบทสัมภาษณ์เชิงลึก ซึ่งเหมาะกับคนอยากรู้กระบวนการคิดของนักเขียน นอกจากนั้นยังมีสัมภาษณ์ที่ออกในรายการโทรทัศน์หรือรายการวรรณกรรมแบบถ่ายทอดสดเป็นครั้งคราว ซึ่งให้มุมมองที่ต่างออกไป — ไม่ใช่แค่เนื้อหา แต่เป็นจังหวะการเล่า ความขำ และท่าทีของผู้พูด ตอนจบของแต่ละสัมภาษณ์แบบนี้มักทำให้ผมได้เห็นมุมมนุษย์ของผู้เขียนมากกว่าตอนอ่านนิยายเพียงอย่างเดียว

พูดตรงๆเลยว่าการตามหาข่าวของนักเขียนที่เลือกปล่อยผลงานแบบไม่ติดเหรียญเป็นเรื่องที่น่าสนใจ เพราะแนวทางการสื่อสารของพวกเขามักไม่เหมือนนักเขียนเชิงพาณิชย์ทั่วไป สำหรับกรณีของผู้แต่ง '35 แรง' สิ่งที่เห็นชัดคือการสื่อสารส่วนใหญ่เกิดขึ้นบนแพลตฟอร์มที่เกี่ยวข้องกับวงการนิยายนิยมออนไลน์ ไม่ค่อยมีบทสัมภาษณ์ยาวลงนิตยสารใหญ่ แต่จะเป็นรูปแบบสั้น ๆ ในเพจหรือคอลัมน์ของเว็บนิยาย รวมถึงการตอบคำถามแฟน ๆ ในคอมเมนต์และไลฟ์สดมากกว่า ฉะนั้นถาต้องการทราบว่าผู้เขียนเคยให้สัมภาษณ์ที่ไหนบ้าง ก็ต้องมองในมุมของพื้นที่ที่นักเขียนอิสระมักใช้สื่อสารโดยตรงกับผู้อ่าน เมื่อดูจากฟีดของชุมชนคนอ่านนิยายไทยโดยรวม นักเขียนที่ปล่อยผลงานบนแพลตฟอร์มต่าง ๆ มักจะมีการพูดคุยหรือให้ข้อมูลผ่านช่องทางเหล่านี้: หน้าตรงของผู้แต่งหรือแฟนเพจ ส่วนใหญ่เป็นโพสต์ยาวหรือ Q&A สั้น ๆ, พื้นที่บทความสั้นของเว็บนิยายเช่น 'Dek-D' หรือแพลตฟอร์มอ่านเขียนอื่น ๆ ที่มีคอลัมน์สัมภาษณ์ผู้แต่ง, พอดแคสต์เกี่ยวกับวรรณกรรมและครีเอเตอร์ที่ชวนผู้แต่งมาพูดคุยแบบสบาย ๆ, และช่องยูทูบ/ไลฟ์สตรีมที่นักเขียนเปิดพูดคุยกับแฟน ๆ โดยตรง นอกจากนั้นยังมีกรุ๊ปเฟซบุ๊กหรือทวิตเตอร์ที่ผู้แต่งมักตอบคำถามแฟนคลับในโพสต์หรือทวีตยาว ๆ ซึ่งสำหรับผู้เขียนที่เลือกไม่ติดเหรียญ มักจะใช้ช่องทางเหล่านี้เพื่ออธิบายเหตุผลการตัดสินใจและเล่ากระบวนการเขียนมากกว่าการไปให้สัมภาษณ์ในสื่อกระแสหลัก ในฐานะคนที่ติดตามการเคลื่อนไหวของวงการนิยายออนไลน์มาซักพัก ดิฉันพบว่าบทสัมภาษณ์จริง ๆ ของผู้แต่งแนวนี้มักมีลักษณะเป็นบทสัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการ — คำตอบตรง ๆ บนเพจ, ไฟล์เสียงพอดแคสต์, หรือบันทึกการไลฟ์ที่ถูกนำมาตัดต่อลงบนยูทูบ มากกว่าบทความเชิงวิเคราะห์ยาว ๆ ที่ลงในนิตยสาร เพราะผู้เขียนเองมักต้องการคุยกับผู้อ่านโดยตรงและอยากรักษาอิสระในการเผยแพร่ผลงาน ดังนั้นจึงไม่แปลกถ้าจะเจอสกรีนช็อตของคำตอบจากผู้เขียนบนเพจแฟนคลับหรือโพสต์อธิบายเหตุผลว่าทำไมงานถึงจบแล้วไม่ติดเหรียญ ซึ่งสำหรับผู้อ่านอย่างฉัน การได้อ่านคำอธิบายตรงนี้ให้ความรู้สึกใกล้ชิดและเข้าใจเหตุผลของผู้แต่งมากขึ้น สรุปอย่างไม่เป็นทางการคือ ผู้เขียน '35 แรง' ดูจะให้ข้อมูลกับคนอ่านผ่านช่องทางที่เข้าถึงได้ง่ายและเป็นกันเองมากกว่าการสัมภาษณ์แบบเป็นทางการ ดังนั้นถ้าชอบบรรยากาศสนทนาแบบบ้าน ๆ ที่มีทั้งความตรงไปตรงมาและความเป็นแฟนคลับผสมกัน ก็รู้สึกดีที่เห็นนักเขียนเลือกสื่อสารแบบนี้ เพราะมันทำให้การอ่านนิยายกลายเป็นการแลกเปลี่ยนความคิดที่อบอุ่นมากขึ้น

มีหลายแหล่งที่ให้บทสัมภาษณ์นักเขียนอ่านฟรีและเข้าถึงได้ง่ายบนอินเทอร์เน็ต ซึ่งแต่ละที่ให้มุมมองและน้ำเสียงไม่เหมือนกันเลย ฉันชอบเริ่มจากแหล่งคลาสสิกอย่าง 'The Paris Review' เพราะชุดบทสัมภาษณ์ 'The Art of Fiction' ของเขามักลงรายละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการคิด งานเขียน และเทคนิคที่นักเขียนใช้ อ่านแล้วรู้สึกเหมือนได้ยืนข้างเวิร์กช็อปเขียนนวนิยาย นอกจากนี้บล็อกของสำนักพิมพ์ใหญ่บางแห่ง เช่น 'Penguin Random House' มักมีคอนเทนต์สัมภาษณ์นักเขียนที่กำลังโปรโมตผลงาน ทำให้จังหวะเนื้อหาเป็นกันเองและทันสมัย สำหรับคนอ่านไทย อย่าลืมแวะดูคอลัมน์วรรณกรรมในสื่อออนไลน์บ้านเรา เช่น 'เดอะสแตนดาร์ด' หรือบล็อกร้านหนังสืออย่าง 'naiin.com' ที่บางครั้งสัมภาษณ์นักเขียนไทยและต่างประเทศในเวอร์ชันแปลฟรี — อ่านแล้วได้มุมมองทั้งด้านวัฒนธรรมและตลาดหนังสือ มันเป็นแหล่งที่ดีถ้าอยากรู้ทั้งเรื่องเบื้องหลังและชีวิตการทำงานของนักเขียนโดยไม่ต้องเสียเงิน

ตั้งแต่เปิดเล่มแรกของ 'เพื่อนสนิทร้ายซ่อนรัก' ผมรู้สึกได้ถึงเส้นใยความสัมพันธ์ที่เล่นกับความทรงจำและความอึดอัดระหว่างเพื่อนมากกว่าพล็อตโรแมนซ์ธรรมดาๆ นักเขียนเคยให้สัมภาษณ์หลายครั้งเกี่ยวกับแรงบันดาลใจ โดยบอกว่าตัวละครมาจากคนรอบตัวและเหตุการณ์เล็ก ๆ ในชีวิตจริงที่ถูกขยายเป็นฉากใหญ่ในเรื่อง ช่วงที่พูดถึงนั้นมักมีการอ้างอิงถึงเพลงที่ฟังตอนแต่ง และภาพยนตร์ทางอินดี้ที่ชอบดู ซึ่งช่วยกำหนดบรรยากาศของบทสนทนาและภาวะเงียบระหว่างตัวละครได้ชัดเจน บางคำสัมภาษณ์ลงลึกถึงเทคนิคการสร้างตัวละคร เช่น การให้ความสำคัญกับการกระทำเล็ก ๆ แทนบทพูดยาว ๆ ซึ่งทำให้ฉากมิตรภาพเปลี่ยนเป็นพื้นที่ความอึดอัดได้อย่างสมจริง ถ้าคุณชอบงานที่ให้ความรู้สึกใกล้เคียงกับนิยายอย่าง 'เมโลดี้รัก' จะพอนึกภาพได้ว่าผู้เขียนใช้ชีวิตจริงผสานกับไอเดียจนได้งานที่มีทั้งความหวานและขมในคราวเดียว

อ่านสัมภาษณ์ของนักเขียนที่ชอบแล้วรู้สึกเหมือนได้แอบดูโต๊ะทำงานของคนที่สร้างโลกขึ้นมาในหัวใจฉันเองมากกว่าเป็นการสัมภาษณ์ธรรมดา บทสัมภาษณ์ที่อ่านมักเผยให้เห็นรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ เกี่ยวกับแรงบันดาลใจ—บางครั้งมาจากเพลงเก่า ๆ บางครั้งมาจากการเดินคนเดียวในเมืองที่ไม่คุ้นเคยมาก่อน—และฉันมักสะเทือนใจเมื่อพบว่าความคิดเล็ก ๆ เหล่านั้นกลายเป็นฉากซีนโปรดของฉันได้อย่างไร บทสัมภาษณ์จากแหล่งต่าง ๆ ก็มีเสน่ห์แตกต่างกัน เช่น บทความยาวในนิตยสารวรรณกรรมที่ให้พื้นที่นักเขียนอธิบายขั้นตอนการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ แถมยังมีการพูดคุยแบบสบาย ๆ ในรายการพอดแคสต์ที่ทำให้เข้าใจแนวคิดส่วนตัวได้ลึกขึ้น เรื่องเล่าเกี่ยวกับการอ่าน 'Norwegian Wood' ในค่ำคืนที่ฝนตกเป็นตัวอย่างหนึ่งที่ฉันชอบฟัง เพราะนักเขียนเล่าถึงเพลงเก่า ๆ ที่ช่วยจุดประกายฉากหนึ่งในหนังสือ เหตุการณ์เล็ก ๆ แบบนี้ทำให้เห็นว่าแรงบันดาลใจไม่ได้มาจากแหล่งใหญ่โตเสมอไป เมื่ออ่านจบแล้วมักจะมีแรงกระตุ้นให้ลองเขียนหรือวาดอะไรเล็ก ๆ ตามแรงบันดาลใจนั้นบ้าง การสัมภาษณ์ที่เปิดเผยความเปราะบางและความยับยั้งชั่งใจของนักเขียนจึงมีความหมายสำหรับฉันมากกว่าคำพูดเชิงเทคนิค เพราะมันเตือนว่าทุกคนเริ่มจากจุดเล็ก ๆ และความไม่สมบูรณ์นั่นแหละที่มักเป็นแหล่งกำเนิดผลงานดี ๆ

ในการสัมภาษณ์หลายครั้งผู้เขียนมักเล่าเรื่องแรงบันดาลใจเบื้องหลังนิยายด้วยโทนที่อุ่นและเป็นกันเอง ซึ่งทำให้ฉันรู้สึกเหมือนนั่งฟังเพื่อนเล่าประสบการณ์ตรง ๆ ฉันชอบตอนที่ผู้เขียนพูดถึงการเดินทางกลางคืนหรือการนั่งรถไฟไกล ๆ ว่าเป็นสวิตช์เปิดความคิดสร้างสรรค์ บทสัมภาษณ์บางชิ้นบอกว่าฉากธรรมชาติในงานมาจากนิทานพื้นบ้านที่ได้ยินตอนเด็ก ขณะที่ฉากความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครได้รับอิทธิพลจากเพลงเก่าเพลงหนึ่งที่ผู้เขียนบอกว่ายังฟังอยู่เรื่อย ๆ การพูดถึงแหล่งแรงบันดาลใจเหล่านี้ไม่ได้มาเป็นรายการยาว ๆ แต่แทรกอยู่ในคำตอบเล็ก ๆ ที่ทำให้ภาพของโลกในเรื่องชัดขึ้น เช่นเดียวกับที่ภาพยนตร์อย่าง 'Spirited Away' เคยสร้างบรรยากาศฝันและความทรงจำให้กับคนดู ผู้เขียนก็ใช้ประสบการณ์ส่วนตัวและความทรงจำเป็นเส้นใยถักทอโลกนิยาย พอได้ฟังแล้ว ฉันจึงเข้าใจเหตุผลที่บางฉากถึงกระแทกใจได้ลึกกว่าที่คิด — มันไม่ใช่แค่พรสวรรค์ แต่เป็นการเอาชิ้นส่วนชีวิตจริงมาวางเรียงเป็นเรื่องราว ถ้ามองในมุมแฟน แบบที่ฉันเป็น มันทำให้การอ่านต่อจากนี้มีมิติใหม่ ๆ เพราะรู้ว่าทุกบรรทัดมีที่มาบ้าง ไม่ว่าจะเป็นเพลงที่เปิดในห้วงความคิดหรือภาพทุ่งหญ้าจากการเดินทางตอนค่ำ

เคยเจอสัมภาษณ์นักเขียนที่แปลกที่สุดในพอดแคสต์เรื่องหนึ่ง เขาให้สัมภาษณ์บนเตียงเพราะป่วยหนักแต่ไม่อยากยกเลิกงาน แถมยังเล่าเรื่องราวการเขียนหนังสือของเขาด้วยน้ำเสียงอ่อนแรงแต่เต็มไปด้วยความหลงใหล มันให้ความรู้สึกใกล้ชิดเหมือนได้ฟังเพื่อนสนิทแชร์ความลับ บรรยากาศแบบนั้นทำให้สัมภาษณ์ธรรมดากลายเป็นเรื่องพิเศษ ส่วนตัวชอบมุมมองแบบนี้เพราะเห็นมนุษย์的一面ของนักเขียน บ่อยครั้งที่เราเห็นแค่ผลงานสำเร็จรูป แต่การได้ยินเสียงขณะเขาอ่อนแอ กลับทำให้เรื่องราวเบื้องหลังการสร้างสรรค์มีชีวิตชีวาขึ้นมา ไม่ต่างจากตัวละครใน 'The Midnight Library' ที่เผยด้าน vulnerability ออกมา