ขั้วฟ้าของผม นักเขียนเคยให้สัมภาษณ์ที่ไหนบ้าง?

รู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งที่ได้ตามหาข้อมูลเกี่ยวกับนักเขียนคนโปรด! อย่างนักเขียนนิยายชื่อดังอย่าง 'ฮารูกิ มุราคามิ' เคยให้สัมภาษณ์ไว้ในหลายที่เลยนะ ทั้งนิตยสาร 'The Paris Review' ที่ลงบทสัมภาษณ์ลึกๆ เกี่ยวกับกระบวนการเขียนของเขา หรือแม้แต่ในรายการทีวีญี่ปุ่นอย่าง 'NHK' ก็เคยเชิญท่านไปพูดคุย ที่น่าสนใจคือบางครั้งเราก็เจอสัมภาษณ์ในที่ที่ไม่คาดคิด เช่น เว็บไซต์หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น หรือแม้แต่บล็อกส่วนตัวของนักวิจารณ์หนังสือ บางทีการตามหาสัมภาษณ์ก็เหมือนการล่าสมบัติเลยล่ะ ได้เจอเรื่องราวที่ไม่เคยรู้มาก่อนเกี่ยวกับนักเขียนที่เราชื่นชอบ

แปลกแต่จริงที่งานสัมภาษณ์ของนักเขียนมักกระจัดกระจายไปตามช่องทางที่คนอ่านไม่ค่อยคาดคิดเลย ผมติดตามงานเขียนมานาน เลยเห็นว่าเจ้าของผลงาน 'บันทึกตํานานราชันอหังการ' มักให้สัมภาษณ์อย่างเป็นทางการผ่านหน้าเว็บไซต์ของสำนักพิมพ์ที่ตีพิมพ์เล่มหรือจัดทำฉบับแปล ในหน้าที่ว่าเป็นพื้นที่รวบรวมบทสัมภาษณ์สั้น ๆ สรุปเบื้องหลังการสร้างตัวละครและแนวคิด บางครั้งบทสัมภาษณ์จะขึ้นเป็นคอลัมน์ในนิตยสารสายวรรณกรรมที่มีบทสัมภาษณ์เชิงลึก ซึ่งเหมาะกับคนอยากรู้กระบวนการคิดของนักเขียน นอกจากนั้นยังมีสัมภาษณ์ที่ออกในรายการโทรทัศน์หรือรายการวรรณกรรมแบบถ่ายทอดสดเป็นครั้งคราว ซึ่งให้มุมมองที่ต่างออกไป — ไม่ใช่แค่เนื้อหา แต่เป็นจังหวะการเล่า ความขำ และท่าทีของผู้พูด ตอนจบของแต่ละสัมภาษณ์แบบนี้มักทำให้ผมได้เห็นมุมมนุษย์ของผู้เขียนมากกว่าตอนอ่านนิยายเพียงอย่างเดียว

ในบทสัมภาษณ์หนึ่ง นักเขียนพูดถึงเหตุผลเบื้องหลังฉากระบายอารมณ์บนดาดฟ้าอย่างละเอียด พร้อมกับเล่าถึงภาพอากาศและแสงที่ตั้งใจให้เป็นตัวละครร่วมในฉากนั้น ฉันฟังแล้วรู้สึกว่าไม่ใช่แค่การอธิบายเหตุการณ์ แต่เป็นการเปิดกรอบความตั้งใจทางศิลป์ ผู้เขียนอธิบายว่าการเลือกให้ฝนตกและเสียงเมืองด้อยว่าไม่ได้มีไว้เพียงสร้างบรรยากาศ แต่เพื่อสะท้อนการเปลี่ยนผ่านในความสัมพันธ์ของตัวละครหลัก เขายกตัวอย่างการใช้มุมกล้องที่เปลี่ยนจากกว้างเป็นใกล้ชิดเมื่อบทสนทนาลึกขึ้น ซึ่งทำให้ฉากรัก-จากกันดูเจ็บปวดแต่จริงใจมากขึ้น ฉันเองชอบตรงที่เขาไม่ปิดบังความไม่สมบูรณ์ของตัวละคร ทั้งยังเล่าว่าวิธีตัดสินใจตอนจบมักเกิดจากการคุยกับบรรณาธิการมากกว่าการยึดตามโครงเรื่องเดิม ผลลัพธ์ออกมาทำให้ฉากรักใน 'ฟากฟ้าแห่งความสัมพันธ์' มีน้ำหนักมากกว่าคำหวานทั่วไป และนั่นแหละทำให้ฉันยังกลับไปอ่านซ้ำอยู่บ่อยๆ

แฟนคลับตัวยงอย่างเราตามติดผลงานของนักเขียนท่านนี้มานาน! เคยเห็นหลายเวทีสัมภาษณ์น่าสนใจ ทั้งในรายการหนังสือออนไลน์อย่าง 'Readery' ที่คุยกันแบบละเอียดถึงแรงบันดาลใจในการสร้างตัวละคร หรือแม้แต่คลิปสัมภาษณ์บนช่อง 'The Book Review' ที่มักถามถึงเทคนิคการเขียนเฉพาะตัว อีกที่ที่ชอบคือบทความในนิตยสาร 'Writer's Digest' ฉบับภาษาไทยที่หยิบยกกระบวนการสร้างโลกสมมติในนิยายแนวแฟนตาซีของนักเขียนท่านนี้ไว้อย่างน่าประทับใจ บางครั้งก็แวะเวียนไปพูดคุยในงานสัปดาห์หนังสือระดับประเทศด้วยบรรยากาศเป็นกันเอง นี่แหละที่ทำให้การตามติดผลงานของนักเขียนคนโปรดสนุกเหมือนตามรอยดวงดาวจริงๆ

ชอบอ่านบทสัมภาษณ์ของนักเขียนอยู่เสมอเพราะมักได้มุมมองที่ต่างออกไปจากเนื้อหาในจอเลย ในกรณีของ 'to be hero x' นักเขียนมักเผยตัวผ่านสื่อหลายแบบ: นิตยสารพิมพ์สายอนิเมะอย่าง 'Newtype' หรือ 'Animedia' ถ้ามีคอลัมน์พิเศษจะเจอบทสัมภาษณ์ยาว ๆ ที่ลงรายละเอียดทั้งแรงบันดาลใจและเทคนิคการเขียน นอกจากนี้ยังมีสื่อข่าวญี่ปุ่นเช่น 'Natalie' ที่ชอบสัมภาษณ์ทีมงานเมื่อมีการประกาศซีซันใหม่หรือโปรเจกต์ร่วม ซึ่งบทสัมภาษณ์พวกนี้มักให้มุมมองทางธุรกิจและการทำงานร่วมกับสตูดิโอ บางครั้งนักเขียนยังขึ้นเวทีพูดคุยในงานใหญ่ของวงการ เช่นงานแสดงเวทีที่ 'AnimeJapan' หรือพาเนลในงานแฟนมีต ที่นั่นจะได้ฟังเรื่องราวเบื้องหลังเป็นแบบพูดสดและมีการตอบคำถามจากผู้ชมซึ่งให้ความรู้สึกใกล้ชิดกว่าบทสัมภาษณ์ที่อ่าน การติดตามทวิตเตอร์หรือหน้าเว็บไซต์ทางการของโปรเจกต์ก็สำคัญ เพราะหลายครั้งมีคิวโพสต์ลิงก์บทสัมภาษณ์ออนไลน์หรือคลิปสั้น ๆ ให้แฟนได้ฟังความคิดของนักเขียนโดยตรง ตรง ๆ เลยว่าการอ่านหลายแหล่งช่วยให้เห็นทั้งมุมศิลป์และเบื้องหลังการผลิต ถ้าอยากรู้เรื่องโครงสร้างบทหรือเหตุผลเบื้องหลังมุกตลก บทสัมภาษณ์ในนิตยสารจะตอบ ส่วนถ้าต้องการความเป็นกันเองกับคำตอบที่สดใหม่ เวทีงานอีเวนต์กับโซเชียลมีเดียจะให้ความรู้สึกนั้นมากกว่า

หลังจากติดตามบทสัมภาษณ์ของนักเขียนหลายคนมาเป็นเวลานาน ผมเลยพอจับทิศทางได้ว่าเสียงของผู้สร้างงานมักจะปรากฏที่ไหนบ้างเมื่อพูดถึงแรงบันดาลใจ สำหรับงานเขียนอย่าง 'ธารธารารักนิรันดร์' ก็ไม่ต่างกัน — มักจะเห็นนักเขียนขึ้นเวทีหรือให้สัมภาษณ์ผ่านช่องทางหลากหลายที่เข้าถึงคนอ่านได้ทั้งรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ เวทีแรกที่ผมจำได้ชัดคือไลฟ์ของสำนักพิมพ์บนเฟซบุ๊กและยูทูบ ซึ่งมักเชิญนักเขียนมาพูดคุยเป็นพิเศษเกี่ยวกับที่มาของตัวละครและฉากต่าง ๆ การพูดคุยในรูปแบบนี้ทำให้ได้ฟังน้ำเสียงจริง ๆ ของคนเขียน เห็นว่าบทบาทของสถานที่และความทรงจำในชีวิตจริงถูกถักทอเข้ากับโครงเรื่องอย่างไร นอกจากไลฟ์ ยังมีบทสัมภาษณ์แบบเขียนลงนิตยสารออนไลน์หรือคอลัมน์วรรณกรรมที่ให้รายละเอียดลึกกว่า เช่น ความสัมพันธ์กับเมืองหรือธรรมชาติที่กลายเป็นแรงขับเคลื่อนให้เกิดฉากสำคัญของเรื่อง อีกจุดที่ทำให้ได้ฟังเรื่องเล่าเบื้องหลังคืองานสัปดาห์หนังสือและเทศกาลหนังสือท้องถิ่น เวทีพาเนลเหล่านี้มักมีคำถามเชิงลึกจากผู้จัดและคนอ่าน ทำให้นักเขียนต้องเล่าเรื่องแนวคิด วิธีการรังสรรค์ตัวละคร และแง่มุมที่แรงบันดาลใจมาจากชีวิตจริงหรือวรรณกรรมเรื่องอื่น ๆ ได้ชัดเจนกว่าในบทความสั้น ๆ บางครั้งนักเขียนยังไปร่วมรายการวิทยุท้องถิ่นหรือพอดแคสต์วรรณกรรม ซึ่งบรรยากาศการสัมภาษณ์จะเป็นกันเองกว่าและมักเผยพล็อตคิดแบบข้ามคืนหรือภาพจำเล็ก ๆ ที่กลายเป็นฉากเด็ด ถ้าจะสรุปแบบไม่ได้บอกแหล่งทั้งหมด ผมคิดว่าวิธีที่เร็วที่สุดในการตามคือเฝ้าดูไลฟ์ของสำนักพิมพ์ ติดตามเพจส่วนตัวของนักเขียน และหาเทปการเสวนาจากเทศกาลหนังสือ หลายครั้งบทสัมภาษณ์เหล่านี้เผยจังหวะเล็ก ๆ ที่ทำให้ฉากน้ำตาใน 'ธารธารารักนิรันดร์' มีความหมายขึ้นมาอย่างไม่คาดคิด และนั่นแหละคือเสน่ห์ที่ทำให้การตามอ่านบทสัมภาษณ์คุ้มค่า

บอกตรงๆ ว่าตอนเห็นประกาศแล้วตื่นเต้นมากเพราะชอบอ่านบทสัมภาษณ์เต็ม ๆ ที่ให้มุมมองลึกกว่าความย่อในโซเชียล ผมมักจะเจอบทสัมภาษณ์ฉบับเต็มของเมเจอร์แจ่มฟ้าอยู่ที่เว็บไซต์ทางการของสำนักพิมพ์เป็นหลัก ส่วนใหญ่จะรวมไว้ในหมวดข่าวหรือบทความซึ่งสามารถกดเข้าไปอ่านได้เลย ถ้ามีการสัมภาษณ์พิเศษหรือฉบับพิเศษบางครั้งพวกเขาก็จะโพสต์เวอร์ชันยาวบนหน้า Facebook ของแบรนด์ พร้อมแนบภาพปกหรือภาพบรรยากาศการสัมภาษณ์ให้เสพแบบครบเครื่อง นอกจากนั้นยังมีการส่งบทความฉบับเต็มทางจดหมายข่าว (newsletter) และช่องทาง LINE Official ที่มักจะมีลิงก์ให้กดอ่านฉบับเต็มทันที ส่วนตัวแล้วผมมองว่าการตามทั้งเว็บไซต์และเพจอย่างพร้อมเพรียงช่วยให้ไม่พลาดรุ่นพิเศษหรือบทสัมภาษณ์แถมที่มักจะมีรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่น เบื้องหลังการเขียนงานหรือภาพสเก็ตช์ของนักเขียน ซึ่งทำให้เรื่องที่อ่านอย่าง 'ท้องฟ้าสีคราม' ดูมีมิติขึ้นอีกเยอะ

นักเขียนหลายคนมักจะให้สัมภาษณ์ผ่านงานหนังสือหรือเทศกาลวรรณกรรม ซึ่งเป็นสถานที่ที่เหมาะสำหรับการพูดคุยแบบเป็นกันเอง ผมเคยไปงานสัปดาห์หนังสือแห่งหนึ่งและได้ฟังนักเขียนเล่าว่าการพูดคุยกับผู้อ่านในงานแบบนี้ทำให้เขาเข้าใจความคาดหวังของผู้อ่านมากขึ้น บางคนชอบให้สัมภาษณ์ในร้านหนังสือเล็กๆ ที่มีบรรยากาศอบอุ่น เพราะรู้สึกว่าสามารถพูดจากใจได้มากกว่าในสตูดิโอหรือสถานที่ทางการเกินไป มันเหมือนเป็นการแลกเปลี่ยนความคิดมากกว่าการสัมภาษณ์แบบเป็นทางการ

หนึ่งในการสัมภาษณ์ที่ฉันจำได้ชัดเจนเป็นบทความยาวลงในนิตยสารวรรณกรรมที่ค่อนข้างเข้มข้นเกี่ยวกับกระบวนการเขียนของผู้เขียน 'ยามสายฝนโปรยปราย' ฉันอ่านตอนนั้นแล้วรู้สึกเหมือนได้ยืนฟังคนเขียนเล่าวิถีชีวิตวัยเด็กที่ฝนตกบ่อยๆ บทสัมภาษณ์ลงรายละเอียดเรื่องเพลงที่ฟังขณะร่างฉากฝน บทกวีที่หยิบยืมภาษามาเล่น และภาพบ้านไม้เก่าที่เป็นแรงกระตุ้นให้เกิดบรรยากาศในเรื่อง ผู้เขียนไม่ได้พูดแค่ว่าได้แรงบันดาลใจจากธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังเล่าถึงหนังสือเล่มโปรดสมัยเรียนและการพบเจอคนแปลกหน้าระหว่างเดินทางซึ่งแทรกเข้ามาเป็นชิ้นส่วนเล็กๆ ของนิยาย อ่านแล้วทำให้ฉันนึกถึงว่าบทวิเคราะห์แบบลึกซึ้งในนิตยสารนั้นช่วยเปิดมุมมองและเชื่อมภาพระหว่างชีวิตจริงกับงานเขียนได้ดีเพียงใด

หลายครั้งที่นักเขียนยอมพูดตรงๆ เกี่ยวกับแรงบันดาลใจเบื้องหลังปกรณัมของงานตัวเอง และบอกได้เลยว่าคำตอบแต่ละคนเต็มไปด้วยความหลากหลายทั้งเรื่องราวจากตำนานท้องถิ่น ประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจริง และผลงานอื่นๆ ที่พวกเขาเคยสัมผัส ยกตัวอย่างเช่นนักเขียนบางคนอ้างถึงนิทานพื้นบ้านหรือเทพปกรณัมที่เติบโตมากับพ่อแม่ ส่วนอีกกลุ่มจะพูดถึงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ ภาพยนตร์ หรือเพลงที่เข้าไปแตะต้องจิตใจจนกลายเป็นเมล็ดพันธุ์ความคิด การสัมภาษณ์เหล่านี้มักเผยรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ เช่นฉากที่เกิดขึ้นเพราะฝันกลางคืน การพบผู้เฒ่าคนหนึ่งที่เล่าเรื่องปรัมปรา หรือการเดินทางไปยังหมู่บ้านห่างไกลซึ่งเปลี่ยนมุมมองการสร้างโลกของพวกเขาไปตลอดกาล ยกตัวอย่างชัดเจนที่มักถูกยกขึ้นบ่อยคือการอ้างอิงตำนานยุโรปในงานของนักเขียนแฟนตาซีบางท่าน หรือการยืมโครงเรื่องจากสงครามจริง เช่น นักเขียนผู้สร้าง 'A Song of Ice and Fire' เคยเล่าไว้ว่าสงครามในยุคกลางและประวัติศาสตร์ของยุโรปเป็นแรงผลักดันใหญ่ ขณะที่นักเขียนอย่างผู้เขียน 'American Gods' มองเห็นเทวดาและเทพเจ้าของคนหลากหลายเผ่าพันธุ์ที่ถูกพาเข้ามาสู่โลกสมัยใหม่ เหล่านี้ถูกบอกเล่าในหลายบทสัมภาษณ์ที่เปิดช่องให้ผู้อ่านเข้าใจว่าปกรณัมไม่ได้เกิดขึ้นจากความว่างเปล่า แต่มาจากการรวบรวมเศษเสี้ยวของเรื่องราวที่คนเขียนเห็น ฟัง และรู้สึก ในบางกรณีความหลอนหรือลัทธิเร้นลับอย่างในงานสยองขวัญบางเรื่องก็ชัดเจนว่าได้รับอิทธิพลจากนักเขียนรุ่นก่อน เช่นเรื่องเล่าของ 'The Call of Cthulhu' ที่ถูกร่ายด้วยบรรยากาศและอ้างอิงถึงงานเขียนแนวแปลกประหลาดของผู้มาก่อน การอ่านสัมภาษณ์แบบนี้ช่วยให้การอ่านงานฟิคชั่นมีมิติขึ้น เพราะเราได้เห็นขั้นตอนทางความคิดที่เสียบเข้ากับแหล่งที่มาของปกรณัม ทั้งการเลือกตำนานท้องถิ่นมาประกอบ การปรับเปลี่ยนตามความเป็นสมัยใหม่ หรือการเอาประสบการณ์ส่วนตัวเข้ามาแต่งเติม ฉันมักจะรู้สึกว่ามันเป็นของขวัญที่นักเขียนมอบให้แฟนๆ เมื่อเขาเล่าว่าฉากหนึ่งเกิดขึ้นเพราะไปยืนบนสะพานในคืนฝนตก หรือฉากคลั่งไคล้เกิดจากเพลงที่เล่นวนในหัว นี่ทำให้การอ่านเปลี่ยนจากแค่ความบันเทิงเป็นการร่วมเดินทางไปกับผู้สร้างโลกด้วยความเข้าใจมากขึ้น และท้ายที่สุดความเชื่อมโยงระหว่างตำนานกับชีวิตจริงนั้นทำให้ปกรณัมมีชีวิต ดูสมจริง และอบอุ่นกว่าที่คิดเสมอ