บทสัมภาษณ์นักเขียนนิยายชื่อดัง อ่านได้ที่ไหนล่าสุด

ล่าสุดมีบทสัมภาษณ์ที่น่าสนใจของฮารูกิ มูราคามิในนิตยสารวรรณกรรมชั้นนำ เขาพูดถึงกระบวนการเขียน 'เมืองและความหวานที่แน่นอน' ว่าใช้เวลาครุ่นคิดหลายปีก่อนลงมือ สิ่งที่โดดเด่นคือการที่เขายังคงรักษาวินัยในการเขียนวันละ 10 หน้าเหมือนตอนเริ่มต้นอาชีพ แม้จะอายุเกิน 70 แล้วก็ตาม ความสม่ำเสมอแบบนี้ทำให้ผลงานแต่ละเล่มของเขายังคงเสน่ห์ไม่เลือนหาย

ตั้งแต่เริ่มอ่านบทสัมภาษณ์เชิงลึก ผมมักจะนึกถึงนิตยสารที่มีประวัติยาวและให้พื้นที่กับนักเขียนจริงจังมากที่สุด นั่นคือ 'The Paris Review' ซึ่งขึ้นชื่อเรื่องชุดบทสัมภาษณ์ 'The Art of Fiction' ที่ชวนให้ นักเขียนเล่าเทคนิคและมุมมองการสร้างงานอย่างละเอียด การอ่านบทสัมภาษณ์ใน 'The Paris Review' ทำให้ฉันเห็นการตั้งคำถามที่ลึกและไม่ยอมตอบแบบพื้นๆ — ผู้สัมภาษณ์มักขุดถึงกระบวนการเขียน ความล้มเหลว และแรงบันดาลใจของนักเขียนชื่อดังหลายคน ความพิเศษอีกอย่างคือบทสัมภาษณ์มักยาว ให้รายละเอียดทั้งประวัติส่วนตัวและตัวอย่างงาน ทำให้รู้สึกเหมือนได้พูดคุยกับคนที่อยู่ในห้องทำงานของพวกเขา ถาต้องการหา 'บทสัมภาษณ์ล่าสุด' ของนักเขียนชื่อดัง ผมแนะนำเริ่มจากฉบับปัจจุบันของ 'The Paris Review' ทั้งรูปแบบพิมพ์และออนไลน์ เพราะที่นั่นมักรวบรวมบทสัมภาษณ์ใหม่ๆ จากนักเขียนระดับโลกไว้เป็นประจำ และยังมีบทความวิเคราะห์ประกอบที่ช่วยเติมมุมมองให้ลึกขึ้น

รู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งที่ได้ตามหาข้อมูลเกี่ยวกับนักเขียนคนโปรด! อย่างนักเขียนนิยายชื่อดังอย่าง 'ฮารูกิ มุราคามิ' เคยให้สัมภาษณ์ไว้ในหลายที่เลยนะ ทั้งนิตยสาร 'The Paris Review' ที่ลงบทสัมภาษณ์ลึกๆ เกี่ยวกับกระบวนการเขียนของเขา หรือแม้แต่ในรายการทีวีญี่ปุ่นอย่าง 'NHK' ก็เคยเชิญท่านไปพูดคุย ที่น่าสนใจคือบางครั้งเราก็เจอสัมภาษณ์ในที่ที่ไม่คาดคิด เช่น เว็บไซต์หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น หรือแม้แต่บล็อกส่วนตัวของนักวิจารณ์หนังสือ บางทีการตามหาสัมภาษณ์ก็เหมือนการล่าสมบัติเลยล่ะ ได้เจอเรื่องราวที่ไม่เคยรู้มาก่อนเกี่ยวกับนักเขียนที่เราชื่นชอบ

มีหลายแหล่งที่ให้บทสัมภาษณ์นักเขียนอ่านฟรีและเข้าถึงได้ง่ายบนอินเทอร์เน็ต ซึ่งแต่ละที่ให้มุมมองและน้ำเสียงไม่เหมือนกันเลย ฉันชอบเริ่มจากแหล่งคลาสสิกอย่าง 'The Paris Review' เพราะชุดบทสัมภาษณ์ 'The Art of Fiction' ของเขามักลงรายละเอียดเกี่ยวกับกระบวนการคิด งานเขียน และเทคนิคที่นักเขียนใช้ อ่านแล้วรู้สึกเหมือนได้ยืนข้างเวิร์กช็อปเขียนนวนิยาย นอกจากนี้บล็อกของสำนักพิมพ์ใหญ่บางแห่ง เช่น 'Penguin Random House' มักมีคอนเทนต์สัมภาษณ์นักเขียนที่กำลังโปรโมตผลงาน ทำให้จังหวะเนื้อหาเป็นกันเองและทันสมัย สำหรับคนอ่านไทย อย่าลืมแวะดูคอลัมน์วรรณกรรมในสื่อออนไลน์บ้านเรา เช่น 'เดอะสแตนดาร์ด' หรือบล็อกร้านหนังสืออย่าง 'naiin.com' ที่บางครั้งสัมภาษณ์นักเขียนไทยและต่างประเทศในเวอร์ชันแปลฟรี — อ่านแล้วได้มุมมองทั้งด้านวัฒนธรรมและตลาดหนังสือ มันเป็นแหล่งที่ดีถ้าอยากรู้ทั้งเรื่องเบื้องหลังและชีวิตการทำงานของนักเขียนโดยไม่ต้องเสียเงิน

เคยสงสัยไหมว่าหนังสือรวมบทสัมภาษณ์ของนักเขียนที่เราชื่นชอบมักจะไปโผล่ที่ไหนบ้าง เวลาที่อยากได้เล่มพิเศษแบบมีข้อความสัมภาษณ์ครบๆ ผมมักเริ่มจากร้านหนังสือใหญ่และแผงหนังสือในห้างก่อน เพราะหลายสำนักพิมพ์จะนำผลงานแบบรวมบทสัมภาษณ์เข้ามาจำหน่ายในช่องทางหลักเหล่านี้ นอกจากนั้น เว็บไซต์ของสำนักพิมพ์เองก็มักมีขายหรือสั่งจองล่วงหน้า และบางครั้งมีแพ็กพิเศษหรือปกพิเศษที่หาซื้อได้เฉพาะจากสำนักพิมพ์ เมื่อไม่ได้เจอที่ร้านจริง ก็ลองมองหาในร้านหนังสือออนไลน์ของไทยและต่างประเทศ เช่น ร้านที่มีระบบสต็อกและจัดส่งฉับไว การค้นหาด้วยชื่อผู้เขียนและคำว่า 'สัมภาษณ์' หรือ 'interviews' บ่อยครั้งจะช่วยเจอเล่มรวบรวม รวมถึงตลาดนัดหนังสือมือสองที่มักมีเล่มหายากให้เจอเป็นของแถม สุดท้ายการติดตามเพจของนักเขียนและสำนักพิมพ์บนโซเชียลก็ช่วยให้รู้ว่าฉบับพิเศษหรือกิจกรรมลงชื่อจะออกเมื่อไร — ของแบบนี้ถ้าใจเย็นแล้วเฝ้าตามจังหวะก็ได้เล่มที่ถูกใจค่อนข้างบ่อย

เคยเจอบทสัมภาษณ์นักเขียนที่ชอบในนิตยสารวัยรุ่น แบบ 'Campus Star' ประมาณ 5 ปีก่อน ตอนนั้นนั่งอ่านในร้านหนังสือแล้วเจอโดยบังเอิญ มันเป็นบทสัมภาษณ์แบบลึกซึ้งที่ถามถึงแรงบันดาลใจและกระบวนการเขียน พออ่านจบเลยต้องถ่ายรูปเก็บไว้ เดี๋ยวนี้หาซื้อนิตยสารแบบนั้นยากแล้ว แต่บางทีก็เจอบทสัมภาษณ์ลักษณะคล้ายๆ กันในเว็บไซต์วรรณกรรม เช่น 'บทความดี' หรือ 'นักเขียนสารพัน' ที่มักหยิบยกประเด็นชีวิตและงานสร้างสรรค์มาคุยกันอย่างเป็นกันเอง ถ้าโชคดีอาจเจอในเพจเฟซบุ๊กของสำนักพิมพ์ใหญ่ๆ ด้วยนะ

เคยเจอปัญหาหาหนังสือยากเหมือนกัน เลยลองเสิร์ชดูปรากฏว่าบทสัมภาษณ์คุณกุลหามักลงในนิตยสารวรรณกรรมชั้นนำอย่าง 'สารคดี' หรือ 'ศิลปวัฒนธรรม' บางช่วง นอกจากนี้ยังมีบางส่วนที่แฟนเพจนักเขียนนำมาสรุปเนื้อหาให้อ่านฟรี แต่ถ้าอยากได้ฉบับเต็ม แนะนำให้ลองสอบถามร้านหนังสือมือสองดู เพราะนิตยสารเก่าๆ มักถูกนำมาขายต่อในราคาประหยัด สมัยก่อนไม่มีอีบุ๊กแบบนี้ ต้องตามหาจากแผงจริงๆ ซึ่งก็สนุกไปอีกแบบ

บทสัมภาษณ์นักเขียนอย่างพี่น้องดาวนี่หาอ่านได้หลายที่เลยนะ โดยเฉพาะเว็บไซต์ที่เน้นเนื้อหาวัฒนธรรมป๊อปไทยอย่าง 'อ่านเอา' หรือ 'ดีเอ็นไทย' เคยเห็นแบบเต็มๆ ตอนที่เขาปล่อยเล่มใหม่ 'เกมกระดานของโชคชะตา' เป็นบทสัมภาษณ์แบบละเอียดที่คุยทั้งแนวคิดการเขียนและเบื้องหลังชีวิตการทำงาน ถ้าเป็นแฟนคลับตัวจริง แนะนำให้ตามเพจเฟซบุ๊ก 'สำนักพิมพ์ดาวคะนอง' ด้วย เพราะบางทีเขาก็ปล่อยบทสัมภาษณ์พิเศษแบบสั้นๆ ที่ไม่ได้ลงที่อื่นด้วย น้ำเสียงในบทสัมภาษณ์ของพี่น้องดาวให้ความรู้สึกเหมือนนั่งคุยกันในร้านกาแฟมากกว่าแบบทางการเลย

การสัมภาษณ์นักเขียนชวนให้ฉันรู้สึกเหมือนได้ยืนข้างหลังโต๊ะทำงานและเปิดกล่องเครื่องมือของคนที่สร้างโลกขึ้นมา การถามประเด็นไม่ใช่แค่การสืบว่าแรงบันดาลใจมาจากไหน แต่เป็นการดึงเอาเส้นใยเล็ก ๆ ของความคิดมาวางบนโต๊ะเพื่อให้ผู้อ่านได้มองเห็นวิธีคิดและความไม่สมบูรณ์ของมันด้วยกัน ฉันมักจะชอบประเด็นที่เล็งไปที่กระบวนการมากกว่าผลงานสำเร็จ เช่น ถามเกี่ยวกับวิธีจัดการกับบล็อกนักเขียน การเลือกว่าจะทิ้งหรือเก็บฉากไหน และการตัดสินใจว่าเสียงบอกเล่าใครควรได้รับพื้นที่มากกว่า นั่นทำให้บทสัมภาษณ์กลายเป็นบทเรียนสำหรับคนอ่าน ไม่ใช่แค่อ่านเพื่อความบันเทิง ในมุมหนึ่ง ผมมีความสุขกับคำถามที่พาเข้าสู่จิตวิญญาณของตัวละครและธีม เช่น การถามว่าเหตุการณ์ในชีวิตจริงใดเป็นสาเหตุให้เขาเขียนฉากที่ทำให้คนอ่านสะเทือนใจ หรือการคุยกันถึงการตีความสัญลักษณ์ที่ดูจะปะติดปะต่อในเรื่องราว เหล่าโอกาสแบบนี้ทำให้บทสัมภาษณ์กลายเป็นแหล่งข้อมูลเชิงลึกสำหรับนักอ่านที่อยากเข้าไปแอบฟังว่าคนสร้างงานคิดอะไร ผมมักยกตัวอย่างประสบการณ์ตอนอ่านบทสัมภาษณ์ผู้เขียนที่พูดถึงฉากหนึ่งใน 'The Name of the Wind' — พอได้ฟังเหตุผลเบื้องหลัง ฉากนั้นมีชั้นความหมายเพิ่มขึ้นอีกระดับ สุดท้ายแล้ว ผมชอบประเด็นที่ท้าทายแนวคิดทั่วไป เช่น ถามว่าเมื่อไรการใส่ข้อมูลเชิงเทคนิคหรือโลกในเรื่องควรหยุดไว้และให้ผู้อ่านเติมช่องว่างเองมากกว่า เหล่านี้เปิดโอกาสให้ผู้เขียนเล่าถึงความตั้งใจและความลังเล ซึ่งมักนำไปสู่บทสนทนาที่ตรงไปตรงมามากกว่าคำชมชมเชยเปล่า ๆ บทสัมภาษณ์แบบนี้ไม่เพียงแค่ต้อนนักอ่านเข้ามา แต่ยังชวนให้เราร่วมความเป็นหุ้นส่วนในการตีความงานด้วยกัน และนั่นแหละคือสิ่งที่ทำให้ฉันอยากหยิบบทสัมภาษณ์ขึ้นมาอ่านซ้ำ ๆ ต่อให้ได้ยินมุมเดิมหลายครั้ง ก็ยังมีมุมเล็ก ๆ ที่เปลี่ยนความหมายในครั้งถัดไป

การตามหาบทสัมภาษณ์นักเขียนเกี่ยวกับ 'นาง มัทนะ พาธา' มักจะต้องเริ่มจากแหล่งที่นักเขียนหรือสำนักพิมพ์ใช้สื่อสารโดยตรง ฉันมักจะเริ่มจากหน้าเว็บของสำนักพิมพ์ที่พิมพ์เล่มนั้นไว้ เพราะบางครั้งบทสัมภาษณ์สั้นๆ จะลงเป็นบทความประชาสัมพันธ์หรือเป็นคอลัมน์ในหน้าข่าวของสำนักพิมพ์ นอกจากนี้ยังควรเช็กแฟนเพจหรือบล็อกของนักเขียนเอง เพราะนักเขียนหลายคนโพสต์ลิงก์สัมภาษณ์เก่าๆ หรือเขียนเล่าพิเศษไว้เป็นบันทึกส่วนตัว ถ้ายังหาไม่เจอ ให้ดูบันทึกงานสัมมนา งานเทศกาลหนังสือ หรือคลิปวิดีโอบนช่องยูทูบของเวทีวรรณกรรม เพราะบางครั้งบทสัมภาษณ์เชิงลึกมักถูกบันทึกเป็นการเสวนาและอัปโหลดไว้ ฉันมักจะเซฟลิงก์พวกนี้ไว้ในโฟลเดอร์เป็นแหล่งอ้างอิงเวลาต้องการอ่านย้อนหลัง แล้วก็ชอบอ่านสัมภาษณ์ที่มาพร้อมคอมเมนต์ของผู้อ่านด้วย เพราะช่วยเห็นมุมมองที่หลากหลายกว่าบทสัมภาษณ์อย่างเดียว