ท่านอ๋อง คือ มีที่มาจากตำนานหรือประวัติศาสตร์ไหน?

เคยสงสัยไหมว่าคำเรียก 'ท่านอ๋อง' ที่เราได้ยินบ่อย ๆ ในนิยายจีนหรือซีรีส์ย้อนยุค มันมีรากมาจากไหนและทำไมมันถึงมีเสน่ห์ขนาดนั้น? คำว่า 'อ๋อง' เป็นการทับศัพท์จากภาษาจีนที่หมายถึงตำแหน่งของเชื้อพระวงศ์หรือขุนนางชั้นสูง ในภาษาจีนมีอักษรหลายตัวที่แปลว่า 'กษัตริย์' หรือ 'เจ้าหลวง' เช่น '王' (wáng) ซึ่งในประวัติศาสตร์จีนไม่ค่อยใช้แบบเดียวกับความหมายสมัยโบราณเสมอไป แต่ถูกปรับให้เป็นตำแหน่งของพระราชโอรสหรือเจ้าหนึ่งในราชวงศ์ บ่อยครั้งจะตามด้วยคำยศต่าง ๆ เช่น '亲王' (qīn wáng) หรือ '郡王' ซึ่งสื่อถึงชั้นยศที่ต่างกันไป การที่เราเห็นคำว่า 'อ๋อง' ในวรรณกรรมไทยและนิยายแปลจึงเป็นผลสืบเนื่องจากการยืมวัฒนธรรมและคำเรียกจากประวัติศาสตร์จีนแบบย่อ ๆ มาใช้ในบริบทเรื่องเล่าและบทบาทของตัวละคร

ในมุมของวรรณกรรมและสื่อร่วมสมัย ตำนานการเป็น 'อ๋อง' ถูกขยายความจนกลายเป็นอาร์คไทป์หนึ่งของตัวละคร ชายสูงศักดิ์ที่ถืออำนาจ มีบารมี หรือแม้แต่ความเย็นชาและบาดแผลทางใจ ซึ่งเหตุผลที่นักเขียนชอบใช้อ๋องเพราะตำแหน่งนี้บอกอะไรได้มากกว่าตัวอักษรเดียว: มันมีสถานะ มีเรื่องราวในครอบครัวและการเมือง มีขอบเขตที่ต้องรักษา และมีข้อจำกัดที่เป็นจุดขัดแย้งชั้นดี ตัวอย่างที่เราเห็นบ่อยคืออ๋องที่ต้องเลือกระหว่างหน้าที่กับความรัก หรือต้องผจญกับการชิงอำนาจภายในราชสำนัก นี่แหละเป็นเหตุผลที่ทำให้อ๋องกลายเป็นตัวละครที่ทั้งน่าค้นหาและน่าเห็นใจไปพร้อมกัน

มุมมองส่วนตัวผมคือความน่าสนใจของ 'ท่านอ๋อง' ไม่ได้อยู่ที่ยศตำแหน่งอย่างเดียว แต่มันอยู่ที่การเป็นตัวแทนของความขัดแย้งเชิงสังคมและอารมณ์ เราชอบดูหรืออ่านเรื่องที่หยิบเอาอำนาจและความอ่อนไหวมาวางใกล้กัน เพราะนั่นทำให้ตัวละครมีชั้นเชิงและมีพลังในการเล่าเรื่อง หากนักเขียนเลือกจะทำลายสเตริโอไทป์ บิดมุมมองหรือให้ที่มาที่ไปที่ไม่ธรรมดา ก็จะได้อ๋องที่สดใหม่และน่าจดจำกว่าแค่ป้ายยศ ฉะนั้นเวลาเจออ๋องในนิยายหรือซีรีส์ ผมมักจะสนุกกับการสังเกตว่าผลงานนั้นเลือกจะใช้ตำแหน่งนี้เพื่อเล่าเรื่องด้านอำนาจ ด้านความรัก หรือด้านการเมืองอย่างไร แล้วก็ชอบเมื่อผู้แต่งกล้าทำให้ตัวละครแตกต่างไปจากภาพจำเดิม ๆ นั่นแหละทำให้การตามอ่านเรื่องของท่านอ๋องมีสีสันอยู่เสมอ