นวนิยาย บรรณาการ มีภาคต่อหรือไม่

รู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งที่พูดถึง 'บรรณาการ'! นวนิยายแนวแฟนตาซีลึกลับเรื่องนี้มีทั้งหมด 3 เล่มด้วยกัน แต่ละเล่มแบ่งเป็นตอนย่อยๆ ที่เชื่อมโยงกันอย่างแนบเนียน เล่มแรกมี 12 ตอน เน้นการปูพื้นโลกและตัวละครหลักอย่าง 'ไอริส' นักรบสาวผู้ถูกสาป เล่มสองขยายความถึง 15 ตอน ด้วยพล็อตย้อนเวลาที่ทำให้เห็นเบื้องหลังคำสาป ส่วนเล่มสุดท้ายจบที่ 10 ตอน ด้วยบทสรุปที่ทั้งโหดร้ายและสวยงาม ความพิเศษอยู่ที่แต่ละตอนถูกออกแบบมาให้อ่านแยกได้ แต่ก็มีรายละเอียดซ่อนอยู่ที่ถ้าติดตามทั้งหมดจะได้อรรถรสเต็มๆ แบบที่แฟนๆ เรียกว่า 'การต่อจิ๊กซอว์วรรณกรรม'

นี่เป็นคำถามที่แฟนๆ 'ริอ่าน' ถามกันบ่อยจริงๆ นะ! ตอนอ่านจบเล่มสุดท้ายของซีรีส์นี้แล้วหลายคนคงรู้สึกเหมือนถูกทิ้งไว้กลางทาง เพราะเรื่องราวของริอ่านจบแบบเปิดช่องให้ตีความได้หลายมุมมอง ตอนนี้ยังไม่มีข่าวทางการเกี่ยวกับภาคต่อ แต่จากที่คุยกับเพื่อนในวงการนักอ่านต่างก็มองว่าโครงเรื่องยังมีจุดที่ขยายต่อได้อีกเยอะ ตัวละครอย่างริอ่านนี่มีพื้นหลังน่าสนใจมาก ถ้ามีภาคต่อก็น่าจะเจาะลึกประวัติของตระกูลเธอ หรือไม่ก็ขยายโลกที่เรื่องนี้ตั้งอยู่ให้กว้างขึ้น จำได้ว่าในเล่มสุดท้ายมีเบาะแสบางอย่างเกี่ยวกับดินแดนลึกลับทางเหนือที่ยังไม่ถูกสำรวจ นี่อาจเป็นจุดเริ่มต้นของภาคใหม่ก็ได้ ส่วนตัวแล้วคิดว่าถ้ามีภาคต่อก็น่าจะน่าติดตามไม่แพ้ภาคแรก เพราะสไตล์การเขียนของผู้แต่งนั้นมีความสามารถในการสร้างพล็อตที่คาดไม่ถึงอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นเกมการเมืองที่ซับซ้อนหรือความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครที่พัฒนาไปอย่างน่าสนใจ

นวนิยาย 'บุปผชาติ' ของปราบดา หยุ่น เป็นผลงานที่สร้างความประทับใจให้กับแฟนวรรณกรรมไทยมากมายด้วยเนื้อหาที่ลึกซึ้งและสไตล์การเขียนที่เป็นเอกลักษณ์ เรื่องราวของ 'บุปผชาติ' นั้นจบอย่างสมบูรณ์ในตัวเอง ผมสงสัยว่าหลายคนอาจจะอยากเห็นภาคต่อเพราะหลงรักตัวละครและโลกที่ผู้เขียนสร้างขึ้น แต่ในมุมของผม การจบแบบเปิดบางทีก็ดีกว่าการมีภาคต่อ เพราะมันเปิดโอกาสให้เราตีความและจินตนาการต่อเองได้อย่างอิสระ

บรรณาการของตันจื้อหลินจบลงอย่างน่าประทับใจด้วยภาพของตัวเอกที่ตัดสินใจทิ้งอดีตไว้ข้างหลังเพื่อมุ่งสู่หนทางใหม่ แม้จะผ่านการต่อสู้ทางจิตใจมามาก แต่ตอนจบกลับรู้สึกเบาสบายเหมือนการปลดปล่อย ทุกความสัมพันธ์ที่ผูกพันตลอดเรื่องค่อยๆ คลี่คลายในแบบที่ให้ทั้งความตื้นตันและความเข้าใจ เหมือนการอ่านไดอารี่เก่าแล้วยิ้มได้แม้จะมีรอยน้ำตา ตอนจบไม่ได้เน้นการแก้แค้นหรือชัยชนะแบบสุดโต่ง แต่เลือกให้ตัวละครหลักเติบโตผ่านการยอมรับความบอบช้ำของชีวิต การจากลาในฉากสุดท้ายรู้สึกมีชีวิตชีวา โดยเฉพาะบรรยากาศยามเช้าที่แสงอาทิตย์สาดส่องผ่านหน้าต่างรถไฟ ราวกับเป็นสัญลักษณ์ของความหวังใหม่ ถ้าใครติดตามมาราธอนเรื่องนี้จะสัมผัสได้ถึงความตั้งใจของผู้เขียนที่อยากให้เรื่องราวจบแบบ 'ไม่ต้องสมบูรณ์แบบ แต่สมบูรณ์ในแบบของมัน'

มีหลายเหตุผลที่ทำให้นวนิยายวายที่จบแล้วมักจะมีภาคต่อหรือแฟนฟิคชั่นที่น่าอ่านตามมาเสมอ เพราะโลกและเคมีของตัวละครถูกสร้างไว้แข็งแรงพอจนแฟนๆ อยากเห็นว่าชีวิตหลังตอนจบจะเป็นอย่างไร ผู้แต่งบางคนเลือกเขียนเอพิโซดเสริมเป็นตอนสั้น ๆ เพื่อเติมช่องว่าง ส่วนอีกกรณีคือมีงานสปินออฟที่ย้ายโฟกัสไปยังตัวรองหรือเล่าในมุมมองใหม่ ซึ่งมักจะให้รายละเอียดและความลึกที่เล่มหลักไม่มีพื้นที่พอจะลงไป บ่อยครั้งที่ผลงานต่อเหล่านี้ให้มุมมองที่อบอุ่นหรือท้าทายความสัมพันธ์เดิม ทำให้เรื่องเดิมได้รับชีวิตใหม่โดยไม่ทำลายแก่นของเรื่องต้นฉบับ แหล่งที่จะพบภาคต่อหรือแฟนฟิคมีความหลากหลาย ตั้งแต่การประกาศของสำนักพิมพ์ ช่องทางของผู้แต่งเอง ไปจนถึงชุมชนแฟนฟิคทั้งไทยและต่างประเทศ แพลตฟอร์มที่คนไทยคุ้นเคยได้แก่ Wattpad, Fictionlog, Dek-D และเว็บนอกอย่าง 'Archive of Our Own' หรือพื้นที่บนโซเชียลมีเดียที่แฟนคลับรวมตัวกัน ผลงานบางชิ้นเป็นแค่ฟิคสั้น ๆ เพื่อเล่นสนุกกับสถานการณ์ AU แต่บางเรื่องเขียนยาวและมีโครงเรื่องชัดเจนจนอ่านเป็นซีรีส์ต่อเนื่องได้เลย การสังเกตแท็กและคอมเมนต์จะช่วยบอกความเข้มข้นของแนว เช่น tag ว่า 'epilogue' 'spin-off' 'MC POV' หรือแนว AU ว่าเป็นแบบฟีลกู๊ด โรแมนติก หรือดราม่า ซึ่งจะช่วยให้เลือกอ่านตรงกับอารมณ์ที่อยากได้ เกณฑ์การตัดสินใจว่าจะอ่านภาคต่อหรือแฟนฟิคเรื่องไหนมักขึ้นกับการรักษาคาแรกเตอร์และการเคารพคอนเซ็ปท์เดิม ผลงานที่น่าอ่านโดยส่วนตัวมักเป็นงานที่เข้าใจเคมีของตัวละคร รู้จังหวะในการเปลี่ยนความสัมพันธ์ และกล้าที่จะสำรวจมุมใหม่โดยไม่ทำให้ตัวละครดูหลุดไปจากสิ่งที่เคยถูกวางไว้ ในทางกลับกันก็มีแฟนฟิคที่ตีความใหม่หมดจนกลายเป็นงานอีกประเภทหนึ่งซึ่งก็มีเสน่ห์สำหรับคนที่อยากเห็นความเป็นไปได้อื่น ๆ การอ่านหลาย ๆ แบบช่วยให้เข้าใจว่าเราชอบการตีความแบบใดมากที่สุด การตั้งความคาดหวังเรื่องคุณภาพและทิศทางเป็นสิ่งจำเป็น เพราะไม่ใช่ทุกภาคต่อจะถูกใจทุกคน แต่เมื่อเจอผลงานที่จับอารมณ์ได้ถูกต้องแล้ว มักให้ความรู้สึกเติมเต็มอย่างคาดไม่ถึง การทดลองอ่านเรื่องสั้น ๆ จากผู้แต่งใหม่หรือแฟนฟิคที่มีคนคอมเมนต์ดีสามารถเปิดประตูให้เจอผลงานที่ชอบได้อย่างไม่น่าเชื่อ สุดท้ายแล้วการได้อ่านภาคต่อที่ทำให้ตัวละครเติบโตและมีความสุขหลังจบ ทำให้หัวใจอุ่นขึ้นและยังคงติดตามผลงานของผู้แต่งนั้นต่อไปด้วยความคาดหวังน่ารัก ๆ

ความแตกต่างระหว่างนวนิยาย 'บรรณาการ' และละครเวอร์ชันนั้นชัดเจนในแง่ของประสบการณ์ที่ผู้เสพได้รับ ตัวละครในหนังสือมักถูกวาดให้มีความลึกทางจิตวิทยามากกว่า เพราะนักอ่านมีเวลาไตร่ตรองและจินตนาการไปกับรายละเอียดที่作者ค่อยๆ เผยออกมา เช่น ความขัดแย้งภายในของตัวเอกที่ถูกถ่ายทอดผ่านการเล่าเรื่องแบบ stream of consciousness ไม่เหมือนกับละครที่มักต้องย่นย่อให้กระทัดรัดเพื่อความสนุก อีกจุดที่สังเกตได้คือบรรยากาศ ในนวนิยาย เราได้สัมผัสกลิ่นอายของยุคสมัยผ่านคำบรรยายที่ละเอียดอ่อน ส่วนละครแม้จะสร้าง production design ได้สวยงาม แต่ก็ต้องยอมตัดบางองค์ประกอบเพื่อเร่งจังหวะการเล่าเรื่อง บางฉากที่ในหนังสือรู้สึกเหมือนเวลาเคลื่อนช้าๆ พอเป็นละครกลับดูเร่งรีบเกินไป จนบางทีความรู้สึก 'อึมครึม' แบบที่ผู้เขียนตั้งใจไว้ก็หายไป

การที่นิยายจีนโบราณจะถูกต่อยอดเป็นภาคต่อหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยนะ อย่างแรกเลยคือความนิยมของผลงานต้นฉบับ ถ้าดังมากๆ ผู้เขียนหรือสำนักพิมพ์ก็มักจะต่อยอดเพื่อตอบสนองความต้องการของแฟนๆ ตัวอย่างเช่น 'สามก๊ก' ที่แม้จะจบไปแล้ว แต่ก็มีนักเขียนหลายคนนำเนื้อหามาต่อยอดในรูปแบบใหม่ บางเรื่องอาจไม่ได้เขียนโดยผู้เขียนคนเดิม แต่ก็ถือเป็นภาคต่อในเชิงจักรวาลเดียวกัน แฟนพันธุ์แท้อย่างเราก็จะติดตามผลงานพวกนี้อย่างกระตือรือร้น ส่วนนิยายที่ไม่ค่อยดังหรือไม่ติดอันดับ อาจจะจบแค่ภาคเดียวเพราะไม่มีความคุ้มทุนในการผลิตต่อ แต่บางครั้งเรื่องที่จบไปแล้วก็อาจถูกนำมาทำใหม่ในยุคหลังด้วยรูปแบบที่แตกต่างออกไป

ยุคแรกของ 'โปเกมอน' มีของที่มากกว่าแค่การ์ตูนทีวีและการ์ดเกม — หนังสือ tie-in เยอะกว่าที่หลายคนคาดคิดมาก ความทรงจำวัยเด็กยังชัดเจนกับหนังสือเด็กและเล่มเล็กๆ ที่เล่าเรื่องจากมุมมองในซีรีส์ บางเล่มเป็นหนังสือนิทานภาพสำหรับเด็กเล็ก ส่วนอีกกลุ่มก็คือหนังสืออ่านเพิ่มเติมระดับเด็กประถมที่มักจะเป็นนิยายสั้นหรือปรับบทจากตอนของการ์ตูน นอกจากนั้นยังมีฉบับแปลภาษาอังกฤษที่ออกโดยสำนักพิมพ์ใหญ่อย่าง Scholastic ซึ่งมีผู้เขียนหลายคนเขียนเรื่องสั้นและนิยายเล่มสั้นเกี่ยวกับผจญภัยของเทรนเนอร์คนดังๆ ความต่างที่สำคัญคือในญี่ปุ่นมักจะเน้นหนังสือเด็กและไลท์โนเวลแบบสั้นๆ สำหรับ tie-in ไม่ได้มีนิยายผู้ใหญ่อย่างเป็นทางการแพร่หลายเท่ามังงะ ตัวอย่างมังงะที่คนคุ้นชื่อได้แก่ 'Pocket Monsters SPECIAL' หรือ 'The Electric Tale of Pikachu' ซึ่งไม่ใช่นิยายแต่เป็นการเล่าเรื่องแบบกราฟิกที่ขยายโลกของซีรีส์ได้มากกว่า โดยสรุป: ถาตั้งใจหาของเก่า จะเจอทั้งนิยายเด็ก ฉบับย่อของภาพยนตร์ และหนังสือกิจกรรมสำหรับแฟนรุ่นแรกๆ ซึ่งสนุกตรงที่บางเล่มมีมุมเล่าเรื่องต่างออกไปจากฉบับอนิเมะ และเป็นของสะสมที่ให้ความอบอุ่นเมื่อหยิบอ่านอีกครั้ง

เราเริ่มจากจำนวนภาคของหนังก่อนเลย: ฝั่งภาพยนตร์ของ 'The Maze Runner' มีทั้งหมด 3 ภาคหลัก คือ 'The Maze Runner' (2014), 'Maze Runner: The Scorch Trials' (2015) และ 'Maze Runner: The Death Cure' (2018) ซึ่งรวมกันเป็นไตรภาคที่ดัดแปลงจากนิยายชุดของเจมส์ แดชเนอร์ ส่วนเนื้อเรื่องในจักรวาลยังไม่หมดแค่ในหนังเท่านั้น เพราะต้นฉบับหนังสือมีนิยายที่เป็นพรีเควลอย่าง 'The Kill Order' และ 'The Fever Code' ซึ่งให้รายละเอียดเบื้องหลังที่ลึกกว่าโลกในไตรภาคกลางได้มาก ถ้ามองแบบแฟนหนังสือแล้ว ส่วนขยายแบบที่ไม่ใช่ภาพยนตร์เดียวกันยังมีอยู่ในรูปแบบงานเขียนซึ่งรอการดัดแปลง ในแง่ข่าวคราวเกี่ยวกับภาคต่อหรือรีเมค ณ เวลานี้ยังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการจากสตูดิโอว่าจะทำภาคต่อภาพยนตร์หรือรีเมคในรูปแบบที่ชัดเจน แม้ว่าจะมีการพูดถึงความเป็นไปได้ของการดัดแปลงพรีเควลหรือการสปินออฟเป็นซีรีส์ แต่ข้อจำกัดเรื่องสิทธิ์และความพร้อมของผู้สร้างมีผล ทางเดียวที่รู้สึกได้คือแฟนๆ ยังคงอยากเห็นโลกของเรื่องนี้ถูกขยายต่อแบบมีความละเอียดยิ่งขึ้น ซึ่งถ้าทางสตูดิโอเลือกจะทำจริง รูปแบบทีวีซีรีส์หรือมินิซีรีส์ที่จับพรีเควลเป็นทั้งซีซันคงน่าสนใจมากๆ — อย่างน้อยก็เป็นความหวังที่บ้านๆ ของเราไว้ให้คิดต่อ

ถ้าพูดถึง 'บรรณาการ' แล้วล่ะก็ นี่เป็นหนึ่งในนวนิยายที่ทำให้ต้องหยุดคิดหลายต่อหลายครั้งระหว่างอ่าน เรื่องนี้ไม่ใช่แค่การเล่าเรื่องแบบตรงไปตรงมา แต่เต็มไปด้วยสัญลักษณ์และการตีความชั้นดี ที่สำคัญคือภาษาที่ใช้เขียนนั้นสวยงามและกินใจมาก ๆ ตัวเรื่องพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับหนังสือในมุมที่เราไม่ค่อยได้เห็นบ่อยนัก มันมีทั้งความอบอุ่นและความเจ็บปวดปะปนกันไป บางบทตอนอ่านแล้วรู้สึกเหมือนมีใครมาเคาะหัวเราเบา ๆ แล้วบอกว่า 'ชีวิตก็เป็นแบบนี้แหละ' ถ้าใครชอบงานแนว Literary Fiction ที่มีลีลาการเขียนเป็นเอกลักษณ์และเนื้อหาลึกซึ้ง นี่คือหนังสือที่ตอบโจทย์แน่นอน แต่ต้องบอกก่อนว่านี่ไม่ใช่หนังสือที่อ่านแล้วสบายใจตลอดเวลา มันมีบางบทที่หนักและทิ้งคำถามไว้ในใจ reader แต่สำหรับคนที่ชอบงานแบบท้าทายความคิด นี่คือหนังสือที่ควรค่าแก่การหยิบขึ้นมาอ่านจริง ๆ