นิยาย ปรปักษ์จำนน มีฉบับแปลหรือสำนักพิมพ์ไหนวางขายบ้าง?

เล่มแปลภาษาอังกฤษของ 'ปรปักษ์จำนน' ดูเหมือนยังไม่มีฉบับแปลอย่างเป็นทางการที่วางขายทั่วโลกเท่าที่ฉันตามข่าวมา ฉันเป็นคนที่ติดตามงานแปลจากทั้งสำนักพิมพ์และชุมชนแฟนคลับอยู่บ่อย ๆ และสิ่งที่เห็นคือผลงานไทยบางเรื่องมักต้องใช้เวลานานกว่าจะได้รับสิทธิ์แปลเป็นภาษาอังกฤษ หากไม่มีประกาศจากสำนักพิมพ์ใหญ่หรือสถาบันแปล ก็มีความเป็นไปได้สูงว่าเวอร์ชันอังกฤษที่เจอจะเป็นแปลไม่เป็นทางการที่แฟน ๆ แปลและโพสต์ลงฟอรั่มหรือบล็อกส่วนตัว การอ่านงานแปลแบบนั้นให้ระวังเรื่องคุณภาพและความต่อเนื่องของการแปล เพราะบางครั้งแปลแค่ตอนเปิดหรือบทแรก ๆ แล้วหยุดกลางคัน เมื่อมองจากมุมผู้ที่อยากเก็บเป็นเล่มจริง ฉันมักจะรอประกาศสิทธิ์จากสำนักพิมพ์หรือร้านหนังสือต่างประเทศที่มีการนำเข้า อย่างไรก็ตาม ถ้าความอยากอ่านมันพุ่งขึ้นมา บางคนเลือกอ่านแปลไม่เป็นทางการควบคู่กับการติดตามประกาศสิทธิ์อย่างเป็นทางการไปด้วย สุดท้ายแล้วหัวใจของฉันยังชอบเห็นงานที่รักได้รับการแปลอย่างถูกต้องและมีคุณภาพ เพราะนั่นช่วยให้ผู้เขียนได้รับเครดิตและผู้อ่านต่างชาติได้สัมผัสเนื้อหาตามเจตนาของต้นฉบับ

ตั้งแต่ครั้งแรกที่ได้เจอชื่อ 'นาโนแมชชีน' บนฟีด ผมก็ตั้งใจว่าจะตามดูว่ามีฉบับแปลไทยหรือไม่ โดยภาพรวมแล้ว ฉันไม่พบหลักฐานของการตีพิมพ์นิยาย 'นาโนแมชชีน' เป็นฉบับหนังสือภาษาไทยจากสำนักพิมพ์รายใหญ่ที่เห็นกันทั่วไป นักเขียนและผลงานจากเกาหลีบางเรื่องมักจะถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษหรือตีพิมพ์ในจีนก่อน แล้วค่อยถูกสำนักพิมพ์ไทยหยิบไปรับช่วงภายหลัง ดังนั้นคนไทยที่อยากอ่านนิยายเรื่องนี้มักเลือกอ่านเวอร์ชันแปลภาษาอังกฤษหรืออ่านสแกนออนสารพันฟอรัมที่มีคนแปลไม่เป็นทางการ ถ้าจะหาเวอร์ชันที่ถูกลิขสิทธิ์จริง ๆ ฉันมักเช็คที่ร้านหนังสือออนไลน์อย่าง 'Meb' หรือแพลตฟอร์มคอมิกซ์ที่มีแปลไทย เพราะถ้ามีการซื้อสิทธิ์อย่างเป็นทางการ สำนักพิมพ์จะนำขึ้นขายในช่องทางเหล่านั้นก่อนเสมอ ทำใจไว้ก่อนว่าบางทีอาจต้องรอคิวเป็นปี แต่มองในแง่ดีคือการรอช่วยสนับสนุนวงการแปลไทยให้มีงานดี ๆ เข้าไทยได้มากขึ้น

เคยเห็นประกาศแปลจากกลุ่มแฟนอาร์ตและผู้แปลอิสระหลายครั้งจนพอจะจับรูปแบบได้ว่า นิยายที่ได้รับฉบับแปลไปหลายภาษามักอยู่ในกลุ่มภาษาหลักของโลกก่อนเสมอ ผมมักเห็นภาษาอังกฤษเป็นอันดับหนึ่งเพราะมันเป็นทางผ่านสากลที่คนอ่านจำนวนมากใช้ภาษาเดียวกัน การแปลเป็นภาษาอังกฤษช่วยเปิดตลาดให้งานเข้าถึงรีวิว บอร์ดต่างประเทศ และโอกาสให้สำนักพิมพ์ซื้อสิทธิ์อย่างเป็นทางการต่อไป นอกจากอังกฤษแล้ว ภาษาสเปนกับโปรตุเกสตามมาเร็วเพราะฐานผู้อ่านในละตินอเมริกาและบราซิลที่ใหญ่โต ไทยกับภาษาเวียดนามและอินโดนีเซียก็โดดเด่นในภูมิภาคอาเซียน ส่วนภาษาจีนกลาง (ตัวย่อและตัวเต็ม) กับเกาหลีมักได้ฉบับแปลของนิยายจีนหรือไลท์โนเวลญี่ปุ่นที่มีคนติดตามมาก เช่นงานที่เคยดังบนเว็บจีนหรือเว็บญี่ปุ่นแล้วข้ามชาติมาเป็นเล่มจริง ตัวอย่างที่เห็นบ่อยคือนิยายที่ได้รับความนิยมระดับพันธมิตรอย่าง 'Re:Zero' ที่มีหลายภาษาและหลายรูปแบบการตีความ เหตุผลที่ผู้แปลเลือกภาษาใดภาษาหนึ่งไม่ได้ขึ้นกับขนาดของชุมชนอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงความใกล้เคียงทางวัฒนธรรม ความยากง่ายของการถ่ายทอดสำเนียงหรือศัพท์เชิงเทคนิค และข้อจำกัดทางกฎหมาย บางคนเลือกแปลเป็นภาษาที่พูดในประเทศที่มีกฎหมายคุ้มครองลิขสิทธิ์อ่อนกว่าในกรณีของฉบับแฟนแปล ขณะที่กลุ่มที่มองแบบระยะยาวจะจับตลาดภาษายุโรปใหญ่ ๆ เช่น ฝรั่งเศส เยอรมัน หรือรัสเซียเพราะมีสำนักพิมพ์พร้อมรับซื้อสิทธิ์อยู่เสมอ สรุปแบบไม่ใช่ข้อสรุปเด็ดขาดก็คือ ผู้แปลมักเริ่มจากอังกฤษแล้วกระจายไปยังภาษาที่มีฐานผู้อ่านใหญ่และเข้าถึงง่าย ตามด้วยภาษาภูมิภาคหรือภาษาที่มีความสัมพันธ์ใกล้เคียงกับต้นฉบับ ที่สำคัญคือการเคารพลิขสิทธิ์:หากงานนั้นได้รับการแปลอย่างเป็นทางการแล้ว การสนับสนุนฉบับตีพิมพ์อย่างถูกต้องจะช่วยให้นักเขียนมีแรงทำงานต่อไป นั่นเป็นมุมมองที่ทำให้ผมติดตามประกาศแปลหลายภาษาเสมอ

เราเป็นคนชอบสะสมฉบับแปลไทยของนิยายจีนและจะบอกภาพรวมให้ชัดเจนก่อน: งานอย่าง 'ปรปักษ์จำนน' มักมีทั้งเวอร์ชันที่ออกโดยสำนักพิมพ์อย่างเป็นทางการกับเวอร์ชันที่แปลโดยกลุ่มแฟนแปลออนไลน์ ซึ่งสองแบบนี้ต่างกันตรงการใส่เครดิตและการจัดรูปเล่ม ในฉบับที่วางขายอย่างเป็นทางการ ผู้แปลจะถูกระบุไว้ชัดเจนในหน้าปกด้านในหรือคำนำ เช่นเดียวกับงานแปลอื่น ๆ ที่เราคุ้นเคยอย่าง 'สามชาติสามภพ' ที่มักมีชื่อผู้แปลเด่นบนหน้าปก ส่วนแฟนแปลมักลงชื่อในหน้าแรกของบทหรือท้ายบทบนเว็บบอร์ดและเพจของกลุ่มนั้น ๆ ดังนั้นถ้าถามว่า "มีใครแปลบ้าง" คำตอบจริง ๆ คือขึ้นอยู่กับว่าหมายถึงฉบับไหน: ฉบับสำนักพิมพ์จะมีชื่อผู้แปลคนใดคนหนึ่ง ส่วนฉบับออนไลน์อาจมีหลายคนและบางครั้งแปลไม่จบเหมือนกัน

บอกตามตรง ฉันยังไม่เคยเห็นฉบับแปลไทยแบบมีลิขสิทธิ์ของ 'นิยายร่ายมนต์ยอดนักรบ' วางขายตามร้านหนังสือรายใหญ่ที่คุ้นเคย แต่ก็เจอชิ้นส่วนของโปรเจ็กต์แปลแฟนๆ ที่กระจายอยู่ในชุมชนออนไลน์หลายแห่ง ซึ่งมักเป็นบทแปลที่ลงเป็นตอนๆ ในบล็อกส่วนตัว ห้องแชท หรือกลุ่มปิดบนแพลตฟอร์มต่างๆ จากประสบการณ์ของคนที่ติดตามงานแปลแฟนมานาน บางครั้งงานแปลเหล่านี้เริ่มด้วยความตั้งใจดี แปลกันอย่างละเอียดและมีบันทึกประกอบ แต่หลายโปรเจ็กต์ก็ถูกทิ้งไปกลางคันเมื่อคนแปลหมดแรงหรือปัญหาด้านลิขสิทธิ์ ทำให้การตามอ่านต่อเนื่องค่อนข้างยาก อีกอย่างที่สังเกตคือคุณภาพและสไตล์การแปลจะแตกต่างกันมาก — บางกลุ่มเน้นถ่ายทอดอารมณ์ต้นฉบับ บางกลุ่มเน้นความลื่นไหลในการอ่านแบบไทยๆ ถ้าต้องเลือกอ่านจากแฟนแปล แนะนำดูป้ายบอกแหล่งที่มาและคอมเมนต์ของผู้อ่านคนอื่นๆ เพื่อประเมินความสม่ำเสมอของการอัปเดตและความใส่ใจในรายละเอียด ส่วนตัวฉันมักเก็บไฟล์ไว้เป็นสำรองและคอยติดตามประกาศว่ามีโอกาสถูกลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการหรือไม่ เพราะถ้ามีสำนักพิมพ์หยิบไปแปลจริง ๆ ผลงานมักจะได้รับการดูแลเรื่องรูปเล่มและการแก้คำแปลให้เหมาะกับผู้อ่านไทยมากขึ้น

พอเอ่ยชื่อ 'หนึ่งความคิดนิจนิรันดร์' แล้วภาพตัวละครตลก ๆ กับซีนฮา ๆ ก็พุ่งขึ้นมาในหัวเลย ฉันติดตามผลงานนี้ตั้งแต่เป็นนิยายออนไลน์เวอร์ชันต้นฉบับภาษาจีน ซึ่งมักจะเผยแพร่บนแพลตฟอร์มนิยายออนไลน์ของจีนก่อนจะรวมเล่มเป็นหนังสือจริง ในแง่ฉบับแปล ภาษาอังกฤษมีการแปลทั้งแบบแฟนแปลและบางส่วนที่มีการจัดจำหน่ายอย่างถูกลิขสิทธิ์บนแพลตฟอร์มนิยายสากล ส่วนฉบับภาษาไทยที่เป็นแบบจัดพิมพ์ทางการยังไม่ค่อยแพร่หลายเท่าไร การพบฉบับแปลไทยมักเกิดจากกลุ่มแฟนแปลหรือซีเรียลออนไลน์ แต่ก็มีโอกาสที่จะมีสำนักพิมพ์ท้องถิ่นหยิบไปแปลเป็นเล่มเมื่อตลาดมีความต้องการมากพอ ถ้ามองในมุมการดัดแปลง ผลงานนี้ยังมีเวอร์ชันการ์ตูนภาพและอนิเมชันจีน ซึ่งเพิ่มช่องทางให้ผู้ชมที่ไม่อ่านภาษาจีนตามต้นฉบับเข้าถึงเรื่องราวได้ง่ายขึ้น โดยรวมแล้วฉันมองว่าอยากเห็นฉบับแปลไทยแบบเป็นทางการเพราะเนื้อหามีเสน่ห์และคาแรกเตอร์น่ารัก นี่เป็นมุมมองแบบคนที่ติดตามงานมาตั้งแต่ต้นอย่างไม่เป็นทางการ

เราเชื่อว่ามังงะของ 'ปรปักษ์จำนน' จะเลือกตัดฉากที่เน้นบรรยายยาวๆ และขยายฉากที่พึ่งพาภาพนิ่งเพื่อสื่ออารมณ์แทนคำพูดเยอะ ๆ คงมีการตัดบางโมโนล็อกภายในของตัวเอกออกไปหลายตอน เพราะถ้าทิ้งไว้เต็มเล่มความยาวจะพุ่งและจังหวะการอ่านจะสะดุด แต่ฉากความทรงจำสำคัญที่เป็นแกนความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครหลักกับคู่ปรับน่าจะคงไว้และถูกแปลงเป็นเฟรมภาพซ้อนแทนการเล่าเรื่องยืดยาว ฉากเล็กๆ ที่เป็นมุขขำขันกินพื้นที่ยาวๆ ในนิยายต้นฉบับก็คงโดนลดทอนให้สั้นลง เพื่อไม่ให้จังหวะดราม่าหลุดกลางคัน ในทางกลับกัน มังงะจะเพิ่มฉากที่เน้นการแสดงความสัมพันธ์ด้วยภาพ เช่น เงียบแต่เต็มไปด้วยรายละเอียด: มือที่จับกัน ความเงาระหว่างสองคนที่ไม่ต้องมีประโยคอธิบายยาวๆ และสเปลชเพจให้ฉากสำคัญมีพลังขึ้นมาก การแปลงฉากต่อสู้ทางจิตวิทยาให้เป็นภาพแอ็กชั่นสัญลักษณ์หรือการใช้กริดหน้าเพจแปลกใหม่ก็เป็นสิ่งที่น่าจะเกิดขึ้น ผมตื่นเต้นกับความเป็นไปได้ที่นักเขียนมังงะจะเพิ่มช็อตสั้นๆ ของตัวละครรอง เพื่อให้ผู้อ่านเห็นมุมมองอื่นๆ มากขึ้นโดยไม่ทำลายสมดุลของเนื้อเรื่องหลัก มันน่าจะออกมาเป็นมังงะที่กระชับแต่ยังคงความลึกของ 'ปรปักษ์จำนน' ไว้ได้อย่างชัดเจน

นี่เป็นเรื่องที่ผมตามอ่านข่าวและการพูดคุยในวงการหนังสือมานานแล้ว เกี่ยวกับ 'ปรปักษ์จํานน' มีภาพรวมแบบที่ผมคิดว่าน่าจะช่วยให้เข้าใจได้ง่าย: งานนี้มีทั้งฉบับแปลที่เผยแพร่แบบอ่านฟรีซึ่งมักมาจากกลุ่มแปลอิสระ หรือผู้ที่แปลลงเว็บบอร์ดและแพลตฟอร์มอ่านนิยายออนไลน์ แต่ชื่อผู้แปลมักจะไม่คงที่และบางครั้งเป็นนามปากกาหรือทีมแปลที่ลงทีละตอน ในมุมของฉัน การอ่านฟรีเหล่านั้นมักจะสะดวกมาก แต่ก็มาพร้อมกับความไม่แน่นอนด้านคุณภาพและความต่อเนื่องของการอัปเดต เพราะการแปลแบบสมัครใจมีข้อจำกัดเรื่องเวลาและการแก้ไข ดังนั้นถ้าต้องการอ่านแบบเรียบร้อยและได้รับการปรับคำอย่างมืออาชีพ ก็มักจะรอฉบับลิขสิทธิ์ที่ออกโดยสำนักพิมพ์ ซึ่งถ้ามีการซื้อลิขสิทธิ์จริงก็จะพบชื่อสำนักพิมพ์ หมายเลข ISBN และรายละเอียดผู้แปลชัดเจน โดยสรุป ความเป็นไปได้คือขณะนี้คนทั่วไปสามารถเจอ 'ปรปักษ์จํานน' ในรูปแบบอ่านฟรีผ่านการแปลของแฟน ๆ แต่ถ้ามีฉบับลิขสิทธิ์จริงในไทยก็จะถูกประกาศโดยสำนักพิมพ์อย่างเป็นทางการและสามารถหาซื้อได้ในร้านหนังสือทั่วไป—ถ้าอยากสนับสนุนผู้แต่ง การซื้อฉบับลิขสิทธิ์ย่อมเป็นทางเลือกที่ดีและสร้างความยั่งยืนให้ผลงานในระยะยาว

บอกเลยว่าการหาสำเนาแท้ของ 'ปรปักษ์จำนน' ในไทยมีหลายทางที่คุ้มค่าต่อการลอง และผมมักเริ่มจากร้านใหญ่ก่อนเสมอ เพราะสะดวกและมั่นใจเรื่องของแท้ ฉันชอบแวะที่ร้านหนังสือสาขาใหญ่ ๆ ในห้างสรรพสินค้าครับ สถานที่เหล่านี้มักมีสต็อกแน่นหรือสามารถสั่งจองได้ ตัวอย่างเช่นร้านที่เน้นหนังสือนำเข้าและหนังสือเฉพาะทางมักมีสำเนาภาษาอังกฤษหรือภาษาญี่ปุ่น (ถ้าเป็นฉบับแปลต่างประเทศ) ส่วนร้านหนังสือเครือในไทยมักนำหนังสือแปลไทยเข้ามาในช่วงพิมพ์ครั้งใหม่ การไปหน้าร้านให้โอกาสผมได้พลิกดูปก ดูคำนำ และตรวจสภาพจริงก่อนจ่ายเงิน ซึ่งทำให้ผมมั่นใจมากกว่าซื้อผ่านที่อื่น อีกวิธีที่ผมใช้คือสั่งผ่านร้านออนไลน์ของเครือร้านใหญ่หรือร้านที่เชื่อถือได้ เพราะบางครั้งหนังสือหายากจะถูกนำเข้ามาแบบจำกัดหรือมีพิมพ์ซ้ำเพียงไม่กี่ครั้ง การสั่งออนไลน์จากร้านที่มีหน้าร้านจริงช่วยให้เรื่องการเคลมและคืนเงินสะดวกขึ้น นอกจากนี้หากเป็นหนังสือนอกสายหลัก ผมก็จะมองหาหนังสือจากผู้จัดจำหน่ายโดยตรงหรือช่องทางขายของสำนักพิมพ์นั้น ๆ เพราะบางทีสำนักพิมพ์จะมีสำเนาแยกชุดพิเศษหรือข้อมูลการพิมพ์ที่ชัดเจน โดยสรุปแล้ว ผมมักผสมผสานวิธี: แวะร้านจริงเมื่ออยากตรวจสภาพและรับของทันที กับสั่งออนไลน์จากร้านที่เชื่อถือได้เมื่อของหายาก ซึ่งสองวิธีนี้ช่วยให้ผมหา 'ปรปักษ์จำนน' ฉบับแท้ได้สะดวกขึ้น และยังได้ความสบายใจว่าเป็นสำเนาที่เก็บไว้นาน ๆ ได้โดยไม่ต้องกังวลเรื่องของปลอมหรือสภาพที่ไม่ดี

ตั้งแต่เริ่มสนใจวรรณกรรมไทยคลาสสิก บ่อยครั้งที่เจอคำถามเรื่องฉบับแปลของงานเก่า ๆ เช่น 'นางทิพย์' และคำตอบสั้น ๆ ที่มักพูดกันคือ: ไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษที่เป็นการตีพิมพ์เชิงพาณิชย์แบบแพร่หลายออกมาอย่างชัดเจน นั่นหมายความว่าถ้าคาดหวังจะเห็นหนังสือแปลทั้งเล่มบนชั้นหนังสือสากล อาจยังต้องรอต่อไปอีกสักระยะ ในมุมที่เป็นนักอ่านแบบช่างสังเกต ผมสังเกตเห็นว่าผลงานวรรณกรรมไทยบางเรื่องถูกนำออกเป็นภาษาอังกฤษในรูปแบบที่กระจัดกระจาย เช่น ตอนย่อย ๆ ปรากฏในบทความวิชาการ บทแปลในรวมเล่มนิทานหรือนิตยสารทางวรรณกรรม หรืองานแปลที่ทำขึ้นโดยนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาเป็นฉบับสำเนาในห้องสมุดมหาวิทยาลัย ดังนั้นโอกาสที่คนจะเจอ 'นางทิพย์' เป็นภาษาอังกฤษมักจะมาในรูปแบบตัวอย่างหรือบทคัดย่อ มากกว่าจะเป็นเล่มวางขายทั่วไป มุมมองอีกแบบที่มาจากการติดตามสำนักพิมพ์ที่แปลงานไทยเป็นภาษาอังกฤษคือ พวกสำนักพิมพ์อิสระในไทยที่มีชื่อเสียงเรื่องแปลงานไทยสู่สากล — อย่างเช่นสำนักพิมพ์อิสระที่เน้นวรรณกรรมและงานแปล — มักจะเป็นผู้ที่มีโอกาสนำเรื่องเก่า ๆ มาทำเป็นฉบับแปลเชิงพาณิชย์ได้ (ถ้าได้รับสิทธิ์จากเจ้าของลิขสิทธิ์) แต่การจะเกิดขึ้นจริงต้องอาศัยปัจจัยหลายด้านทั้งความคุ้มทุน ความสนใจจากตลาด และการอนุญาตของผู้ครอบครองลิขสิทธิ์ หากใครอยากติดตามแนวทางนี้จริง ๆ ทางที่ดูมีเหตุผลคือเฝ้าดูประกาศจากสำนักพิมพ์ที่ทำงานแปลวรรณกรรมไทยหรือสอบถามจากคณะอักษรศาสตร์และแผนกศึกษาประวัติศาสตร์วรรณกรรมไทยในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ — บางทีบทแปลที่ยังไม่ถูกตีพิมพ์อาจอยู่ในคลังงานวิจัยหรือรวมเล่มวิชาการก็เป็นได้