มีนิยายจำนวนไม่น้อยที่กล้าจบด้วยความโหดร้ายและไม่ให้ปลอบประโลมเลย ผมจำตอนจบบางเรื่องที่เลือกทิ้งให้ผู้รับรู้ต้องเผชิญกับความสูญเสียแบบไม่ได้นัดหมาย เช่นภาพสุดท้ายที่พ่อหายไปหรือสิ่งที่คาดหวังไม่เกิดขึ้น อย่างใน 'The Boy in the Striped Pyjamas' บทสรุปนั้นดาร์กและฝังลึก ความเจ็บปวดของการสูญเสียลูกหรือการสูญเสียความไร้เดียงสาถูกแสดงอย่างไม่ปรานี สถานะอารมณ์หลังอ่านแบบนี้แตกต่างจากตอนจบอบอุ่น มันทำให้ผมเงียบ และทบทวนความโหดร้ายของประวัติศาสตร์หรือบริบททางสังคมที่ทำให้ความสัมพันธ์พ่อลูกต้องจบลงเช่นนั้น แม้จะหนักหนา แต่ก็เป็นการเตือนใจที่ฝังลึกในความทรงจำ