ผลงานแปลเรื่องเปล้ามีฉบับภาษาอังกฤษหรือยัง?

ความคาดหวังว่าผลงานของกานต์พิชชาจะมีฉบับแปลภาษาอังกฤษทำให้ฉันมองหาอยู่บ่อย ๆ ด้วยความตื่นเต้นแบบแฟนหนังสือคนหนึ่ง ฉันคิดว่าโดยรวมแล้วผลงานของกานต์พิชชายังไม่เป็นที่รู้จักในวงกว้างในตลาดภาษาอังกฤษ จึงยังไม่มีการตีพิมพ์แปลอย่างเป็นทางการในระดับสากลตามที่เห็นกับนักเขียนบางท่านที่ได้รับการแปลโดยสำนักพิมพ์ต่างประเทศ แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีร่องรอยอะไรเลย — มักจะมีบทแปลชิ้นสั้น ๆ หรือการสรุปเนื้อหาในบล็อกและฟอรัมของแฟน ๆ ซึ่งช่วยให้คนที่ไม่อ่านภาษาไทยได้สัมผัสกับงานบ้าง ในฐานะแฟนที่ติดตามวงการแปลฉันมีความเห็นว่าโอกาสที่งานจะได้รับการแปลอย่างเป็นทางการขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น ความพร้อมของสำนักพิมพ์ที่จะซื้อสิทธิ์ ตลาดผู้อ่านเป้าหมาย และความร่วมมือระหว่างผู้แปลกับผู้ถือลิขสิทธิ์ ถ้าเจ้าของผลงานหรือสำนักพิมพ์ไทยผลักดันและมีตัวแทนในต่างประเทศ งานของกานต์พิชชาก็มีโอกาสถูกพบเจอและแปลเป็นทางการได้ ถ้าจะสรุปความรู้สึกแบบแฟน ๆ ที่อยากอ่าน ฉันมองว่ายังต้องใช้ความพยายามเล็กน้อยในการค้นหาบทแปลที่มีอยู่แล้วหรือรอติดตามประกาศจากสำนักพิมพ์ แต่การได้อ่านสักชิ้นแปลจากมือคนอ่านที่ตั้งใจแปลก็ยังให้ความสุขแบบหนึ่งเหมือนกัน

ชื่อ 'เปลา' เป็นชื่อน่าสนใจที่ไม่ได้เจอบ่อยในตำราคลาสสิก แต่ถามแบบคนที่ชอบขุดเรื่องเล่าผมมักจินตนาการไปไกลก่อนจะยืนยันอะไรแน่ชัด สไตล์การตอบนี้จะมองจากมุมชื่อที่มีความใกล้เคียงทางเสียงกับคำว่า 'เปลา' มากกว่าเป็นการยืนยันตรงๆ ว่าเจอตัวละครชื่อเปลาในเล่มไหนบ้าง: หนึ่งในงานคลาสสิกที่มีตัวละครชื่อที่คล้ายกันมากคือ 'Pelléas and Mélisande' ของ Maurice Maeterlinck — ชื่อ 'Pelléas' ให้ความรู้สึกเปราะบางและไพเราะ เหมือนสิ่งที่คนไทยอาจทับศัพท์มาเป็น 'เปลา' ได้ถ้าฟังผ่านหลายภาษา อีกจุดที่ผมมักนึกถึงคือตำนานกรีกซึ่งมีชื่ออย่าง 'Peleus' พ่อของ Achilles ปรากฏใน 'Iliad' ของโฮเมอร์ ชื่อเสียงและความเกี่ยวข้องกับเรื่องราวตำนานทำให้บางครั้งการทับศัพท์หรือการเล่าเรื่องผ่านภาษากลาง ๆ อาจทำให้ชื่อเพี้ยนไปในรูปแบบที่คุ้นเคยมากขึ้น นอกจากนั้นแหล่งประวัติศาสตร์อย่าง 'Life of Alexander' (Plutarch) ก็มีการกล่าวถึงเมืองและชื่อที่คล้ายกัน เช่น 'Pella' แห่งมาซิโดเนียซึ่งอาจสร้างความสับสนระหว่างชื่อคนกับชื่อสถานที่ได้ โดยสรุปผมคิดว่าถ้าตั้งใจมองหาตัวละครชื่อ 'เปลา' แบบตรงตัวในวรรณกรรมคลาสสิกตะวันตกหรือไทย อาจหาได้ยาก แต่ชื่อที่มีเสียงใกล้เคียงหรือมีรากศัพท์ใกล้เคียงนั้นมีให้พบในงานคลาสสิกหลายชิ้น ซึ่งทำให้การตามหาชื่อเดิมในฉบับแปลหรือการทับศัพท์เป็นเรื่องสนุกและเป็นการเปิดมุมมองใหม่ ๆ ของงานเหล่านั้น

แฟนๆ ที่ตามผลงานของทศกันน่าจะรู้สึกกระสับกระส่ายอยู่บ้างในช่วงนี้ แต่สรุปตรง ๆ ก็คือ ณ เวลาที่ฉันตามข่าว ยังไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการของผลงานล่าสุดของเขา การรอคอยแบบนี้ทำให้ฉันนึกถึงตอนที่แฟนกลุ่มหนึ่งแปลผลงานที่ชอบแบบไม่เป็นทางการแล้วแชร์กันในวงเล็ก ๆ ความแตกต่างคือการแปลแบบแฟนอาจอ่านเข้าใจได้เร็ว แต่คุณภาพและความถูกต้องเชิงวรรณศิลป์อาจต่างจากฉบับที่ผ่านกระบวนการแปลแบบมืออาชีพอย่างเห็นได้ชัด ฉันเคยเห็นผลงานที่ดังพอจนถูกสำนักพิมพ์ต่างประเทศซื้อลิขสิทธิ์และแปลออกมาเป็นภาษาอังกฤษได้คุณภาพ เทียบได้กับกรณีของ 'Demon Slayer' ที่ความสำเร็จข้ามพรมแดนนำมาซึ่งฉบับแปลและสื่อประกอบอื่น ๆ ส่วนตัวแล้วฉันชอบติดตามช่องทางประกาศของสำนักพิมพ์และนักเขียน เพราะส่วนใหญ่ถ้ามีแผนแปลจริง ๆ ข่าวมักออกจากทางการก่อน แต่จนกว่าจะมีประกาศอย่างเป็นทางการ ผมก็ยังยินดีอ่านงานในฉบับภาษาต้นฉบับและชื่นชมความพยายามของทีมแปลเมื่อมีออกมา แล้วก็รู้สึกตื่นเต้นเสมอเมื่อเห็นงานไทยถูกแปลสู่สายตาสากล — มันให้ความรู้สึกเหมือนเพื่อนรักของเราก้าวไปอยู่บนเวทีโลก

โดยรวมแล้วยังไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษของ 'นิยายพิษรัก' ที่เป็นที่รู้จักในวงกว้างและมีการประกาศอย่างเป็นทางการจากสำนักพิมพ์ต่างประเทศ เท่าที่ติดตามแนวทางการนำผลงานจากภาษาไทยไปสู่ตลาดต่างประเทศ มักจะต้องผ่านการเจรจาซื้อสิทธิ์และการแปลที่มีคุณภาพก่อนจะวางขายแบบเป็นเล่มหรืออีบุ๊ก ฉันจึงมองว่าเรื่องนี้ยังอยู่ในสถานะที่ต้องรอดูว่าผู้เขียนหรือสำนักพิมพ์จะส่งออกสิทธิ์หรือไม่ ในมุมของผู้อ่านที่ติดตามงานแปลจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แล้ว บางครั้งงานที่ไม่ค่อยมีชื่อเสียงในประเทศต้นทางอาจยังไม่มีฉบับแปล แต่กลับได้รับการคัดเลือกเมื่อมีปัจจัยหนุน เช่น กระแสโซเชียลหรือการดัดแปลงเป็นซีรีส์ ตัวอย่างที่เห็นชัดคือกรณีของ 'Pachinko' ที่งานจากเกาหลีได้รับการแปลและกลายเป็นปรากฏการณ์ในต่างประเทศได้ ฉันมองว่าโอกาสของ 'นิยายพิษรัก' ก็ขึ้นกับความนิยมและการผลักดันจากทั้งชุมชนผู้อ่านและสำนักพิมพ์ ท้ายที่สุดฉันหวังว่าจะมีข่าวดีในอนาคต เพราะงานนิยายที่มีเอกลักษณ์แบบไทยถ้าได้แปลอย่างตั้งใจ จะช่วยให้ผู้อ่านต่างชาติเข้าใจสีสันและมุมมองวัฒนธรรมได้มากขึ้น การได้เห็นผลงานของคนไทยถูกแปลและได้รับการยอมรับเป็นความภูมิใจแบบหนึ่ง ซึ่งคอยเชียร์เงียบ ๆ อยู่ตรงนี้

หัวใจยังคงกระตุกทุกครั้งที่เห็นชื่อ 'นันทขว้าง' บนปกหนังสือ ฉันเป็นคนที่ชอบตามผลงานไทยนอกกระแสอย่างไม่ยอมแพ้ และเมื่อพูดถึงการแปลเป็นภาษาอังกฤษ เรื่องนี้มีหลายชั้นให้คุย แถวๆ ที่ฉันอยู่ ยังไม่เห็นฉบับแปลภาษาอังกฤษที่วางขายอย่างเป็นทางการสำหรับผลงานของ 'นันทขว้าง' เวอร์ชันจัดพิมพ์ใหญ่ๆ ในร้านหนังสือต่างประเทศหรือบนเว็บไซต์ร้านหนังสือสากล แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีใครพยายามแปลเลย — บ่อยครั้งที่งานแนวนี้อาจถูกนำไปแปลในรูปแบบบทความสั้น ๆ ให้คัดย่ออ่านในนิตยสารวรรณกรรม หรืองานเทศกาลวรรณกรรมที่เชิญนักเขียนไปเสนอผลงาน ฉันเคยเห็นชิ้นสั้นๆ ของนักเขียนไทยบางคนโผล่ในคอลเลกชันรวมเรื่องสั้นต่างประเทศ แต่สำหรับนิยายยาวหรือคอลเลกชันใหญ่ของ 'นันทขว้าง' ดูเหมือนยังไม่มีการแปลฉบับสมบูรณ์ที่เป็นที่รู้จักกว้าง ในฐานะแฟน ฉันรู้สึกทั้งตื่นเต้นและอดทน — ตื่นเต้นเพราะโอกาสที่งานคุณภาพจะขยายไปสู่ผู้อ่านต่างภาษาเป็นไปได้เสมอ แต่ก็ต้องอดทนเพราะขั้นตอนการขายลิขสิทธิ์และแปลใช้เวลานาน หากใครอยากอ่านเป็นอังกฤษตอนนี้ อาจต้องพึ่งบทแปลสั้น ๆ งานเทศกาล หรือแปลแบบแฟนเมด ซึ่งควรระวังเรื่องลิขสิทธิ์ด้วย เสน่ห์ของงานของ 'นันทขว้าง' ยังคงรอวันที่จะได้เล่าให้คนต่างชาติฟังอย่างเป็นทางการต่อไป

เคยสงสัยมานานแล้วว่าผลงานของวุฒิธรรมมีฉบับแปลภาษาอังกฤษหรือไม่ และจากมุมมองแฟนที่ติดตามงานเขามาพอสมควร คำตอบสั้นๆ คือ งานหลักส่วนใหญ่ยังไม่มีการแปลเป็นภาษาอังกฤษในรูปแบบหนังสือที่วางขายทั่วไป ฉันเห็นว่าผลงานของเขามักจะถูกพูดถึงในวงวรรณกรรมไทยและถูกนำมาอภิปรายในบทความหรือการประชุมทางวิชาการมากกว่าจะมีเป็นฉบับแปลเชิงพาณิชย์ บางครั้งงานสั้นหรือบทความจากนักเขียนไทยจะมีการคัดเลือกไปลงในนิตยสารวรรณกรรมภาษาอังกฤษหรือรวมอยู่ในพระราชนิพนธ์/รวมเรื่องสั้นของนักเขียนไทยร่วมสมัย แต่สำหรับนิยายเล่มหลักของวุฒิธรรมที่แปลทั้งเล่มออกมาเป็นภาษาอังกฤษนั้นยังไม่แพร่หลาย โดยสรุป ฉันคิดว่าใครที่อยากอ่านงานของเขาเป็นภาษาอังกฤษน่าจะต้องรอให้สำนักพิมพ์ซื้อสิทธิ์แปลหรือหาแปลอิสระจากนักแปลอิสระที่ได้รับอนุญาต เท่าที่ฉันติดตามมา ความสนใจต่างประเทศยังค่อยเป็นค่อยไป แต่มีความเป็นไปได้สูงที่หากมีผลงานใดได้รับรางวัลหรือเป็นที่กล่าวถึงมากขึ้น จะมีสำนักพิมพ์ต่างประเทศสนใจแปลในอนาคต

พอจะติดตามวงการแปลหนังสืออยู่บ้าง เลยรู้สึกอยากตอบตรง ๆ เกี่ยวกับ 'ธี่หยด' ว่ามีเวอร์ชันภาษาอังกฤษหรือยัง เท่าที่ตามอ่านข่าวและคอมมูนิตี้ของนักอ่าน มองว่า ณ ตอนนี้ยังไม่มีเวอร์ชันภาษาอังกฤษที่ออกโดยสำนักพิมพ์ต่างประเทศอย่างเป็นทางการของ 'ธี่หยด' หนังสือเล่มนี้มักจะถูกพูดถึงในกลุ่มคนอ่านไทยและบางกลุ่มแฟนแปลที่แชร์เนื้อหาบางส่วนเป็นบทแปลที่ไม่เป็นทางการ แต่สิ่งที่ต่างจากการแปลเชิงการค้านั้นคือคุณภาพการแปลและเรื่องสิทธิ์ที่ต้องจัดการก่อนจะมีฉบับตีพิมพ์จริง ๆ เหตุผลที่หนังสือบางเล่มไม่ได้รับการแปลออกไปมีหลายด้าน ทั้งเรื่องความน่าสนใจเชิงการตลาดสำหรับผู้อ่านต่างชาติ ความซับซ้อนของภาษาและวัฒนธรรมที่แทรกอยู่ในเรื่อง รวมถึงการเจรจาสิทธิ์ระหว่างผู้เขียนกับตัวแทนต่างประเทศ สำหรับแฟน ๆ อย่างฉัน มันทั้งน่าหงุดหงิดและน่าตื่นเต้นไปพร้อมกัน เพราะบางครั้งงานที่ยังไม่มีฉบับแปลก็แอบเก็บเป็นสมบัติของคนในประเทศไปก่อนจนกว่าจะมีโอกาสจริง ๆ โดยสรุป ถ้าจะแสวงหาอ่านภาษาอังกฤษจริง ๆ เวอร์ชันเป็นทางการยังไม่ค่อยปรากฏ แต่โลกออนไลน์เต็มไปด้วยคนที่แบ่งปันคำแปลหรือสรุป ถ้าชอบสำนวนต้นฉบับ การอ่านฉบับภาษาไทยก็มีเสน่ห์ของมันอยู่ดี — นี่คือความคิดของคนที่ชอบตามหนังสือและรอการแปลด้วยใจจดจ่อ

น่าสนใจว่าชื่อนักเขียนคนนี้มักถูกพูดถึงในวงคนอ่านกลุ่มเล็ก ๆ แต่เท่าที่รู้ ยังไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการที่วางจำหน่ายเชิงพาณิชย์สำหรับนิยายทั้งหมดของ ช มัย ภร แสง กระจ่าง ผลงานของเธอได้รับความสนใจในแวดวงนักอ่านภาษาไทยและนักวิชาการวรรณกรรม บางเรื่องถูกหยิบยกมาพูดถึงในบทความภาษาอังกฤษหรือการสัมมนาทางวิชาการ แต่การแปลเป็นหนังสือภาษาอังกฤษฉบับสมบูรณ์ที่จัดจำหน่ายทั่วไปยังค่อนข้างหายากและถ้าเคยมี ก็มักจะเป็นการตีพิมพ์แบบจำกัดหรือการรวมบทแปลในคอลเล็กชันบทความมากกว่าจะเป็นนิยายเล่มเดียวที่แปลจบทั้งเล่ม โดยทั่วไปแล้ว ตลาดการแปลวรรณกรรมไทยเป็นตลาดเฉพาะกลุ่มและการเลือกแปลมักพิจารณาจากความน่าสนใจในระดับนานาชาติ ความเป็นเอกลักษณ์ของเรื่อง และความคุ้มค่าทางธุรกิจ งานเขียนที่มีธีมสากลหรือได้รับรางวัลมักมีโอกาสถูกแปลมากกว่า ผลงานที่มีโทนภาษาพื้นถิ่นหรืออ้างอิงวัฒนธรรมเฉพาะท้องถิ่นลึก ๆ จะต้องการผู้แปลที่เข้าใจบริบทอย่างละเอียดและบางครั้งต้องใช้บรรณาธิการร่วมเพื่อถ่ายทอดอารมณ์และน้ำเสียงได้อย่างกลมกลืน จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางนักเขียนชั้นเยี่ยมในประเทศยังไม่ปรากฏเป็นฉบับแปลกว้างขวางในตลาดสากล มุมมองส่วนตัวของฉันคือถ้าผลงานของ ช มัย ภร แสง กระจ่าง ได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษ มันน่าจะได้รับการต้อนรับจากกลุ่มผู้อ่านที่ชื่นชอบวรรณกรรมจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะสไตล์การเขียนของเธอมักให้ความรู้สึกเป็นรายบุคคลและรายละเอียดของสังคมไทยที่น่าสนใจ อย่างไรก็ตาม การแปลต้องรักษาน้ำเสียงและเนื้อหาเฉพาะตัวนั้นไว้ให้ได้ ไม่เช่นนั้นเสน่ห์บางอย่างอาจหายไป ฉันเองเคยอ่านบทความวิชาการและการตีความบางส่วนที่แปลเป็นภาษาอังกฤษ ซึ่งช่วยให้เข้าใจมิติของงานเขียนได้ดีขึ้นแต่ก็ยังคงอยากเห็นนิยายทั้งเล่มถูกแปลอย่างเป็นทางการ โดยสรุปแล้ว โอกาสที่ผลงานของเธอจะมีฉบับแปลภาษาอังกฤษในอนาคตยังเปิดกว้างและน่าติดตาม เสียงเรียกร้องจากผู้อ่านสากลและความร่วมมือของสำนักพิมพ์ระหว่างประเทศอาจทำให้เกิดฉบับแปลได้ในสักวันหนึ่ง ฉันหวังว่าจะได้อ่านนิยายแปลที่รักษาความเป็นต้นฉบับของเธอไว้ เพราะคิดว่านิยายเหล่านั้นมีพลังที่จะเชื่อมผู้คนข้ามวัฒนธรรมได้ดี และนั่นทำให้ใจฉันตื่นเต้นทุกครั้งเมื่อคิดถึงความเป็นไปได้นั้น

นี่เป็นเรื่องที่ผมอยากพูดถึงแบบละเอียดสักหน่อย เพราะประเด็นการแปลหนังสือจากภาษาไทยเป็นอังกฤษมักมีมุมซับซ้อนกว่าที่คนทั่วไปคิด จากมุมของคนที่ติดตามวงการหนังสือและแฟนงานเล็กๆ ผมยังไม่ได้เห็นฉบับแปลภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการของ 'นิจนิรันดร์' ในช่วงเวลาที่ผมติดตาม (จนถึงกลางปี 2024) สิ่งที่มักเกิดกับผลงานที่เป็นที่รู้จักในวงจำกัดคือการรอคอยการซื้อสิทธิ์แปลจากสำนักพิมพ์ต่างประเทศ ถ้าหนังสือได้รับความนิยมสูงหรือมีธีมที่เข้ากับตลาดต่างประเทศ สำนักพิมพ์ที่มีเครือข่ายก็จะเข้าไปเจรจา ส่วนงานที่ยังไม่ถูกหยิบขึ้นมามักจะอยู่ในสถานะงานต้นฉบับที่รอการยอมรับทางการตลาด นั่นทำให้การเห็นฉบับแปลอย่างเป็นทางการต้องใช้เวลาและเงื่อนไขหลายอย่างรวมกัน อีกมุมหนึ่งซึ่งผมพบว่ามีความอบอุ่นและสร้างสรรค์ คือชุมชนแฟนที่ทำงานแปลไม่เป็นทางการ บางครั้งมีคนแปลตัวอย่างหรือฉากสั้นๆ ลงบนบล็อกส่วนตัว ฟอรัม หรือกลุ่มโซเชียล ทำให้เรื่องราวข้ามกำแพงภาษาในแบบ grassroots ได้ แต่ต้องตระหนักว่าแปลแบบนี้มักขาดความต่อเนื่องและไม่ใช่เอกสารที่มีลิขสิทธิ์ชัดเจน ถ้าคุณอยากอ่านแบบเป็นทางการจริงๆ ทางเลือกที่ผมมองเห็นคือรอลุ้นการประกาศจากสำนักพิมพ์เจ้าของลิขสิทธิ์ หรือติดตามงานแปลอย่างเป็นทางการของผลงานไทยอื่นๆ ที่เคยถูกแปลแล้ว เช่นกรณีผลงานบางเรื่องจากเอเชียตะวันออกที่เมื่อได้รับการแปลแล้วกลับกลายเป็นกระแสในตลาดโลก แต่สำหรับตอนนี้ความรู้สึกของผมคือยังไม่มีฉบับแปลภาษาอังกฤษที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการสำหรับ 'นิจนิรันดร์' — และนั่นก็ทำให้เรื่องนี้น่าติดตามต่อไป

สมัยที่ฉันคลุกคลีกับห้องสมุดมหาวิทยาลัย เรื่องราวของ 'บัวแล้งน้ำ' มักถูกยกขึ้นมาในบทเรียนเกี่ยวกับละครและวรรณกรรมไทยสมัยก่อน แต่ในแง่ของฉบับแปลภาษาอังกฤษ ไม่พบว่ามีการตีพิมพ์เป็นฉบับกระจายวงกว้างเหมือนบางนิยายคลาสสิกอื่นๆ ที่เรามักเจอในชั้นหนังสือต่างประเทศ ฉันเองมักจะนึกถึงความต่างระหว่างผลงานที่ได้รับการแปลอย่างเป็นทางการกับงานที่ถูกพูดถึงมากแต่ยังไม่ได้แปล เช่นกรณีของ 'สี่แผ่นดิน' ที่มีเวอร์ชันภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการ ทำให้ผู้อ่านต่างชาติเข้าถึงได้ง่ายกว่า ขณะที่ 'บัวแล้งน้ำ' ดูเหมือนจะยังอยู่ในสถานะที่มีเพียงคำอธิบายหรือการสรุปในงานวิชาการ บางครั้งจะพบเป็นบทความหรือส่วนย่อในวิทยานิพนธ์มากกว่าการแปลทั้งเล่ม ฉันคิดว่าความแตกต่างนี้มีทั้งเรื่องสิทธิ์การแปล ความสนใจจากสำนักพิมพ์ต่างประเทศ และความเป็นสากลของธีมเรื่องราว ผลลัพธ์คือคนต่างชาติที่สนใจงานชิ้นนี้มักต้องพึ่งพาการอ่านสรุปหรือการชมงานดัดแปลงที่มักมีคำบรรยายเป็นภาษาอังกฤษแทนการอ่านฉบับแปลแบบสมบูรณ์