สตาร์ เทรค สงครามพิฆาตจักรวาล ผู้ชมควรดูตามลำดับอย่างไร?

เราแนะนำให้เริ่มจาก 'Star Trek: The Original Series' หากอยากสัมผัสรากของจักรวาลนี้ก่อน เพราะมันให้ความรู้สึกดิบ ๆ และเต็มไปด้วยเสน่ห์แบบวินเทจที่หาไม่ได้จากภาคใหม่ ๆ เลย สมัยดูครั้งแรก รู้สึกว่าฉากเล็ก ๆ อย่างการโต้วาทีระหว่างกัปตันกับสป็อก หรือมุกตลกร้าย ๆ ที่เกิดจากคาแรคเตอร์แต่ละคน มันเป็นสิ่งที่ทำให้เข้าใจ DNA ของเรื่องได้ทันที ตอนอย่าง 'The City on the Edge of Forever' สอนว่าซีรีส์นี้ไม่ได้มีแค่การต่อสู้กับเอเลี่ยน แต่ยังสำรวจความเป็นมนุษย์และผลลัพธ์ของการตัดสินใจได้อย่างลึกซึ้ง แม้เอฟเฟกต์จะดูเก่า แต่บทและไอเดียยังคงสดและทรงพลัง ข้อดีอีกอย่างคือความยาวไม่มากต่อเรื่อง ทำให้เดาง่ายว่าจะชอบหรือไม่ชอบ แต่ต้องเตรียมใจว่าบางตอนอาจจะมีโทนคัมป์และบทพูดยืดยาว ถ้าชอบความเป็นคลาสสิกและอยากรู้ต้นกำเนิดของแนวคิดหลายอย่างในซีรีส์รุ่นหลัง นี่คือการเริ่มต้นที่เยี่ยมยอด จากนั้นค่อยขยับไปหาภาคที่ทันสมัยขึ้นก็ได้ จบด้วยความคิดที่ว่าการได้ดู TOS จะทำให้การดูซีรีส์ภาคอื่น ๆ มีรสชาติลึกขึ้นกว่าเดิม

เริ่มต้นด้วยความคลาสสิกก่อนก็ดีนะ — ถ้าจะเข้าไปสัมผัสแก่นแท้ของจักรวาล 'Star Trek' ผมมักจะแนะนำให้เริ่มจาก 'Star Trek: The Original Series' ก่อน เพราะมันเป็นจุดกำเนิดของไอเดียหลักทั้งหลาย: การสำรวจ ความเป็นมนุษย์ และการเผชิญหน้ากับสิ่งที่ไม่รู้จัก ตัวละครอย่างเคิร์กกับสป็อกให้รสชาติดราม่าและปรัชญาที่ชัดเจน และหลายตอนสั้น ๆ ของซีรีส์นี้มีโครงเรื่องที่จบในตอนเดียวซึ่งช่วยให้เข้าใจธีมได้เร็วโดยไม่ต้องติดตามโค้งยาวของพล็อต บรรยากาศของยุค 60s อาจดูเก่าตาเอาเรื่อง แต่สำหรับผมเสน่ห์อยู่ที่การเล่าเรื่องตรงไปตรงมาและมุมมองทางสังคมที่ยังคมอยู่หลายตอน อย่างเช่นตอนที่ตั้งคำถามเรื่องสงคราม เชื้อชาติ หรือจริยธรรมของเทคโนโลยี ดูแล้วจะเข้าใจว่าทำไมซีรีส์นี้ถึงกลายเป็นแม่แบบของแฟรนไชส์ทั้งหมด อีกข้อดีคือถ้าชอบคาแรกเตอร์และธีมจากที่นี่ จะทำให้การขยับไปดูผลงานยุคหลัง ๆ สบายขึ้น เพราะจะเห็นรากที่ถูกต่อยอดมา ท้ายที่สุด ผมคิดว่าการเริ่มต้นด้วย 'Star Trek: The Original Series' ให้ทั้งความรู้สึกของต้นฉบับและกรอบความคิดที่ช่วยให้ดูผลงานอื่น ๆ ได้ลึกขึ้น แม้ภาพจะเก่าไปบ้าง แต่ความคิดในหลายตอนยังคมอยู่และให้มุมมองที่ทำให้การเดินทางในจักรวาลนี้มีน้ำหนักขึ้น

บอกตามตรง การสังเกตไข่อีสเตอร์ใน 'Star Trek' มันเหมือนการเล่นเกมค้นหาขุมทรัพย์สำหรับคนที่ชอบรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ในฉากหนึ่ง ๆ ฉากที่ต้องชี้ให้ดูเลยคือ 'Trials and Tribble-ations' ของ 'Star Trek: Deep Space Nine' — ทีมงานเอาฟุตเทจจากซีรีส์ต้นฉบับมาตัดต่อให้ลูกเรือของ DS9 โผล่เข้าไปอยู่ในโลกของซีรีส์ดั้งเดิมได้อย่างเนียนมาก แบบนี้คือไข่อีสเตอร์เชิงเทคนิคที่คนดูสายตาดีจะกรี๊ด เพราะมีการใส่ป้ายชื่อ ข้อมูลเรจิสทรีของยาน และรีแอคชั่นของตัวประกอบที่เชื่อมโยงกันจากสองยุค สังเกตป้ายชื่อบนผนัง พื้นหลังของสะพาน และรายละเอียดชุดที่ถูกยำรวมกันเป็นฉากเดียว อีกอย่างที่ผมชอบสังเกตคือสัญญะเล็ก ๆ อย่างหมายเลขเรจิสทรีของยาน (NCC-1701 ที่กลายเป็นไอคอน), การเรียงสีชุดช่าง (redshirts) ที่กลายเป็นมุกในแฟนคอมมูนิตี้ หรือการแอบใส่ชื่อคนจริงลงในเพลตหรือเอกสารฉาก — มันไม่ได้เปลี่ยนพล็อต แต่ทำให้โลกของ 'Star Trek' รู้สึกมีชั้นเชิงและเต็มไปด้วยการเชื่อมโยงข้ามยุค ถ้าจะดูแบบจริงจัง ให้เล่นซ้ำฉากสะพาน ยานผ่านหน้ากล้อง และฉากที่มีป้ายหรือแผงข้อมูล เพราะทีมงานมักซ่อนข้อความหรือหมายเลขที่เป็นของขวัญให้แฟน ๆ มาเดาสนุก ๆ

เส้นเวลาของจักรวาล 'สตาร์ เทรค' ฝั่งคลาสสิกสามารถเรียงตามลำดับเหตุการณ์ได้ค่อนข้างตรงไปตรงมาเมื่อมองจากผลงานยุคแรก ๆ ที่ปูพื้นโลกแห่งสตาร์ เทรค เริ่มจาก 'Star Trek: Enterprise' ที่เป็นพรีเควล แสดงช่วงก่อนก่อตั้งสหพันธรัฐดาว (ประเด็นเทคโนโลยีและการพบปะเผ่าพันธุ์ต่าง ๆ ถูกเล่าเป็นจุดตั้งต้น) ต่อจากนั้นจะเข้าสู่ยุคของกัปตันไคร์กใน 'Star Trek: The Original Series' ซึ่งเป็นหัวใจของจักรวาลต้นฉบับ แล้วตามด้วย 'Star Trek: The Animated Series' ที่ถือเป็นการต่อยอดโดยตรงจากซีรีส์ดั้งเดิม หลังจากยุคทีวีของกัปตันไคร์ก เรื่องราวต่อเนื่องเข้าสู่ชุดภาพยนตร์ยุคคลาสสิก เรียงตามลำดับเหตุการณ์เช่น 'Star Trek: The Motion Picture' แล้วไล่ตามด้วยภาพยนตร์ชุดสตอรี่ของทีมเดิม เช่น 'Star Trek II: The Wrath of Khan' ไปจนถึง 'Star Trek VI: The Undiscovered Country' ซึ่งแต่ละภาคขยายโลกและผลจากเหตุการณ์ในซีรีส์ก่อนหน้าให้ชัดขึ้น เมื่อดูตามลำดับนี้แล้วจะเห็นการพัฒนาเทคโนโลยี สถานะทางการเมือง และความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครชัดเจนมากขึ้น การดูแบบเรียงตามเวลาเรื่องราวของยุคคลาสสิกให้ความเพลิดเพลินแบบย้อนรอยต้นตอของหลายแนวคิดในจักรวาล และทำให้รายละเอียดเล็ก ๆ อย่างการเมืองระหว่างดาวเคราะห์หรือบทบาทของสหพันธรัฐมีน้ำหนักมากขึ้นในสายตาฉัน

บอกเลยว่าชื่อกัปตันที่คนพูดถึงในภาพยนตร์เรื่องนั้นคือ 'เจมส์ ที. เคิร์ก' ซึ่งในเวอร์ชันรีบูทปี 2009 รับบทโดยคริส ไพน์ ผมชอบที่การแสดงของคริส ไพน์ทำให้เคิร์กดูทันสมัยและมีพลังหนุ่มแบบที่คนรุ่นใหม่เข้าถึงได้ง่ายกว่าเวอร์ชันคลาสสิก บทของเขามีทั้งความกล้า ความหลงใหล และการเรียนรู้ที่จะเป็นผู้นำ ซึ่งต่างจากเคิร์กของยุคเก่าที่ถ่ายทอดโดยวิลเลียม แชตเนอร์ วิธีเล่นฉากแอ็กชันและฉากที่ต้องตัดสินใจเฉียบขาดของไพน์มีจังหวะที่เร็วและเข้าถึงอารมณ์คนดูรุ่นใหม่ได้ดี ถ้าใครชอบเปรียบเทียบ ผมมักจะคิดถึงฉากบนสะพานบัญชาการในฉบับรีบูทที่แสดงให้เห็นว่าความเป็นผู้นำของเคิร์กพัฒนาอย่างไร ยิ่งได้ดูซ้ำก็ยิ่งเห็นมิติของตัวละครชัดขึ้น เป็นการตีความที่สดและมีเสน่ห์จนยากจะละสายตา

เริ่มต้นด้วย 'Star Trek: The Original Series' จะทำให้เข้าใจจิตวิญญาณดั้งเดิมของแฟรนไชส์ได้ชัดเจนและรู้ว่าทำไมเรื่องนี้ถึงค่อย ๆ กลายเป็นตำนาน ซีรีส์ต้นฉบับมีทั้งความเท่แบบวินเทจ บทสนทนาที่คม และไอเดียวิทยาศาสตร์ที่ท้าทาย สองสามตอนแรก ๆ อาจรู้สึกว่าเก่าและเว่อร์ แต่เมื่อตัดเข้าไปที่ตอนอย่าง 'The City on the Edge of Forever' หรือ 'Balance of Terror' จะเห็นทันทีว่ามันมีการตั้งคำถามเกี่ยวกับศีลธรรม ความเป็นมนุษย์ และการนำเสนอคาแรกเตอร์แบบคลาสสิกของกัปตัน เคิร์ก สป็อค และแม็กคอย ฉันชอบวิธีที่การดูซีรีส์นี้ให้พื้นฐานเรื่องราวและโทนของจักรวาลสตาร์เทรค ทำให้เวลาไปดูหนังภาคหลัง ๆ หรือซีรีส์ต่อ ๆ มา เราจะเข้าใจที่มาของแนวคิดต่าง ๆ มากขึ้น แม้ว่าจะอยากแนะนำให้ข้ามตอนฟิลเลอร์บางตอน แต่การดูฤดูกาลแรกเต็ม ๆ เป็นประสบการณ์ที่คุ้มค่าและทำให้รักแฟรนไชส์นี้ได้ง่ายขึ้น

บอกตรงๆว่าผมมองว่าตัวละครที่เป็นสะพานเชื่อมมักจะไม่ใช่ฮีโร่อย่างเดียว แต่เป็นคนที่ปรากฏข้ามยุค ข้ามซีรีส์ แล้วทำให้โทนเรื่องและธีมต่อเนื่องกันได้ ในกรณีของ 'Star Trek' ผมชอบยกตัวอย่างอย่าง 'Spock' เพราะไม่ว่าจะเป็นซีรีส์ต้นฉบับ หนังยุคต้น หรือการกลับมาในตอนรับเชิญของซีรีส์อื่น ๆ เขาช่วยเชื่อมภาพของสหพันธ์ดาราศาสตร์กับความขัดแย้งทางอุดมคติได้อย่างเรียบง่าย อีกคนที่ทำหน้าที่คล้ายๆ กันคือ 'Worf' — จากฐานะลูกเรือใน 'TNG' จนกลายมาเป็นคีย์ของเรื่องราวการเมืองเคลิงอนใน 'DS9' ทำให้ผู้ชมเห็นมุมมองของเผ่าพันธุ์ที่หลากหลายมากขึ้น ส่วน 'Q' ก็เป็นตัวเชื่อมธีมปรัชญาและบททดสอบของตัวเอกในหลายซีรีส์ เขาไม่ได้เชื่อมแค่พล็อต แต่เชื่อมแนวคิดด้วย พอไปที่ 'สงครามพิฆาตจักรวาล' ผมมองว่า 'Susumu Kodai' เป็นแกนนำที่ทำให้ทุกภาครู้สึกเป็นเส้นเดียวกัน—เขาเติบโตแบบที่ติดตามได้ในหลายฉบับ รวมถึงศัตรูที่กลายเป็นคู่แข่งซับซ้อนอย่าง 'Dessler' ที่ปรากฏทั้งในต้นฉบับและภาคต่อ ทำให้ความขัดแย้งระหว่างมนุษย์กับกามิรัสมีมิติขึ้น อีกองค์ประกอบที่เป็นตัวเชื่อมสำคัญคือเรือ 'Yamato' เอง มันเป็นทั้งสัญลักษณ์และพื้นที่ที่ตัวละครต่างยุคต่างคนมาประสานกันได้ ผมชอบความรู้สึกได้เห็นเส้นเรื่องต่อเนื่องทั้งในฉบับเก่าและรีเมค แบบที่ยังคงภูมิหลังเดิมแต่ให้มุมมองใหม่ๆ

ขอแนะนำเส้นทางดูภาพยนตร์ 'Star Trek' แบบที่ชัดเจนสามแบบให้เลือกตามอารมณ์และเวลาในมือของคุณ: ดูตามลำดับการออกฉายเพื่อสัมผัสการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย, ดูตามลำดับเวลาในจักรวาลถ้าต้องการความต่อเนื่องของเหตุการณ์, หรือเริ่มจากไตรภาครีบูตปี 2009 ถ้าต้องการจังหวะทันสมัยและเข้าถึงง่าย การเลือกเส้นทางเหล่านี้จะช่วยให้ผู้ชมใหม่ไม่หลงและยังคงได้รสชาติครบทั้งความคลาสสิกและการตีความใหม่ เส้นทางแรกคือดูตามลำดับการออกฉาย เริ่มจาก 'Star Trek: The Motion Picture' แล้วต่อด้วย 'Star Trek II: The Wrath of Khan', 'Star Trek III: The Search for Spock', 'Star Trek IV: The Voyage Home', 'Star Trek V: The Final Frontier', 'Star Trek VI: The Undiscovered Country' จากนั้นขยับไปที่ยุคของลูกเรือจาก 'Star Trek: The Next Generation' ด้วย 'Star Trek: Generations', 'Star Trek: First Contact', 'Star Trek: Insurrection', และ 'Star Trek: Nemesis' ปิดท้ายด้วยไตรภาครีบูตคือ 'Star Trek' (2009), 'Star Trek Into Darkness', และ 'Star Trek Beyond' ข้อดีของเส้นทางนี้คือเห็นวิวัฒนาการทั้งเทคโนโลยีการถ่ายทำ แนวคิด และการตีความตัวละครตามยุคสมัย ทำให้เข้าใจว่าทำไมแฟนคลับถึงยกย่องบางตอนเป็นตำนาน เช่นความเข้มข้นของ 'The Wrath of Khan' ซึ่งมักถูกยกให้เป็นหนึ่งในภาพยนตร์ที่ดีที่สุดของแฟรนไชส์ เส้นทางที่สองคือดูตามลำดับเชิงเนื้อเรื่องหรือเวลาในจักรวาล ถ้าต้องการต่อเนื่องทางเหตุการณ์จริงๆ ให้เริ่มจากภาพยนตร์ที่เกิดในเส้นเวลาเก่า (Prime timeline) ที่ส่วนใหญ่เป็นภาพของลูกเรือดั้งเดิม แล้วไปยังยุคของลูกเรือ 'The Next Generation' เส้นทางนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ชอบการติดตามพัฒนาการของตัวละครและผลกระทบในระยะยาว อีกทางเลือกยอดนิยมกับคนรุ่นใหม่คือเริ่มจากไตรภาครีบูตปี 2009 ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นเวลา Kelvin — เรียงดู 'Star Trek' (2009) ก่อนแล้วค่อยข้ามไป 'Star Trek Into Darkness' และ 'Star Trek Beyond' วิธีนี้ให้ความสนุกแบบทันสมัย การแสดงที่พลิ้ว และจังหวะการเล่าเรื่องที่ไม่หนักเท่าภาพยนตร์คลาสสิก ทำให้ผู้ชมสมัยใหม่เข้าถึงได้ง่ายกว่า ถ้าต้องเลือกว่าเริ่มยังไงจริงๆ ฉันมักแนะนำให้ผู้ชมใหม่ที่อยากเข้าใจมรดกของแฟรนไชส์ลองเส้นทางการออกฉาย แต่กระโดดข้ามหรือเว้นบางเรื่องได้ เช่นการข้าม 'Star Trek V' ที่ภาพรวมอาจไม่ค่อยถูกใจทุกคน และให้ความสำคัญกับ 'Star Trek II: The Wrath of Khan' กับ 'Star Trek: First Contact' ซึ่งเป็นสองเรื่องที่สะท้อนจุดแข็งของจักรวาลนี้ได้ดีมาก หากมีเวลาจำกัด การเริ่มจาก 'Star Trek' (2009) ก็เป็นทางเลือกที่ดีเพราะเข้าถึงง่ายและทำให้เกิดความอยากติดตามเรื่องราวในจักรวาลต่อไป โดยส่วนตัวแล้วรู้สึกว่าการดูตามลำดับการออกฉายแล้วแทรกไตรภาครีบูตไว้เป็นเส้นพักกลางทาง ให้ทั้งความเคารพต่อต้นฉบับและความสดใหม่ของการตีความ — นี่เป็นวิธีที่ผมชอบดูที่สุดเพราะให้ทั้งความอบอุ่นของของเก่าและความตื่นเต้นของของใหม่

คิดภาพยานรบสองฝั่งชนกันตรงกลางกาแลกซี่แล้วลองไตร่ตรองจากมุมเทคนิคดูสิ ผมมองว่าเมื่อเปรียบเทียบ 'Star Trek' กับ 'สงครามพิฆาตจักรวาล' ปัจจัยหลักที่ตัดสินผลคือลักษณะอาวุธ วิธีรบ และจำนวนยานที่เข้าปะทะ ฝ่ายของ 'สงครามพิฆาตจักรวาล' มีอาวุธหนักอย่าง 'เวฟโมชันกัน' ที่สามารถปล่อยพลังทำลายได้ในระดับทำลายดาวหรือทำลายกองยานทั้งกองในช็อตเดียว จุดเด่นคือพลังเดี่ยวที่ท่วมท้นและความทนทานของเรือรบหลัก เช่น ยานยามาโตะ ถูกออกแบบมาเพื่อภารกิจเปลี่ยนแปลงสมดุลสงครามด้วยการยิงครั้งเดียวที่มีผลรุนแรงมาก ในทางกลับกัน 'Star Trek' เน้นระบบสงครามที่เป็นเครือข่าย: แปลสัญญาณได้ไกล ระบบโล่ที่ปรับตัวได้ ปืนเฟเซอร์ที่ปรับระดับกำลังได้ และกลยุทธ์ทำงานร่วมกันของกองเรือ ถ้าทีมของสหพันธ์มีเวลาเตรียมการ พวกเขาสามารถใช้การสอดแนมไกล การลอบโจมตีหลายมุม หรือแม้แต่ใช้เทคโนโลยีรบทางอิเล็กทรอนิกส์เพื่อรบกวนการประจุพลังของศัตรู สรุปสั้นๆ ว่าถ้าเป็นการปะทะแบบยานต่อยานโดยตรงและยามาโตะยิงเต็มพลังทันที มันมีโอกาสสูงที่จะชนะ แต่ถ้าเป็นการปะทะแบบกองเรือหรือการรบที่มีเวลาวางแผน 'Star Trek' มีข้อได้เปรียบจากจำนวน เทคนิค และการประสานงาน ผมชอบภาพความขัดแย้งแบบนี้เพราะมันรวมทั้งพลังดิบและยุทธศาสตร์เข้าไว้ด้วยกัน และคิดว่าเรื่องแบบนี้สุดท้ายขึ้นกับสถานการณ์สนามรบมากกว่าจะมีคำตอบเดียวแน่นอน

ย้อนกลับไปสมัยที่ฉันนั่งดูฉากจบของ 'The City on the Edge of Forever' ครั้งแรก รู้สึกได้เลยว่าตัวละครแต่ละคนถูกวางบทให้มีพื้นที่เฉพาะตัวอย่างชัดเจน ในแง่ของรายชื่อตัวละครหลักจากซีรีส์ต้นฉบับที่คนทั่วไปคุ้นเคย ก็น่าจะรวมถึง: กัปตันเจมส์ ที. เคิร์ก (James T. Kirk), นายทหารวิทย์สป็อค (Spock), แพทย์เลโอนาร์ด 'โบนส์' แมคคอย (Dr. Leonard 'Bones' McCoy), มอนต์โกเมอรี 'สก็อตตี้' สก็อตต์ (Montgomery 'Scotty' Scott), นโยตา อูฮูรา (Nyota Uhura), ฮิคารุ ซูลู (Hikaru Sulu) และปาเวล เชคอฟ (Pavel Chekov). ผมชอบที่แต่ละคนมีเอกลักษณ์ทั้งในเชิงจิตวิทยาและทักษะ เช่น สป็อคเป็นตัวแทนเหตุผล แมคคอยเป็นเสียงหัวใจ กับเคิร์กที่เป็นจุดสมดุลของผู้นำและคนมีอารมณ์ การแสดงของ William Shatner, Leonard Nimoy และ DeForest Kelley ทำให้บทเหล่านี้ยืนได้ด้วยตัวเอง ส่วนตัวชอบตอนที่ความขัดแย้งระหว่างตรรกะกับอารมณ์ถูกขับเคลื่อนอย่างเข้มข้นในฉากสำคัญ ๆ — นั่นคือสาเหตุที่ตัวละครพวกนี้ยังคงถูกพูดถึงจนถึงวันนี้