อุลตร้าแมนมีการ์ตูนทั้งหมดกี่ภาค

จักรวาลอุลตร้ามีการตีความซ้ำแล้วซ้ำอีกจนบางทีก็ชวนงง แต่ถ้าจะชวนให้ชัดที่สุด ผมมองว่าอนิเมชัน 'ULTRAMAN' (ที่ถูกดัดแปลงจากมังงะของ Eiichi Shimizu กับ Tomohiro Shimoguchi และฉายบน Netflix) เป็นกรณีที่เชื่อมโยงกับหนังคนแสดงต้นฉบับได้ชัดเจนที่สุดในเชิงเล่าเรื่อง การ์ตูนชุดนี้วางเรื่องให้เป็นภาคต่อในเชิงไอเดียของต้นฉบับ — มีการอ้างอิงถึงตำนานของ Ultraman ดั้งเดิมและตัวละครสำคัญอย่าง Shin Hayata ในฐานะรากฐานทางประวัติศาสตร์ของโลก แต่ก็แปลงโฉมให้เป็นเวอร์ชันอนาคตที่เทคโนโลยีล้ำและมีโทนโตขึ้น ผมชอบตรงที่มันไม่พยายามคัดลอกฉากจากหนังคนแสดงทีละฉาก แต่เลือกใช้จุดเชื่อมพื้นฐาน (สายเลือดของตัวเอก การสืบทอดบทบาท) เพื่อให้รู้สึกว่าอยู่ในสายเดียวกัน แต่ต้องยอมรับว่าการยึดว่าเป็น 'จักรวาลเดียวกัน' ขึ้นกับนิยามของแต่ละคน หากมองแบบเคร่งครัดหลายองค์ประกอบของแอนิเมชันก็เหมือนเป็นการรีจินเนอเรตเรื่องราวมากกว่าจะเป็นภาคต่อแบบเป๊ะ ๆ ส่วนตัวแล้วผมเห็นว่าแอนิเมชันเรื่องนี้ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมความรู้สึกระหว่างแฟนรุ่นคลาสสิกกับผู้ชมยุคใหม่ได้ดี และถ้าคุ้นกับตำนานเดิม จะยิ่งสนุกกับการเก็บรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่โยงกันอยู่

แฟนๆ ที่ติดตามซีรีส์อุลตร้าแมนคงตื่นเต้นไม่น้อยกับภาคล่าสุดที่มีชื่อว่า 'Ultraman: Rising' ภาคนี้มาพร้อมกับแนวคิดใหม่ที่ผสมผสานระหว่างเอกลักษณ์ดั้งเดิมของซีรีส์กับเทคโนโลยี CGI ทันสมัย ทำให้การต่อสู้และฉากแอคชั่นสมจริงขึ้นกว่าเดิม สิ่งที่เด่นชัดในภาคนี้คือการนำเสนอความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับยักษ์จากต่างดาวในมุมมองที่ลึกซึ้งกว่าเดิม ตัวละครหลักมีพัฒนาการทางอารมณ์ที่น่าสนใจ และมีการอ้างอิงถึงเหตุการณ์ในอดีตของซีรีส์อย่างแนบเนียน เหมาะทั้งกับแฟนเก่าที่ตามมานานและผู้ชมรุ่นใหม่ที่เพิ่งเริ่มรู้จัก

คำตอบสั้นๆ แต่ชัดเจน: ถาที่คุณหมายถึงเวอร์ชันที่คนนิยมพูดถึงกันในเมืองไทย นั่นคือ 'มู่หลาน' ที่เป็นภาพยนตร์แอนิเมชัน (ฉบับปี 1998 ของดิสนีย์) มันไม่ใช่ซีรีส์แบบมีหลายตอน แต่เป็นภาพยนตร์ยาวหนึ่งเรื่อง ดังนั้นจะไม่มีการนับเป็น 'จำนวนตอน' แบบทีวีซีรีส์ หลายคนเลยพูดถึงว่าเป็น 'ภาค 1' เพราะมีภาคต่อออกมาทีหลัง แต่การจัดประเภทต่างจากซีรีส์ทีวี: ภาคต้นฉบับเป็นฟีเจอร์ฟิล์มความยาวราวหนึ่งชั่วโมงครึ่ง ไม่ได้แบ่งเป็นตอน ๆ ให้ติดตามทีละตอน ถ้ามองจากมุมของการจัดเก็บหรือการปล่อยออกมา คนไทยจึงมักเจอเวอร์ชันพากย์ไทยเป็นแผ่นดีวีดีหรือฉายในโทรทัศน์เป็นการฉายภาพยนตร์ ไม่ใช่สตรีมแบบแบ่งตอนเหมือนละคร ส่วนรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่มักสับสนกันคือมีผลงานต่อเนื่องเช่นภาพยนตร์ภาคต่อฉบับดีวีดี ซึ่งทำให้หลายคนเรียกต้นฉบับว่า 'ภาค 1' แต่ถาคุณจะถามแบบเข้มข้นเรื่องตอนจริง ๆ คำตอบตรงไปตรงมาคือ: ภาคต้นฉบับเป็นหนัง ไม่ได้มี 'จำนวนตอน' เหมือนซีรีส์ — มันคือหนึ่งเรื่องจบในตัว หากอยากได้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการฉายพากย์ไทยหรือเวอร์ชันทีวีที่เคยออกอากาศ ผมยินดีเล่าเพิ่มในมุมอื่น ๆ แต่ตรงนี้ขอสรุปแบบเรียบง่ายว่าไม่มีตอนแยก แค่เป็นภาพยนตร์หนึ่งเรื่อง

ความทรงจำวัยเด็กที่ชัดเจนที่สุดอย่างหนึ่งคือการตามดูเจ้าหญิงบาร์บี้ในเวอร์ชันต่างๆ ตั้งแต่ยุคแรกๆ อย่าง 'Barbie in the Nutcracker' (2001) ที่ดัดแปลงจากบัลเลต์ชื่อดัง ไปจนถึง 'Barbie: Princess Charm School' (2011) ที่นำแนวคิดโรงเรียนสอนมารยาทมาผสมกับเรื่องลึกลับ นับเฉพาะซีรีส์อนิเมชันเจ้าหญิงก็มีถึง 12 ภาคหลัก โดยแต่ละภาคจะนำเทพนิยายหรือเรื่องคลาสสิกมาเล่าใหม่ในสไตล์บาร์บี้ เช่น 'Barbie as Rapunzel' (2002) หรือ 'Barbie and the Diamond Castle' (2008) ที่สร้างตำนานใหม่ด้วยตัวเอง แฟนๆ บางคนอาจนับรวมสปินออฟอย่าง 'Barbie: Mariposa' ที่มีธีมแมลงปอเข้าไปด้วย ทำให้ตัวเลขอาจพุ่งถึง 15 เรื่องถ้ารวมทุกสาขา

แนะนำให้เริ่มจากต้นฉบับก่อน เพราะมันเป็นกุญแจที่ทำให้เข้าใจว่าทำไมแฟนๆ ถึงผูกพันกับจักรวาลนี้ได้ง่าย ๆ แนะนำให้ลองดู 'อุลตร้าแมน' รุ่นแรกเป็นจุดเริ่มต้นก่อน ด้วยเหตุผลง่าย ๆ ว่าโทนของเรื่องชัดเจนและเป็นรากฐานของแนวคิดการต่อสู้ระหว่างอุลตร้าแมนกับสัตว์ประหลาด ฉากไคลแมกซ์ที่ใช้แสงและเสียงแบบเรียบง่ายแต่ทรงพลัง ทำให้เห็นความตั้งใจของผู้สร้างในยุคนั้น ผมชอบการที่มันไม่พยายามจะซับซ้อน แต่กลับทิ้งร่องรอยอารมณ์ให้ติดตาม ถัดมาควรขยับไปที่ 'อุลตร้าเซเว่น' แล้วต่อด้วย 'อุลตร้าแมนทาโร่' เพื่อดูพัฒนาการของตัวละครและธีมเรื่องราว ความต่างระหว่างซีรีส์แต่ละยุคช่วยให้เข้าใจว่าทำไมบางพล็อตหรือการออกแบบตัวประหลาดถึงเปลี่ยนไปตามเวลา ในมุมมองของผม การดูแบบนี้เหมือนเดินเที่ยวพิพิธภัณฑ์ — สนุกตรงที่เห็นวิวัฒนาการและจับภาพความคิดสร้างสรรค์ของแต่ละยุคได้ชัดเจน ถ้าอยากได้ทางลัดจริง ๆ ให้ผสมระหว่างดูตอนเด่นของแต่ละซีรีส์กับหนังรวมฮีโร่เป็นช่วง ๆ จะไม่รู้สึกหนักจนเกินไป แล้วค่อยขยายไปยังซีรีส์ใหม่กว่าเมื่อเริ่มคุ้นเคย เพียงเท่านี้ก็จะได้ทั้งความรู้สึกคลาสสิกและความตื่นเต้นของยุคต่อ ๆ มา — นี่เป็นวิธีที่ผมใช้แนะนำเพื่อนใหม่หลายคนแล้ว พอเขาเริ่มคลิกก็จะสนุกขึ้นมาก

เริ่มจากบอกตรง ๆ ว่าซีรีส์หลักของเรื่องนี้มีทั้งหมดสี่ภาคที่เข้าฉายเป็นลำดับต่อเนื่อง นั่นคือ 'Shrek' (2001), 'Shrek 2' (2004), 'Shrek the Third' (2007) และ 'Shrek Forever After' (2010) ซึ่งโดยรวมเล่าเรื่องการเติบโตของตัวละครหลักทั้งแผง ตั้งแต่การค้นพบความรักของเชร็คกับเจ้าหญิงฟีโอนา ไปจนถึงการเผชิญกับผลของคำขอและความหมายของชีวิตธรรมดา ๆ เราอยากแนะนำให้ดูตามลำดับฉาย (release order) เสมอ เพราะหนังแต่ละภาคอ้างอิงเหตุการณ์ก่อนหน้าและพัฒนาการตัวละครมีความต่อเนื่อง คือเริ่มจาก 'Shrek' เพื่อเข้าใจต้นกำเนิดความสัมพันธ์ระหว่างเชร็คและดองกี้ แล้วต่อด้วย 'Shrek 2' ที่ขยายจักรวาลด้วยตัวละครใหม่และมุกที่เป็นเอกลักษณ์ ตามด้วย 'Shrek the Third' ที่โทนมีความขำ/ซึ้งแบบวัยรุ่น และจบด้วย 'Shrek Forever After' ซึ่งเป็นบทสรุปที่เล่นกับความคิด 'ถ้าทุกอย่างไม่เป็นอย่างที่เคยเป็น' และมีฉากอารมณ์หนัก ๆ ที่ทำให้เรื่องสมบูรณ์ หลังจากดู 4 ภาคหลักแล้ว ถ้ามีใจอยากรู้พื้นเพตัวละครเสริม แนะนำดู 'Puss in Boots' (2011) ซึ่งเป็นสปินออฟเล่าเบื้องหลังของแมวผู้กล้าหาญ และถ้าชอบของแถมก็มีพิเศษเป็นช็อตสั้นและตอนเทศกาล เช่น 'Shrek the Halls' กับ 'Scared Shrekless' ที่เพิ่มอรรถรสให้แฟน ๆ โดยรวมแล้ว ลำดับฉายเหมาะที่สุดสำหรับคนที่อยากเข้าใจอารมณ์ของเรื่อง การพัฒนาตลก-ซึ้ง และการเชื่อมโยงมุกตลอดทั้งซีรีส์

แฟนการ์ตูนหลายคนคงสงสัยเรื่องจำนวนตอนของ 'One Punch Man' ภาค 1 กันบ่อย ๆ — คำตอบตรง ๆ คือภาคแรกออกอากาศเป็นซีรีส์ทีวีทั้งหมด 12 ตอน โดยฉายในปี 2015 ผลงานที่ดูคมชัดและเต็มไปด้วยมุกเสียดสีกับซีนแอ็กชันที่เข้มข้น ผมยังจำความรู้สึกตอนดูครั้งแรกได้ชัดเจน: ตอนเปิดเรื่องที่ไซตามะถล่มศัตรูอย่างง่ายดาย แล้วก็มีฉากแนะนำ 'เจโนส' ที่ทำให้โทนของเรื่องไปได้ทั้งตลกและจริงจังไปพร้อมกัน นอกจาก 12 ตอนทีวีที่ออกอากาศ ยังมี OVA/ตอนพิเศษที่แถมมากับชุดบลูเรย์/ดีวีดีด้วย ซึ่งมักเป็นเนื้อหาเสริมเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่แฟน ๆ ชอบเก็บไว้ดูซ้ำ ผมมักจะเปรียบเทียบความรู้สึกตอนดูซีนแอ็กชันของเรื่องนี้กับงานของ 'Mob Psycho 100' ในแง่ของการบาลานซ์ระหว่างความตลกกับพลังภาพโคตรบู๊ — แต่สไตล์การเล่าและโทนอารมณ์ก็ต่างไปอีกแบบ เหมาะสำหรับคนอยากได้ซีรีส์ที่สั้นแต่ทรงพลัง

แปลกนะที่การโหวตของแฟนๆ มักจะยกให้ 'Zetton' เป็นมอนสเตอร์ยอดนิยมอันดับหนึ่ง แม้หลายคนจะโหยหาฉากบู๊ใหญ่หรือดีไซน์เด่น แต่สิ่งที่ทำให้ Zetton โดดเด่นจริงๆ คือบทบาทในตอนจบของ 'Ultraman' เวอร์ชันคลาสสิกและความเป็นปริศนาของมัน ผมชอบที่มันไม่ใช่แค่มอนสเตอร์แข็งแรงธรรมดา แต่เป็นสัญลักษณ์ของความท้าทายที่เกินกว่าจะเดาได้ ทำให้ฉากปะทะกลายเป็นตำนานที่แฟนรุ่นต่อรุ่นหยิบมาพูดถึง นอกจาก Zetton แล้ว Alien Baltan กับ Red King ก็มีฐานแฟนหนักไม่แพ้กัน Alien Baltan มีเสน่ห์จากหน้ากากและท่าทางที่ผสมทั้งน่ากลัวและน่าจดจำ ขณะที่ Red King สื่อสารผ่านพละกำลังดิบ ๆ ที่ทำให้การเผชิญหน้ากลายเป็นการแสดงสโตนที่แท้จริง คนดูชอบความเป็นไอคอนของพวกมันทั้งด้านภาพลักษณ์และเพลงประกอบช่วงเวลาสำคัญ ท้ายสุดสำหรับผม มอนสเตอร์ยอดนิยมไม่ได้วัดแค่พลังหรือความหลอน แต่รวมถึงความทรงจำที่มันสร้างได้—ฉากหนึ่งฉากที่คนยังพูดถึงได้หลายสิบปีคงมีคุณค่าในตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นของเล่น ตำนานเล่าขาน หรือมุมน่ารักที่ทีมงานเติมให้ มอนสเตอร์ยอดนิยมสุด ๆ จึงเป็นงานศิลปะขนาดย่อมที่สอดแทรกตัวตนของแฟนๆ ไว้ด้วยกัน

วันแรกที่เห็นโปสเตอร์ของ 'อินุยาฉะ' กลับรู้สึกว่ามันมีโลกกว้างกว่าที่คิดไว้ เด็กคนนั้นซึ่งโตมาเป็นคนรักการ์ตูนบอกได้เลยว่า ถานับเฉพาะงานทีวีที่ดัดแปลงจากมังงะหลัก จะมีสองชุดเด่นชัด: ชุดแรกคือ 'อินุยาฉะ' ฉบับปี 2000 ที่วิ่งยาวหลายซีซั่นจนรวมเป็นราว ๆ 167 ตอน (ขึ้นกับวิธีนับตอนข้ามพาร์ท) และชุดที่สองคือ 'InuYasha: The Final Act' ซึ่งออกมาในปี 2009–2010 เพื่อปิดเนื้อหาให้ตรงกับมังงะต้นฉบับราว 26 ตอน การแบ่งแบบนี้ทำให้คนส่วนใหญ่มองว่าเนื้อเรื่องหลักถูกเล่าในสองภาคทีวี มุมที่คนมักลืมพูดถึงคือภาพยนตร์โรงสี่เรื่องที่ตามมาในช่วงต้นทศวรรษ 2000 ซึ่งเป็นงานเสริมที่ขยายฉากและอีเวนต์บางอย่างของตัวละคร หากนับรวมทั้งชุดทีวีหลักสองชุดและภาพยนตร์สี่เรื่อง ก็ถือว่า 'อินุยาฉะ' มีเวอร์ชันอนิเมะหลายชิ้นให้ติดตาม แต่ถานับเฉพาะชุดทีวีที่เล่าเรื่องหลักอย่างเป็นทางการ ตอบสั้น ๆ ว่ามีสองภาคหลักสำหรับมังงะและมีภาพยนตร์เสริมอีกสี่ชิ้น ฉันยังรู้สึกว่าการดูทั้งสองชุดต่อเนื่องกันช่วยให้เรื่องราวของตัวละครครบถ้วนขึ้นและได้เห็นจังหวะอารมณ์ที่ต่างกันของงานอย่างชัดเจน

ย้อนไปสู่จุดเริ่มต้นของตำนานอุลตร้าแมนที่หลายคนหลงรักกันเถอะ — คำถามว่าอยากดู 'อุลตร้าแมน' ภาคแรกได้ที่ไหนเป็นคำถามที่เจอบ่อยและมีหลายทางเลือก ข้อแรกต้องชี้ก่อนว่าที่คนไทยมักเรียกกันว่า "ภาคแรก" มักหมายถึงซีรีส์ต้นฉบับยุค 1966 ซึ่งเป็นไลฟ์แอ็กชัน (ไม่ใช่การ์ตูนแอนิเมชัน) ถ้าตั้งใจจะดูเวอร์ชันคลาสสิกนี้ ให้มองหาชื่อ 'Ultraman' หรือที่แฟนๆ เรียกกันว่า 'ช็อตไทม์' ของยุคโชวะ เพราะเนื้อหาและสไตล์การเล่าแตกต่างจากแอนิเมะสมัยใหม่และจากงานรีเมคหลายชิ้น ผมมักแนะนำให้เริ่มจากช่องทางที่เป็นทางการก่อน เพราะภาพและซับไตเติลจะถูกต้องที่สุด ตอนนี้บริษัทผู้ผลิตอย่าง Tsuburaya มีบริการสตรีมมิงของตัวเองบางรูปแบบ เช่นแพลตฟอร์มสมาชิกหรือช่องอย่างเป็นทางการใน YouTube ที่มักปล่อยไฮไลต์หรือบางตอนแบบถูกลิขสิทธิ์ ในบางพื้นที่อาจมีการจัดจำหน่ายเป็นชุดดีวีดีหรือบลูเรย์แบบรีมาสเตอร์ซึ่งคุ้มถ้าต้องการเก็บสะสมและได้คุณภาพภาพ-เสียงที่ดีกว่า นอกจากนี้ แพลตฟอร์มสตรีมมิงข้ามประเทศบางแห่งมีการนำเสนอซีรีส์คลาสสิกเป็นช่วงๆ ตามสัญญาลิขสิทธิ์ ดังนั้นถ้าหาในช่องของผู้ผลิตหรือร้านค้าดีวีดีที่เชื่อถือได้ เจอเวอร์ชันต้นฉบับย่อมปลอดภัยและสนับสนุนเจ้าของผลงานด้วย ถ้าความหมายของคำว่า "การ์ตูน" เป็นเวอร์ชันอนิเมะ ควรแยกแยะเพราะมีผลงานภายใต้ชื่อ 'Ultraman' ที่เป็นอนิเมะสมัยใหม่ เช่นแอนิเมชันที่ดัดแปลงจากมังงะ ซึ่งมักจะลงในแพลตฟอร์มสตรีมมิงต่างประเทศเป็นครั้งคราวและมีซับไทยหรือซับอังกฤษให้เลือก แต่ถ้าชอบบรรยากาศโบราณของไทต์แรกและเอฟเฟกต์แบบโทคุสะ ต้องมองหาซีรีส์ไลฟ์แอ็กชันยุคดั้งเดิมเท่านั้น ความแตกต่างตรงนี้สำคัญเพราะคนที่คิดจะดู "ภาคแรก" บางคนอาจผิดหวังถ้าได้อนิเมะรุ่นใหม่มาแทน โดยสรุป ถ้าต้องการประสบการณ์ต้นฉบับ ให้เริ่มจากช่องทางทางการของผู้ผลิตและชุดดีวีดี/บลูเรย์แบบลิขสิทธิ์ ถ้าพบเวอร์ชันบนแพลตฟอร์มสตรีมมิงในประเทศไทยหรือบริการที่มีชื่อเสียงอย่าง Netflix/Amazon Prime อยู่บ้าง อย่าลืมเช็กว่ามันเป็นเวอร์ชันต้นฉบับหรือเป็นรีเมคแอนิเมะ การได้ดู 'Ultraman' แบบต้นฉบับครั้งแรกสำหรับผมยังคงให้ความรู้สึกตื่นเต้นเหมือนย้อนเวลากลับไปสู่ช่วงที่ซูเปอร์ฮีโร่ยืนภูมิใจท่ามกลางควันและไฟ — เป็นความทรงจำที่อบอุ่นและยังชวนยิ้มทุกครั้งเมื่อเห็นฉากคลาสสิกเหล่านั้น