แพทย์จะวินิจฉัยได้ยินเสียงในหัว ตอนนอน ว่าเป็นโรคอะไร

เสียงเล็ก ๆ โยกไปมาในความมืด ทำให้คิดถึงได้หลายมุมมองของการแพทย์และจิตวิทยา ฉันเคยคุยกับคนที่ได้ยินเสียงเหมือนคนพูดหรือมีเมโลดี้สั้น ๆ ก่อนจะหลับ ซึ่งบ่อยครั้งเป็น 'hypnagogic' หรือ 'hypnopompic' hallucination — ประสบการณ์ชั่วคราวที่เกิดขึ้นตอนกำลังเข้าสู่การนอนหรือกำลังตื่น มันไม่ได้แปลว่ามีโรคจิตเสมอไป แต่ถ้าเสียงนั้นติดอยู่ตลอดทั้งวัน มีความชัดเจนหรือมาพร้อมภาพหลอน แพทย์จะพิจารณาเรื่องโรคจิตเภทหรือภาวะทางจิตอื่น ๆ

ยิ่งไปกว่านั้นยาบางชนิด ยาแก้ซึมเศร้าหรือยาลดความดัน อาจทำให้เกิดเสียงในหัวได้เช่นกัน การซักประวัติยาที่รับประทาน การสอบถามรูปแบบการนอนและความเครียดมักช่วยแยกแยะได้ดี ในบางเคสการส่งต่อระหว่างผู้เชี่ยวชาญทั้งหู คอ จมูกและจิตเวชจำเป็นเพื่อทำความเข้าใจภาพรวมและหาแนวทางบรรเทาอาการให้เหมาะกับคนไข้

หลับ ๆ ตื่น ๆ แล้วได้ยินเสียง 'ปัง' หรือ 'ฟ้าร้อง' ที่ทำให้ตกใจ เป็นภาพจำของ 'exploding head syndrome' ที่ฉันมักเล่าให้คนใกล้ตัวฟังด้วยน้ำเสียงคลายกังวล อาการนี้เป็นอาการหลับตื่นชนิดหนึ่งที่ไม่ได้หมายถึงความผิดปกติทางสมองอย่างร้ายแรงโดยทั่วไป มันมักเกิดตอนเปลี่ยนเฟสการนอนและผู้ป่วยจะรู้สึกตกใจพร้อมกับได้ยินเสียงดังมากในหัว

การวินิจฉัยมักเป็นจากคำบอกเล่าและการคัดกรองปัจจัยเสี่ยง เช่น การอดนอน ความเครียด หรือการใช้ยาบางชนิด ถ้าไม่มีอาการร่วมที่น่ากังวล เช่น สูญเสียการได้ยินถาวรหรืออาการทางระบบประสาทอื่น ๆ แพทย์มักให้คำแนะนำเรื่องการปรับการนอนและการจัดการความเครียดเป็นหลัก ซึ่งผลตอบรับมักทำให้คนนอนหลับได้ดีขึ้น

กลางคืนที่เงียบสงัด เสียงในหัวมักจะโดดเด่นขึ้นกว่าตอนกลางวัน — นี่คือความรู้สึกที่ฉันคุ้นเคยกับผู้คนหลายคนที่มาเล่าให้ฟัง

เวลาฟังผู้คนเล่า ผมมักจะแยกกลุ่มสาเหตุเป็นกว้าง ๆ เพื่อให้เข้าใจง่าย: อย่างแรกคือเสียงในหูแบบไม่เป็นชีพจร (subjective tinnitus) ที่มักเกี่ยวกับการสูญเสียการได้ยินจากเซลล์ขนในหูชั้นในหรือจากการสะสมขี้หู อีกกลุ่มคือเสียงที่รู้สึกเป็นจังหวะตามชีพจร (pulsatile tinnitus) ซึ่งมักจะชี้ไปทางปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือด เช่น การตีบของเส้นเลือดหรือภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูง นอกจากนี้ยังมีสาเหตุจากความผิดปกติของข้อต่อขากรรไกร (TMJ) หรือการอักเสบของหูชั้นกลางที่ทำให้ได้ยินเสียงในช่วงที่เงียบสุด

เมื่อพูดกับแพทย์จริง ๆ สิ่งที่จะได้ยินคือการซักประวัติอย่างละเอียด ตรวจการได้ยินด้วยเครื่องตรวจการได้ยิน (audiogram) ดูหูด้วยกล้อง (otoscopy) และถ้ามีเสียงเป็นจังหวะหรือมีความผิดปกติทางระบบประสาท แพทย์มักจะแนะนำภาพถ่ายเช่น MRI/CT เพื่อหาแหล่งที่มาของเสียง เห็นคนไข้ยิ้มออกได้เมื่อรู้ว่าในหลายกรณีมีวิธีจัดการหรือบรรเทาอาการได้บ้าง แม้บางครั้งจะต้องใช้เวลาร่วมกับการปรับพฤติกรรมและการรักษาทางการแพทย์ก็ตาม

จังหวะในหูที่สอดคล้องกับชีพจรมักทำให้ฉันนึกถึงปัญหาหลอดเลือดเป็นอันดับแรก เพราะเสียงที่ได้ยินเป็นจังหวะสม่ำเสมอมักหมายถึงการไหลของเลือดหรือการสั่นของหลอดเลือดบริเวณใกล้เคียง เช่น เส้นเลือดคอที่มีการตีบหรือการคด การมีเนื้องอกหลอดเลือดขนาดเล็ก (เช่น glomus tumor) หรือความผิดปกติของหลอดเลือดในกะโหลกศีรษะก็อาจให้เสียงแนวนี้ได้

การตรวจที่มักถูกนำมาใช้ในเคสลักษณะนี้ได้แก่การฟังด้วยหู (auscultation) ในบริเวณคอ ตรวจโดยแพทย์เฉพาะทางและภาพถ่ายหลอดเลือดเช่น MRA/CTA หรือ Doppler ultrasound เพื่อดูการไหลเวียน หากพบว่ามีปัจจัยเสี่ยงด้านหลอดเลือดหรืออาการร่วมอย่างปวดหัวรุนแรงหรือสูญเสียการมองเห็น แพทย์จะพิจารณาการวินิจฉัยที่เจาะลึกขึ้น เพราะบางภาวะแม้จะหายากแต่สำคัญต่อการรักษาและความปลอดภัยของผู้ป่วย

เสียงหวีดหรือระฆังในหัวตอนกลางคืนทำให้ฉันนึกถึงปัจจัยที่เรียบง่ายแต่ถูกมองข้าม เช่น ขี้หูอุดตันหรือการอักเสบของหูชั้นกลาง ภายใต้ความเงียบตอนกลางคืน เสียงเล็ก ๆ ก็จะชัดเจนขึ้นมาก นอกจากนี้การบดหรือกรามเคี้ยวในตอนกลางคืน (bruxism) ทำให้กล้ามเนื้อและข้อต่อขากรรไกรทำงานผิดปกติ ซึ่งสามารถสะท้อนเป็นเสียงหรือความรู้สึกสั่นที่รู้สึกว่ามาจากหัวได้

การตรวจเบื้องต้นของแพทย์มักรวมถึงการมองเข้าไปในรูหู เช็กการได้ยิน และถามเกี่ยวกับพฤติกรรมการนอน ถ้าเป็นปัญหาเล็กน้อยอย่างขี้หูหรือการกรน มีวิธีจัดการได้ไม่ซับซ้อนและหลายคนรู้สึกดีขึ้นจากการรักษาและปรับพฤติกรรมการนอน