ไซอิ๋วเกาหลี ดัดแปลงจากนิยายหรือผลงานไหนบ้าง?

แค่เห็นทิศทางของหนัง 'The Monkey King 3' ก็รู้สึกได้เลยว่าผลัดแปลงจากนิยายดั้งเดิมเยอะมากกว่าที่คิด ฉันชอบดูงานดัดแปลงแบบตั้งใจเปลี่ยนองค์ประกอบเพื่อตอบโจทย์คนดูสมัยใหม่ ดังนั้นขอเล่าแบบเน้นจุดที่ต่างชัด ๆ ของส่วน 'ประเทศหญิงสาว' ที่หนังหยิบมาจากบทในนิยาย 'ไซอิ๋ว' กันก่อน ในต้นฉบับตอน '女儿国' โครงเรื่องเป็นหนึ่งในตอนย่อยที่เน้นการทดลองอารมณ์ของพระถังซัมจั๋งกับการล่อลวงทางโลก หนังเวอร์ชันนี้เพิ่มมิติเชิงโรแมนติกให้ชัดกว่าเดิม ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างพระถังกับพระราชินีมีน้ำหนักทางอารมณ์และฉากที่ยาวขึ้น รวมถึงใส่ฉากปูแบ็กกราวด์ให้ตัวละครมีเหตุผลทางใจมากขึ้น นอกจากนี้หนังตัดหรือย่อองค์ประกอบเทพเจ้า-ระบบสวรรค์ที่ในนิยายมีรายละเอียดเยอะ เพื่อให้จังหวะหนังไหลลื่นและโฟกัสไปที่ดราม่ามนุษย์มากขึ้น ตัวละครหลักบางคนถูกปรับโทน เช่น หงอคงในหนังถูกให้มุมด้านมนุษย์ และมีการเพิ่มฉากตลก/โรแมนซ์เพื่อสร้างความอบอุ่นที่นิยายต้นฉบับไม่ได้เน้น ส่วนฉากมหัศจรรย์บางอย่างถูกทำให้ทันสมัยด้วยเทคนิคภาพและการออกแบบคอสตูม ซึ่งอาจทำให้เสน่ห์ดั้งเดิมของเรื่องคลายลง แต่ก็เปิดมุมมองใหม่ ๆ ให้คนที่ไม่เคยอ่านนิยายเข้าถึงได้ สรุปแล้วหนังยังคงยกโครงเรื่องหลักมาจากต้นฉบับ แต่เปลี่ยนโฟกัสจากบททดสอบทางจิตวิญญาณเป็นความสัมพันธ์และความเป็นมนุษย์ที่เข้ากับผู้ชมยุคใหม่ได้มากกว่า

ครั้งแรกที่ผมได้ดู 'A Korean Odyssey' ความรู้สึกคือมันไม่ใช่แค่ย้ายฉากจากทะเลทรายสู่กรุงโซลแล้วจบ แต่เป็นการทำให้แก่นเรื่องเปลี่ยนรูปไปเลย ในเวอร์ชั่นต้นฉบับของ 'ไซอิ๋ว' แกนหลักคือการเดินทางเพื่อนพ้นจากกิเลสและบรรลุธรรม แต่เวอร์ชั่นเกาหลีนำแกนเรื่องไปโฟกัสที่ความสัมพันธ์เชิงส่วนบุคคลมากขึ้น โดยเฉพาะความสัมพันธ์เชิงโรแมนติกระหว่างตัวละครหลักกับคนที่ควรเป็นศิษย์หรือนักบวช การเดินทางกลายเป็นฉากหลังของการเยียวยาบาดแผลและสัญญาผูกพันแทน ผมชอบตรงที่หลายตอนใช้ชีวิตในเมืองสมัยใหม่เพื่อถ่ายทอดปัญหาที่คนรุ่นใหม่เจอ เช่น การจัดการอดีตและการเลือกทางเดินชีวิต ซึ่งทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องของคนสองยุคสมัยผสมกันมากกว่าการเล่าเรื่องว่าใครจะถึง 'นิพพาน' ก่อน จบแบบเปิดที่ให้ความรู้สึกเศร้าและหวังไปพร้อมกัน เหมือนบทเพลงบัลลาดที่ยังคงบดบังความคิดถึงไว้อย่างละมุน

ประเด็นหนึ่งที่ฉันสนใจมากคือวิธีที่การเล่าเรื่องถูกปรับให้เข้ากับบริบทสังคมและรสนิยมของผู้ชมเกาหลี เมื่อเทียบกับต้นแบบจีน 'ไซอิ๋ว' ฉบับดั้งเดิม ฉบับเกาหลีมักจะเน้นด้านอารมณ์และความเป็นมนุษย์ของตัวละครมากขึ้น แทนที่จะทำเป็นชุดเหตุการณ์ผจญภัยแบบมอนสเตอร์ต่อมอนสเตอร์แบบดั้งเดิม ความเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนถึงการให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ระหว่างตัวละคร การพัฒนาจิตใจ และบาดแผลในอดีตที่ผลักดันการกระทำของพวกเขา ตัวอย่างที่ชัดเจนคือฉากการเผชิญหน้ากับปีศาจที่ในต้นฉบับจีนมักเป็นบททดสอบศีลธรรมและความพากเพียร แต่ในฉบับเกาหลีมักถูกตีความใหม่ให้มีพื้นเพหรือแรงจูงใจที่ซับซ้อน เสมือนทำให้ศัตรูมีมิติและบางครั้งก็กลายเป็นกระจกสะท้อนความผิดหวังของพระเอก เรื่องราวแบบนี้ยังชอบใส่เส้นเรื่องเสริม เช่น ปมรัก ความคลางแคลงใจ หรือความขัดแย้งภายในกลุ่ม ซึ่งช่วยให้คนดูยุคใหม่ผูกพันได้ง่ายกว่า ด้านภาพและบรรยากาศ ฉบับเกาหลีมักให้ความสำคัญกับสุนทรียะการถ่ายทำ ดนตรีประกอบ และจังหวะการเล่าเรื่องที่เข้ากับแนวละครโทรทัศน์สมัยใหม่ มากกว่าการยืนกรานกับองค์ประกอบทางพุทธศาสนา โหราศาสตร์ หรือสัญลักษณ์แบบจีนดั้งเดิม ฉันชอบที่เห็นการผสมผสานนี้เพราะมันทำให้ตำนานเก่าแก่ยังมีชีวิต แต่ก็ยังคงมีความเสน่ห์ของต้นฉบับอยู่ในรูปแบบที่เข้าใจง่ายขึ้นสำหรับผู้ชมยุคใหม่

คงไม่มีใครปฏิเสธว่าการดู 'ไซอิ๋ว' ในรูปแบบหนังกับการอ่านนิยายต้นฉบับให้ความประสบการณ์ต่างกันสุดขั้วเลยทีเดียว ผมเห็นว่าจุดต่างที่ชัดที่สุดคือความลึกของเนื้อหาและโทนเรื่อง นิยายต้นฉบับเป็นงานยาวที่รวมเอาตอนย่อย ๆ นับสิบ ทำให้มีที่ว่างให้ปรัชญา ศีลธรรม และการเสียดสีสังคมเข้ามาแทรก ทั้งยังมีรายละเอียดของความเชื่อทางพุทธศาสนาและเต๋าที่ซับซ้อน ในขณะที่หนังโดยทั่วไปต้องย่อลงเหลือสองชั่วโมงหรือน้อยกว่านั้น จึงมักโฟกัสที่ฉากแอ็กชัน ความขบขัน หรือความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครหลัก เช่นความเป็นฮีโร่ของซุนหงอคง ทำให้หลายมิติของเรื่องเดิมถูกตัดทอนหรือปรับให้เรียบง่ายขึ้นเพื่อให้คนดูเข้าใจง่ายและสนุกทันที ด้วยข้อจำกัดเวลาของหนังและความต้องการดึงคนดูสมัยใหม่ ผู้สร้างมักรวมหลายตอนเข้าด้วยกัน ปรับจังหวะเรื่อง หรือสร้างโครงเรื่องใหม่ที่มีเอกภาพมากขึ้น บ่อยครั้งจะเพิ่มองค์ประกอบโรแมนติกหรือคอมเมดี้ที่นิยายต้นฉบับไม่มีชัดเจน เพื่อสร้างความเชื่อมโยงทางอารมณ์ เช่นงานของสตีเฟน ชอว์ใน 'Journey to the West: Conquering the Demons' และ 'A Chinese Odyssey' ที่เล่นกับความรักและชะตากรรมของตัวละครอย่างชัดเจน ส่วนภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์อย่าง 'The Monkey King' เน้นงานสร้าง ฉากต่อสู้สวยงาม และเอฟเฟกต์ ทำให้ตัวบททางศาสนาและเชิงสัญลักษณ์ถูกลดทอนลงไป นอกจากนี้การตีความตัวละครก็เปลี่ยนไปตามยุคสมัยและวัตถุประสงค์ของผู้สร้าง ในนิยาย ซุนหงอคงมีทั้งความฮา ปัญญา และความดุดันของจอมยุทธ์ แต่ในหนังสมัยใหม่มักยกย่องด้านแอ็กชันหรือขบขันจนลืมมิติทางปรัชญา ส่วนพระถังซัมจั๋งที่ในหนังมักถูกลดบทบาทให้เป็นคนอ่อนแอหรือน่าสงสารเพื่อให้คนดูเห็นพัฒนาการชัดขึ้น ตัวร้ายหรือเหล่าปีศาจที่ในต้นฉบับมีแง่คิดบางอย่าง มักถูกทำให้วายร้ายทันทีหรือกลายเป็นตัวตลกเพื่อไม่ให้โทนเรื่องหนักเกินไป การเซ็นเซอร์ทางศีลธรรมหรือการเมืองในบางประเทศก็ทำให้ฉากบางอย่างหายไปหรือถูกเปลี่ยนความหมาย โดยรวมแล้ว ผมมองว่าทั้งนิยายต้นฉบับและหนังต่างมีเสน่ห์คนละแบบ ถ้าต้องการความลุ่มลึก เชิงสัญลักษณ์ และตอนเล็กตอนน้อยที่ถ่ายทอดคติธรรม นิยายต้นฉบับให้ความอิ่มตัวมากกว่า แต่ถาอยากได้ความบันเทิงทันใจ ภาพสวย งานแอ็กชันที่ตื่นเต้น และมุมมองใหม่ ๆ ที่แปลกตา หนังเวอร์ชันต่าง ๆ ทำได้ดีและบางครั้งสร้างความประทับใจจนอยากกลับไปอ่านต้นฉบับใหม่อีกครั้ง

ความแตกต่างที่ชัดเจนที่สุดระหว่างตำนานไซอิ๋วเวอร์ชันเกาหลีกับจีนคือตัวละครหลักและบริบททางวัฒนธรรม เวอร์ชันเกาหลีอย่าง 'The Journey of Flower' จะเน้นความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับวิญญาณมากกว่า ตัวเอกมักเป็นผู้หญิงที่มีพลังพิเศษ บททดสอบที่เธอต้องเผชิญก็เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาความสัมพันธ์และความเข้าใจซึ่งกันและกันมากกว่าการต่อสู้แบบกายภาพเหมือนซุนหงอคง อีกจุดที่น่าสนใจคือการนำเสนอภาพลักษณ์ของเทวดาและปีศาจที่ต่างออกไป เทวดาในเวอร์ชันเกาหลีดูเป็นมนุษย์มากขึ้น มีความเปราะบางทางอารมณ์ ขณะที่ปีศาจก็ไม่ได้ชั่วร้ายไปเสียทุกตัว บางทีอาจเป็นเพียงวิญญาณที่ยังติดข้องในโลกมนุษย์เพราะอาลัยอาวรณ์อะไรบางอย่าง

ยอมรับเลยว่าชื่อแรกที่ผุดขึ้นมาทุกทีเมื่อนึกถึงงานที่ถูกดัดแปลงคือ 'Addicted' ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในเส้นทางของหวงจิ่งอวี๋ ผมชอบเล่าแบบตั้งใจว่าผลงานชิ้นนี้มาจากนิยายออนไลน์ชื่อเดียวกัน ('上瘾' หรือมักถูกเรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า 'Are You Addicted?') ของผู้เขียน柴鸡蛋 ซึ่งโด่งดังในวงการวรรณกรรมเว็บจีน แนวความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครหลักในงานต้นฉบับทำให้ซีรีส์ฉบับโทรทัศน์กลายเป็นหัวข้อถกเถียงและถูกเซ็นเซอร์ไปในจีน แต่การแสดงของหวงจิ่งอวี๋กับสไตล์การเล่าเรื่องแบบนิยายต้นฉบับช่วยปั้นให้เขากลายเป็นดาวรุ่งนอกกรอบได้ทันที นี่คือกรณีศึกษาที่ชัดเจนที่สุดของผลงานดัดแปลงที่เกี่ยวข้องกับเขา และถ้าถามผม มันยังคงเป็นผลงานที่คนนอกวงการและแฟนวรรณกรรมออนไลน์คุยถึงกันบ่อย ๆ

ย้อนรำลึกถึงความประทับใจแรกที่เห็นฉากรักละมุนในหนังแล้วต้องบอกว่า 'ไซอิ๋วภาค 3' เอาเรื่องราวมาจากตอนที่เรียกว่า '女儿国' หรือที่คนไทยมักเรียกสั้น ๆ ว่า "อาณาจักรสตรี" ในนิยาย 'ไซอิ๋ว' ในฉากต้นฉบับของนิยาย พระถังซัมจั๋งต้องเผชิญการทดสอบความตั้งใจเมื่อไปถึงอาณาจักรที่ผู้คนส่วนใหญ่เป็นหญิงล้วน ราชินีแห่งอาณาจักรนั้นเกิดชอบพอในตัวพระถัง ความขัดแย้งระหว่างความศรัทธาในภารกิจของพระถังกับความใกล้ชิดทางใจถูกนำเสนออย่างชัดเจน ส่วนในหนังภาค 3 ผู้สร้างขยายมุมโรแมนติก ใส่องค์ประกอบสมัยใหม่และฉากบู๊ CGI เพื่อให้เข้ากับรสนิยมผู้ชมยุคใหม่ ทำให้โฟกัสจากการเดินทางตามหลักธรรมในนิยายเปลี่ยนไปเป็นเรื่องของการทดลองหัวใจมากขึ้น โดยรวมแล้วฉากหลัก ๆ ที่หนังยืมมาเป็นโครงเรื่องของอาณาจักรสตรีและความสัมพันธ์ระหว่างพระถังกับราชินี แต่รายละเอียดการตีความตัวละคร บทสนทนา และจังหวะเรื่องถูกปรับให้ดูเป็นภาพยนตร์เชิงบันเทิงมากกว่าเวอร์ชันวรรณกรรมแบบดั้งเดิม

บรรยากาศของตำนานไซอิ๋วในฉบับเกาหลีนั้นชวนให้นึกถึงละครโทรทัศน์เรื่อง 'The Legend of the Blue Sea' ที่ปรับเปลี่ยนโครงเรื่องจากตำนานจีนเดิมให้เข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น ตัวละครหลักที่เด่นชัดคือ 'ซon-oh' ซึ่งเป็นร่างกลับชาติมาเกิดของซุนหงอคงในเวอร์ชันเกาหลี มีลักษณะเป็นหนุ่มสาวยุคใหม่ที่ยังคงไว้ซึ่งพลังวิเศษบางอย่างจากชาติก่อน ต่างจากฉบับจีนที่เน้นการเดินทางไปชินเสียน ไซอิ๋วเกาหลีมักเน้นความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครในบริบทสังคมร่วมสมัย อีกตัวสำคัญคือ 'Ma-wang' หรือราชาปีศาจที่ถูกปรับให้เป็นซีอีโอหนุ่มผู้มีอำนาจลึกลับ บทบาทของพระถังซัมจั๋งถูกแทนที่ด้วยนักธุรกิจสาวผู้บริสุทธิ์ ซึ่งการเล่าเรื่องแบบนี้สะท้อนให้เห็นการตีความใหม่ที่สร้างสรรค์ของเกาหลี

ในมุมมองของคนที่ติดตามงานของผู้สร้างแบบคลั่งไคล้ ผมมองว่า 'ม็อบไซโค' ไม่ได้ถูกดัดแปลงมาจากนิยายหรือผลงานอื่นก่อนหน้าแต่เป็นผลงานต้นฉบับของผู้วาดคนเดียวกันที่เรารู้จักกันดีในชื่อ 'ONE' ซึ่งเริ่มจากการลงเว็บมังงะแล้วค่อย ๆ ขยับไปสู่การตีพิมพ์และถูกดัดแปลงเป็นอนิเมะทีหลัง สไตล์การเล่าเรื่องแบบตลกร้ายผสมความดราม่าและการออกแบบตัวละครที่แปลกแยกอย่างม็อบเองชี้ชัดว่าแนวคิดมาจากคนเขียนเดียว ไม่ใช่การยืมโครงเรื่องจากนิยายอื่นเหมือนหลาย ๆ ผลงานที่ได้รับการดัดแปลง แถมโทนเรื่อง การเล่นกับมุมมองเรื่องพลังจิตและการเติบโตของตัวละครมีลายเซ็นชัดเจนของผู้สร้าง ทำให้การแปลเป็นอนิเมะหรือสื่ออื่น ๆ เป็นการตีความจากต้นฉบับ ไม่ใช่การยกนิยายมาตัดแล้วลอกซีน จึงสรุปได้แบบตรงไปตรงมาว่า 'ม็อบไซโค' เป็นผลงานต้นฉบับที่ต่อยอดจากเว็บมังงะของผู้แต่งเอง และสิ่งที่เราเห็นในอนิเมะหรือสื่ออื่น ๆ คือการแปลงภาษาสื่อให้เป็นภาพและเสียง โดยยังคงแก่นเรื่องดั้งเดิมไว้ซึ่งนั่นเป็นเหตุผลที่แฟน ๆ หลายคนถึงชอบความรู้สึกสดใหม่ของทั้งมังงะและอนิเมะไปพร้อม ๆ กัน