LOGINLIMANG araw ang nakalipas, halos tapos na ang preparation para sa kasal namin ni Calvin. Hindi muna siya pumapasok sa kompanya, pansamantala ay si Tito muna ang pumalit kay Calvin. "Ma'am Elisa, may bisita po kayo. Nasa labas po," napaharap ako sa kasambahay na naglalakad palapit sa akin. "Sino po, Ate?" "Tiya at pinsan mo raw po." Napatayo ako nang malaman na dumating si Tiya Esperanza. Parang kusang nanlamig ang mga kamay ko. Hindi ko inaasahan na pupunta sila. Lalo na ngayon, ilang araw na lang bago ang kasal. “Ay… p-papasukin mo na lang po sila,” sabi ko, pilit pinapakalma ang sarili ko. “Okay po, Ma’am,” sagot ng kasambahay bago tumalikod. Napabuntong-hininga ako. Hindi ko alam kung bakit, pero may kakaibang kaba sa dibdib ko. Kilala ko si Tiya Esperanza at lalo na si Ate Gladys. Hindi sila basta pupunta nang walang dahilan. Ilang sandali pa, narinig ko na ang tunog ng mga yapak mula sa may pintuan. “At aba, ang laki na pala ng bahay,” narinig kong komento agad ni Tiy
GINAWA nga ni Calvin ang sinabi niya. Halos hindi na nga niya ako bigyan ng gagawin para sa aming magiging kasal. Sa halip, siya mismo ang kumikilos para sa lahat. Mula sa pakikipag-usap sa coordinator hanggang sa pagpili ng venue at suppliers. Minsan ko siyang nahuhuling may kausap sa telepono, tahimik pero diretsahan ang mga sinasabi, parang sanay na sanay na siya sa ganitong mga bagay. Ako naman… nakaupo lang sa gilid, pinapanood siya. “Do you want to see the sample invitations?” tanong niya minsan habang may hawak na folder. Umiling ako nang bahagya. “Ikaw na lang ang pumili.” Saglit siyang tumingin sa akin, parang sinusuri ang reaksyon ko. “You don’t have any preference?” Napayuko ako sandali bago sumagot. “Wala naman akong masyadong alam sa mga ganito.” Hindi siya agad sumagot. Ilang segundo ang lumipas bago niya ipinatong ang folder sa mesa at lumapit sa akin. “Then trust me,” mahinang sabi niya. “I’ll handle everything.” Hindi ko alam kung bakit, pero may kakaibang in
SA paglabas ko ng silid namin ni Calvin, napansin ko agad ang amoy ng pagkain na nagmumula sa ibaba. Humakbang ako pababa ng hagdan, mabagal, ingat na ingat sa bawat hakbang. Nang makarating ako sa kusina, natigilan ako. Naroon si Calvin. Nakatayo siya sa harap ng stove, abala sa niluluto. Nakasuot lang siya ng simpleng shirt, bahagyang magulo ang buhok na tila bagong gising o hindi pa talaga nag-ayos. Saglit akong hindi gumalaw. Napangiti akom Parang hindi bagay sa kanya ang eksenang iyon. Pero ang natural niyang dating ay parang gusto kong pagmasdan. Napansin niya ang presensya ko. Lumingon siya at nagtagpo ang mga mata namin. "Good morning," sabi niya, kalmado ang boses. Hindi ko napigilang bahagyang ngumiti. "Good morning." Ibinalik niya ang atensyon sa niluluto, saka nagsalita ulit. "You’re awake earlier than I expected." Dahan-dahan akong lumapit sa may mesa at naupo. "Ikaw pala ‘yong wala sa tabi ko kanina," mahina kong sabi, halos parang obserbasyon lang. Sandaling t
PAGPASOK pa lang namin sa loob ng silid, mas lalo kong naramdaman ang kakaibang tahimik na kapayapaan. Dahil kay Tiya Esperanza, hanggang ngayon ay nabubuhay ako. Hindi man maganda ang naging trato nila sa akin ay itinuturing ko pa rin silang pamilya. Dahan-dahan akong pumasok, hawak pa rin ang tiyan ko. Huminto ako sa gitna ng silid at iginala ang paningin. "Do you want something?" tanong ni Calvin sa likuran ko. Napalingon ako sa kanya. "Wala…" mahinang sagot ko. Tumango siya, tila sapat na sa kanya ang sagot ko. Lumapit siya sa may gilid ng kama at bahagyang hinila ang kumot para ayusin. "You can rest. Magpahinga ka muna." Umiling ako. "Okay lang ako." Saglit siyang tumigil sa ginagawa niya at tumingin sa akin. "Elisa." Sa tono pa lang ng boses niya, alam kong hindi iyon basta pangalan ko lang. Dahan-dahan akong nag-angat ng tingin. "You don’t have to act strong all the time," mahinahon niyang sabi. Hindi ako nakasagot agad. Parang tinamaan ako. Dahan-dahan akong n
UNTI-UNTI kong iminulat ang mga mata ko. Hindi na ako umiwas. Ngayon, hindi na. "Sapat na, Ate." Mahina ang boses ko pero malinaw. Hindi na nanginginig tulad kanina. "Pwede mo akong maliitin. Pwede mo akong sabihan ng kung ano-ano…" saglit akong huminga, pilit inaayos ang sarili. "Pero huwag mong idamay ang Mama ko." Napairap siya. "Bakit? Totoo naman ah—" "Hindi mo siya kilala," putol ko. Ngayon, direkta ko na siyang tinitigan. "At lalong hindi mo alam kung anong pinagdaanan namin." Saglit siyang natigilan, marahil hindi inaasahan na sasagot ako. "Ano ngayon?" taas-noo niyang sagot. "Kahit anong sabihin mo, buntis ka pa rin na hindi kasal. Kahihiyan ka pa rin ng pamilyang ‘to." Masakit. Pero hindi na ako uurong. "Hindi po ako kahihiyan," mahinahon kong sabi. "Nagkamali man ako sa paningin ninyo… pero pinaninindigan ko ‘to." Napatingin ako kay Tiya Esperanza. "Tiya, hindi ko po hinihingi na tanggapin n’yo ako. Pero sana… kahit respeto man lang." Tahimik lang siya. Walang s
"MA, andito pala ang bastarda mong pamangkin..." narinig kong sabi ng pinsan kong si Ate Gladys. Magkaedad lang kami ni Ate Gladys. Pero matandang kapatid ni Mama si Tiya Esperanza. Kaya ako ang palaging nagpapakumbaba kay Ate Gladys. Napahigpit ang hawak ko sa laylayan ng damit ko. Sanay na ako sa ganitong salita mula sa kanya, pero sa tuwing naririnig ko iyon, parang may kumikirot pa rin sa dibdib ko. "Gladys..." mahinang saway ni Tiya Esperanza, pero halata sa boses nito na wala iyong bigat. Bahagya akong napayuko at pilit na ngumiti. "Magandang gabi po, Tiya… Ate," bati ko, kahit ramdam ko ang panlalamig ng paligid. Napataas ang kilay ni Ate Gladys habang sinisipat ako mula ulo hanggang paa. "Wow ha, mukhang may lakad. Saan ka pupunta? O baka naman… may lalaki ka na namang uutakan?" Napakurap ako sa sinabi niya. "Wala po, Ate. May… importante lang po akong sasabihin." "Talaga?" Umupo siya sa sofa at in-cross ang mga braso. "E di sabihin mo. Nakikinig kami." Napatingin ak
MULA pa lang sa unang tingin, alam ko na agad kung ano ang pakay ni Tita Isolde. Nakangiti siya habang katabi sa upuan ang bisita. Sa loob-loob ko parang gusto ko na agad umatras. Nakakawalang gana pati ang parating ganito. Hindi na ba sila hihinto ng karereto sa akin ng babae? “Hi, I'm Solenne
NASA tabi kami ng dagat nina Elisa, nagpaiwan si Mama sa loob ng kuwarto dahil sa magpapahinga muna raw siya. Mukhang napagod sa aming biniyahe. Tatlong oras lang naman ang ginugol ng biyahe namin papunta sa resort. "Gusto mo bang magsnack?" Aya ko kay Elisa. Nakaupo kami pareho sa wooden deck cha
"ADRIAN! Don't talk like that to your grandfather! Hindi mo alam ang mga sinasabi mo. Gusto lang niyang makita na nasa maayos ka. Kaya niya hinihiling sa'yo na magkaroon na ng pamilya. Mahirap ba ang request na 'yon ng Lolo mo?" Singhal ni Daddy. Napataas ang boses niya. Never niya akong pinagtaas
INASIKASO na ni Daddy ang pag-alis namin papunta sa Rome. Naayos na niya at aalis na kami ngayon. Hindi pa rin nagpapakita sa mansyon si Tita Isolde at nangangamba na si Lolo. "Papa, are you sure na okay lang kayo na maiwan mag-isa sa mansyon? Puwede kayong sumama sa amin ni Adrian?" Ngumiti lang







