LOGINGINAWA nga ni Calvin ang sinabi niya. Halos hindi na nga niya ako bigyan ng gagawin para sa aming magiging kasal. Sa halip, siya mismo ang kumikilos para sa lahat. Mula sa pakikipag-usap sa coordinator hanggang sa pagpili ng venue at suppliers. Minsan ko siyang nahuhuling may kausap sa telepono, tahimik pero diretsahan ang mga sinasabi, parang sanay na sanay na siya sa ganitong mga bagay. Ako naman… nakaupo lang sa gilid, pinapanood siya. “Do you want to see the sample invitations?” tanong niya minsan habang may hawak na folder. Umiling ako nang bahagya. “Ikaw na lang ang pumili.” Saglit siyang tumingin sa akin, parang sinusuri ang reaksyon ko. “You don’t have any preference?” Napayuko ako sandali bago sumagot. “Wala naman akong masyadong alam sa mga ganito.” Hindi siya agad sumagot. Ilang segundo ang lumipas bago niya ipinatong ang folder sa mesa at lumapit sa akin. “Then trust me,” mahinang sabi niya. “I’ll handle everything.” Hindi ko alam kung bakit, pero may kakaibang in
SA paglabas ko ng silid namin ni Calvin, napansin ko agad ang amoy ng pagkain na nagmumula sa ibaba. Humakbang ako pababa ng hagdan, mabagal, ingat na ingat sa bawat hakbang. Nang makarating ako sa kusina, natigilan ako. Naroon si Calvin. Nakatayo siya sa harap ng stove, abala sa niluluto. Nakasuot lang siya ng simpleng shirt, bahagyang magulo ang buhok na tila bagong gising o hindi pa talaga nag-ayos. Saglit akong hindi gumalaw. Napangiti akom Parang hindi bagay sa kanya ang eksenang iyon. Pero ang natural niyang dating ay parang gusto kong pagmasdan. Napansin niya ang presensya ko. Lumingon siya at nagtagpo ang mga mata namin. "Good morning," sabi niya, kalmado ang boses. Hindi ko napigilang bahagyang ngumiti. "Good morning." Ibinalik niya ang atensyon sa niluluto, saka nagsalita ulit. "You’re awake earlier than I expected." Dahan-dahan akong lumapit sa may mesa at naupo. "Ikaw pala ‘yong wala sa tabi ko kanina," mahina kong sabi, halos parang obserbasyon lang. Sandaling t
PAGPASOK pa lang namin sa loob ng silid, mas lalo kong naramdaman ang kakaibang tahimik na kapayapaan. Dahil kay Tiya Esperanza, hanggang ngayon ay nabubuhay ako. Hindi man maganda ang naging trato nila sa akin ay itinuturing ko pa rin silang pamilya. Dahan-dahan akong pumasok, hawak pa rin ang tiyan ko. Huminto ako sa gitna ng silid at iginala ang paningin. "Do you want something?" tanong ni Calvin sa likuran ko. Napalingon ako sa kanya. "Wala…" mahinang sagot ko. Tumango siya, tila sapat na sa kanya ang sagot ko. Lumapit siya sa may gilid ng kama at bahagyang hinila ang kumot para ayusin. "You can rest. Magpahinga ka muna." Umiling ako. "Okay lang ako." Saglit siyang tumigil sa ginagawa niya at tumingin sa akin. "Elisa." Sa tono pa lang ng boses niya, alam kong hindi iyon basta pangalan ko lang. Dahan-dahan akong nag-angat ng tingin. "You don’t have to act strong all the time," mahinahon niyang sabi. Hindi ako nakasagot agad. Parang tinamaan ako. Dahan-dahan akong n
UNTI-UNTI kong iminulat ang mga mata ko. Hindi na ako umiwas. Ngayon, hindi na. "Sapat na, Ate." Mahina ang boses ko pero malinaw. Hindi na nanginginig tulad kanina. "Pwede mo akong maliitin. Pwede mo akong sabihan ng kung ano-ano…" saglit akong huminga, pilit inaayos ang sarili. "Pero huwag mong idamay ang Mama ko." Napairap siya. "Bakit? Totoo naman ah—" "Hindi mo siya kilala," putol ko. Ngayon, direkta ko na siyang tinitigan. "At lalong hindi mo alam kung anong pinagdaanan namin." Saglit siyang natigilan, marahil hindi inaasahan na sasagot ako. "Ano ngayon?" taas-noo niyang sagot. "Kahit anong sabihin mo, buntis ka pa rin na hindi kasal. Kahihiyan ka pa rin ng pamilyang ‘to." Masakit. Pero hindi na ako uurong. "Hindi po ako kahihiyan," mahinahon kong sabi. "Nagkamali man ako sa paningin ninyo… pero pinaninindigan ko ‘to." Napatingin ako kay Tiya Esperanza. "Tiya, hindi ko po hinihingi na tanggapin n’yo ako. Pero sana… kahit respeto man lang." Tahimik lang siya. Walang s
"MA, andito pala ang bastarda mong pamangkin..." narinig kong sabi ng pinsan kong si Ate Gladys. Magkaedad lang kami ni Ate Gladys. Pero matandang kapatid ni Mama si Tiya Esperanza. Kaya ako ang palaging nagpapakumbaba kay Ate Gladys. Napahigpit ang hawak ko sa laylayan ng damit ko. Sanay na ako sa ganitong salita mula sa kanya, pero sa tuwing naririnig ko iyon, parang may kumikirot pa rin sa dibdib ko. "Gladys..." mahinang saway ni Tiya Esperanza, pero halata sa boses nito na wala iyong bigat. Bahagya akong napayuko at pilit na ngumiti. "Magandang gabi po, Tiya… Ate," bati ko, kahit ramdam ko ang panlalamig ng paligid. Napataas ang kilay ni Ate Gladys habang sinisipat ako mula ulo hanggang paa. "Wow ha, mukhang may lakad. Saan ka pupunta? O baka naman… may lalaki ka na namang uutakan?" Napakurap ako sa sinabi niya. "Wala po, Ate. May… importante lang po akong sasabihin." "Talaga?" Umupo siya sa sofa at in-cross ang mga braso. "E di sabihin mo. Nakikinig kami." Napatingin ak
NAPAHAWAK ako sa may kalakihan kong tiyan. Nakaupo ako sa kahoy na upuan habang naglalakad si Tiya Esperanza. "Magpapakasal ka?" tanong niya at agad akong tumango. "Alam na ba ito ng Mama mo?" Isa pang tanong niya. Napayuko ako. Saglit akong napahigpit ang hawak sa aking tiyan bago sumagot. "Wala na po si Mama…" mahina kong tugon. Natigilan si Tiya Esperanza sa paglalakad. Dahan-dahan siyang humarap sa akin, tila hindi inaasahan ang sagot ko. "Ano’ng ibig mong sabihin?" maingat niyang tanong. "Matagal na po… hindi ko na rin alam kung saan siya," dagdag ko, pilit pinipigilan ang bigat sa dibdib ko. Napabuntong-hininga siya at tuluyang umupo sa harap ko. Ilang segundo siyang natahimik, saka ako tinitigan nang masinsinan. "Kaya ikaw na lang mag-isa ang magpapasya para sa sarili mo?" tanong niya, hindi galit, kundi puno ng pag-aalala. Tumango ako. "Opo, Tiya… at gusto ko pong panindigan ang desisyon ko." Napatingin siya sa tiyan ko. Hindi niya kailangang itanong kung ano ang d
"SIR, the dinner is ready," imporma ng staff ng resort nang pumasok ito sa aming villa. Tumango lang si Adrian at umalis na ang staff. Napalingon ako kay Adrian. Naguluhan at nagtataka ang mga tingin ko sa kanya. Habang siya ay kalmadong nakapamulsa lang at nakangiti sa akin. "Nagpareserved ka ba
MARAMI na ata nainom si Adrian. Isang baso lang ang nainom ko at hindi ko na sinundan pa iyong kanina. "Halika na, matulog na tayo," aya ko kay Adrian. Tinitigan niya ako, saka napangiti ng matamis. "Yeah, let's sleep. Diyan ka sa kama rito ako sa sahig." Napaamang ako at naihilig ang ulo. Unang
"TATANGGAPIN mo ba ang flowers? Nangangalo na ang mga kamay ko, Giselle," biglang nasambit ni Adrian. Nahiya naman ako kaya dalii-dali kong kinuha ang bulaklak mula kay Adrian. "Sorry. Natuwa lang ako sa pa-props mo. Hindi mo naman na kailangan na gawin ito. Pati itong flowers," sabi ko na inamoy
NANATILING tahimik si Adrian matapos ang mga salitang binitiwan ko. Ramdam ko ang bigat ng bawat sandali at para bang kahit ang hampas ng alon ay nakikiramay sa bigat ng dibdib ko. Maya-maya, marahan niyang inilapag ang tinidor at hinawakan ang baso ng alak sa harap niya. Hindi siya agad nagsalita







