LOGINNapatalon ako sa gulat nang mag-ring ang telepono. Nakita ko sa screen na galing sa opisina ni Sir Javier ang linya. Kaagad ko naman iyong sinagot. "Y-Yes, sir?"
"Bring me the report, now." Hindi na ako nakasagot pa ng kaagad niya iyong binaba. "Shit..." mahina kong nasabi. Hindi ko pa tapos. Wala akong nagawa kung hindi ang tumayo at pumunta sa opisina niya. "Oh? Hindi ka pa uuwi?" tanong ni Mariz na dala na ang shoulder bag niya at mukhang handa nang umuwi. "Mag-o-overtime na lang siguro ako," malumanay kong sagot, ubos na ang lakas ko. Hindi na nakasagot si Mariz nang bumukas ang pinto ng opisina ni Sir Javier at niluwa niyon si Marco. Nakatingin lang siya sa akin at alam ko na ang ibig sabihin niyon— galit na naman ang demonyo. Kumaway na lang ako kay Mariz at saka pumasok sa opisina ni Sir Javier. Sumalubong sa akin ang mga mata niyang nagtatanong at para bang hinahanap kung saan ang report na hinihingi niya. "H-Hindi ko pa po tapos, s-sir..." Nakayuko lang dahil baka mawala na ako ng malay kapag sinalubong ko pa ang mga nakamamatay niyang tingin. "Mag-o-overtime na lang ako, sir, at iiwan sa mesa ninyo kapag natapos ko na po." Inaasahan ko nang sisigawan niya ako. Pero malamig lang ang boses niya nang magsalita siya. "At dahil hindi mo natapos sa binigay kong oras, wala kang matatanggap na overtime f*e." Mabuti na iyon kaysa ang masisante. "Leave." Hindi na ako nagsalita at kaagad na lumabas ng opisina niya. Wala na rin yata akong lakas magsalita pa. Isang malalim na hininga ang pinakawalan ko bago umupo muli sa harap ng laptop ko. Walong pages na lang. Tumunog ang cellphone ko at nakitang may mensahe si Randolph. "Nasaan ka na? See you later." Nag-reply ako. "Sorry, mahal, babawi ako bukas. Kailangan ko lang tapusin itong report. Mag-o-overtime ako." Wala na siyang reply. Pupuntahan ko na lang siya mamaya sa apartment niya. May susi naman ako kaya sosorpresahin ko na lang siya. Tinutok ko na ang atensyon sa ginagawa. Alas nwebe nang matapos ko iyon. Napasandal ako sa office chair ko. "Natapos din." Madilim ang opisina ni Sir Javier nang buksan ko ang pinto. Kaya binuksan ko ang ilaw at saka nilapag sa mesa niya ang revised monthly report. Nang may mapansin ako. "Surrogacy agreement, terms and conditions," mahina kong basa sa nakasulat sa isang folder. May ganoon ba kaming project? Surrogacy? Hindi ba pagbubuntis iyon? Hindi ko na inusisa pa at baka malaman pa ni Sir Javier na nakialam ako. Masaya akong naglalakad palabas ng El Zamora building. Pagod man pero ayos lang. Makikita ko naman si Randolph. Dumaan muna ako sa isang fast food at nag-order ng burger saka fried chicken. Doon na lang din ako matutulog, tutal may mga gamit naman ako roon. Magkarelasyon na kami noong college years pa namin. Sabay na nagtapos at sabay na bumuo ng mga pangarap. Nag-taxi na lang ako para hindi na ako mahirapan mag-abang ng jeep. Ilang minuto lang ay nasa harap na ako ng apartment ni Randolph. Pagkatapos ng kasal namin ay lilipat na rin ako rito. Pagkatapos ay sabay kaming mag-iipon para sa magiging bahay namin. Gamit ang susi na mayroon ako ay nabuksan ko ang pinto ng apartment ni Randolph. Tulog na kaya siya? Bukas kasi ang ilaw sa loob ng kwarto niya at nakaawang naman ang pinto. Nilapag ko ang dalang pagkain sa mesa na nasa kusina at masiglang dumungaw sa kwarto niya. Pero wala siya sa kama. Naririnig ko ang lagaslas ng tubig mula sa banyo. Napakunot ang noo ko. Naliligo siya sa ganitong oras? Ilalapag ko na sana ang bag ko sa kama nang may narinig akong ungol mula sa banyo. Para akong sinabuyan nang malamig na tubig. Sobrang bilis na rin ng pagtibok na puso ko. Nasundan pa iyon nang malalakas na ungol. Hindi ko namalayang tumutulo na pala ang mga luha ko. "Ahh... Randolph! Sige pa!" Putang ina. Saka ko pa lang naisipang tingnan ang buong kwarto ni Randolph. Doon ko pa lang napansin ang isang bag na nasa paanan ng kama. Hindi na ako nagdalawang isip pa at marahas na binuksan ang pinto ng banyo. Nakatuwad ang babae habang bumabayo naman sa likuran niya si Randolph. Natigilan silang dalawa. Nang mapagtanto kung anong nangyayari ay kaagad na lumayo si Randolph sa babae. Hindi ko siya kilala pero nakikita ko siya sa building kung saan nagtatrabaho si Randolph. Kaagad na nagtakip ng tuwalya si Randolph habang nasa likuran niya pa rin ang babae. Para bang proud pang ibalandra ang hubad niyang katawan. "Mga hayop kayo..." gusto kong isigaw iyon pero bulong lang yata ang lumabas sa bibig ko. Pagod na ako mula pa kanina. Tapos ito pa. "Mahal, let me explain." Sinubukan ni Randolph na hawakan ang kamay ko pero awtomatiko kong nilayo ang sarili ko sa kanya. Hindi ko maatim na may iba siyang hinahawakan maliban sa akin. "Explain?" sarkastiko kong tanong. "No need to explain. I saw enough." "Nagkakamali ka—" "Buntis ako." Natigilan kaming dalawa ni Randolph. Siguro matatanggap ko pa kung isang gabi lang. Pero putang ina! Buntis! Hindi na ako nagsayang ng oras pa at lumabas sa kwartong iyon. Pakiramdam ko ay hindi ako makahinga habang nakatingin sa kanila. Gusto kong manumbat. Gusto kong magwala. Gusto kong sumigaw. Pero pagod na pagod na ako. "Sol, sandali—" Buong lakas ko siyang sinampal. "That was ten years of my life!" Pinilit kong pigilan ang mga luha ko pero ayaw nilang sumunod. Hilam na sa luha ang mukha ko. "P-Paano mo nagawa sa akin ito?" "Kasi nakakasawa na!" sigaw niya sa akin. Hindi ko alam kung saan ako nagulat. Sa pagsigaw niya ba o sa sinabi niya. Anong nakakasawa? "Gusto kong magkapamilya na pero ang tagal mong mabuntis!" Kanina lang ay nagso-sorry pa siya. Pero ito siya ngayon, sinusumbat ang isang bagay na alam niyang kahinaan ko bilang babae. "Hindi tayo pabata, Sol," dagdag niya pa. "Gusto kong magkaanak, pero sa loob ng sampung taon ay hindi man lang tayo nakabuo dahil sa deperensya mo!" Para akong sinampal sa panunumbat niyang iyon sa akin. "Babe..." Tawag ng babae mula sa kwarto. Putang ina lang talaga. Bakit parang kasalanan ko pa? Hindi ko naman ginusto maging ganito ako! Walang sabi-sabi ay tinalikuran ko sila pero bago pa ako lumabas ng apartmen niya ay nagsalita ako sa huling pagkakataon. "Go, bumuo ka ng sariling pamilya. Maghintay ka lang at isasampal ko sa mukha mo na kaya ko ring mabuntis." Pakiramdam ko ay naglalakad ako sa ere. Hindi ko nga alam kung paano pa ako nakauwi sa boarding house ko. At doon, napasalampak ako sa sahig at humagulhol. Nagtiis ako sa maliit na boarding house kahit pa kaya ko namang kumuha ng apartment. Pero tiniis ko iyon! Dahil nag-iipon kami para sa kasal namin! Dahan-dahan akong tumayo at kinuha mula sa drawer ang isang maliit na envelope. Laboratory test result ko iyon. Low fertility. Sa isang daang porsyento ay isang porsyento lang ang posibilidad na mabuntis ako. "But we can do IVF," iyon ang sabi ng doktor. "A fertility treatment where eggcells fertilized by sperm inside a laboratory. Will extract your eggcells and your partner's spermcell. Kapag successful na silang na-fertilized ay saka natin ituturok sa iyo. Maaari ka namang magdala ng sanggol dahil walang deperensya sa matris mo." At doon ay nakabuo ako ng desisyon.Lumipas ang ilang araw.At sa panlabas, parang naging normal ang lahat.Gigising ako sa umaga, ihahanda ang baon ni Janine, ihahatid siya sa paaralan, babalik sa bahay, maglilinis, magluluto, mag-iisip ng mga dapat gawin. Parang ordinaryong buhay. Parang wala akong dinadalang sikreto. Parang walang lalaking akala kong patay na na ngayon ay nakatira ilang bahay lang ang layo.Pero sa loob ko ay araw-araw may bagyong dumadaan. Napapadaan pa rin kami ni Janine sa bahay nila Liza. Hindi na ako kinakabahan tulad ng unang beses. Hindi na ako napapahinto. Hindi na ako napapalingon nang biglaan. Panatag na ako sa isang bagay—naipaliwanag ko na kay Janine na hindi niya ama si Solomon. Na kamukha lang. Na nagkamali siya.At tinanggap niya.Hindi niya na tinatawag si Javier na “Daddy.”Hindi na niya tinatanong kung bakit magkamukha.Hindi na niya inuulit.Pero araw-araw naman siyang tumitingin.Araw-araw, sa tuwing dadaan kami sa harap ng bahay nila, mapapansin ko ang pagbagal ng hakbang niya. A
“Daddy?”Parang may kumalabog sa loob ng ulo ko. Isang salita lang iyon. Isang tawag lang. Pero sapat para gumuho ang mundo ko sa harap ng gate ng maliit naming bahay.Narinig ko ang sarili kong paghinga—mabilis, mabigat, parang may humahabol. Naramdaman ko ang biglang paghigpit ng hawak ko sa kamay ni Janine. Halos mapisil ko ang maliliit niyang daliri sa kaba.“Daddy?” ulit niya, mas malinaw, mas sigurado.At doon ko nakita.Ang gulat sa mga mata nilang dalawa.Si Janine ay nakatingin kay Javier. Diretso. Walang alinlangan. Walang takot. Parang sigurado siya sa nakita niya.At ako? Parang tinamaan ng kidlat.“Janine...” bulong ko, nanginginig ang boses ko. Lumuhod ako sa harap niya, hinawakan ang magkabilang balikat niya, pilit na ngumiti kahit ramdam kong nanginginig ang labi ko. “Nagkakamali ka, anak.”Tumingin siya sa akin, kunot ang noo. “Pero mommy... kamukha niya si daddy...”Parang may sumaksak sa dibdib ko.Oo. Kamukha.Dahil siya nga iyon.Pero hindi ko puwedeng sabihin.“H
Sakto ang oras nang dumating ako sa tapat ng maliit na paaralan. Alas-kuwatro ng hapon, at unti-unti nang nagsisilabasan ang mga bata, may mga bitbit na bag na halos mas malaki pa sa kanila, may mga magulang na nakatayo sa gilid, may mga batang tumatakbo diretso sa bisig ng ina.Hinahanap ng mga mata ko si Janine.Hindi ako nagtagal. Kita ko agad ang maliit niyang ulo, ang buhok niyang naka-ponytail, at ang dilaw niyang bag na halos kasing laki ng likod niya. Nakikipag-usap siya sa isang batang babae, mukhang animated, parang may kinukuwento.“Janine,” tawag ko.Lumingon siya, at sa sandaling nakita niya ako, lumiwanag ang buong mukha niya. Parang may sinindihang ilaw.“Mommy!” sigaw niya, sabay takbo papunta sa akin.Lumuhod ako at sinalubong siya ng yakap. Mahigpit. Parang ayokong bitawan. Parang kailangan kong ipaalala sa sarili ko na ito ang dahilan kung bakit ako matatag.“Kamusta ang first day mo?” tanong ko habang inaayos ang buhok niya.“Masaya po!” sagot niya agad. “May frien
Sakto pa lang na tuluyan akong nakapasok sa bahay at naisara ang pinto sa likuran ko ay doon bumigay ang tuhod ko. Hindi ako umiyak. Hindi ako sumigaw. Basta na lang akong napaupo sa sahig, nakasandal sa pinto, at nakatitig sa kawalan.Tahimik ang loob ng bahay.Masyadong tahimik.At sa katahimikang iyon, mas lalo kong naririnig ang tibok ng puso ko—mabilis, magulo, parang may hinahabol na sagot na ayaw magpakita.Si Javier.Buhay na buhay. Paulit-ulit iyong umiikot sa utak ko.May amnesia.May bagong pangalan.May “asawa.”At may kwentong hindi tugma sa katotohanan.Hindi ko puwedeng sarilinin ito. Hindi ko kayang sarilinin ito.Huminga ako nang malalim at tumayo. Parang may apoy sa dibdib ko na hindi mapakali. Kinuha ko ang cellphone sa mesa, nanginginig ang kamay ko habang hinahanap ang pangalan ni Eli sa contacts.Isang tawag lang.Isang tawag para sabihin ang katotohanan.Isang tawag para hindi ako mabaliw.Pinindot ko ang call.Isang ring.Dalawa.Tatlo.“Sol?” sagot niya, halat
Naupo ako sa upuang kahoy na inialok ni Liza habang inilapag ko sa maliit na mesa ang dala kong lalagyan ng tinola. Maingat ang kilos ko, parang bawat galaw ay pinag-iisipan. Hindi dahil sa kaba—kundi dahil sa katotohanang ang bawat segundo sa loob ng bahay na ito ay may dalang panganib.Sa gilid ng paningin ko, naroon siya. Tahimik. Nakaupo sa wheelchair. Nakatingin sa bintana na parang wala siyang pakialam sa mundo. Pero alam ko. Ramdam ko. Kahit pa nakatalikod siya, siya iyon. Si Javier.At oo nga pala, dalawang beses kaming nagkita. Noong nasa mall at noong nasa sementeryo. Kaya kahit hindi niya alam na ako si Soleign, pero dapat maalala niya pa rin ako. Ibig sabihin ay nawalan siya ng alaala.Hindi ko alam kung paano ko nagagawang huminga nang normal. Parang may nakapatong na mabigat sa dibdib ko, pero kailangan kong magmukhang kalmado. Kailangan kong magmukhang normal. Kailangan kong magmukhang kapitbahay lang na naghatid ng ulam.“Salamat talaga,” sabi ni Liza habang kinukuha a
Hindi pa man tuluyang nagsasara ang pinto sa likuran ko ay ramdam ko na ang pangangalay ng buong katawan ko. Parang may humigop ng lahat ng lakas ko sa iisang iglap. Napasandal ako sa pinto, ipinikit ang mga mata, at pilit hinabol ang paghinga.Si Javier.Buhay na buhay!At ang mas nakakagulat ay hindi niya ako kilala.Pero ngayon ko lang din napagtanto na iba na pala ang mukha ko kaya hindi niya talaga ako makikilala.Jusko ka Sol! Kinabahan lang pala ako sa wala! Tang ina ko talaga!Pero ang malamang buhay pa siya ay parang may gumapang na malamig sa gulugod ko. Hindi ako makagalaw agad. Hindi dahil sa takot—kundi dahil sa pagkabigla. Sa loob ng ilang segundo, pakiramdam ko ay nanaginip lang ako. Na kapag iminulat ko ang mga mata ko, babalik ang lahat sa dati. Tahimik. Normal. Walang multong galing sa nakaraan.Pero pagmulat ko, naroon pa rin ang katahimikan ng bahay. At naroon pa rin ang bigat sa dibdib ko.Lumakad ako papasok nang mabagal, parang bawat hakbang ay may kasamang alan







