NAIWAN AKO SA ALTAR… KAYA PINILI KO ANG KUYA NIYA

MAYA

Ang bibig pa lang ng pari ay nakabuka nang magsalita si Edzel.

“I don’t.”

Dalawang salita. Mahina. Final. Parang tumigil ang buong simbahan sa paghinga.

It was as if the entire church had stopped breathing.

Kumurap ako. Tama ba ang narinig ko?

Kasing-gulo ng itsura ng pari ang nararamdaman ko.

“Edzel, do you take Maya to…”

“Narinig ko na ‘yan kanina, Father.” Humarap siya sa akin. Tahimik ang boses niya, halos malumanay. “I’m sorry. Hindi ko kaya ‘to, Maya.”

His voice was quiet, almost gentle.

“I'm sorry. I can't do this, Maya.”

Tumigil ang mga musikero sa gitna ng nota. May alon ng gulat na bulungan sa mga pew, tapos biglang naging katahimikan—sobrang tahimik, parang sinipsip ang hangin sa buong lugar.

Sandali lang, tila umikot ang mundo sa ilalim ng paa ko. Kumukulog ang tibok ng puso ko sa tenga. Sinubukan kong umatras para tingnan siya, pero ayaw niyang makipagtitigan. Nakatitig siya sa likod ko.

Lumiko ako.

Nakatayo si Haliya nang ilang talampakan ang layo, nagyelo, nakabitin ang bouquet sa mga daliri niyang parang walang lakas.

“Maya.” Parang malayo ang boses ni Edzel. Hinawakan niya ang kamay ng kapatid ko, doon mismo sa harap ng lahat. “Mahal ko siya.”

Humarap siya sa buong simbahan.

“Si Haliya at ako… hindi namin ‘to pinlano. Pero buntis siya. At akin ‘yon. Hindi ko kayang tumayo dito at pakasalan ka nang alam kong gano’n. I’m sorry. Sobrang sorry.”

Nabasag ang katahimikan.

Sumabog ang mga bulungan sa mga pew. Did he just? Ang sarili niyang kapatid? Sa altar? Parang yelo ang bumagsak sa akin.

Dapat dito na ako gumuho. Dapat sumuko na ang katawan ko para may makahuli sa akin.

Pero hindi.

“Gaano katagal?” Hindi ko makilala ang boses na lumabas sa akin.

“Maya…” Nagsimula si Haliya sa malambot, sugatang tono na laging ginagamit niya kapag gusto niya ng awa.

“Tinatanong kita, Haliya. How fucking long?”

Gumuho ang mukha niya. “Since Valentine’s weekend.” Nabasag ang boses niya. “I’m so sorry. Hindi ko talaga sinadya na maging ganito.”

Valentine’s.

‘Yung weekend na sinorpresa ako ni Edzel ng vineyard trip, tapos umuwi agad dahil sa “work emergency.”

‘Yung weekend na kinansela ni Haliya ang date niya dahil “may sakit” siya.

At biglang tumama ang math sa akin nang sabay-sabay—malamig at matalas pababa sa gulugod ko. Birthday ko noong last spring.

“Bago pa siya mag-propose sa akin ‘yon.”

Wala siyang sinabi si Haliya.

“Paano mo nagawa?”

Tumigil ako. Huminga nang malalim.

Doon ko nakita.

Itinaas ni Haliya ang kabilang kamay para ayusin ang buhok, at doon, sa wrist niya, ang maliit na gold key bracelet. Akin ‘yon. ‘Yung binigay sa’kin ni Dad nang mag-nineteen ako. ‘Yung hiniram niya last month para sa work event at hindi na niya isinauli.

“Suot mo ‘yung bracelet ko.”

Nagyelo siya.

“Dinala mo pa sa kasal ko.” Tahimik na ang boses ko, parang nagtataka, parang sinusolusyunan ko ang puzzle nang malakas. “Nakatayo ka sa dressing room ko twenty minutes ago, pinabayaan mong mag-alala si Mom sa bouquet technique mo… habang suot ang bracelet ko sa wrist mo at may baby niya sa tiyan mo.”

“Hindi ko alam na gaganito niya, I swear…”

“Ganito?” Humarap ako kay Edzel.

Suot na niya ‘yung kalmado, makatuwirang itsura na laging inilalagay niya kapag gusto niyang magmukhang siya lang ang adult sa silid. May kumalma at nanlamig sa loob ko.

“Naghintay ka. ‘Yon ang parte na hindi ko kayang lampasan. Suot mo ‘tong suit. Tumayo ka rito. Pinabayaan mong maglakad ako papunta sa’yo sa harap ng lahat ng mahal ko… para lang gawin mo kung saan hindi ako makasisigaw. Ano, wala kang spine para sabihin sa’kin months ago? Kailangan mo ng audience para magtago?”

“Maya, hindi gano’n.”

“Eksaktong gano’n nga. Fuck you.”

May upuan na kumamot nang malakas sa bato. Tapos tumayo si Dad at nagsimulang umusad. Parang gumalaw ang buong harap ng simbahan.

“You son of a bitch.” Halfway na siya papunta sa altar bago may nareact. Nabasag na ang makinis na mukha ni Edzel, nanlabo, kasi hindi naman malaki si Dad, pero parang malaki siyang dumarating sa sahig. “Pinabayaan mong i-plan niya ‘to for months. Tinitigan mo ako sa mata over coffee. Nag-ayos pa tayo ng bakod…”

“Sir, please…” Umurong si Edzel papunta sa pari.

Dalawa sa mga groomsmen ang humawak sa braso ni Dad. Kailangan pa ng dalawa nila, plus ang tiyo niya na dali-daling umakyat para humawak sa jacket niya. Patuloy pa rin si Dad na humihila, sumisigaw ng hindi ko na marinig dahil sa ugong sa mga pew. Nakaangat na ang mga phone. May babaeng umiiyak na hindi ako. Nakatakip ang dalawang kamay ni Haliya sa bibig. Nakaupo lang si Mom sa front row, hindi tumayo, hindi umabot sa kahit sino, walang ginawa ni isa, at inilagay ko rin ‘yon sa isip.

Lahat nangyayari sa likod ko na. Ang buong silid na papunta sa kaguluhan. Ang buhay ko na nasisira sa maximum volume.

At somehow, ako ang pinakakalmado sa buong building.

Humaharap na ako. Tapos na ako.

“Maya…” Basang-basa at basag ang boses ni Haliya na hinahabol ako.

Tumigil ako. Lumingon sa dalawa. Kapatid ko na may isang kamay sa baby, fiancé ko na naka-pin sa pari, magkaparehong guilt sa magkaparehong mukha nila.

“You fucking deserve each other,” sabi ko sa kanila, at ibig ko talagang parang sumpa. “Ikaw dapat ‘yung person ko, Haliya.”

Tapos naglakad ako.

Paakyat sa aisle, lampas sa daan-daang mukha na naging blur. May nagsimulang pumalakpak. Tapos may isa pa. Pagdating ko sa p***o, alon na ‘yon sa likod ko. Hindi ako lumingon. Tuwid ang gulugod ko. Nakaangat ang baba.

Isinara ng mga p***o ng simbahan ang tunog ng dad ko na patuloy pa ring umaalingawngaw at kapatid kong umiiyak.

Tapos tahimik na.

Tapos ako na lang.

Nasa tuktok ang chapel ng mahabang stone staircase—‘yung grand na pinili namin kasi parang galing sa movie sa mga litrato. Bumababa ito sa harap ko, hakbang pagkatapos ng hakbang, papunta sa hardin, sa mga kotse, at sa natitira pang buhay ko.

Nakaraos ako ng apat.

Doon nagpasya ang mga binti ko na tapos na sila.

Biglang umalis ang adrenaline, parang bunot na plug sa wall. Nadikit ang dress sa sakong ko. Umikot ang mundo. Sumugod ang walang-hanggang gray na hakbang papunta sa mukha ko.

Hindi ko man lang nailabas ang mga kamay ko.

May mga braso na humuli sa’kin.

Matigas at tiyak—isang braso sa ilalim ng balikat ko, isa sa likod ng tuhod, hinihila ako pabalik mula sa gilid bago ako makuha ng bato. Cedar. Mainit na balat. Tibok ng puso na sobrang bilis sa gilid ko.

Tumingala ako.

Si Raien. Kapatid ni Edzel.

Ilang pulgada lang ang layo ng mukha niya sa’kin, at sa unang pagkakataon, walang ingat doon. Tinitingnan niya ako parang tumatakbo siya.

“Paano…” Halos wala nang boses ang lumabas. “Paano ka na nandito?”

Gumalaw ang sulok ng labi niya, hindi naman ngiti.

“Umalis ako the second na sinabi niyang hindi niya kayang pakasalan ka.”

Naka-lock ang mga braso ni Raien sa’kin bago makuha ng stone steps ang mukha ko.

Cedar. Init. Tibok na sumasabak sa tadyang ko.

“Kilala ko ang kapatid ko buong buhay ko, Maya.” Raw ang boses niya. “Alam ko agad kung ano ang gagawin niya the second na nagsimula kang maglakad sa aisle.”

Lumaki ang mata ko.

“Ano’ng ibig mong…”

Nilamon ng dilim ang natitira.