Lampas alas sais na ng gabi nang dumating si Mama sa tapat ng gate namin habang pasigaw na tinatawag ang pangalan ko.
“Sunshine! Sunshine!”
Agad akong lumabas ng bahay. Ang pareho niyang kamay ay puno ng mga grocery bag at halatang mabigat ang dala niya.
“Bilisan mo nga, babae ka! Hindi mo ba nakikitang mabigat ’to?”
Masama na naman ang timpla ng mukha niya. Sigurado akong may nasabi o nagawa na naman si Gardo na hindi niya nagustuhan. At gaya ng palagi, sa akin niya ilalabas ang lahat ng inis at frustration niya.
Kinuha ko ang mga bag mula sa kanya at tahimik na pumasok sa bahay.
“Ito ang grocery natin para sa buong buwan,” sabi niya habang sumusunod sa akin. “Ayusin mo lahat sa tamang lalagyan. Alam mo namang ayaw ni Gardo ng magulo.”
Huminto siya sandali bago ako matalim na tiningnan.
“At isa pa, huwag kang kukuha ng kahit ano riyan nang walang permiso. Kapag gutom ka, sabihin mo sa akin para mabigyan kita ng pagkain.”
Napakunot ang noo ko.
“Seryoso? Hindi ako pwedeng kumuha ng pagkain sa sarili kong bahay?”
“Tumahimik ka nga!” sigaw niya. “Kapag sumagot ka pa, bubungiin ko ‘yang mga ngipin mo. Akala mo nakakatuwa yang mga sinasabi mo?”
Napahigpit ang hawak ko sa plastic bag.
“Gusto ko namang magtrabaho, Mommy. Pero hindi ko magawa dahil ako ang pinagbabantay mo kay Elisa.”
Hindi pa ako tapos magsalita nang bigla kong maramdaman ang isang malakas na sampal sa gitna ng mukha ko.
Napaatras ako sa sakit.
“Huwag mo ‘kong ma-mommy mommy! Dapat Mama o Nanay!” galit niyang sigaw. “Akala mo ba kausap mo lang mga kaibigan mo sa kanto kung ganyanin mo ako? Pagod na pagod na ako sa ugali mo. Ako ang nanay mo!”
Nangingilid ang luha ko habang hawak ang namumulang pisngi.
“Kung gusto mong manatili rito sa bahay na ’to, matuto kang rumespeto sa nakatatanda. Intindihin mo ba?”
“Eh saan naman ako pupunta?” umiiyak kong sagot.
Pangalawang sampal ko na iyon ngayong linggo.
“Ikaw na lang ang pamilya ko pero pakiramdam ko wala na akong nanay. Simula nang magsama kayo ni Gardo, puro na lang kayo pananakit sa akin. Hindi lang ikaw, pati siya!”
Apat na taon na mula nang mamatay si Papa.
Pagkalipas ng isang taon, nagkaroon agad ng bagong boyfriend si Mama. Dalawang buwan pa lang silang magkasintahan noon nang lumipat kami sa bahay ni Gardo dahil buntis na si Mama kay Elisa.
Mula nang tumira kami roon, parang ayaw na agad sa akin ni Gardo.
Halos hindi niya ako kinakausap maliban na lang kung may nawawalang pagkain sa ref o may gusto siyang ipagawa sa bahay. Kapag may gamit na wala sa tamang pwesto, ako agad ang sinisisi niya.
At si Mama?
Bulag na bulag siya kay Gardo. Sa pagmamahal na naging selosa siya. Sa lahat ng bagay, Paniwalang-paniwala siya sa lalaking iyon.
Minsan naiisip ko na kaya niya ako ganito tratuhin dahil natatakot siyang maagaw ko si Gardo sa kanya. Hindi ko lang iyon hinala. Sigurado ako.
Tuwing day off ni Gardo, pinapaalis niya ako ng bahay buong araw. Hindi ako pwedeng bumalik hangga't hindi siya nakakauwi galing trabaho.
“Nagrereklamo ka pa?” singhal niya. “Si Gardo ang bumubuhay sa atin. Dapat nga araw-araw kang nagpapasalamat sa kanya.”
Tumalikod siya at itinulak sa akin si Elisa.
“Tama na iyang drama mo. Paliguan mo na si Elisa. Aalis kami mamaya.”
“Pupunta tayo saan?”
“Tayo? Hindi ka kasama.”
Napangiti siya nang mapait.
“Ang kalat ng bahay. Habang wala kami rito, maglinis ka. Punasan mo ang sahig at ayusin mo lahat.”
Ganoon na naman. Palaging ganoon. Kapag may lakad sila, ako ang naiiwan para maglinis na parang katulong.
“At huwag mong kalilimutan,” dagdag niya. “Bukas day off ni Gardo. Siya muna ang magbabantay kay Elisa kaya pwede kang lumabas. Enjoy your day.”
Napakagat ako sa labi.
Enjoy? Hindi niya ako pinapaalis para mag-enjoy. Pinapaalis niya ako dahil ayaw niyang maiwan akong mag-isa sa bahay kasama si Gardo.
Sa isip niya, ako ang posibleng lumandi. Hindi niya maintindihan na kabaligtaran ang totoo.
Sukang-suka ako kay Gardo. Ayaw na ayaw ko kapag nahuhuli ko siyang pasulyap-sulyap sa akin habang nasa bahay.
May isang magandang bagay lang sa lahat ng ito. Kumikita ako ng sarili kong pera.
Kapag nasa trabaho sina Mama at Gardo, gumagawa ako ng mga hair bow para sa mga bata. Tuwing Biyernes, na siyang day off ni Gardo, lumalabas ako para magbenta.
Dumadaan ako sa mga daycare, paaralan, at maternity clinic. Ang kinikita ko ay ginagamit ko para bumili ng bagong materyales, tapos iniipon ko ang natitirang tubo.
Hindi ako gumagastos kahit piso. Nag-iipon ako para makaalis dito.
Kapag nakaipon ako nang sapat at naging legal age na ako, lalayas ako. Hindi alam nina Mama at Gardo iyon.
Kapag nalaman nila, siguradong kukunin nila lahat ng perang pinag-ipunan ko.
Naalala ko pa noong dati. Buntis pa noon si Mama kay Elisa. Bigla niya akong binigyan ng five thousand.
“Bilhan mo ang sarili mo ng gusto mo,” sabi niya noon.
Matagal ko iyong pinag-isipan. Pwede kong gastusin agad ang pera at maubos ito sa isang araw. O pwede kong gawing puhunan. Pinili ko ang pangalawa.
Bumili ako ng ribbon, glue gun sticks, at mga pearls para sa dekorasyon. Nanood ako ng tutorials sa internet at unti-unting natutong gumawa ng hair bows. Maingat kong itinatago ang mga gamit ko.
Kapag araw ng pagbebenta, inilalagay ko lahat sa backpack kasama ang perang naipon ko.
Delikado dahil baka maholdap ako sa daan pero mas natatakot akong mawala ang pera ko rito sa bahay.
Pakiramdam ko kasi minsan ay kinakalkal ni Mama ang mga gamit ko kapag wala ako.
Pagkatapos kong ayusin ang lahat sa bag ko, tinawagan ko si Nita. Siya lang ang tunay kong kaibigan.
“Hello, Nits,” sabi ko habang nakahiga sa kama. “Kamusta ang preparations mo para sa pag-alis?”
Lilipat si Nita sa ibang lugar. Titira siya sa tiyahin niya dahil nakakuha siya ng scholarship sa isa sa pinakamagagandang medical universities sa bansa.
Magkaibigan na kami mula pa noong elementarya. Pangarap naming sabay na pumasok sa college pero hindi iyon natuloy.
Noong nakaraang taon na matapos akong mag-high school, hindi ako pinayagan ni Mama na mag-exam para sa scholarship at entrance tests.
Kailangan ko raw kasing magbantay kay Elisa. Ayon kay Mama, sayang lang ang pera kung kukuha pa sila ng yaya gayong may anak naman siyang nasa bahay lang.
Masakit pa ring isipin iyon dahil alam kong kaya ko rin sana. Mataas ang grades ko noon. Pangarap kong maging doktor balang araw.
Pagkatapos mamatay ni Papa, lalo akong nagsumikap sa pag-aaral dahil gusto kong mabigyan ng magandang buhay si Mama.
Pero dumating si Gardo at kasabay niyang nagbago ang lahat. Unti-unting nawala ang pagmamahal ni Mama para sa akin. Napalitan iyon ng pagsigaw, pananakit, at malamig na pagtrato.
“Okay na lahat dito,” sagot ni Nita sa kabilang linya. “Nakaayos na ang maleta ko. Aalis ako bukas ng four in the afternoon. Pupunta ka para magpaalam, right?”
“Of course naman,” sabi ko sabay tawa. “Nakalimutan mo bang day off ko bukas?”
“I'm really sad na hindi na tayo magkasama.”
“Ako rin. Sobrang lungkot ko.” Napapikit ako. “Pero masaya rin ako para sa 'yo. Sigurado akong magiging mahusay kang cardiologist.”
“Naaawa ako sa sitwasyon mo, Sunshine.”
“Okay lang. Konting tiis na lang.”
“Kapag nag-eighteen ka na, sana umalis ka na agad diyan.”
“At iyon mismo ang plano ko.” Napangiti ako habang nakatingin sa kisame. “Dalawang buwan na lang naman ang hihintayin ko. Kumpara sa lahat ng pinagdaanan ko rito, mabilis na lang iyon.”
“May plano ka na ba kung saan ka pupunta?”
“Honestly? Wala pa ‘kong alam.” Napabuntong-hininga ako. “Pero gusto kong pumunta sa malayong lugar. Iyong hindi nila ako mahahanap.”
“Tapos?”
“Maghahanap ako ng trabaho. Magrerenta ng maliit na apartment. Mag-aaral ulit. At sisimulan ko ang buhay na gusto ko.”
Natahimik si Nita sa kabilang linya. Pagkatapos ng ilang segundo, mahina siyang nagsalita.
“Kayang-kaya mo ’yan, Sunshine.”
Ngumiti ako kahit wala siyang nakikita. Hindi ko alam kung ano ang naghihintay sa akin sa hinaharap.
Hindi ko alam kung gaano kahirap ang magiging buhay ko kapag umalis ako rito.
Pero isang bagay ang sigurado. Anumang lugar sa mundo ay mas mabuti kaysa manatili pa sa bahay na ito.
reviewsMore