I

“Elena, ano ba talagang problema mo? Kanina ka pa nakatitig sa cellphone mo na para bang may hihintayin kang tawag mula sa Malacañang.”

Ibinaba ni Mark ang tinidor sa pinggan. Lumikha iyon ng matalim at pumupunit na tunog laban sa porselana, sapat para mapalingon ang waiter sa gilid ng maliit na Italian restaurant sa may Tomas Morato.

Ito ang fifth anniversary namin. Limang taon mula noong gabing magtapat siya sa likod ng bleachers sa high school, may dalang melted chocolate at bulaklak na pinitas lang sa bakod ng kapitbahay. Noong mga panahong iyon, akala ko sapat na ang kabataan at kilig para itawid ang buong buhay. Akala ko, kapag matagal na kayo, kusa nang susunod ang lalim.

Pero ngayong gabi, habang nakapatong sa mesa ang malamig nang truffle pasta at ang natunaw na yelo sa iced tea, tanging hungkag na katahimikan lang ang namamagitan sa aming dalawa.

“Wala,” marahan kong sagot, marahang itinabi ang screen ng cellphone ko paharap sa mesa. Hindi ko sinabi sa kanya na kanina pa ako kinakabahan sa resulta ng final interview ko sa Vanguard Public Relations—ang pinakasikat at pinakamailap na PR agency sa BGC. “Pagod lang ako galing sa boutique agency kanina. Ang daming revisions sa client deck.”

Bumuntong-hininga si Mark, may bahid ng panlalait sa sulok ng kanyang labi. “Ayan na naman tayo sa trabaho mo, Elena. Lagi na lang trabaho. Tingnan mo nga ’yang sarili mo—parang hindi tayo nagdi-date. Limang taon na tayo, pero ang isip mo, laging nasa ibang lugar.”

Napatingin ako sa kanya. Si Mark, nakasuot ng faded polo shirt na limang taon ko na ring nakikitang suot niya tuwing may okasyon. Nagtatrabaho siya bilang encoder sa isang shipping office sa may Port Area. Wala namang masama roon. Ang masama ay ang kawalan niya ng kagustuhang umusad. Ilang beses ko siyang inalok na kumuha ng certifications, sumubok mag-apply sa mas malalaking kumpanya, o kahit mag-aral man lang ng bagong skill. Ang laging sagot niya: “Bakit pa ako magpapakahirap? Masaya na ako rito. Ikaw lang naman ang ambisyosa.”

“Mark, anniversary natin,” paalala ko sa mababang boses, pinipigilan ang panginginig ng panga ko. “Gusto ko lang maging maayos ang gabi natin. Bakit kailangang mag-away na naman tayo?”

“Hindi tayo nag-aaway, sinasabi ko lang ang totoo,” sumandal siya sa upuan at humalukipkip. “Simula noong sinabi mong gusto mong mag-corporate PR sa BGC, nagbago ka na. Tingnan mo nga ’yang suot mo—blazer, slacks, pointed heels. Para kang hindi ikaw. Para kang pilit na pumasok sa mundong hindi naman para sa ’yo.”

Kumirot ang dibdib ko, hindi dahil sa sakit, kundi dahil sa matinding panghihinayang. Hindi niya nakikita ang pangarap ko bilang tagumpay; nakikita niya iyon bilang banta. Banta sa kanyang sariling kawalang-kilos.

“Gusto ko lang umasenso, Mark. Bente-singko na tayo. Hindi na tayo mga batang naghihintay lang ng baon sa recess. Kailangan kong mag-ipon para sa sarili ko, para sa future—”

“Para sa future nating dalawa?” putol niya, may mapait na ngiti. “O para sa sarili mo lang? Kasi kung ako ang tatanungin, ayos na ako sa apartment ko sa Caloocan. Pwede na tayong magpakasal, kumuha ng hulugang motor, tapos manahimik. Pero ikaw, gusto mo laging nasa itaas. Gusto mong makipagsabayan sa mga taong Inglesero at pa-sosyal.”

Hindi ako nakasagot. Ang bawat salita niya ay parang pako na unti-unting nagsasara sa kabaong ng relasyong ito. Ilang taon ko bang pinilit sabihin sa sarili ko na magbabago rin siya? Na darating ang araw na hahawakan niya ang kamay ko habang sabay kaming umaakyat sa mga pangarap namin?

Ngunit habang tinititigan ko ang lalaking kaharap ko, malinaw pa sa sikat ng araw: hindi niya gustong umakyat. At ang mas malala, gusto niya akong hilahin pababa para maging kasing pantay niya.

Bago pa man ako makapagsalita muli, umilaw ang screen ng cellphone ko sa mesa.

Isang notification mula sa G***l.

*Vanguard Public Relations — Talent Acquisition: Offer of Employment (Senior Account Executive - Corporate & Brand).*

Napatigil ang tibok ng puso ko. Nanlamig ang mga palad ko bago biglang uminit ang buong katawan ko sa bugso ng ligaya at ginhawa. Tatlong rounds ng panel interview, isang case study na inabot ako ng alas-tres ng madaling araw para buuin, at portfolio na pinaghirapan ko nang tatlong taon sa maliit kong ahensya. Natanggap ako.

“Ano ’yan?” tanong ni Mark, matalim ang tingin sa hawak kong telepono. “Sino na naman ’yang nag-email sa oras ng hapunan?”

Huminga ako nang malalim, pilit pinakalma ang aking boses habang nakatingin sa kanya. “Natanggap ako, Mark. Sa Vanguard PR. Sa BGC.”

Tahimik. Walang yakap. Walang pagbati. Walang ngiti.

Tanging ang pagkunot ng noo ni Mark ang sumalubong sa pinakamalaking balita ng buhay ko.

“Kaya pala,” bulong niya, umiiling-iling habang tinititigan ang baso niya. “Kaya pala wala ka sa sarili mo kanina pa. Ang galing mo rin, ’no? Anibersaryo natin, pero 'yang lintik na trabaho na naman ang iniisip mo.”

“Mark, pakinggan mo naman ang sarili mo!” Hindi ko na napigilan ang pagtaas ng boses ko, bahagyang napapikit sa frustration. “Natanggap ako sa isa sa pinakamalalaking PR firm sa bansa! Halos triple ang sahod ko kaysa sa dati kong trabaho. Pwede mo ba akong batiin man lang kahit isang segundo? Kahit kunwari masaya ka para sa akin?”

“Bakit ako magiging masaya?” mariin niyang sagot, dumukwang paharap sa mesa, nanlilisik ang mga mata. “Para ano? Para lalo kang mawalan ng oras sa akin? BGC ’yan, Elena! Araw-araw kang bibiyahe, gabi-gabi kang mag-o-overtime, makikihalubilo ka sa mga mayayamang kliyente at mga katrabahong kung umasta akala mo kung sino! Ano na lang ang maiiwan para sa akin? Sa atin?”

Napatitig ako sa kanya. At sa sandaling iyon, parang may basong tuluyang nabasag sa loob ko.

Wala nang natirang pagmamahal. Wala nang natirang kilig. Ang natira na lamang ay ang hubad na katotohanan: si Mark ay isang taong nakatali sa nakaraan, at habang kasama ko siya, hinding-hindi ako makakahinga.

“Wala na palang maiiwan, Mark,” mahinang sabi ko.

Natigilan siya, tila hindi inaasahan ang lamig sa tono ko. “Anong sinasabi mo?”

“Sabi ko, wala nang maiiwan. Kasi matagal nang walang natira.” Dahan-dahan kong kinuha ang bag ko at isinukbit sa balikat ko. Kumuha ako ng isang libong piso mula sa wallet ko at inilapag sa ilalim ng baso para sa share ko sa hapunan. “Limang taon kitang hinintay na sabayan ako. Limang taon kitang inunawa tuwing sinasabi mong hindi ka pa handa. Pero ngayon ko lang narealize... hindi pala sa hindi ka handa. Ayaw mo lang talaga.”

“Elena, umupo ka nga! Huwag kang gumawa ng eksena rito!” pabulong ngunit nanggagalaiting utos niya, hawak ang braso ko.

Marahan kong inalis ang kamay niya sa braso ko. Walang galit sa kilos ko, tanging pinalidad. “Hindi ako gumagawa ng eksena, Mark. Aalis na ako. Tapos na tayo.”

“Tungkol ba ’to sa trabaho? Dahil lang sa Vanguard, itatapon mo ’tong limang taon natin? Ganoon ka na ba kababaw?”

Tumingin ako sa kanya sa huling pagkakataon. Nakita ko ang takot sa kanyang mga mata—ang takot ng isang taong naiwan ng tren dahil tumanggi siyang bumili ng tiket.

“Hindi ito dahil sa Vanguard, Mark,” bulong ko. “Dahil ito sa akin. Dahil sa wakas, pinili ko nang magmahal ng sarili ko bago ang iba.”

Hindi ko na hinintay ang susunod niyang sasabihin. Tumalikod ako at naglakad palabas ng restaurant. Ang malamig na simoy ng hangin sa Tomas Morato ang sumalubong sa akin paglabas ng p***o. Mabigat ang dibdib ko, may mga luhang nagbabadyang pumatak sa pisngi ko, pero sa ilalim ng lahat ng lungkot, may isang kakaibang pakiramdam na matagal ko nang hindi nararanasan: kalayaan.

Makalipas ang dalawang linggo, iba na ang hanging lumalanghap sa aking balat.

Nakatayo ako sa ground floor ng isang 40-storey skyscraper sa Bonifacio Global City. Makintab ang mga marmol na sahig, matatayog ang glass panels na sumasalamin sa asul na kalangitan, at mabilis ang lakad ng mga taong nakasuot ng tailored suits at designer dresses.

Ito ang Vanguard Public Relations.

Hawak ko ang aking bagong leather lanyard kung saan nakasabit ang aking access ID: *Elena Cruz – Senior Account Executive, Brand Strategy & Crisis.*

Pagsakay ko sa high-speed elevator paakyat sa ika-28 palapag, pinagmasdan ko ang sarili ko sa salamin. Maayos ang pagkakatali ng buhok ko, malinis ang cream blazer na suot ko, at kahit may kaunting kaba sa aking mga mata, alam kong handa ako. Iniwan ko ang Caloocan, iniwan ko ang limang taon ng panunumbat, at lumipat ako sa isang maliit na studio apartment malapit sa ahensya. Ito na ang buhay na pinaghirapan ko.

Bumukas ang p***o ng elevator sa ika-28 palapag. Bumungad ang napakalawak, open-concept floor plan ng Vanguard. Malalaking monitor, mga brainstorming glass walls na puno ng makukulay na sticky notes, at ang amoy ng mamahaling kape mula sa pantry bar.

“Elena Cruz?”

Isang malamyos at tiwalang boses ng lalaki ang bumasag sa aking pagmamasid.

Lumingon ako. Sa harap ko nakatayo ang isang lalaking tila kinuha mula sa pahina ng isang business magazine. Matangkad, nakasuot ng dark navy polo shirt na nakatupi hanggang siko, may gintong relo sa kaliwang braso, at may ngiting tila sanay mang-akit ng mga board member at mamamahayag.

“Yes, ako po,” sagot ko sabay lahad ng kamay.

Inabot niya ang kamay ko. Mainit at mahigpit ang kanyang hawak, tumagal iyon nang ilang segundo bago niya binitiwan.

“Welcome to the madhouse, Elena. Ako si Julian Vance,” aniya, kumikislap ang mga mata sa likod ng bahagyang mapanuring tingin. “Senior Strategist ng Pod Alpha. At maswerteng ako ang magiging team mate mo rito.”

Ngumiti siya—isang ngiting hindi ko pa alam noon na magiging simula ng pinakamalaking unos at pinakamatinding pagsubok sa buong pagkatao ko.