Chapter 2

SARIELLE POV

Naghalo-halo ang mga araw matapos iyon. Gumigising ako bago pa sumikat ang araw, tulad ng sinumang katulong. Pinapakintab ko ang sahig hanggang magmukhang salamin, inihahanda ang kanyang pagkain nang eksakto sa nais niya, pinapakinis ang kanyang mga damit hanggang wala nang kulubot, at naghihintay — laging naghihintaysa kanyang pag-uwi.

Hindi niya ako tinitingnan bilang higit pa sa mga kamay na nagpapatakbo sa kanyang buhay.

Isang gabi, nakatayo ako sa pasilyo, nagtutupi ng mga kumot, nang pumasok siya kasama ang isang babae sa kanyang bisig — maganda, tumatawa, mukhang kabilang sa kanyang mundo. Natigilan ako, niyakap ang tupi ng kumot sa aking dibdib.

Hindi siya huminto. Hindi niya ako ipinakilala. Hindi man lang niya ako pinansin.

Tumingin ang babae sa akin at nagtanong, “Kaelus, sino siya?”

Hindi man lang lumingon sa akin nang sumagot siya, “Isa sa mga tauhan. Huwag mo siyang pansinin.”

Isa sa mga tauhan.

Mas matindi pa sa sampal ang tatlong salitang iyon. Tumayo ako roon, hindi nakikita, habang dumaan sila sa akin — tila isa lamang akong kagamitan.

Nang gabing iyon, nang umalis na ang lahat, natagpuan ko siya sa kanyang pag-aaral. Nanginginig ang aking mga kamay, ngunit pinilit kong magsalita.

“Bakit mo iyon sinabi?”

Hindi siya tumingin mula sa kanyang binabasa. “Ano ang sinabi ko?”

“Na isa lang akong tauhan.” Nanginginig ang aking tinig. “Ako ang asawa mo, Kaelus. O nakalimutan mo na ba iyon nang lubusan?”

Sa wakas ay tumingin siya, at malamig na yelo ang kanyang mga mata. “Wala akong nakalimutan. Ngunit huwag mong ituring na tunay na karangalan ang pirma sa papel. Narito ka dahil may utang ang pamilya mo. Narito ka upang magtrabaho, maglingkod, at magmukhang maayos ang lahat. Iyon lang.”

“Wala ba akong halaga sa iyo?” Humakbang ako palapit, mabilis ang tibok ng puso. “Hindi ba’t tao rin ako?”

“Isang kasunduan ka,” patag niyang sagot. “Isang palitan. At huwag mong kalilimutan ang iyong lugar. Hindi mo ako tatanungin. Hindi mo hihingin ang paggalang. At lalong hindi mo aasahang ituring kitang higit pa sa kung ano ka.”

“Kung gayon ano ako?” Namuo ang luha sa aking mga mata ngunit pinigilan ko ito. “Sabihin mo sa akin kung ano talaga ang halaga ko sa iyo.”

Tumayo siya nang dahan-dahan, lumibot sa mesa hanggang tumayo siya sa harap ko.

“Isang pamumuhunan ka,” bawat salita ay mas masakit kaysa sa nauna. “Binayaran kita. Pinapanatili kita. At gagawin mo ang lahat ng iniuutos ko. Iyan ang ating kasunduan. Wala nang iba. Matutulog ka sa iyong silid, magtatrabaho ka rito, mananatili sa aking tabi kapag kailangan ko — at kapag hindi, mananatili ka sa dilim. Malinaw ba?”

Tumango ako, hindi makapagsalita. Mahigpit ang aking lalamunan, walang laman ang aking dibdib.

“Mabuti.” Lumingon siya. “Umalis ka na. May tatapusin pa ako. At siguraduhin mong handa na ang almusal nang eksaktong alas-anim bukas — walang dapat magkamali.”

Lumabas ako, nanghihina ang aking mga tuhod, at naglakad pabalik sa maliit at tahimik na silid sa dulo ng bahay. Umupo ako sa gilid ng kama at tumitig sa pader.

Binili.

Binayaran.

Tauhan lamang.

Inakala kong kaya ko. Sinabi ko sa aking sarili na panandalian lamang ito. Ngunit hindi ko inakalang magiging ganito kabigat — manirahan sa parehong tahanan kasama ang taong hawak ang aking puso, at para sa kanya ay isa lamang akong naglilinis at nagluluto.

PANGALAN NI KAELUS VANCE

Narinig ko ang pagsara ng p***o. Tumayo ako roon nang matagal, nakatingin sa mga papel sa harap ko, ngunit wala akong mabasa.

Tauhan lamang.

Diyos ko, mapait ang lasa ng mga salitang iyon. Nais ko siyang tawagin pabalik. Nais kong sabihin ang totoo — na siya lamang ang nagbibigay ng init sa malamig at walang laman na tahanang ito. Na bawat masakit na salitang binibitawan ko ay pananggalang lamang, dahil kung hahayaan kong mahalin siya nang lubusan, hinding-hindi ko na siya pakakawalan.

Ngunit hindi ko maaari. Hindi ko siya maaaring isama sa dilim na nakapaligid sa akin. Mas mabuti na ito. Kamuhian niya ako. Isipin niyang malupit ako. Sa ganitong paraan, makakaalis siya kapag dumating ang oras — at magiging ligtas siya.

Humawak ako sa gilid ng mesa hanggang pumuti ang aking mga daliri.

Lumayo ka sa kanya, sinasabi ko sa aking sarili. Huwag kang lumapit. Masakit na ngayon upang iligtas siya sa mas masakit na katotohanan sa hinaharap.

Ngunit habang nakatayo ako sa katahimikan, tanging ang mahina at basag na pag-iyak niya ang naririnig ko sa buong bahay. At sa unang pagkakataon sa aking buhay, kinamumuhian ko ang aking sarili.

SUSUNOD