LOGINAnton is disgusted, gusto niyang tumawa. "Miss," tawag niya sa babaeng kausap. "You're not my type ," tila nandidiring sabi pa niya sa babae. Pinasadahan niya ulit ito ng tingin. Mukhang lokal sa lugar ang babaeng makapal ang makeup. Kinilabutan si Anton nang banggitin nito sa kanya ang salitang "make love." Sa tanang buhay niya, wala pang babaeng nangahas na humiling sa kanya ng ganoon.
Hindi naniniwala si Anton sa salitang "pag-ibig." He has been with different women, iba't ibang sizes, lahi, lahat halos ay kanyang kauri. But never in his 27 years of existence na may babaeng nagbukas ng usaping ganito. Only this time, sa isa pang pickup girl. Para kay Anton, kase less hassle kapag less emotion, girls come and go, no promises, no complication. No love, just pure lust. Kampante siya doon. Tumayo si Anton, Inis na tinalikuran niya ang babae. Mabilis siyang naglakad patungo sa madilim na bahagi ng bar. Kumuha siya ng sigarilyo sa bulsa at sinindihan ito. Naiwan naman si Amara na tila natigilan. Hindi siya makapaniwala sa reaksyon ng lalaki. Ganun ba talaga ka-big deal ang makipag-make love? Hindi ba dapat ay nagkukumahog pa nga ito para sunggaban siya? O kaya naman ay magmadali na itong kaladkarin sa isang motel o transient house? Naguluhang sabi ni Amara. Sa lahat naman ng lalaki, ito lamang ang lalaking ganoon ang reaksyon. Well, fine, sabihin na nating may karapatan naman siyang maging mapili. Dahil guwapo ang lalaki. Hunk. st oozing with sex appeal. Well, kaya nga niya ito nakursunadahan. Pero teka lang ha, hindi naman siya lugi sa akin. Aba, ako ang pinakamagandang Igorota sa balat ng lupa," sabi pa ni Amara sa sarili. Sinundan niya ng tingin ang lalaki. Nakita niyang nagsindi ito ng sigarilyo. Saka halos naghihit-buga na para bang tensyonado. Inalis ni Amara ang paningin sa lalaki at umikot ulit ang paningin sa bar. May isang lalaking lumapit sa kanya. At tinanong pa nga kung magkano ang presyo niya. "I'm taken," ang sagot ni Amara. Aba, kahit naman naghahanap siya ng ka-s*x, o kahit naman naghahanap siya ng lalaking magbibigay sa kanya ng first-time experience, hindi naman siya basta na lang papatol sa kung sino-sino lang. Gusto niyang maalala ang unang karanasan sa masarap na paraan, hindi para bangungutin lang. Lalo namang hindi pera ang hanap niya. Umalis ang lalaki nang bad trip at tiningnan ng masama si Amara. Sinabihan pa nga siyang maarte at langawin daw sana siya. Maya-maya, may dalawang medyo may edad na ang lumapit kay Amara. Ang isang may edad na may makakapal na alahas sa leeg at malalaking singsing sa daliri ay agad na tumabi sa kanya. "Miss, kanina pa kita pinagmamasdan. Mukhang lahat yata ng lumalapit sa iyo ay tinatanggihan mo. Gaano ba kataas ang presyo mo? Wanna bargain?" Sabi sa kanya ng lalaki. Sumingit naman ang isang lalaking may edad na natatawa at tila manghusga at hindi mapuri ang pakay. "Naku, pare, huwag kang magbibitaw ng malaki diyan,"sabi ng isa, ngunit ang mga tingin naman kay Amara ay pailalim, na tila ba kursunada rin ang dalaga. "Why, she seems lonely, hey, Babe, wanna come with me?" Umiwas si Amara at halos mailang sa pagdikit ng matanda. Para na niya itong Ama. Ngunit nang maalala na baka ganito rin katanda ang paliligayahin niya sa Maynila. Kinontrol ni Amara ang sarili upang hindi mandiri at mailang. Mabuti na ang masanay ngayong pa lang. Bagama't walang balak na tanggapin ang alok nito at maging unang lalaki sa buhay niya. Balak sana ni Amara na pakiharapan na maayos ang dalawa at makipagkuwentuhan muna sa mga ito habang wala pa siyang ibang hinahanap. Para sana masanay na may katabing matanda. Hinayaan din niyang nakaakbay ito sa kanya. Pero nang magsalita ang isang matanda at sinimulang laitin siya, bumaliktad ang sikmura ni Amara. "Naku, pare, mag-ingat ka sa mga tulad niyan. Mahilig ka talaga sa mga inosenteng mukha, pero bistado ko ang mga ganyang karakas, kumpadre. Kanina pa yan nandito, eh. Kanina pa nga may lumalapit na mga lalaki diyan, pero palagay ko, sinasadyang tanggihan. Mukhang matabang isda talaga ang puntirya niyan," maangas na sabi ng matanda. Nakaangat pa ang sulok ng bibig at matalim ang sulyap kay Amara. "Huwag ka nang magulat, pare, kung namamalikmata ka lang, ubos na ang laman ng iyong pitaka. Baka pag gising mo sa umaga, lahat ng alahas mo sa katawan ay wala na. Sige ka, ikaw din!" dagdag pa nito. "It's fine, walang problema, pare. As long as she can satisfy me in bed. Hindi pa naman ako nakukuntento sa tatlong round lang. I love playing with women. I want more. And if she can satisfy me well, Alam mo na... I can give her the world," sabi pa ng may edad na lalaki, at umakbay pa kay Amara sabay humalakhak—isang malakas at nakakapangilabot na halakhak na umalingawngaw sa medyo maingay na bar. Tumayo ang mga balahibo ni Amara, at halos mangisay sa pandidiri sa mga kaharap—dalawang lalaking may mga mukha na parang pinaglaruan ng panahon, ang balat ay kulubot at ang mga mata ay nanlilisik. Maaaring desperada siya na makatikim sa unang pagkakataon at magkaroon lamang ng first-time experience, pero hindi naman siya desperada para patulan ang mga ganitong amoy-lupa, mga lalaking ang amoy ay parang isang lumang kanal na puno ng dumi. "Excuse me lang ho, tatang, manong, lolo, o kung ano man po ang dapat na itawag sa inyo," matapang na sabi ni Amara. Ang boses ay nanginginig pero determinado. "Nagkakamali ho yata kayo ng inupuan, at mukhang nagkakamali rin kayo ng pagkakaalam. Hindi ho ako nagpunta rito para maghanap ng mga tulad niyo. Lalo't hindi ho ako mahilig sa matabang isda, dahil tuyo lamang sa akin ay sapat na. Huwag ho kayong mag-alala. Hindi ako interesado kung kayo man po ay nakakasampung rounds. Lalo't hindi naman po ako interesado sa mga kumikinang sa inyong katawan, kahit pa hanggang pilikmata niyo lagyan niyo ng ginto. Hindi pa ho ako desperada para patulan kayo. Maraming salamat at magandang gabi," sabi ni Amara. Ang boses ay puno ng pagkamuhi at pagkasuklam. Sabay galit at padabog na inalis ni Amara ang kamay ng lalaki sa kanyang balikat. Padabog din at mabilis siyang umalis sa kinauupuan, dire-diretso nang lumabas ng bar, iniwan ang dalawang lalaki na nakanganga at naguguluhan. Badtrip si Amara. Dahil ngayon na sana ang pinakamagandang pagkakataon, at ngayon siya ay may lakas ng loob para gawin ang pinaplano. Baka kasi sa linggo ay tuluyan na siyang bumiyahe papuntang Maynila. Dahil sa mga alalahanin ni Amara at sa buwisit niya sa sandaling iyon, hindi namamalayan ni Amara na ang tinahak niyang landas ay ang daan din kung saan nagpunta si Anton—isang landas na tila sinadya ng tadhana. "Nakakainis!" Sipa ni Amara ng ilang maliliit na bato, na gumulong palayo sa kanyang mga paa. Naglakad siya palayo, papunta sa mas tahimik na sulok ng bar. Ang inis at pagkadismaya ay halata sa bawat hakbang. "Ang kapal ng mukha ng mga matandang 'yon! Amoy-lupa na ang akala mo naman kung sino! Akala nila kakagat ako sa pagmamayabang nila? Over my dead body!" Bulong niya sa sarili, ang boses ay puno ng galit at pagkasuklam. "Grabe! Pinagkamalan pa akong gold digger! Kahit punuin pa nila ng ginto ang katawan nila, hindi ko sila papatulan!" Napailing siya, gigil na gigil. "Panira talaga ng gabi 'to!" maktol ni Amara.Maagang umalis si Mathew noong araw na iyon. Hindi niya sinabi kay Amara o kahit kanino kung saan siya pupunta. Alam niyang siya lamang ang nakatala bilang pinakamalapit na kamag-anak ni Peachy, kaya wala siyang magagawa kundi sumunod sa hiling ng mga awtoridad. At higit sa lahat, ayaw niyang mag-alala o mag-isip ng kung ano-ano ang kanyang kapatid. Sapat na ang pinagdaanan nila, at nais niyang panatilihing payapa ang kanilang tahanan.Pagdating sa pasilidad, dinala siya sa isang maliit na silid ng pagbisita. Maya-maya ay lumabas ang opisyal na nakatalaga sa Correctional at kinausap si Mathew."Mr. Laxamana, kayo po ang nakalistang guardian ni Peachy. Gusto lang po naming ipaalam sa inyo ang obserbasyon ng kanyang mga warden. Napatingin na po namin siya sa doktor, at ang doktor na rin ang nagsabi sa amin na ilipat siya sa isang mental health facility dahil tratuhin siya para sa kaligtasan ng mga kasama niya sa loob. Bilang guardian niya, kailangan namin ang pahintulot ninyo sa gagawin
Pansamantalang nakakulong si Peachy sa presinto habang naka-schedule naman ang kanyang pagta-transfer sa correctional , ang kulungan na nakalaan para sa mga kababaihan. Ang abogado ng mga Almonte ang umasikaso ng lahat mula sa nang basahan ng sakdal si Peachy.Si Marcelo na dapat sana ay kasamang makukulong ni Peachy ay kinaawaan ni Donya Soledad sa huling sandali. Imbes na sabihin sa pulisya na kasabwat ito, pinalabas ni Donya Soledad na nangsusbong sa kanya si Marcelo, sila pa lamang kay himdi na ito kinasuhan bilang kasabwat at pinalaya rin noong araw na iyon. Ngunit bagama't naabsuwelto, ay hindi na muling pinagtrabaho ni Donya Soledad si Marcelo sa asignasyon at pinalayas na lamang na bumalik sa Baguio. Tinupad naman ni Donya Soledad na tutulungan ang nakita nito sa gamutan , iyon ay bilang tanda ng iginagampan ng pamilya ni Marcelo mula pa sa kanilang ninuno. Sa hiya naman at pasasalamat ni Marcelo, nangako siyang hinding-hindi na pagagamitin at hinding-hindi na haharap sa ikas
"Miss… yung bayad ko, ha?" tanong ni Marcelo, pilit na pinapanatili ang kanyang papel. "Leche, napakasigurista mo! Oo, dadalhin ko. Iiwan ko sa mailbox. Kunin mo pagkabukas mo ng gate," sabi nito at ibinaba na ang telepono.Napahawak sa dibdib si Marcelo. Kinilabutan siya sa tono at kasamaan ng boses ni Peachy. Lalong dumagdag ang kanyang pagsisisi kung gaano kadelikado ang babaeng pinagkatiwalaan niya noon.Humarap si Donya Soledad sa lahat, seryoso at matatag ang mukha. "Kumilos na tayo. Marcelo, gawin mo na ang utos niya, sirain mo nang bahagya ang gripo sa labas para maging abala ang mga katulong. Pagkatapos, buksan mo ang gate at ang pinto sa likod. Huwag kang magpapakita sa kanya. Magtago ka na sa ligtas na lugar." Lumingon siya sa Chief of Police. "Chief, handa na ba ang lahat?""Opo. May mga sibilyan na pulis na nakapwesto sa labas at sa loob ng bakuran. Ang dalawang bagong hardinero ay mga tauhan namin 'yan. Nakalagay na rin ang mga CCTV sa paligid at sa loob ng bahay. Makik
"Ang babaeng nagbayad sa akin ay si Peachy ang pangalan. Siya ang nag-utos sa akin na gumawa ng paraan para makapasok dito. Akala ko tutulungan niya akong maipagamot ang anak ko kapalit ng tsismis na masasagap ko sa loob ng mansion. Sinamantala niya ang pagkakasakit ng anak ko at ang sitwasyon ko para gipitin ako upang hindi makatanggi. Nanlaki ang mga mata ni Donya Soledad, ngunit pinakinggan niya ito nang buong pasensya. "Kanina… nakita ko ang lahat," patuloy ni Marcelo, hindi na napigilan ang paghikbi. "Sinubukan niyang dalhin si Liam palayo. Lumaban ang bata… at sa pagtutulakan nila… nahulog siya. Hindi ko naagapan. Takot na takot ako. At alam kong wala na akong karapatang patawarin ninyo, pero gagawin ko ang lahat para makulong ang babaeng iyon. Ako po ang magtuturo sa inyo kung saan siya nagtatago. Kahit kapalit nito ang pagkakakulong ko… tama na ang kasamaan." Tumingin si Donya Soledad sa lalaking naghihapis ng luha sa harap niya. Galit siya, nasaktan, ngunit nakita niya ang
Huminga nang malalim si Liam at pinunasan ang kanyang mga mata gamit ang likod ng kamay. "Kanina po… habang naglalaro ako sa likod ng mga puno… may lumapit sa akin na babae. Sabi niya, siya si Tita ah, nakalimutan ko po ang name niya pero sabi niya tita ko siya. Sinabi niyang maibigan daw siya ni Daddy, pero may sinabi siya na hindi ko gusto. Sabi niya… darating daw ang araw na ako ang magbabayad sa kasalanan ninyo sa kanya at sinabi rin niya na huwag kong sasabihin sa inyo na nakita ko siya, kasi babalik siya."Nanlaki ang mga mata nina Amara at Anton. Biglang namutla si Amara at napahawak sa kanyang bibig. Nagpalitan sila ng tingin. Pareho silang nakaramdam ng lamig na dumaloy sa kanilang mga katawan. "Sino ang babeng iyon…?" bulong ni Amara, hindi makapaniwala. "Anong kailangan niya sa anak natin at bakit niya tinatakot ang anak ko?"Mabilis na tumayo si Anton, seryoso at puno ng pag-aalala ang kanyang mukha. Hinawakan niya ang kamay ng asawa."Amara, manatili kayo rito ni Liam. Ta
Ilang sandali pa, dumating na ang doktor. Mabilis siyang pumasok sa silid at agad na sinuri si Amara. Tahimik ang lahat habang naririnig lamang ang paghinga ng bawat isa. Si Anton ay hindi bumitaw sa kamay ng asawa. Ang kanyang mga mata ay punong-puno ng pag-aalala. Pagkatapos ng ilang sandali, huminga nang malalim ang doktor at lumingon sa kanila."Huwag kayong mag-alala," panimula niya, bahagyang napangiti para pakalmahin sila. "Hindi ito seryoso. Ang nangyari ay sobrang dami lang ng nakain ni Ginang Amara, lalo na ang matatamis na nuche buena. Masyadong mabigat para sa kanya at sa sanggol ang kinain niya ngayong gabi. Kailangan lang niyang magpahinga, uminom ng gamot, at bantayan ang kanyang pagkain simula ngayon."Napabuntong-hininga si Anton at niyakap nang mahigpit si Amara. "Salamat sa Diyos… salamat, ligtas kayo." Ngumiti nang mahina si Amara kahit pagod ang kanyang mukha. "Pasensya na… akala ko kung ano na ang nangyari.""Huwag mong isipin 'yan, anak," malumanay na sabi ni Do
Biglang may boses na umaalingawngaw sa likod niya. "Ikaw na naman." Napalingon si Amara, nagulat nang makita si Anton sa likuran niya. "Sinusundan mo ba ako?" Hindi na sumagot si Amara. Wala na siyang ganang makipagtalo.Sobra na ang pang-iinsulto na natanggap niya mula kay Anton at sa dalawang mat
Binuksan ni Amara ang pinto at sumalubong sa kanya ang malakas na ulan at hangin ng bagyo. Naroon ang kanilang kapitbahay na binata at nakakapoteng nakaabang sa pinto."Romar, Romar, tulungan mo ako, paki-alalayan mo si Ama," sabi niya sa kanyang kapitbahay."Ako ang bububat kay Mang Tunig. Buhatin
La Trinidad, Benguet, Taong 2020Ang tribo Gumak ay isang maliit na pamayanan sa isang bayan sa Benguet. Namumuhay ang mga tao sa pamayanan sa pamamagitan ng pagtatanim ng gulay. Karamihan sa mga babae roon ay kung hindi manananim ng repolyo ay manananim ng broccoli o curly flowers, mga gulay na mam
"Arabella...... Arabella, nasaan ka? Please, magpakita ka. Nasaan ka? Nasaan ka, Ara? Sigaw ni Anton sa dilim ng kagubatan.Nagmamadali siyang lumabas ng isang transient house matapos magising na wala si Arabella sa tabi niya. Matapos tumakas at maglaho ang babaeng kasama niya noong gabing iyon, gus







