Chapter 2 'Collateral'

Isang bagay lang siguro ang ipagpapasalamat ni ko sa tatay ko, kahit paaano nakaambag na may lahi itong tisoy kaya may pagkatisay din ako. Maraming nagsasabing para daw akong batang version ni  Christine Reyes. Maganda ako hindi naman sa pagyayabang at alam kong kursunada ako ni Berto noon pa. Ang mabuti naman kay Berto, kahit bangag ito, milagrong nakakailala ito ng magandang babae, biglang sigurong nakaramdam ng libog kaya biglang lumalambot ang tapang nito. Nakita ko na parang natulala  ang loko sa kagandahan ko, nakasuot lamang kase ako ng spagetti strap na pang itaas at dolhpin short  na napakaiksi na kulay pula kaya labas ang kaputian ko mahuhubog kong mga hita at medyo usli sa damit ko ang mayaman kung dibdib. Maalindong akong tingnan sa hitsura ko nang sandaling iyon at alam ko mapapasunod ko ulit si Berto.

"Berto, pakawalan mo na ang tatay ko. Ako na ang humihingi ng pasensya kung napikon ka man niya o baka nasaktan. Sige na, pakawalan mo na," sinadya kong lambingan ang pagkakasabi ko at gumana nga iyon nang walang kaabog-abog.

"Naku, ika pala 'yan, Abby, my labs. Siyempre naman, Abby. Saka hindi ko naman sasaktan ang magiging biyenan ko. Binibiro ko lang talaga si Mang Dencio, di ba, Samuel? Oh, Mang Dencio, umuwi ka na ha, nag-aalala na ang prinsesa mo," sabi ni Berto na binitiwan nga agad ang tatay ko. Pumalag-palag ang tatay niya at pasuray-suray na naghamon pa ng away, kaya malalaki ang hakbang ko at agad kong hinablot para maalalayan at mainilayo kay Berto. 

"Salamat Berto ha, bawi ako sayo minsan," sabi ko.

"Babawi ka talaga sa akin, Abby. Hindi ko kakalimutan 'yan. Nakakatatlo na 'yang tatay mo, eh. Balang araw, bumawi ka, ha," sabi nito.

Wala naman itong binanggit na kung ano, pero parang kinilabutan ako sa sinabi ng loko, kaya nagmamadali kong inakay ang Itay  kahit pa nga mabigat. Mabuti na lang at nakasalubong namin ang ilang tanod na rumesponde at nagpatulong ako sa kanila sa pag-aakay ang lasing na lasing kong ama. Lumanding na lang bigla ang tatay ko sa sofa at paglapat ng likod ay agad na ring humilik dahil sa kalasingan. Mamaya ang bukas ay wala na naman itong matandaan sa ginawa at inaasahan na ako na iyon. Mauulit at mauulit kasing ganoon ang nangyayari.

“Diyos ko po, ang hirap talagang magpalaki ng magulang?” bulong ko sa sarili habang inaayos ang paa ng tatay ko na nakalaylay sa sofa. Malapad kase ang katawan ng Itay at maliit naman ang lumang sofa namin.

Napaupo ako sa gilid sa kabilang single sofa at napatitig sa nanghihilik na si Itay. Kung tutuusin, paulit-ulit na, nakakapagod na, yung sama ng loob ko sa sitwasyon at sa tatay ko ay naiipon na, parang aapaw na, kinikimkim ko lang at baka isang araw talaga sumabog na talaga. Minsan nga nagbalak na akong iwan ito at makipagsapalaran sa lugar na malayo dito. Ang kaso lang, paano? At paano na rin ang tatay ko?

"Bakit kayo ganito, Itay? Namimiss ko rin ang Inay, pero kailangan kong magpatuloy. Bakit ako dapat ang sumalo ng responsibilidad na dapat ay kayo? Bakit kailangan kong pagdaanan ang lahat ng ito? Bakit kayo ganito?" Nangilid ang luha ko sa bawat tanong. "

Pagod na ako, Itay. Naiinggit ako sa ibang anak, sa ibang dalaga na nag-aaral at hindi nakikipaghabulan sa customer at naghahatak ng kariton. Naiinggit ako sa pagpasok sa eskuwela, suot ang makulay na uniporme at hindi malaking T-shirt mo at lumang pantalon ng Inay. Gusto kong maranasan ang pagiging normal na dalaga, Itay." Tuluyan na akong napaluha.

Noong ako ay sampung taon pa lamang, may pag-asa sanang mabuhay kami nang maayos ni Itay. May naiwang konting mana pala ang aking ina mula sa pamilya nito—isang pamilyang mayayaman na nakatira sa ibang lungsod, ngunit hindi niya kailanman nakilala at hindi man lang bumisita sa Inay niya kahit noong ito’y nakaburol na. Dalawang daang libong piso iyon. Sapat na sana iyon para ipuhunan namin sa maliit na negosyo na makakatulong sa pang araw_araw namin. Ang tatay ko kase ay mekaniko kung kailan lang nito gusto hanggang sa nalululong pa sa sugal. Pero ang lahat iyon ay naubos ng tatay ko sa sugal na labis kong ikinasama ng loob.Naubos ito sa casino sa loob lamang ng ilang araw.

"Itay, pera iyon ng Inay, iniwan para sa akin.Bakit naman ninyo ipinatalo lang sa sugal? Sana ginamit ko na lang na puhunan kung ganun lang pala," naalala kong sumbat ko sa Itay.

"Anak, pasensya na, hayaan mo sa sabado. May magiging sponsor sa akin. Tataya ako nang mas malaki. Huwag kang mag-alala, mababawi natin ang pera ng nanay mo." Pangako niya sa akin, pero mas lumala pa.

Hindi ko natapos ang pag-aaral dahil nga sa pagkawala ng aking ina at sa pagpasan ko sa responsibilidad na apat ang Itay ang gumagawa. Noong mag-e-enroll na dapat ako sa ikaapat na taon sa high school, napilitan  akong huminto para magtrabaho sa isang karaoke bar bilang tagahugas ng mga plato at taga-salansan ng mga bote ng beer at softdrinks sa case ng mga ito. Sa umaga naman ay nagtitinda nga ako ng sigarilyo, tubig, at siomai sa paradahan ng jeep. Sa tanghali ay lilipat ako sa plasa para malilim at sa hapon pumupuwesto ako sa iligal sagilid ng eskwelahan na dati kong pinapasukan. Masakit sa kalooban ang makita silang nagkakatuwaan habang ako ay bilad at pawisan sa maghapong pagtitinda.

Hindi pa rin sapat ang pera para bayaran ang buwan-buwan naming upa sa maliit na bahay na aming inuupahan kasama na rin ang pang-araw-araw na gastusin. Madalas pa ay nagbabayad ako ng mga atraso ni Itay. Hindi kase lumilipas ang dalawang araw na may kakatok sa aming bumbay, maniningil daw sa arawan na pangako ng Itay. Kadalasan, sa Bombay kumukuha ng pangtaya sa casino ang tatay niya. Minsan gusto kong sugurin ang ninong kong walang silbi. Ito ang nagsama sa Tatay ko sa casino. Galing daw itong Saudi at doon nawili sa sugal. Isinama si Tatay minsan, kaya ayun, pati ang Itay nalolong. 

Lahat ay tinitiis ko, sabi ko sa sarili ko,si Itay na lang ang nag-iisa kong pamilya kaya kakayanin ko na lang. Pero hindi maiiwasan na kung minsan nagagawa ko ring sumuko, lalo na nitong mga nakaraang araw. Pakiramdam ko kase sa kabila ng lahat ng paghihirap ko, hindi man lang ako magawang tulungan at alalayan.

"Tay, Tay, bumangon naman kayo. Anong oras na, wala pang sinaing. Alam nyo naman na papasok pa ako sa karaoke bar, hindi ba? Tay…! Tay!" Inalog ko pa si Itay, pero langong-lango sa alak kaya hindi ito magising man lang. Lumabas ako para bumili na lang ng inihaw at iyon na lang ang gagawing hapunan bago muling umalis sa  pumasok sa isa ko pang hanapbuhay.

"Rita, dalawang isaw nga saka tatlong dugo. Medyo tostado ha at damihan mo ng pipino at sili ang suka." order ko kay Rita.

"Huhuaan ko, ito na naman ang hapunan mo, ano, tama ba?" sabi nito.

"Paano mo alam?" 

"Eh paano, nakita ko ang tatay mo na nakipag-inuman sa mga kagawad kanina, dumayo sa binyagan, ayun, inabot ng maghapon kase niyaya ng mga kagawad na magtong-it. Alam mo naman ang tatay mo, kapag sugal ang usapan, pumapalakpak ang tenga, at natural, may tagayan, kaya ayun, mga isang oras bago ka dumating, sumusuray pang umuwi sa inyo. Buti nga nakakauwi pa ang tatay mo na 'yan, ang lupet din eh. Mahabang kuwento ni Risa.