Noon Lulong Ka, Ngayon Luluhod Ka

Isang malakas na kalabog ang gumising kay Sofia. Alas tres na ng madaling araw. Si Rico, lasing na naman at galit.

"Saan mo tinago ang pera?! Alam kong may tinatago ka!" sigaw ni Rico habang binabaliktad ang kanilang maliit na aparador. Amoy alak at yosi ang buong kwarto.

Nanginginig si Sofia. "Rico, wala na tayong pera. Pinangbayad ko na sa upa. Pambili pa ng gatas ni Tonton bukas."

"Sinungaling! Nagtatrabaho ka sa factory, may sahod ka! Ibigay mo sa akin! Babawi lang ako!"

Yan si Rico. Ang asawa niyang lulong sa sugal. Tatlong taon na silang kasal pero tatlong taon na rin siyang impyerno. Nawala ang sahod niya sa construction, naibenta ang TV, naibenta ang alahas ni Sofia na pamana pa ng nanay niya.

"Sofia, please... isang libo lang. Babayaran ko kaagad pag nanalo ako," pagmamakaawa ni Rico pero may pagbabanta sa boses.

Umiyak na si Sofia. "Rico, maawa ka. Si Tonton, yung anak natin, may lagnat. Kailangan niya ng gamot."

"Wag mo akong idamay sa anak mo! Kung hindi ka magbibigay, aalis ako!"

Tumayo si Sofia. Kahit pagod galing sa 12 oras na pagtatrabaho sa pabrika ng sardinas, tumayo siya ng matuwid.

"Umalis ka," mahina pero buong sabi ni Sofia.

Natigilan si Rico. "Anong sabi mo?"

"Umalis ka, Rico. Pagod na pagod na ako. Kung gusto mong magsugal, dun ka magsugal. Wag mo kaming idamay ng anak mo."

Nagtawanan si Rico ng malakas. "At saan ka pupunta? Saan ka kukuha ng kakainin? Wala kang pera! Wala kang pamilya! Ako lang ang meron ka!"

At umalis nga si Rico. Padabog na isinara ang p***o. Naiwan si Sofia na umiiyak sa sahig.

Kinabukasan, may tumawag. "Hello, si Sofia Reyes ba ito? Tungkol sa lolo mong si Lolo Polding. Namatay na siya last week. Ikaw ang nag-iisang tagapagmana niya."

Si Lolo Polding. Ang lolo niyang hindi niya nakita ng sampung taon dahil ayaw ni Rico na umuwi siya ng probinsya.

"Ma'am, kailangan niyong pumunta sa law office namin. May last will and testament po si Lolo Polding."

Pagpunta ni Sofia sa law office, hindi siya makapaniwala. "Ang kabuuang mana na iniwan sa inyo ay 50 milyong piso. Kasama ang bahay sa Alabang, at mga shares sa kompanya."

Natumba si Sofia sa upuan. 50 milyon? Yung babaeng walang pambili ng gatas ng anak, ngayon ay milyonarya?

Umumiyak siya. Hindi dahil sa pera. Dahil sa wakas, may pag-asa na siyang makaalis sa impyerno.

Isang linggo ang lumipas. Hindi pa rin umuuwi si Rico. Naririnig lang ni Sofia sa kapitbahay na talo na naman daw, lubog sa utang.

At isang gabi, may kumatok. Si Rico. Payat, madungis, amoy alak.

"Sofia... patawarin mo ako. Wala na akong mapuntahan. Nilayas ako ng mga pinagkakautangan ko. Tulungan mo ako."

Tumingin si Sofia sa kanya. Suot niya na ang maganda niyang damit na binili niya kahapon. Mabango na siya. Maayos na ang buhok niya. At sa likod niya, ang bago niyang sasakyan.

Dati, luluhod si Sofia para kay Rico. Magmamakaawa na wag siyang iwan.

Ngayon, si Rico ang nakaluhod.

"Sofia, mahal na mahal kita. Bigyan mo pa ako ng isang chance."

Ngumiti si Sofia. Yung ngiting matagal na niyang hindi nagawa. Yung ngiting may tapang na.

"Noon, lulong ka sa sugal at binalewala mo ako, Rico. Ngayon, luluhod ka para sa akin."

Tumayo si Sofia ng tuwid. Hindi na siya yung dating Sofia na martir.

"Pero ang tanong, Rico... karapat-dapat ka pa ba?"

Sa likod ni Sofia, tumunog ang cellphone niya. Tumatawag ang bagong lawyer niya. At sa gate, may isang pamilyar na lalaking nakatayo - si Miguel, ang first love ni Sofia na ngayon ay isang successful na doktor.

Tatapusin na ba ni Sofia ang lahat kay Rico? O bibigyan pa niya ito ng pangalawang pagkakataon?

pumunta si Sofia sa bangko kasama ang lawyer. Hindi siya makapaniwala habang pinipirmahan ang mga papeles. Ang perang dati ay pangarap lang, ngayon ay nasa pangalan na niya. Bumili siya ng gatas, gamot, at bagong damit para kay Tonton. Umiyak ang anak niya sa tuwa. "Mama, may laruan na ako!" Niyakap ni Sofia ang anak. "Oo anak, simula ngayon hindi ka na magugutom. Hindi ka na iiyak." At sa kanyang puso, nangako siya - hinding hindi na siya babalik sa dati. Si Sofia Reyes ay patay na. Ang bagong Sofia ay isinilang na - matapang, mayaman, at handang lumaban.