ログインDumating ang araw na akala ko’y handa na ako, pero nang andoon na, napagtanto kong walang sinumang babae ang kailanman magiging handa sa sandaling iyon.
Madaling-araw nang magising ako sa isang kirot na parang marahang humihila sa loob ng katawan ko. Pumikit ako at huminga nang malalim, umaasang lilipas din ito tulad ng mga nakaraang pananakit. Ilang segundo ang lumipas. Bumalik ang sakit—mas malinaw, mas madiin, at mas hindi ko na kayang ipagwalang-bahala.
Napaupo ako sa kama, hinihingal, at doon ko naramdaman ang unang bugso ng takot.
“Hindi pa… hindi pa ngayon,” mahina kong sabi, kahit alam kong wala na akong magagawa.
Tahimik ang bahay. Masyadong tahimik. Ang ulan sa labas ay marahang tumutulo sa bubong, parang orasan na binibilang ang oras ko. Hawak ko ang tiyan ko, ramdam ang paninigas nito sa bawat paghilab. Hindi na ito simpleng pananakit. Ito na ang simula.
Mag-isa ako.
Ang katotohanang iyon ang pinakamasakit. Wala ang ina ko. Wala akong kapatid o kaibigan na tatawagan. Wala kahit sinong hahawak sa kamay ko at magsasabing magiging okay din ang lahat. Pero kahit nanginginig ang mga tuhod ko, pinilit kong tumayo.
“Kakayanin natin ’to,” pabulong kong sabi sa batang dinadala ko. “Magkasama tayo.”
Dahan-dahan akong nagbihis, pinipilit huwag mag-panic. Kinuha ko ang maliit na bag na matagal ko nang inihanda—ilang damit, mga dokumento, at kaunting pera. Sa bawat hakbang ko palabas ng pinto, may parte ng sarili kong gustong bumalik sa kama at umiyak na lang. Pero hindi ako pwedeng huminto.
Sa tulong ng kapitbahay kong si Aling Rosa, na agad nagising nang marinig ang pagbukas ng pinto, nakarating kami sa maliit na ospital ng bayan. Hawak niya ang braso ko habang pinipigilan ko ang sakit.
“Ayos lang, hija,” sabi niya, nanginginig din ang boses. “Malalampasan mo ’to.”
Pagdating namin sa ospital, sinalubong ako ng maliwanag na ilaw at malamig na hangin. Para akong nalunod sa puti—puting dingding, puting kurtina, puting kama. Pinahiga nila ako sa delivery room at doon ko tuluyang naramdaman ang bigat ng sitwasyon.
Ang sakit ay dumadaluyong, parang alon na walang pahinga. Sa bawat contraction, pakiramdam ko’y hinihila palabas ang lakas ko. Pawis na pawis ako, nanginginig, at halos hindi na makapagsalita. May mga sandaling napapapikit na lang ako, iniisip kung bakit ko pinili ang landas na ito—kung bakit ko hinarap ang lahat nang mag-isa.
Pero sa gitna ng lahat ng iyon, may isang bagay na patuloy kong pinanghahawakan: ang anak ko.
“Konti na lang,” paulit-ulit kong bulong, hindi ko alam kung para sa kanya o para sa sarili ko. “Malapit na.”
Hindi ko namalayan kung gaano katagal ang lumipas. Ang oras ay parang nawala sa pagitan ng sakit, paghinga, at mga utos ng nurse. Hanggang sa isang sandali—isang tunog ang biglang umalingawngaw sa silid.
Isang iyak.
Mahina, pero malinaw. Totoo.
Parang huminto ang mundo ko.
“Congratulations, ma’am,” sabi ng nurse, may ngiti sa labi. “Baby boy po.”
Hindi ko napigilan ang luha ko nang ilapit nila siya sa akin. Maliit siya. Napakaliit. Mainit ang balat niya, at ang mga mata niyang bahagyang nakapikit ay parang nagtataka sa mundong sinalubong niya. Nang maramdaman ko ang bigat niya sa dibdib ko, parang may kung anong nabuo at gumaling sa loob ko nang sabay.
“Hi,” mahina kong sabi, basag ang boses. “I’m your mom.”
Sa sandaling iyon, lahat ng sakit, lahat ng takot, lahat ng pagod—parang naglaho. Ang natira lang ay pagmamahal. Isang pagmamahal na hindi ko akalaing kayang punuin ang buong pagkatao ko.
Pinangalanan ko siyang Lucas.
Isang pangalang matagal ko nang iniingatan sa puso ko. Lucas—liwanag. Pag-asa. Simula. Siya ang liwanag na dumating sa buhay kong puno ng takot at pagtatago. Habang hawak ko siya, nangako ako sa sarili ko ng isang bagay: hinding-hindi ko hahayaang maramdaman niyang nagkulang ako.
Lumipas ang mga araw sa ospital na parang panaginip. Halos hindi ako makatulog, hindi dahil sa sakit, kundi dahil ayokong ilayo ang mga mata ko sa kanya. Pinagmamasdan ko ang bawat galaw niya—ang marahang paghinga, ang pagkurap ng mga mata, ang paraan ng paghawak niya sa daliri ko.
May mga sandaling natatakot ako—takot na baka mawala siya, takot na baka hindi ko kayanin ang responsibilidad. Pero sa bawat takot, may kapalit na tapang na hindi ko alam na mayroon ako.
Pag-uwi namin sa maliit naming bahay, doon ko tuluyang naramdaman ang bigat ng pagiging ina.
Walang oras. Walang pahinga. Walang manual.
May mga gabing halos hindi ako makatulog dahil sa iyak niya. May mga araw na nanginginig ako sa pagod pero kailangan ko pa ring bumangon para magtrabaho at mag-alaga. May mga pagkakataong hawak ko siya habang umiiyak ako nang tahimik, pilit tinatago ang luha ko sa buhok niya.
“Pasensya na kung minsan pagod si mommy,” bulong ko sa kanya. “Pero mahal na mahal kita.”
May mga sandaling napapaisip ako kung kamukha niya ang ama niya. Minsan, sa isang anggulo ng mukha niya, may makikita akong pamilyar—isang hugis ng mata, isang linya ng ilong. Sa mga sandaling iyon, bigla kong maaalala si Sebastian, at ang dibdib ko’y sasakit sa isang paraang hindi ko maipaliwanag.
Nasaan na kaya siya ngayon? Masaya ba siya? Galit ba siya? May ideya kaya siya na may anak siyang isinilang sa mundo?
Mabilis kong itinataboy ang mga tanong na iyon. Hindi ko pwedeng hayaan ang sarili kong mag-alinlangan. Pinili ko na ang landas na ito. Kailangan kong panindigan.
Samantala, sa lungsod, patuloy ang pag-ikot ng mundo ni Sebastian Cross.
Sa mata ng publiko, wala nang mas perpekto pa sa kanya—isang batang CEO na patuloy na umaani ng tagumpay. Pero sa likod ng mga headline at papuri, may isang lalaking gabi-gabing gising pa rin, tahimik na nakatingin sa kisame.
May mga pagkakataong bigla siyang napapahinto sa gitna ng meeting, parang may kulang na hangin sa dibdib niya. Isang pakiramdam na hindi niya maipaliwanag—parang may bahagi ng buhay niya na naiwan kung saan, at kahit anong gawin niya, hindi niya ito mahanap.
“Kung may nadamay,” minsan niyang nasabi sa sarili, hawak ang basong hindi niya iniinom, “utang ko sa kanya ang lahat.”
Hindi niya alam na sa parehong sandaling iyon, may isang sanggol na mahimbing na natutulog sa bisig ko—ang anak naming pareho, kahit hindi pa niya alam.
Habang yakap ko si Lucas sa katahimikan ng probinsya, naniwala akong sapat na ang distansya para tuluyan kaming manatiling ligtas. Akala ko, ang pagiging ina ay sapat na dahilan para kalimutan ang lahat ng takot at sakit.
Hindi ko alam na ang pagsilang ng anak ko ang simula ng mas malalim na pagsubok—isang katotohanang darating sa tamang panahon, at isang pagtatagpong kahit gaano ko man iwasan, nakatakdang mangyari.
Pero sa sandaling iyon, habang nakatingin ako sa mukha ng anak ko, isa lang ang malinaw sa akin: anuman ang mangyari sa hinaharap, hindi na ako mag-iisa.
May dahilan na akong maging matatag.
May buhay na akong ipaglalaban.
Hindi ko kailanman inakala na ang pinakamahirap na bahagi ng lahat ay hindi ang pagtakas, hindi ang pagbubuntis, hindi ang panganganak, kundi ang pananatili. Ang araw-araw na paggising na alam mong wala ka nang tinatakbuhan, pero wala ka ring kasiguraduhan kung saan ka patutungo. Ang pagpiling humarap kahit nanginginig ka pa rin sa loob. Ang umagang iyon ay nagsimula tulad ng marami pang nauna—banayad ang liwanag, mahina ang hangin, at tahimik ang mundo na parang walang balak makialam sa buhay ko. Ginising ako ng anak ko sa pamamagitan ng paggalaw niya sa tabi ko, hindi na iyak kundi isang munting ungol, parang paalala na gising na siya at handa na ulit harapin ang araw. Binuhat ko siya, inilapat sa balikat ko, at marahan kong tinapik ang likod niya hanggang sa marinig ko ang mahinang paghinga na senyales ng pagkalma. Habang hawak ko siya, napatingin ako sa bintana. May mga ulap sa langit, hindi mabigat, hindi rin malinaw—sakto lang, parang nagdadalawang-isip. Napangiti ako nang ba
Hindi ko alam kung kailan eksaktong nagsimulang magbago ang katahimikan sa paligid ko. Dati, ang katahimikan ay parang kanlungan—isang lugar na maaari kong pagtaguan, isang espasyong kontrolado ko. Pero nitong mga huling araw, parang iba na ang tunog nito. Mas mabigat. Mas makapal. Parang bawat segundo ay may hinihintay na mangyari, at ang paghihintay na iyon ang unti-unting kumakain sa akin. Nagising ako sa mahinang ungol ng anak ko, at agad akong bumangon kahit masakit pa ang katawan ko. Hindi na bago ang pagod; parang bahagi na lang ito ng araw-araw kong pagkatao. Binuhat ko siya, marahang inugoy, at habang pinapakalma ko siya, napatingin ako sa maliit na bintana ng kwarto. May liwanag na sumisilip, pero hindi maliwanag—kulay abo ang langit, parang nag-aalinlangan din kung uulan ba o hindi. Pakiramdam ko ganoon din ang buhay ko ngayon, nakabitin sa pagitan ng dalawang desisyong pareho kong kinatatakutan. Habang pinapadede ko siya, tahimik lang ang mundo. Pero sa katahimikang iyo
Tahimik ang mga umaga sa bagong lugar—ibang klase ng katahimikan kumpara sa dati. Hindi ito ‘yung katahimikang may tensyon, kundi ‘yung uri na parang may pagitan sa’yo at sa mundo, parang may makapal na kurtinang humaharang sa ingay ng labas. Sa unang mga araw, iyon ang hinanap ko. Ngayon, iyon din ang unti-unting nagbibigay sa akin ng kakaibang lungkot. Ginising ako ng mahinang liwanag na sumisilip sa kurtina, kasabay ng paggalaw ng anak ko sa tabi ko. Hindi na siya umiiyak; natutunan na niyang gumalaw muna, mag-ingay ng konti, parang sinusubukan kung gising na ako bago siya tuluyang humingi ng atensyon. Napangiti ako roon—sa maliit na paraan kung paano siya natutong makiramdam sa mundo, kahit bago pa lang siya rito. Kinuha ko siya, inilapit sa dibdib ko, at habang nagpapadede siya, napatingin ako sa bintana, sa mga punong hindi ko pa kabisado ang pangalan, sa kalsadang bihira ang dumaan. Ito na ang buhay ko ngayon. Simple. Tahimik. Pero hindi magaan. Sa gitna ng routine—paglala
Nagising ako sa tunog ng mahinang pag-iyak, isang tunog na kahit bago pa lang sa pandinig ko ay parang matagal ko nang kilala. Hindi na ako nagulat. Hindi na rin ako natakot. Sa halip, may kung anong awtomatikong gumalaw sa loob ko—ang katawan kong pagod pero handang bumangon, ang mga kamay kong kusa nang umabot sa crib, ang dibdib kong parang kusang nag-alok ng ginhawa bago pa man ako mag-isip. Kinuha ko siya, marahan, inilapit sa dibdib ko, at sa loob lamang ng ilang segundo ay humupa ang iyak niya, napalitan ng mahihinang ungol na parang reklamo sa mundo pero may tiwala na may sasalo. Sa sandaling iyon, doon ko naintindihan ang sinabi ng iba tungkol sa pagiging ina—na may mga desisyong hindi mo na kailangang pag-isipan, dahil ang katawan at puso mo ang gagawa para sa’yo. At kasabay ng realization na iyon ay ang mas mabigat na katotohanan: anumang mangyari mula rito, hindi na lang ito tungkol sa akin. Paglabas ng araw, ramdam ko na ang pagbabago. Hindi sa loob ng kwarto, kundi sa
Hindi agad dumating ang ingay. Iyon ang una kong napansin pagkagising ko kinabukasan—na sa kabila ng lahat ng inaasahan ko, walang camera sa labas ng pinto, walang sunod-sunod na tawag, walang nagmamadaling hakbang sa hallway. Tahimik ang kwarto, malinis, amoy antiseptic at bagong palit na kumot, at sa pagitan ng lahat ng iyon, naroon ang pinakamalinaw na presensya sa buong mundo: ang marahang paghinga ng anak ko sa tabi ko. Nakahiga siya sa maliit na crib na inilapit sa kama ko, balot ng puting kumot, ang mukha’y mapula pa, parang may bakas pa ng pagod mula sa pagdating niya sa mundong ito. Pinagmasdan ko ang bawat galaw niya—ang bahagyang pag-angat ng dibdib, ang maliit na pagkurap ng mga mata kahit tulog, ang munting pag-ungol na parang reklamo sa kung anong panaginip. At sa sandaling iyon, lahat ng sakit, lahat ng pagod, lahat ng takot na inipon ko sa loob ng maraming buwan ay parang nagkaroon ng saysay. Ito pala ang dulo ng paghihintay. Umupo ako nang bahagya, maingat na m
Hindi ako agad nakatulog matapos ang gabing iyon. Kahit pagod ang katawan ko, kahit mabigat ang mga mata ko, may kung anong ayaw tumahimik sa loob ko—isang pakiramdam na parang may paparating, hindi malinaw, hindi rin biglaan, pero sapat para manatiling gising ang buong pagkatao ko. Nakahiga ako sa kama, nakatalikod sa bintana, pinakikinggan ang mahinang tunog ng hangin sa labas at ang paminsan-minsang tahol ng aso sa malayo. Sa pagitan ng mga tunog na iyon, naroon ang sarili kong paghinga—mabagal, maingat, parang takot na takot na masyadong malakas. Inilagay ko ang kamay ko sa tiyan ko, isang galaw na halos naging reflex na sa mga huling linggo. May munting galaw. Hindi malakas, hindi rin masigla—parang marahang paalala lang na naroon pa rin siya, na kahit gaano kabigat ang mga iniisip ko, hindi siya umaalis. “Konti na lang,” bulong ko ulit, mas mahina kaysa kanina. Hindi ko alam kung ilang beses ko na iyong nasabi nitong mga nakaraang araw. Konti na lang ang paghihintay. Kont







