LOGIN
Hindi lahat ng batang lumalaki sa isang marangyang tahanan ay kabilang sa mundong iyon.
May mga batang araw-araw nakakakita ng malalaking chandelier, mamahaling sasakyan, at mga silid na mas malaki pa kaysa sa buong bahay na kanilang tinitirhan. Ngunit sa kabila ng lahat ng iyon, alam nilang bisita lamang sila sa mundong iyon—mga taong naroroon upang magtrabaho, hindi upang mangarap.
Isa na roon si Isabella Marie Santos.
Pitong taong gulang siya noon. Maliit ang pangangatawan, mahaba ang maitim na buhok, at palaging may dalang lumang kuwaderno na halos hindi na mapaghiwalay sa kaniya. Hindi iyon mamahaling kuwaderno. May ilang pahina itong lukot, ang mga gilid ay may bahid ng tinta, at ang pabalat ay halos matanggal na.
Ngunit para kay Isabella, iyon ang pinakamahalagang bagay na mayroon siya.
Doon niya isinusulat ang mga tanong na hindi niya kayang itanong sa iba, mga salitang bago sa kaniyang pandinig, at mga bagay na nais niyang pag-aralan balang araw.
Minsan, gumuguhit siya ng mga halaman. Minsan naman ay mga bituin, puso, at maliliit na imbensiyong nagmumula sa kaniyang imahinasyon.
Sa araw na iyon, isang malaking bahay ang iginuhit niya.
May dalawang palapag, malalaking bintana, at isang napakalawak na hardin.
Sa ibaba ng larawan ay isinulat niya:
Someday, I want to build something that can help people.
Hindi pa niya alam kung ano ang ibig sabihin ng pangungusap na iyon sa kaniyang kinabukasan.
Ang alam lamang niya, gusto niyang makagawa ng isang bagay na may silbi sa ibang tao.
“Bella! Anak, nasaan ka na?”
Napalingon siya sa tinig ng kaniyang ina.
“Nandito po ako, Ma!”
Mabilis niyang isinara ang kuwaderno at tumakbo papunta sa kusina ng mga tauhan.
Si Elena Santos ay nakatayo sa tabi ng lababo, nag-aayos ng ilang pinggan. Nakasuot ito ng simpleng uniporme ng kasambahay at nakatali ang buhok sa likod. Kahit pagod, palagi pa rin itong may ngiti kapag nakikita ang anak.
“Hindi ba sabi ko sa iyo, huwag kang masyadong magtatagal sa hardin?”
“May ginagawa lang po ako.”
“Ano na naman ang ginagawa mo?”
Ipinakita ni Isabella ang kaniyang kuwaderno.
“Drawing po.”
Tiningnan iyon ni Elena at napangiti.
“Napakaganda naman. Ano ito?”
“Bahay po.”
“Bakit bahay?”
“Para po sa mga taong walang bahay.”
Saglit na natahimik si Elena.
“Gusto mong gumawa ng bahay para sa kanila?”
Tumango si Isabella.
“Kapag malaki na po ako.”
Hinaplos ni Elena ang buhok ng anak.
“Kung ganoon, kailangan mong mag-aral nang mabuti.”
“Opo!”
“Pero ngayon, kailangan mo munang kumain. Baka magutom ka na naman habang nag-iisip.”
Tumawa ang bata.
Hindi man marangya ang kanilang buhay, hindi kailanman pinaramdam ni Elena sa anak na kulang sila. Iyon ang pinakamahalagang pangako niya sa sarili: kahit hindi niya maibigay ang lahat ng bagay na mayroon ang ibang bata, sisikapin niyang ibigay ang pagmamahal na hindi kayang tumbasan ng anumang halaga.
At para kay Isabella, sapat na iyon.
Ang mansiyon ng pamilyang Montgomery ay isa sa pinakamalalaking tahanan sa lugar.
May mataas na tarangkahan, maayos na hardin, malawak na driveway, at mga kawani na may kanya-kanyang tungkulin. Ang may-ari nito ay si Richard Montgomery, isang kilalang negosyante na may malawak na impluwensiya sa mundo ng negosyo.
Kasama niya sa bahay ang kaniyang asawa, si Margaret Montgomery, at ang nag-iisa nilang anak na si Alexander William Montgomery.
Si Alexander ay walong taong gulang.
Hindi siya katulad ng ibang batang laging nakaupo lamang sa loob ng bahay. Mahilig siyang maglaro sa hardin, magpatakbo ng mga laruang kotse, at minsan ay mangulit sa mga tauhan kapag wala siyang magawa.
Mayroon siyang lahat ng bagay na maaaring hilingin ng isang batang katulad niya.
Mamahaling laruan. Malaking kuwarto. Sariling playroom. Mga tutor at pribadong guro.
Ngunit kahit marami siyang laruan, may mga araw na wala siyang makitang kalaro.
Ang kaniyang ama ay abala sa negosyo. Ang kaniyang ina naman ay madalas na dumadalo sa mga pagtitipon at may mga bisitang dumarating sa kanilang tahanan.
Kaya kapag walang pasok at hindi siya abala sa mga aralin, madalas siyang mag-isa.
Hanggang sa isang umaga ay nakita niya ang isang batang babae sa may hardin.
Nakaupo ito sa ilalim ng puno at may hawak na kuwaderno.
“Ano'ng ginagawa mo?”
Napatingala si Isabella.
“Ha?”
“Bakit ka nakaupo riyan?”
“Wala lang po.”
Lumapit si Alexander at sumilip sa kuwaderno nito.
“Drawing?”
“Oo.”
“Ano iyan?”
“Robot.”
Tiningnan niya ang guhit.
Hindi iyon mukhang robot na nakikita niya sa mga laruan. May dalawang bilog na mata, manipis na katawan, at mga braso na tila gawa sa iba't ibang piyesa.
“Ang pangit naman.”
Napakunot ang noo ni Isabella.
“Hindi naman!”
“Hindi kasi mukhang robot.”
“Robot po iyan na tutulong sa mga matatanda.”
“Paano?”
“Puwede po siyang magdala ng gamot, tubig, at pagkain. Para hindi na kailangang tumayo nang madalas ang mga lolo at lola.”
Natahimik si Alexander.
“May ganoon ba?”
“Wala pa po. Gagawa pa lang ako.”
Napangiti ang batang lalaki.
“Ang dami mong alam.”
“Hindi pa po. Marami pa akong hindi alam.”
Napakamot siya sa ulo.
“Anong pangalan mo?”
“Isabella.”
“Ako si Alexander.”
“Alam ko po.”
Napataas ang kilay ni Alexander.
“Paano mo alam?”
“Anak po kayo ng may-ari ng bahay.”
Napatawa ang bata.
“Alam mo pala.”
Tumango si Isabella.
“Dito po nagtatrabaho si Mama.”
Tumingin si Alexander sa paligid.
“Anong ginagawa ng mama mo?”
“Siya po ang nag-aayos ng mga kuwarto at tumutulong sa kusina.”
“Ah.”
Saglit siyang nag-isip.
“Wala ka bang kalaro?”
Umiling si Isabella.
“Wala po.”
“Gusto mong maglaro?”
Tumingin ang bata sa kaniya.
“Puwede po ba?”
“Of course! Tara!”
Tumayo si Alexander at hinila siya papunta sa play area.
At sa unang pagkakataon, nakaramdam si Isabella na hindi lamang siya isang batang kailangang manatili sa tabi ng kaniyang ina habang nagtatrabaho ito.
May isang taong gustong makipaglaro sa kaniya.
Mula noon, naging madalas ang pagkikita ng dalawa.
Kapag walang pasok si Isabella, minsan ay pinapayagan siya ni Elena na maglaro sa hardin basta hindi siya lalayo at hindi makaaabala sa trabaho ng ibang tauhan.
Si Alexander naman ay palaging naghahanap ng dahilan upang lumabas ng playroom.
“Bella!”
Madalas iyon ang unang maririnig ng dalaga kapag nakita siya nito.
May mga pagkakataong naglalaro sila ng taguan. Minsan ay nagtatayo sila ng tore gamit ang blocks. May araw ding nagpapaligsahan sila kung sino ang makakagawa ng pinakamataas na papel na eroplano.
Ngunit napansin ni Alexander na hindi katulad ng ibang batang babae si Isabella.
Kapag may nakita itong laruan, hindi lamang nito gustong paglaruan iyon.
Gusto rin nitong malaman kung paano gumagana.
Isang araw, habang naglalaro sila ng remote-controlled car, biglang tumigil ang sasakyan.
“Nasira!” reklamo ni Alexander.
Kinuha niya ang remote at paulit-ulit na pinindot ang mga button.
“Hindi na gumagana!”
Lumapit si Isabella.
“Baka po mahina na ang battery.”
“Hindi. Bago lang ito.”
“Patingin nga.”
Ibinigay ni Alexander ang remote.
Pinindot niya ang ilang button at napansin niyang may maluwag na bahagi sa likod nito.
“May sira po yata rito.”
“Paano mo nalaman?”
“Hindi ko pa po alam. Pero baka may natanggal.”
Kumuha siya ng maliit na plastic tool na kasama sa laruan at maingat na binuksan ang takip ng battery compartment.
Napansin niyang hindi maayos ang pagkakalagay ng isang baterya.
Inayos niya iyon.
“Try mo po.”
Pinindot ni Alexander ang button.
Umusad ang sasakyan.
“Gumagana!”
Napatalon siya sa tuwa.
“Bella! Ang galing mo!”
Napangiti ang dalaga.
“Hindi naman po mahirap.”
“Paano mo nalaman?”
“Hindi ko po alam. Sinubukan ko lang.”
Tumawa si Alexander.
“Kapag lumaki ako, bibigyan kita ng maraming laruan na sira para ayusin mo.”
“Bakit po?”
“Para lagi kang may ginagawa.”
“Hindi po ako mekaniko.”
“Edi magiging mekaniko ka.”
Umiling si Isabella.
“Gusto ko pong maging scientist.”
“Scientist?”
“Opo. Gusto kong gumawa ng mga bagay na makakatulong sa mga tao.”
Hindi alam ni Alexander kung ano ang isasagot.
Para sa kaniya, ang pagiging astronaut, piloto, o negosyante ay sapat nang malaking pangarap.
Ngunit ang kaibigan niya ay may ibang gustong marating.
“Edi kapag scientist ka na, gumawa ka ng robot para sa akin.”
“Bakit po?”
“Para may magdadala ng pagkain sa kuwarto ko.”
Napatawa si Isabella.
“Ang tamad mo naman!”
“Hindi ako tamad. Busy lang ako.”
“Busy sa paglalaro?”
“Exactly!”
Muli silang nagtawanan.
Hindi nagtagal bago napansin ni Margaret ang pagiging malapit ng anak sa batang babae.
Isang hapon, nadatnan niya si Alexander sa hardin kasama si Isabella.
May hawak na papel ang kaniyang anak at tila may ipinapaliwanag sa dalaga.
“Alexander.”
Napalingon ang bata.
“Mom!”
Lumapit si Margaret.
“Anong ginagawa mo rito?”
“Gumagawa kami ng paper airplane.”
Napatingin si Margaret kay Isabella.
“Ah. Ikaw pala ang anak ni Elena.”
Tumango ang bata.
“Good afternoon po.”
Bahagyang ngumiti si Margaret.
“Good afternoon.”
Pagkatapos ay tumingin siya sa anak.
“Alexander, may tutor ka pa mamayang alas-kuwatro. Huwag mong kalimutan.”
“Pero Mom, hindi pa kami tapos.”
“Puwede mo namang ipagpatuloy mamaya.”
“Pero—”
“Alexander.”
Alam ng bata ang tono ng kaniyang ina.
Napabuntong-hininga siya.
“Okay.”
Bago umalis, lumingon siya kay Isabella.
“Bukas ulit, ha?”
Tumango ang dalaga.
“Opo.”
Nang makaalis ang bata, tumingin si Margaret kay Isabella.
“May trabaho pa ang mama mo, hindi ba?”
“Opo.”
“Kung ganoon, huwag kang masyadong magtatagal dito. Baka hinahanap ka na niya.”
Hindi naman masama ang pagkakasabi nito, ngunit naramdaman ni Isabella ang bahagyang pagbabago sa tono.
“Opo. Pupunta na po ako.”
Mabilis niyang kinuha ang kuwaderno at umalis.
Hindi na siya hinabol ni Margaret.
Para sa babae, wala namang mali sa pakikipagkaibigan ng anak sa isang batang kasama sa bahay. Ngunit may mga bagay na nais niyang panatilihing malinaw.
Si Alexander ay anak ng Montgomery family.
At habang lumalaki ito, kailangan nitong matutunan ang mundong kinabibilangan nito.
Kinagabihan, habang naghahapunan ang pamilya Montgomery, napag-usapan ni Richard ang tungkol sa anak.
“May nakita akong report mula sa tutor niya,” sabi nito.
“Anong sabi?” tanong ni Margaret.
“Maganda ang performance niya sa mathematics, pero kailangan pa niyang pagbutihin ang focus niya.”
Napatingin si Alexander sa plato.
“Dad, magaling naman ako.”
“Hindi sapat ang magaling. Kailangan mong maging pinakamahusay.”
“I'm trying.”
“Then try harder.”
Tahimik na nagpatuloy sa pagkain si Alexander.
Pagkaraan ng ilang sandali, nagsalita si Margaret.
“May bago siyang kaibigan sa hardin.”
“Kaibigan?” tanong ni Richard.
“Anak ni Elena. Si Isabella.”
Hindi nagpakita ng malaking interes si Richard.
“Ah. Yung kasambahay.”
“Oo.”
“Basta hindi naaapektuhan ang pag-aaral niya, wala akong pakialam.”
Tumango si Margaret.
“Hindi naman. Pinapaalalahanan ko lang siya tungkol sa schedule niya.”
Nagpatuloy ang kanilang usapan tungkol sa negosyo at sa nalalapit na pagtitipon ng ilang investors.
Hindi na muling nabanggit ang pangalan ni Isabella.
Sa panig nila, isa lamang siyang batang anak ng isang empleyado.
Walang dahilan upang pagtuunan siya ng pansin.
At wala silang anumang kaalaman tungkol sa tunay na pinagmulan ng kaniyang ina.
Sa maliit na kuwartong inilaan para sa mga tauhan, nakaupo si Elena sa tabi ng kama habang pinapanood ang anak na nagsusulat sa kuwaderno.
“Hindi ka pa natutulog?”
“May isusulat lang po ako.”
“Ano na naman iyan?”
Ipinakita ni Isabella ang bagong pahina.
May nakasulat doon:
MY DREAMS
1. Maging scientist.
2. Gumawa ng robot.
3. Gumawa ng gamot.
4. Tulungan ang mga taong may sakit.
5. Bigyan si Mama ng malaking bahay.
Napangiti si Elena, ngunit may lungkot na bahagyang dumaan sa kaniyang mga mata nang mabasa ang huling pangungusap.
“Bakit gusto mo akong bigyan ng malaking bahay?”
“Para hindi na po tayo nakikitira sa maliit na kuwarto.”
Hinaplos niya ang pisngi ng anak.
“Hindi ko kailangan ng malaking bahay, anak.”
“Pero gusto ko po.”
“Bakit?”
“Para kapag pagod ka na, marami kang puwedeng pahingahan.”
Natawa si Elena, ngunit may namuong luha sa kaniyang mga mata.
“Napakabuti mong bata.”
“Kapag mayaman na po ako, hindi ka na magtatrabaho.”
“Hindi kailangang yumaman ka para alagaan ako.”
“Pero gusto ko po.”
Hinalikan ni Elena ang noo ng anak.
“Kung ganoon, mag-aral ka nang mabuti. Pero huwag mong kalimutang maging mabuting tao. Mas mahalaga iyon kaysa sa anumang pera.”
Tumango si Isabella.
“Opo, Ma.”
Nang makatulog ang bata, tahimik na inayos ni Elena ang kumot nito.
Pagkatapos ay tumayo siya at lumapit sa maliit na aparador.
Sa pinakailalim nito ay may isang lumang kahon na hindi niya kailanman ipinapakita sa anak.
Binuksan niya iyon nang marahan.
May ilang lumang litrato, dokumentong nakatupi, at isang bagay na matagal na niyang hindi nahahawakan.
Sandali niya iyong tinitigan.
Pagkatapos ay isinara niyang muli ang kahon at ibinalik sa pinakailalim ng aparador.
Wala siyang balak balikan ang nakaraan.
Matagal na niyang pinili ang buhay na ito.
At kahit may mga pagkakataong mahirap ang kanilang kalagayan, hindi niya pinagsisisihan ang desisyong ginawa niya.
Tumingin siya kay Isabella.
“Hindi mo kailangang dalhin ang mga bagay na iniwan ko, anak,” bulong niya. “Gusto kong magkaroon ka ng sariling buhay.”
Hindi niya alam kung gaano kalaki ang magiging papel ng nakaraan sa kinabukasan ng kaniyang anak.
Sa ngayon, ang nais lamang niya ay lumaking masaya si Isabella.
Kinabukasan, maagang nagising si Isabella.
Pagkatapos mag-almusal, dumiretso siya sa hardin. Bitbit niya ang kaniyang kuwaderno at isang maliit na kahon na gawa sa karton.
Nakita siya ni Alexander mula sa balkonahe.
“Bella!”
Napatingala siya.
“Good morning!”
Mabilis na bumaba ang batang lalaki at tumakbo papunta sa kaniya.
“Ano iyan?”
“Surprise.”
Binuksan ni Isabella ang kahon.
Sa loob nito ay isang maliit na papel na sasakyang may apat na gulong. May ilang straw at goma itong ginamit upang maging bahagi ng katawan.
“Ginawa mo iyan?”
Tumango siya.
“Gumagalaw ba?”
“Hindi pa po. Kailangan pa nating ayusin.”
“Then let's do it!”
Umupo silang dalawa sa damuhan at nagsimulang mag-eksperimento.
Makalipas ang ilang pagsubok, umusad ang maliit na sasakyan nang ilang sentimetro.
Napapalakpak si Alexander.
“It's working!”
Ngumiti si Isabella.
“Konti na lang.”
“Bella, promise me something.”
“Ano po?”
“Kapag lumaki tayo, friends pa rin tayo.”
Napatingin sa kaniya ang dalaga.
“Bakit naman hindi?”
“Baka kasi maging busy na tayo.”
Saglit na nag-isip si Isabella.
“Hindi naman kailangang magkalayo kapag busy.”
Napangiti si Alexander.
“Good. Best friends forever?”
Inilahad niya ang kaniyang maliit na daliri.
Inabot iyon ni Isabella.
“Best friends forever.”
Hindi nila alam na ang simpleng pangakong iyon ay balang araw susubukin ng panahon, pagkakaiba ng kanilang mga mundo, mga desisyong hindi nila kontrolado, at mga lihim na hindi pa handang mabunyag.
Sa murang edad, madali para sa dalawang bata ang mangakong hindi maghihiwalay.
Ngunit hindi lahat ng pangako ay kayang tuparin ng panahon.
At hindi lahat ng pagkakaibigan ay nananatiling ganoon lamang habang lumalaki ang dalawang pusong unti-unting natututo kung ano ang ibig sabihin ng pagmamahal.
Hindi pa man tuluyang nawawala ang saya mula sa kanilang Young Researchers' Community Presentation ay may panibagong pagkakataon nang naghihintay sa limang magkakaibigan.Isang linggo matapos ang programa, nakatanggap sila ng email mula kay Ms. Andrea Flores.May bagong yugto ang Youth Science Enrichment Program.Sa pagkakataong ito, hindi lamang sila magtatrabaho sa kani-kanilang proyekto. Magkakaroon sila ng pagkakataong makilala ang iba pang batang interesado sa agham, teknolohiya, at pananaliksik mula sa iba't ibang paaralan.May mga bagong mentor, bagong laboratory activities, at isang community learning project na isasagawa sa loob ng ilang buwan.Nang mabasa ni Isabella ang mensahe, agad niyang kinuha ang kaniyang notebook."Mama!"Napatingin si Elena mula sa kusina."Ano na naman iyon, anak?""May bagong phase po ang program namin!"Lumapit siya at iniabot ang cellphone.Binasa ni Elena ang detalye."Congratulations. Mukhang mas marami ka pang matututuhan.""Opo! May pagkakata
Maaga pa lamang ay abala na si Elena sa paghahanda ng almusal. May ilang damit siyang kailangang plantsahin, mga gamit na kailangang ayusin, at mga gawaing bahay na hindi maaaring ipagpaliban.Samantala, nakaupo si Isabella sa maliit nilang hapag-kainan habang binabasa ang isang liham mula sa Youth Science Enrichment Program.May bago silang aktibidad.Hindi ito ordinaryong classroom exercise. Isa itong Young Researchers' Community Presentation, kung saan kailangang ipakita ng mga piling kalahok ang kanilang mga proyektong binuo sa loob ng nakaraang mga linggo.Hindi pa ito isang malaking kompetisyon, ngunit magkakaroon sila ng pagkakataong maglahad ng kanilang natutuhan sa harap ng mga guro, magulang, mentors, at ilang kinatawan mula sa mga paaralan.Nang matapos niyang basahin ang liham, agad siyang napatingin sa kaniyang ina."Mama!""Ano iyon, anak?""May presentation po kami!"Lumapit si Elena at binasa ang liham."Congratulations! Mukhang malaking pagkakataon ito.""Opo! Kailang
Maaliwalas ang umaga nang dumating si Isabella sa Montgomery mansion kasama si Elena.Bitbit niya ang kaniyang asul na research notebook at isang maliit na kahon na naglalaman ng ilang bahagi ng kanilang lumang robot na Project Hope. Ilang araw na rin kasi siyang hindi nakapagtatrabaho rito dahil abala siya sa Youth Science Enrichment Program.Hindi niya alam kung may oras pa si Alexander na makipaglaro sa kaniya.Mula nang magsimula ito sa advanced enrichment academy, mas naging mahigpit ang iskedyul ng batang Montgomery. May tutor ito sa umaga, iba't ibang aralin sa hapon, at karagdagang computer activities kapag may libreng oras.Gayunpaman, umaasa pa rin siyang makikita niya ang kaniyang kaibigan."Isabella!"Napalingon siya.Nakatayo si Alexander sa may hagdan, nakasuot ng puting polo at dark blue trousers. May hawak itong maliit na remote-control car."Alexander!"Mabilis siyang lumapit."You're here!""Opo. May dala akong bagong parts para kay Hope.""Really? I have something,
Hindi agad nakatulog si Isabella nang gabing iyon.Nakahiga siya sa kaniyang kama habang nakatingin sa kisame. Katabi ng kaniyang unan ang asul na research notebook na halos araw-araw na niyang sinusulatan.Marami siyang natutuhan sa mga nakaraang linggo. Natutuhan niyang gumawa ng research question, magdisenyo ng simpleng experiment, magtala ng observations, at tumanggap ng feedback.Ngunit may isang tanong na ilang araw na niyang gustong itanong kay Dr. Adrian Lim.Hindi niya lang alam kung paano sisimulan.May kinalaman iyon sa kaniyang ama.Noong bata pa siya, marami siyang narinig na kuwento tungkol sa sakit na naging dahilan ng pagkamatay ni Daniel Santos. Hindi niya lahat naaalala. May ilang pagkakataong naririnig niya ang kaniyang ina na tahimik na umiiyak kapag napag-uusapan ang nakaraan.Alam niyang may sakit ang kaniyang ama noon.Alam niyang may mga gamot itong sinubukan.At alam niyang kahit ginawa ng kaniyang ina ang lahat ng makakaya nito, hindi pa rin siya gumaling.Ng
Maagang dumating si Isabella sa learning center bitbit ang kaniyang asul na research folder. Maingat niyang inilagay sa ibabaw ng mesa ang mga reminder cards, observation sheets, at ang bagong questionnaire na ginawa niya matapos ang huling consultation kay Dr. Adrian Lim.Ilang beses niyang sinuri ang mga ito bago pa man magsimula ang klase.Sa pagkakataong ito, ayaw na niyang maulit ang dati niyang pagkakamali. Gusto niyang maging mas maayos ang paraan ng pagkuha niya ng impormasyon. Higit sa lahat, gusto niyang malaman kung ang mga pagbabago sa kaniyang cards ay talagang nakatutulong sa pag-unawa ng mga tao."Good morning!"Napalingon siya.Si Alexander iyon, may dalang laptop at maliit na notebook."Good morning! May bago ka na naman?""Yes. I changed the navigation labels.""Naayos mo na?""Some parts. Pero kailangan ko pang ipasubok kay Nathan.""Good idea."Umupo si Alexander sa tabi niya at inilapag ang laptop."How about your cards?""Ready na sana. Pero may gusto pa akong ip
Hindi mapakali si Isabella habang nakaupo sa maliit na mesa sa kanilang kusina.Nasa harapan niya ang kaniyang research notebook, ang mga observation sheets mula sa nakaraang experiment, at ang tatlong reminder cards na ilang beses na niyang binago.Paulit-ulit niyang binabasa ang mga sagot ng mga kalahok.May mga taong tama ang pagkakaintindi sa larawan. May iba namang nangangailangan ng nakasulat na instruction. May ilan ding nakasagot nang tama ngunit nagbigay ng ibang paliwanag tungkol sa kanilang pagkaunawa.Doon siya nalito.Kung tama ang sagot ng isang tao, nangangahulugan bang lubos niyang naintindihan ang instruction?O baka naman nahulaan lamang niya ito?Kinuha niya ang lapis at isinulat ang dalawang salita sa kaniyang notebook.KNOWINGUNDERSTANDINGMatagal niya itong tinitigan."May bago ka na namang iniisip?" tanong ni Elena habang inilalagay ang isang baso ng gatas sa tabi niya."Opo, Mama.""Ano naman iyon?""Kung pareho lang po ba ang knowing at understanding."Umupo







