INICIAR SESIÓNTumagal ang katahimikan sa loob ng madilim na silid na aming kinalalagyan. Walang bintana. Walang liwanag na pumapasok mula sa labas. Tanging ang aming mabilis na paghinga at ang bigat ng bawat salitang iniwan ni Manuel ang pumupuno sa bawat sulok. Ang pinto ay makapal na bakal na tila yari upang walang makapasok at lalong walang makalabas. Ang tunog ng pagkakasara nito ay tila hudyat na naputol na ang aming ugnayan sa labas ng mundo.
Nakatayo ako sa gitna ng dilim, hindi makakita ng k
Tahimik ang paligid habang sumusunod kami sa lalaking naghatid sa amin. Ang bawat hakbang sa loob ng kuta ay umuugong sa matigas na sahig na gawa sa makakapal na bato. Ang dingding ay mataas at puno ng mga ukit na nagpapakita ng kasaysayan ng mga ninuno—mga larawan ng lupa, mga puno, at mga taong nagtayo ng lugar na ito. Walang bintana sa gilid, tanging liwanag ng mga sulo sa gilid ang nagbibigay-daan sa amin. Ang hangin ay malamig at amoy luma, tila dala ng daan-daang taong nakalipas. Huminto ang lalaki sa harap ng isang malaking pinto na gawa sa matigas na kahoy na puno ng ukit. Lumingon siya sa amin at seryoso pa rin ang kanyang mukha. “Nasa loob na siya,” wika niya nang mahina. “Ngunit bago kayo pumasok… maghanda kayo. Hindi ninyo inaasahan ang lahat ng makikita ninyo. At huwag ninyong kalimutan ang sinabi ko—may iba pang dumating kanina. Nasa kabilang silid sila. Hindi ko alam kung ano ang kanilang pakay, ngunit hindi sila mukhang kaibigan.” Tumang
Tahimik ang naging biyahe namin palayo sa puno. Ang bawat hakbang ay tila mas mabigat kaysa sa nauna. Hindi dahil sa pagod o sa hirap ng daan, kundi dahil sa bigat ng bagong kaalaman na dala namin. Ang aking ama ay buhay pa. Naghihintay siya sa isang lugar na ipinagbabawal at pinagbabawalang puntahan ng sinuman sa loob ng mahabang panahon. Isang lugar na tinatawag nilang kuta ng mga ninuno.Nang makarating kami sa tahanang pansamantalang pinagtataguan ni Aling Marta, agad kaming nagpulong sa maliit na silid. Sa ibabaw ng mesa ay inilatag ang lumang mapa na puno ng kulubot at mantsa ng panahon. Ipinakita ni Xylon ang direksyon ng kabundukan na tinutukoy niya.“Wala pang nakakabalik mula roon,” panimula ni Xylon habang ang daliri ay nakaturo sa markang hugis tatsulok sa pinakadulong bahagi ng mapa. “Sinasabing noong panahon pa ng aming mga lolo’t lola, ipinagbawal na ang pagpunta sa lugar na iyon. Sinasabing doon naninirahan ang pinuno ng lahat ng
Tila tumigil ang ikot ng mundo sa aming paligid. Ang liwanag na lumitaw mula sa nakaukit na puno ay dahan-dahang nabubuo sa mga titik na tila gawa sa ginto at liwanag. Tahimik ang lahat. Walang maglakas-loob na huminga nang malalim. Ang bawat isa ay nakatingin sa nabubuong pangalan habang ang hangin ay humahampas sa aming mga mukha na tila hinihimok kaming paniwalaan ang aming nakikita.Hindi ang pangalan ni Xavier. Hindi ang pangalan ni Xylon. Hindi rin pangalan ng sinumang kilala namin sa pamilya.Ang lumitaw na pangalan ay ang pangalan ng aking ina. Isang pangalang madalas kong marinig mula sa aking lola noong bata pa ako. Isang pangalang akala ko ay walang kaugnayan sa lupang ito o sa pamilyang ito.Nanlaki ang aking mga mata. Napahawak ako sa aking bibig. Hindi ako makapagsalita. Hindi ako makagalaw. Nakatingin silang lahat sa akin. Si Xavier. Si Xylon. Si Aling Marta. At pati si Manuel. Tila nagkakaroon sila ng bagong pag-unawa sa kung bakit ako n
Huminto kami sa aming kinatatayuan. Hindi kami makahakbang pa pasulong at lalong hindi kami maaaring umatras. Nakapaligid na kami sa isang lugar na walang ibang daan palabas kundi ang tinitingnan ng matandang lalaking nakatayo sa ilalim ng puno. Si Manuel. Nakahawak siya sa baril na itinutok sa amin. Kahit sa dilim ay kitang-kita ang matalas niyang tingin na puno ng galit at matinding pagnanais na makuha ang kanyang nais.Hindi siya nag-iisa. Sa likuran niya ay may dalawang tauhan na nakatago sa dilim, nakahanda rin ang kanilang mga sandata. Walang pagdududa na inasahan na niya ang aming pagdating. Alam na niya ang lahat ng plano. At mas masakit isipin… mayroon kaming kasama na nagturo sa kanya ng aming patutunguhan.“Akala ninyo ba nakaligaw ninyo ako?” wika ni Manuel habang dahan-dahang lumalabas mula sa lilim ng puno. Ang kanyang boses ay garalgal at puno ng poot na tila humahalo sa lagaslas ng hangin. “Ang matanda ay matagal ko nang binaban
Nakatitig lamang kami sa susing nakahiga sa sahig. Kuminang ito sa liwanag ng buwan na pumapasok mula sa itaas. Walang nag-iwan nito kanina. Walang yabag na narinig. Walang boses na nagsalita. Ngunit narito na ito. Nakabukas na ang pinto na akala namin ay mananatiling sarado habang buhay.Dahan-dahang lumapit si Xavier. Hinawakan niya ang susi at tinitigan ito nang mabuti. Luma na ito at kinakalawang na ang ngipin. May nakaukit na maliit na marka sa hawakan—isang puno. Ang parehong markang nabanggit ni Xylon na nakaukit sa punong winasak daw ni Manuel.“Galing ito sa puno,” bulong ni Xylon habang hirap pa ring tumayo. “Ang susing iyan… ay gawa mula sa sanga ng puno. Ibig sabihin… may nakakaalam ng lihim na kahit si Manuel ay hindi nabatid.”Tumingin ako sa paligid. Ang pasilyo ay walang tao. Tanging ang lamig ng hangin at ang bigat ng katahimikan ang bumabati sa amin. May nagbukas ng pinto. May nag-iwan ng susi. Ngunit
Tumagal ang katahimikan sa loob ng madilim na silid na aming kinalalagyan. Walang bintana. Walang liwanag na pumapasok mula sa labas. Tanging ang aming mabilis na paghinga at ang bigat ng bawat salitang iniwan ni Manuel ang pumupuno sa bawat sulok. Ang pinto ay makapal na bakal na tila yari upang walang makapasok at lalong walang makalabas. Ang tunog ng pagkakasara nito ay tila hudyat na naputol na ang aming ugnayan sa labas ng mundo.Nakatayo ako sa gitna ng dilim, hindi makakita ng kahit anong anino. Sa aking tabi ay si Xavier na matagal nang walang kibo. Naririnig ko ang kanyang malalim na paghinga na tila pinipigilan ang pagsabog ng damdamin. Ang kamatayan ni Dante ay sapat na upang dumurog sa kanya. Ngunit ang pagkabunyag na ang lahat ng aming pinaghirapan ay walang halaga at ang tunay na patunay ay hawak na ni Manuel mula pa sa simula—iyon ay tila kinuha na rin ang huling lakas na natira sa kanya.Lumapit ako nang dahan-dahan hanggang sa mahawakan ko ang ka
Ilang oras pa ang lumipas matapos akong iwan ni Xavier bago ko napagpasyahang bumaba. Nakatayo lang ako sa gitna ng malawak na silid, nakatulala sa kawalan habang pilit na inuunawa ang sitwasyong kinalalagyan ko. Ang bawat salitang binitawan niya bago siya umalis ay parang nakaukit sa isipan ko. It
Mabilis ang lakad ko palabas ng gusali. Halos tumatakbo na ako para makalayo agad sa lugar na iyon. Sa likuran ko, naiwan ang lalaking may hawak ng lahat… ang kinabukasan ko, ang kapalaran ng pamilya ko, at ang kapangyarihang baguhin ang lahat anumang oras.Huminga ako nang malalim nang maramdaman
Parang dinaganan ng libo-libong bato ang aking dibdib habang nakatitig ako sa kanya. Hindi ko malaman kung galit ba ako, gulat, o halo-halong damdamin ang gumugulo sa aking isipan dahil sa kanyang kakaibang mungkahi. Pakasalan siya? Ang lalaking mismong sumira sa aming kabuhayan? Ang lalaking kilal
Matapang akong nakatayo sa tapat ng dambuhalang pinto na gawa sa matibay na kahoy. Hindi ako nagbigay ng puwang sa takot kahit na parang sasabog na anumang oras ang tibok ng puso ko. Nakaukit sa gintong letra ang pangalang kinatatakutan at iginagalang ng buong industriya.Dela Vega Group of Compani







