Kabanata 4

Xavielle Elyza Angeles POV

Lumipas pa ang ilang buwan, at tila huminto na ang ikot ng oras dito sa aming tahimik na paraiso. Sa loob ng malawak na lupain na ito, napapaligiran ng matatayog na puno at malalagong halaman, malayo sa ingay at gulo ng siyudad, patuloy kaming namumuhay nang payapa at ligtas. Limang taon na ang nakalilipas mula noong dinala ako rito ni Tatay, at tila bawat araw ay nagiging mas masagana at mas mapayapa kaysa sa nakaraan.

Dito, sa ilalim ng pangangalaga ni Donato V. Angeles—ang aking ama—natutunan kong muli ang kahulugan ng pagtitiwala at pagmamahal. Dati, ang aking mundo ay puno ng takot, panghuhusga, at sakit dulot ng mga salitang parang patalim. Ngunit ngayon, bawat sulok ng bahay na ito ay puno ng init, kalinga, at kapayapaan. Ang bawat hangin na humahampas sa aking mukha ay nagpapaalala sa akin kung gaano ako kapalad na nakatakas sa mundong minsan nang sumira at tumalikod sa akin.

Nasa silid-aklatan ako ngayon, nakaupo sa tabi ng malaking bintana habang hawak ang isang lumang aklat. Bagama’t nakabukas ito, hindi ko mabasa nang maayos ang mga nakasulat dahil ang isip ko ay nasa malayo, lumilipad at naglalakbay sa mga alaala at pangarap. Ang liwanag ng araw ay tumatagos mula sa labas, bumubuo ng mga gintong guhit sa sahig na gawa sa makakapal na tabla. Ang katahimikan ay nakagiginhawa, ngunit minsan ay nagiging daan din upang pumasok muli ang mga tanong na pilit kong nilalabanan sa aking isipan.

Bakit kailangan kong magtago? Bakit kailangang ilayo namin ang sarili namin sa lahat? Bakit hindi kami pwedeng mamuhay nang malaya sa mata ng publiko, gaya ng ibang tao?

Madalas itong sumasagi sa isip ko, lalo na kapag nakikita ko si Axielle na lumalaki at nagiging mas matalino at mas masigla sa bawat araw na lumilipas. Siya ay limang taong gulang na ngayon. Ang kanyang isipan ay parang espongha na s********p ng lahat ng kaalaman at bagay na nakikita niya sa paligid. Siya ay masiyahin, matanong, at puno ng buhay.

Pero sa kabila ng lahat ng saya na nakikita ko sa kanya, alam kong darating ang panahon na magtatanong siya. Magtatanong siya kung bakit kami laging nandito lang. Bakit bihira kaming lumabas ng bakuran na ito. Bakit wala kaming ibang kakilala bukod kay Lolo Donato, kay Kian, at sa mga tauhan dito. At higit sa lahat... darating ang araw na magtatanong siya tungkol sa kanyang ama.

Napabuntong-hininga ako at ipinatong ang aklat sa mesa. Hindi ko hahayaang dumating ang araw na iyon na wala akong maihahanda na sagot, ngunit sa ngayon, ang tanging alam ko lang ay ang panatilihin siyang ligtas. Ang panatilihin siyang malayo sa mundong minsan nang magpatunay na hindi kami karapat-dapat tanggapin at pahalagahan.

Nang marinig ko ang mahihinang yabag ng paa papalapit, nag-angat ako ng tingin at nakita ko si Tatay na nakatayo sa pintuan. Nakasuot siya ng simpleng polo at pantalon, ngunit kitang-kita pa rin ang kanyang tindig at awtoridad—isang bagay na namana niya mula sa mahabang panahon ng pamumuno at pagtatag ng pangalan sa ibang bansa.

"Napansin kong kanina ka pa tahimik dito, anak," malambing na wika niya habang lumalapit at umuupo sa katapat kong silya. "May bumabagabag ba sa isip mo?"

Nginitian ko siya nang pilit, ngunit alam kong hindi iyon sapat upang linlangin ang ama kong kilalang-kilala na ako.

"Wala po, Tatay... nag-iisip lang po ng mga bagay-bagay," sagot ko nang mahina.

Inabot niya ang aking kamay at hinaplos ito gamit ang kanyang magaspang ngunit mainit na palad. Ang haplos na iyon ay nagbibigay sa akin ng lakas at kapanatagan—ang parehong haplos na ibinigay niya sa akin noong gabing niligtas niya ako mula sa pagkawasak.

"Alam ko kung ano ang tumatakbo sa isip mo, Elyza," seryosong sabi niya habang nakatingin nang diretso sa aking mga mata. "Iniisip mo kung tama ba ang ginagawa natin. Kung tama ba na itinatago ko kayo rito, malayo sa lahat. Iniisip mo kung bakit hindi tayo pwedeng lumabas at mamuhay nang normal gaya ng iba."

Napayuko ako at naramdaman ang unti-unting pag-init ng sulok ng aking mga mata. "Tatay... minsan po kasi... nakakaramdam ako ng takot. Takot na baka dumating ang panahon na magtanong si Axielle. Takot na baka sa pagtatago namin dito, may mami-miss kaming mga bagay sa buhay. Pero higit sa lahat... takot po ako na baka mali ang desisyon ko. Baka sa kagustuhan kong protektahan siya, nagkakait naman ako sa kanya ng karapatang malaman ang lahat."

Mahigpit na pinisil ni Tatay ang aking kamay.

"Mali man o tama, anak... ginagawa natin ito para sa kaligtasan niyo. Naranasan ko kung paano tratuhin ng mundo ang mga taong itinuturing nilang mababa. Naranasan ko kung paano manlamang ang mga taong akala nila ay hawak nila ang lahat dahil sa yaman at pangalan nila. At ayokong maranasan niyo iyon. Ayokong maranasan niyo ang sakit na dulot ng panghuhusga at pagmamalupit ng lipunan."

Bumuntong-hininga siya at tumingin sa labas ng bintana, kung saan makikita ang malawak na hardin at ang mga punong nagbibigay lilim at proteksyon sa buong lupain.

"Noong gabing nilapitan kita... noong gabing nakita ko kung paano ka itinaboy at hiniya ng lalaking iyon... doon ko ipinangako sa sarili ko, sa Diyos, at sa alaala ng nanay mo... na hinding-hindi ko na hahayaang may makasakit pa sa inyo. Na gagawin ko ang lahat, kahit ikulong ko pa kayo dito habambuhay, basta't sigurado akong ligtas kayo sa anumang kapahamakan at sakit ng damdamin."

Lumapit siya at hinaplos ang aking pisngi.

"Intindihin mo naman ako, Elyza. Bilang ama, ang tanging hiling ko lang ay makita kayong masaya at ligtas. At dito, sa loob ng bakuran na ito... alam kong ligtas kayo. Alam kong walang sinumang makapasok at makakasira sa kapayapaang tinatamasa niyo. Alam kong walang sinumang makakapagbaba ng pagkatao niyo gaya ng ginawa nila noon."

Napaiyak ako nang tuluyan at niyakap siya nang mahigpit. Naiintindihan ko na. Naiintindihan ko kung bakit ganito si Tatay. Ang pagtatago namin ay hindi dahil sa takot namin harapin ang mundo, kundi dahil sa pagmamahal at pangangalaga niya sa amin. Ang pagtatago namin ay ang kanyang paraan ng pagbabawi, ang kanyang paraan ng pagsisisi sa mga taong nawala siya at hindi kami naprotektahan noon pa man.

"Patawad po, Tatay... patawad po kung nagdududa ako minsan," humahagulgol kong sabi sa kanyang dibdib. "Salamat po... salamat po sa lahat ng sakripisyo niyo para sa amin. Kung hindi dahil sa inyo... hindi ko alam kung saan kami hahantong."

"Shhh... huwag mong sabihin 'yan, anak," mahinahong pakiusap niya habang tinatapik-tapik ang aking likuran. "Ikaw ang anak ko. Si Axielle ang apo ko. Buhay kayo ng buhay ko. Gagawin ko ang lahat, ibibigay ko ang lahat... maprotektahan ko lang kayo."

Nang kumalma na ako, pinunasan ko ang aking mga luha at muling umupo nang maayos. Sa sandaling iyon, pumasok si Kian sa silid, bitbit ang isang tray na may lamang meryenda at maiinom. Pagkakita niya sa aming dalawa, at nang makita niyang namumugto ang aking mga mata, agad siyang lumapit nang may pag-aalala sa kanyang mukha.

"May mali po ba?" tanong niya habang ibinababa ang tray sa mesa. Tinitigan niya ako nang maigi, tila sinusuri kung may masama bang nangyari o kung nasasaktan ba ako.

Umiling si Tatay at ngumiti nang bahagya. "Wala, Kian. Nagkukuwentuhan lang kami ng anak ko. Mga bagay na kailangang pag-usapan minsan."

Tumango lang si Kian, ngunit nanatili ang kanyang mata sa akin. Alam kong alam niya. Alam niya ang sitwasyon namin. Alam niya kung bakit kami nandito at kung bakit kailangang manatili kaming lingid sa kaalaman ng iba. Siya ang kanang-kamay ni Tatay. Siya ang kasama namin sa pagtatago. Siya ang isa sa mga taong tinitiyak na walang makakalapit o makakatuklas sa aming kinaroroonan.

"Halina kayo at kumain muna," anyaya ni Kian, binabasag ang mabigat na katahimikan. "Gusto ko lang po ipaalala sa inyo... na nandito lang ako. Anuman ang magpasya kayo, anuman ang kailangan niyong gawin para sa kaligtasan niyo... kasama niyo ako. Hinding-hindi ko kayo iiwan, at hinding-hindi ko hahayaang may lumapit o makasakit sa inyo."

Tinitigan ko siya. Ang katapatan sa kanyang mga mata ay hindi matatawaran. Siya, na anak ng matalik na kaibigan ni Tatay, ay kusang ibinigay ang kanyang sarili upang maging tagapagtanggol at kakampi namin. Siya, na galing din sa mayaman at kilalang pamilya, ay piniling manatili rito sa liblib na lugar, malayo sa marangyang buhay na kinalakihan niya, para lang samahan kami at bantayan kami.

Siya ang patunay na hindi lahat ng mayayaman ay katulad ng mga taong nakilala ko noon. Siya ang patunay na may mga taong nananatiling mabuti, tapat, at mapagmahal kahit anuman ang estado nila sa buhay.

"Salamat, Kian," tapat kong sabi. "Sobra-sobra ang pasasalamat namin sa'yo. Hindi namin alam kung paano namin babayaran ang lahat ng kabutihang ipinapakita mo sa amin."

Ngumiti siya—isang ngiting nakagiginhawa at puno ng kapanatagan.

"Huwag niyo po isiping may utang kayo sa akin, Elyza. Ginagawa ko ito dahil gusto ko. Ginagawa ko ito dahil mahal ko kayo... parang sarili kong pamilya. Mula noong una ko kayong makilala, tinanggap ko na ang lahat ng tungkol sa inyo—ang nakaraan niyo, ang mga pasanin niyo, at ang pangangailangang manatili kayong ligtas at lihim."

Habang nagkukuwentuhan kami, biglang bumukas nang malawak ang pinto at tumakbo palapit si Axielle, hinihingal at puno ng kislap ang mga mata.

"Lolo! Nanay! Kian Kuya! Tignan niyo po, nakita ko po ang napakagandang paru-paro sa hardin!" masiglang anunsyo niya habang nakataas ang maliit na kamay na parang may hinahawakan, bagama't wala naman talaga. "Lumipad po siya nang mataas at kulay asul ang pakpak! Ganda-ganda po!"

Napatawa kami ni Tatay at ni Kian dahil sa kanyang sigla at imahinasyon. Ang batang ito... siya ang liwanag namin. Siya ang dahilan kung bakit tinitiis namin ang pagkakulong at pagtatago dito. Siya ang dahilan kung bakit handa kaming harapin ang anumang hirap at sakripisyo.

Lumapit si Kian at lumuhod upang magkapantay sila ng tingin ni Axielle.

"Talaga ba? Napakasuwerte naman natin, ano?" sabi ni Kian habang hinahaplos ang buhok ng bata. "Alam mo ba, Axielle... ang mga paru-paro ay parang mga tao rin. Kailangan nilang lumipad palayo, magtago minsan, at manatili sa mga ligtas na lugar bago sila tuluyang magpakita sa mundo. Ganoon din tayo, hindi ba? Dito tayo ligtas, dito tayo payapa, at dito tayo lumalago nang maganda at malaya."

Nakinig lang ako sa kanila, at sa sandaling iyon, naintindihan ko ang sinasabi ni Kian. Tama siya. Kami ay parang mga paru-paro na nagkubli muna sa loob ng bahay na ito, nagpapalakas at naghihintay ng tamang panahon. Pero sa ngayon, habang hindi pa panahon, habang nandiyan pa ang mga panganib at mga taong handang manakit... mananatili kaming nakatago.

Lumapit sa akin si Axielle at niyakap ang aking mga binti, sabay angat ng tingin. Ang mga matang iyon... mga matang kasing-kulay at kasing-hugis ng mga mata ng lalaking umalis at tumalikod sa amin. Pero sa kabila ng pagkakahawig na iyon, iba ang kanyang kislap. Ang kanyang mga mata ay puno ng kabutihan, puno ng kawalang-malay, at puno ng pagmamahal—mga bagay na hindi kailanman naroon sa mga mata ng ama niya.

"Nanay... masaya po ba kayo dito kasama ko?" tanong niya nang biglaan, tila ba naramdaman niya ang bigat ng emosyon na namayani kanina.

Yumuko ako at binuhat siya. Niyakap ko siya nang mahigpit na mahigpit, parang ayaw ko na siyang pakawalan kailanman.

"Masayang-masaya, anak," sagot ko habang humahalik sa kanyang pisngi. "Dahil nandito ka... dahil nandito si Lolo... dahil nandito si Kian... ito ang pinakamasayang lugar sa buong mundo para sa akin. Kahit saan pa man tayo dalhin ng tadhana, basta magkakasama tayo... masaya ako at ligtas ako."

Tuwang-tuwa siyang yumakap pabalik sa akin, at sa yakap na iyon, nawala ang lahat ng pagdududa at takot na naramdaman ko kanina.

Tama si Tatay. Tama ang ginagawa namin. Ang pagtatago namin ay hindi pagtakas, kundi proteksyon. Ang paglayo namin ay hindi pagdukot sa kanya sa mundo, kundi pag-iingat sa kanya mula sa kasamaan ng mundo.

Dito kami nasa ilalim ng pangangalaga ni Tatay. Dito kami binabantayan ni Kian. Dito kami namumuhay nang payapa at malayo sa mga taong minsan nang nagsabing wala kaming halaga.

Hayaan silang manatili sa kanilang mundong puno ng ingay, kayabangan, at kasinungalingan. Hayaan silang magpakasasa sa kanilang yaman, pangalan, at kapangyarihan. Kami naman dito, bagama't malayo at nakatago, ay mayroon kaming tunay na yaman—ang pagmamahal ng pamilya, ang kapayapaan ng isip, at ang kapanatagan ng buhay.

At hangga't nandito kami... hinding-hindi ko hahayaang matuklasan ng kahit sino ang aming kinaroroonan. Hinding-hindi ko hahayaang malaman ng kahit sino na buhay at lumalaki nang maayos ang batang itinakwil at iniwan nila.