KABANATA 3

Xavielle Elyza Angeles POV

Lumipas pa ang ilang buwan, at tila naging ganap na bahagi na ng aming araw-araw na pamumuhay si Kian Riego. Kung dati ay kaming tatlo lang ni Tatay at ni Axielle ang laging magkakasama, ngayon ay laging kasama na namin siya saan man kami magpunta sa loob ng malawak na lupain na ito.

Dito, sa liblib na probinsyang ito, malayo sa siyudad, malayo sa ingay, at higit sa lahat—malayo sa mga taong naging bahagi ng nakaraan ko, patuloy kaming namumuhay nang payapa at ligtas. Ang bawat araw ay pare-pareho ngunit puno ng kulay at kahulugan. Walang gulo, walang panghuhusga, walang sakit na dulot ng mga salitang parang patalim. Ang tanging naririnig ko lang ay ang tawanan ni Axielle, ang malumanay na boses ni Tatay, at ang mahinahong pakikipagkwentuhan ni Kian.

Sa loob ng bahay na ito, tila nabura na ang pangalang Alexander Dela Cruz. Tila wala na siyang bahagi sa mundo ko. Sinadya kong huwag na siyang isipin pa. Sinadya kong burahin siya sa bawat sulok ng alaala ko, dahil alam kong kung hahayaan kong manatili siya kahit sa isip ko lang, sisirain niya ulit ang lahat ng itinayo ko.

Dito, kilala lang ako bilang si Elyza. Anak ni Donato. Ina ni Axielle. Kaibigan ni Kian. Wala nang ibang pamagat, wala nang ibang nakaraan. Ang mga tauhan dito ay matagal nang tapat kay Tatay, at sila mismo ay hindi nangungulit o nagtatanong tungkol sa aking nakaraan. Alam nilang may dahilan kung bakit kami nagtago rito, at sapat na sa kanila ang utos ni Tatay: protektahan kami at panatilihing lihim ang aming kinaroroonan.

Nasa balkonahe ako ngayon, nakatanaw sa malawak na bukirin na kumikinang dahil sa sinag ng araw na sisikat pa lamang. Presko ang hangin, at ang lamig nito ay dahan-dahang humahaplos sa aking balat. Sa likuran ko, naririnig ko ang mga kaluskos at galaw sa kusina—ang mga tauhan na abala sa paghahanda ng aming almusal.

Lumapit sa akin si Tatay, dala ang dalawang tasa ng mainit na kape. Inabot niya sa akin ang isa at tumayo sa tabi ko, sumandal sa rehas ng balkonahe habang nakatingin din sa malayo.

"Masaya ka ba rito, anak?" biglang tanong niya, nang hindi man lang lumilingon sa akin.

Napatingin ako sa kanya. Ang kanyang mukha, bagama't puno ng kagalakan at kapayapaan nitong mga nakaraang taon, ay minsan pa rin nababalot ng lungkot at panghihinayang. Alam kong minsan ay iniisip niya kung tama ba ang ginawa niyang pagtatago sa amin dito. Alam kong minsan ay iniisip niya kung hindi ba mas mabuti sana kung nakalabas kami at namuhay nang malaya sa mata ng publiko.

Ngunit para sa akin, walang pag-aalinlangan.

Lumapit ako nang kaunti at isinandal ang ulo ko sa kanyang balikat, gaya ng madalas kong gawin noong mga panahong bagung-bago pa lang kaming magkakilala.

"Masayang-masaya po, Tatay," tapat kong sagot. "Dito po ang pinakamasayang bahagi ng buhay ko. Dito lang po ako nakaramdam ng tunay na kapanatagan. Huwag po kayong mag-isip na kulang o mali ang ginawa niyo. Kung hindi dahil sa inyo... hindi ko alam kung saan kami hahantong ni Axielle."

Hinaplos niya ang aking buhok, mahinahon at puno ng pagmamahal.

"Ang gusto ko lang naman, Elyza, ay ibigay sa'yo ang lahat ng bagay na hindi mo naranasan noon. Ang gusto ko lang ay mabawi ang lahat ng taon na nawala ako sa buhay niyo ng nanay mo. At higit sa lahat, ayaw kong maranasan mo ang masasakit na bagay na naranasan ko rin noon... ang masaktan, ang tapakan, ang itapon na parang basura dahil lang sa tingin ng iba ay wala kang halaga."

Napabuntong-hininga ako. Alam ko ang ibig niyang sabihin. Si Tatay, bago yumaman at magkaroon ng pangalan, ay naranasan ding mamuhay sa hirap. Naranasan din niyang tignan nang mababa ng mga taong mayayaman at makapangyarihan. Marahil kaya ganoon na lang ang pag-iingat niya sa amin, dahil alam niya kung gaano kasakit ang maging wala sa paningin ng iba.

"Alam ko po, Tatay. At poot po ako sa Diyos at sa inyo na narito kayo para protektahan kami. Basta nandito kayo, basta nandito kami sa lugar na ito... wala akong ibang hihilingin pa."

Sa di kalayuan, nakita namin si Kian at si Axielle na naglalakad papunta sa hardin. Bitbit ni Kian ang isang maliit na bayong at mga kasangkapan sa paghahalaman, habang si Axielle naman ay masiglang nagkukuwento, tila ba hindi mauubusan ng sasabihin.

Napangiti si Tatay habang pinagmamasdan silang dalawa.

"Mabuti nga at dumating si Kian," wika ni Tatay, may halong tuwa sa kanyang tinig. "Ang dati ay tahimik at sadyang nakabibigat na kapaligiran dito, napuno ng sigla at tawanan dahil sa kanya. Mabuti ang kanyang kalooban, Elyza. Matapat, tapat, at may takot sa Diyos. Minsan ay napapaisip ako... napakabuti sana kung... pero hayaan na."

Hindi niya tinapos ang sasabihin niya, pero naintindihan ko na agad ang ibig niyang ipahiwatig. Napaiwas ako ng tingin at muling humigop ng kape. Alam ko ang nais niyang sabihin. Alam kong gusto niyang sabihin na napakabuti sana kung si Kian na lang sana ang nakilala ko noon pa man. Na napakabuti sana kung si Kian na lang sana ang ama ng anak ko.

Oo, napakabuti sana. Pero ang nakaraan ay nakaraan na. At kahit gaano pa kabuti si Kian, kahit gaano pa niya kami kamahal at kaalagaan... hindi ko maikakaila na may mga bakas pa rin ng mga sugat na naiwan ng nakaraan. Hindi dahil mahal ko pa ang lalaking iyon, kundi dahil masyadong malalim ang sugat na iniwan niya.

"Hindi ko po masasabi, Tatay," mahina kong sagot. "Ang mahalaga po sa akin ngayon ay ligtas at masaya kami. At sapat na po na nandiyan kayo, at nandiyan si Kian bilang kaibigan."

Tumango lang si Tatay at hindi na nagpumilit pa. Alam niyang marami pa akong pinagdadaanan sa loob, kahit na sa labas ay nakikita niyang matatag na ako.

Bumaba kami upang sumama sa kanila sa hardin. Pagkakita sa akin, agad na tumakbo palapit si Axielle at niyakap nang mahigpit ang aking mga binti.

"Nanay! Tignan niyo po, ituturo po sa akin ni Kian Kuya kung paano magtanim ng gulay!" masiglang anunsyo ng bata.

Napangiti ako at yumuko upang haplusin ang pisngi niya. Talagang tinatawag na niyang "Kuya" si Kian, bagay na labis ding ikinatuwa ng binata. Para kay Axielle, si Kian ay parang kapatid, kaibigan, at halos parang ama na rin. At sa tuwing nakikita ko kung gaano kamahal at kakaalagaan ni Kian ang anak ko, lalo kong napatutunayan na ang tunay na pagmamahal ay wala sa dugo o pangalan, kundi sa gawa at katapatan.

"Mabuti naman, anak," sagot ko. "Matuto kang mabuti, para makatulong ka rin kay Lolo at sa atin."

Lumapit sa akin si Kian, nakangiti nang magalang.

"Magandang umaga, Elyza," bati niya. "Maayos po ba ang tulog niyo?"

"Maayos naman, salamat," sagot ko. "Ikaw ba? Mukhang marami kang plano para sa araw na ito ah."

"Oo naman," sagot niya habang nakatingin kay Axielle na abala na sa paghawak ng maliit na pala. "Gusto kong matutunan ng bata na pahalagahan ang mga simpleng bagay. Gaya ng itinuro sa amin ni Donato... na kahit gaano man kalaki ang yaman o pangalan, hindi dapat makalimot sa ugat at sa pagsisikap."

Napatingin ako kay Tatay na ngayon ay nakaupo na sa isang bangko sa ilalim ng puno, nakamasid lang sa amin na may ngiti sa mga labi. Tama si Kian. Iyan ang isa sa mga bagay na pinakamahalagang itinuro sa amin ni Tatay. Siya man ay isa na ngayon sa pinakayamang tao, hindi niya kinalimutan kung paano mamuhay nang simple. At ganoon din ang gusto niyang mangyari sa amin—sa akin at kay Axielle.

Habang nanonood ako sa kanila, napaisip ako tungkol sa buhay na mayroon kami ngayon.

Wala kaming luho na labis. Wala kaming mga mamahaling sasakyan o magagarang damit na parang mga artista. Ang mayroon kami ay sapat at maayos. Ang bahay namin ay malaki at matibay, pero simple lamang ang ayos. Ang mga damit namin ay malinis at maayos, pero hindi naman gawa sa mga sikat na tatak. Ang pagkain namin ay masarap at masustansya, karamihan ay galing mismo sa sarili naming mga taniman at alagaan.

Dahil dito, mas lalo kaming nagiging ligtas. Mas lalo kaming nagiging lingid sa kaalaman ng iba. Dahil alam ng lahat na si Donato V. Angeles ay isang taong simpleng namumuhay kahit mayaman, walang sinumang mag-aakalang ang anak at apo niya ay nandito lang, namumuhay nang parang mga ordinaryong tao lamang.

Ang mga Dela Cruz... kilala sila dahil sa karangyaan. Kilala sila dahil sa pagiging pasikat at makapangyarihan. Kilala sila dahil sa mga sosyal na okasyon at pagtitipon kung saan laging sila ang sentro ng atensyon. Iyon ang mundong kinalakihan ni Alexander. Iyon ang mundong iniwan ko.

Kaya habang sila ay abala sa pagpapakitang-gilas, abala sa negosyo, at abala sa pagpapakita sa publiko... narito naman kami, tahimik na namumuhay, malayo sa ingay, at malayo sa panganib.

Sa tuwing sumasagi sa isip ko ang mga bagay na ito, lalo akong nagpapasalamat sa desisyong ginawa ko limang taon na ang nakararaan. Ang desisyong sumama kay Tatay. Ang desisyong itago ang sarili at ang anak ko. Ang desisyong talikuran ang mundong tinanggihan din naman ako.

Nang magtanghali, nagpahinga kami sa loob ng bahay. Si Axielle ay natulog na dahil sa pagod sa paglalaro at pagtatanim. Si Tatay naman ay pumasok muna sa kanyang silid upang asikasuhin ang ilang mga papeles at tawag na may kinalaman sa kanyang mga negosyo sa ibang bansa.

Naiwan kaming dalawa ni Kian sa sala, tahimik lang at parehong nakatingin sa labas ng bintana.

"Elyza," basag ni Kian sa katahimikan.

Lumingon ako sa kanya. "Bakit?"

"Masaya ba talaga kayo rito?" tanong niya, tila ba nagdadalawang-isip kung dapat ba niya itong itanong. "Minsan kasi... nakikita ko sa mga mata mo na parang may hinahanap ka pa. Parang may kulang pa. Kahit nakangiti ka, kahit nakikipag-usap ka... parang nasa malayo ang isip mo."

Napabuntong-hininga ako at umupo nang maayos. Alam kong mapapansin niya ito. Siya ang taong laging nakamasid, laging nakabantay, at laging nakakakilala sa bawat galaw ko.

"Masaya ako, Kian. Huwag kang mag-alala," sagot ko nang tapat. "Pero hindi mo naman maiaalis na minsan... napapaisip pa rin ako. Napapaisip ako kung paano kaya ang buhay kung hindi nangyari ang lahat ng iyon. Napapaisip ako kung... hayaan mo na. Walang saysay na isipin pa ang mga bagay na tapos na."

Lumapit siya nang kaunti at tumingin sa akin nang seryoso, ngunit puno ng pag-unawa.

"Alam mo naman na nandito lang ako, hindi ba? Na kahit anong oras, handa akong makinig. Handang makinig sa mga bagay na ayaw mong sabihin sa iba, kahit kay Donato pa man din. Huwag mong dalhin nang mag-isa ang bigat, Elyza. Kaibigan mo ako. At higit pa doon... handa akong maging sandalan mo."

Napangiti ako nang mapait. "Alam ko, Kian. At salamat. Sobra-sobra ang pasasalamat ko sa'yo. Kung wala ka, baka mas mahirap pa ang sitwasyon namin."

Umiling siya. "Wala 'yun. Gagawin ko ang lahat para sa inyo. Kahit anong bagay... mapagbantayan lang kayo at maging ligtas kayo."

Sa mga salitang iyon, naramdaman ko ang kapanatagan. Si Kian ay hindi lang basta kaibigan. Siya ay naging bahagi na ng aming proteksyon. Siya ang mga mata at tainga ni Tatay, at siya rin ang nagiging kakampi ko sa lahat ng bagay.

Alam kong alam niya ang bahagi ng aking kwento. Alam niya na may ama si Axielle na umalis at iniwan kami. Alam niya na galing ako sa masakit na nakaraan. Pero kahit alam niya ang lahat ng iyon, hindi niya ako hinusgahan. Hindi niya ako tinuring na iba. Sa halip, mas lalo pa siyang naging mabuti at maunawain.

Tumingin ako sa orasan. Malapit nang gumising si Axielle. Kailangan ko nang maghanda ng meryenda niya.

"Tulungan na kita," alok ni Kian nang makita niyang tatayo na ako.

"Huwag na, kaya ko naman," tanggi ko.

"Hayaan mo na ako. Wala naman akong ginagawa eh. At mas gusto kong kasama ka, kahit sa mga simpleng bagay lang," nakangiting sabi niya.

Wala na akong nagawa kundi tumango at hayaan siyang sumama.

Habang naglalakad kami papunta sa kusina, napagtanto ko kung gaano na kalaki ang pagbabago ng buhay ko mula noong mga panahong mag-isa lang ako at walang matatakbuhan.

Dati, ang tanging kasama ko lang ay ang aking pag-iyak at sakit ng damdamin. Dati, ang tanging naririnig ko lang ay ang mga salitang nanliliit at nananakit sa akin. Dati, ang mundo ko ay kulay abo at puno ng takot.

Ngunit ngayon... iba na ang lahat.

Ngayon, nasa paligid ko ang mga taong tunay na nagmamahal sa akin. Nandiyan si Tatay na handang ibigay ang buhay niya para lang maprotektahan kami. Nandiyan si Kian na laging nandiyan para dumamay at umunawa. Nandiyan si Axielle na siyang dahilan ng bawat pagbangon ko.

Ngayon, ang mundo ko ay puno ng kulay, puno ng pagmamahal, at puno ng kapanatagan.

At habang abala kami ni Kian sa paghahanda ng meryenda, habang naririnig ko ang tawanan ni Tatay mula sa sala, at habang alam kong ligtas na natutulog ang anak ko... muling napatibay sa isip ko ang desisyong ito.

Mananatili kaming nakatago. Mananatili kaming malayo. At hinding-hindi ko hahayaang matuklasan ng kahit sino, lalo na ng lalaking iyon, na dito kami nasa ligtas na piling ng mga taong tunay na nagpapahalaga at nagmamahal sa amin.

Si Alexander Dela Cruz ay bahagi na lang ng nakaraan. Isang bahagi na pilit kong tinatakpan at nililimutan. Dito sa aming mundo, wala siyang puwang. Wala siyang halaga. At hinding-hindi siya magkakaroon ng pagkakataong pumasok at sirain ulit ang buhay na mahirap naming binuo at itinayo mula sa mga pira-pirasong naiwan niya.

Ligtas kami. Ligtas kami rito. At hangga't nandito kami... mananatili kaming ganito—payapa, masaya, at lingid sa kaalaman ng mundong minsan nang tumalikod sa amin.