MasukHindi ko alam kung bakit paulit-ulit kong binabalikan ang huling pangungusap sa notebook.“Paano kung may nakakaalam na ng sikreto ko bago ko pa man ito lubusang maintindihan?”Kung tutuusin, wala naman akong patunay na may nagmamasid sa akin. Baka nadadala lang ako ng mga nababasa ko. Pero pagkatapos makita ang mga tala ng aking ina, hindi ko na kayang ituring na simpleng pagkakataon ang lahat.Binuksan ko ulit ang notebook at sinuri ang mga pahinang hindi ko pa nababasang mabuti. May ilang bakanteng pahina sa gitna, habang ang iba naman ay may mga guhit ng hayop at maiikling tala.May isang pahina na may nakasulat na petsa, pero halos hindi na mabasa ang mga numero.Sa ilalim nito, may pangungusap.“May dumating sa bahay ngayon. Sinabi niyang gusto lamang niyang magtanong tungkol sa mga hayop. Hindi ko alam kung bakit, pero hindi ako mapalagay sa kanya.”Napa
Hindi ko alam kung bakit paulit-ulit kong binabalikan ang huling pangungusap sa notebook.“Paano kung may nakakaalam na ng sikreto ko bago ko pa man ito lubusang maintindihan?”Kung tutuusin, wala naman akong patunay na may nagmamasid sa akin. Baka nadadala lang ako ng mga nababasa ko. Pero pagkatapos makita ang mga tala ng aking ina, hindi ko na kayang ituring na simpleng pagkakataon ang lahat.Binuksan ko ulit ang notebook at sinuri ang mga pahinang hindi ko pa nababasang mabuti. May ilang bakanteng pahina sa gitna, habang ang iba naman ay may mga guhit ng hayop at maiikling tala.May isang pahina na may nakasulat na petsa, pero halos hindi na mabasa ang mga numero.Sa ilalim nito, may pangungusap.“May dumating sa bahay ngayon. Sinabi niyang gusto lamang niyang magtanong tungkol sa mga hayop. Hindi ko alam kung bakit, pero hindi ako mapalagay sa kanya.”Napa
Hindi mawala sa isip ko ang pamagat na nakita ko sa huling pahina ng notebook.“Ang unang pagkakataon na may ibang nakapansin.”Bakit hindi ko iyon nabasa kagabi? At sino ang tinutukoy ng aking ina?Maaga akong nagpaalam kay Roman na gusto kong magpahinga sandali sa kuwarto. Hindi naman ako nagsinungaling. Kailangan ko talaga ng pahinga—lalo na sa dami ng tanong na paikot-ikot sa isip ko.Pagkasara ko ng pinto, inilabas ko agad ang itim na notebook mula sa bag ko. Umupo ako sa kama at binuklat ang pahinang may pamagat.Sa ilalim nito, may ilang talatang nakasulat sa mas maliit na letra.“Akala ko, ako lamang ang nakapapansin sa mga bagay na ito. Pero ngayong araw, may isang taong nagtanong sa akin kung bakit tila naiintindihan ako ng mga hayop.”Napahawak ako sa gilid ng notebook.Nagpatuloy ako sa pagbabasa.“Hindi ko alam kun
Halos hindi ako nakatulog nang gabing iyon.Nasa ibabaw ng aking bedside table ang itim na notebook. Ilang beses ko na iyong isinara at muling binuksan, umaasang baka may makita akong sagot na hindi ko napansin sa unang pagbasa.Pero habang tumatagal, lalo lamang dumarami ang tanong ko.Bakit hindi sinabi sa akin ng aking ina ang tungkol sa mga kakaibang karanasan niya? At kung pareho kami ng nararanasan, ibig bang sabihin ay alam niya ang dahilan kung bakit naiintindihan ko ang mga hayop?Huminga ako nang malalim at muling binuklat ang notebook.Sa mga sumunod na pahina, mas naging personal ang mga tala. Hindi lamang tungkol sa mga hayop ang isinulat ng aking ina. May mga kuwento rin tungkol sa mga araw na tila nauunawaan niya ang takot ng isang hayop kahit hindi ito gumagawa ng anumang tunog.May isang tala na agad nakakuha ng pansin ko.“Ngayong araw, nakita ko ang isang asong sugatan sa tabi ng kalsada. Hindi ito lumalapit sa mga taong sinusubukang tulungan ito. Nang tumigil ako a
Pagkabukas ng pinto, sinalubong kami ng amoy ng lumang kahoy at makapal na alikabok. Madilim ang silid, kaya kinailangan kong gamitin ang flashlight para makita ang mga estante, kahon, at lumang kabinet na nakapalibot sa amin.“Parang walang naglilinis dito simula pa noong panahon ng mga dinosaur,” bulong ko.“Kung ganoon, mag-ingat ka sa bawat hahawakan mo,” sagot ni Roman. “Hindi natin alam kung ano ang nasa loob ng mga kahon.”“Salamat sa napakagandang paalala. Lalo akong ginanahang maghalughog.”Bahagya siyang napangiti bago lumapit sa isang kabinet. Binuksan niya ang unang drawer at nagsimulang maghalungkat ng mga lumang papeles. Ako naman ay nagpunta sa kabilang estante, habang tahimik na nagmamasid ang mag-asawang daga sa isang butas sa dingding.“Bell,” tawag ng isa sa kanila.Lumingon ako nang bahagya.May itinuro itong maliit na drawer sa ilalim ng isang lumang mesa. “Tingnan mo ang nasa likod niyan.”Dahan-dahan akong lumapit at hinila ang drawer. May mga lumang sobre, kupa
Hindi ako mapakali mula nang marinig ko ang bulong ng babaeng daga.“Hindi pa dapat.”Ano ang hindi pa dapat? At bakit parang may itinatago sa amin ang dalawang maliliit na nilalang na iyon?Nasa silid ako, nakaupo sa gilid ng kama, nang makarinig ako ng kaluskos sa ilalim ng pinto.“Bell?”Boses iyon ng lalaking daga.“Bakit?”“Pwede ka bang lumabas sandali?”Bago pa ako makatayo, narinig ko ang mahinang pag-aaway sa labas.“Ikaw ang magsabi sa kanya,” bulong ng babae.“Bakit ako? Ikaw ang unang nagsabing dapat na nating sabihin!”“Dahil lalaki ka!”“Anong koneksiyon noon?”Napapikit ako. Diyos ko. Pati mga daga, may problema sa paghahati ng responsibilidad.Binuksan ko ang pinto.Nasa sahig ang mag-asawa, parehong nakatingala sa akin. Ang lalaki ay may seryosong mukha,







