ประตูห้องเครื่อง

 

แสงอรุณยามเช้าสาดผ่านช่องหน้าต่างไม้เก่าของเรือนท้ายวัง เผยให้เห็นฝุ่นบางเบาที่ลอยอยู่ในอากาศ หลังจากช่วยกันทำความสะอาดเรือนจนพอจะอยู่อาศัยได้เมื่อคืนวาน หลินอวี้เหนียง ก็ตื่นขึ้นตั้งแต่ฟ้ายังไม่สว่างนัก

นางล้างหน้าด้วยน้ำเย็นจากตุ่มดินเผา รวบผมให้เรียบร้อย แล้วหยิบกระดาษแผ่นเล็กที่พับเก็บไว้ออกมาตรวจดูอีกครั้ง สิ่งที่เขียนอยู่บนนั้นมีเพียงไม่กี่คำ

ผักกาดขาว หัวไชเท้า แตงกวา เกลือ และน้ำสะอาด

นางจ้องรายการของตัวเองอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนพับกระดาษเก็บเข้าแขนเสื้อ เมื่อคืนก่อน นางเพิ่งบอก เสี่ยวชุนไปว่าหากได้ผักมาอีกสักหน่อย พวกนางก็จะเริ่มทำผักดองได้ ทว่าคำพูดนั้นฟังดูง่ายดายเกินไปเมื่อคิดถึงความจริงตรงหน้า

ที่นี่คือวังหลวง

แม้แต่ฟืนสักท่อน น้ำแกงสักถ้วย หรือผักสักกำ ก็ล้วนมีที่มาและมีผู้รับผิดชอบทั้งสิ้น ไม่ใช่นางอยากได้สิ่งใดแล้วจะเดินไปหยิบมาใช้ได้ตามใจชอบ

แต่ถึงอย่างนั้น นางก็ไม่มีเวลามัวลังเล

บิดาของนางยังรอเงินที่นางจะส่งกลับไปให้ทุกเดือน ส่วนไหดองสามใบที่ทำความสะอาดไว้เมื่อคืนก็ยังวางเรียงอยู่มุมเรือน หากไม่เริ่มลงมือเสียที ความหวังที่จะหาเงินเพิ่มจากฝีมือตัวเองก็คงเป็นเพียงคำพูดลอย ๆ

“เสี่ยวชุน ข้าจะไปห้องเครื่องสักหน่อย” อวี้เหนียง เอ่ยพลางหยิบตะกร้าไม้ไผ่ใบเล็กขึ้นมา

เสี่ยวชุน ที่กำลังผูกสายคาดเอวชะงัก มือหยุดค้างอยู่กลางอากาศ “ห้องเครื่องหรือ เจ้าไปทำอะไรที่นั่นแต่เช้า”

“ไปขอผักที่เหลือจากการคัดวัตถุดิบ”

“ขอผักเหลือ” เสี่ยวชุนทวนคำ ก่อนขมวดคิ้วจนแทบผูกกันเป็นปม “อวี้เหนียง เจ้าคิดว่าห้องเครื่องเป็นตลาดสดหรืออย่างไร อยากได้ผักก็เดินเข้าไปขอได้เลยหรือ ข้าได้ยินว่าพวกแม่ครัวที่นั่นเข้มงวดมาก แม้แต่คนในวังบางคนยังไม่กล้าไปวุ่นวายด้วย”

“ข้ารู้”

“แล้วเจ้ายังจะไปอีก”

“เพราะรู้ว่าพวกนางเข้มงวด ข้าจึงต้องไปขอให้ถูกต้อง ไม่ใช่แอบหยิบมาเสียหน่อย” อวี้เหนียง ยิ้มบาง ๆ ก่อนยกตะกร้าขึ้นให้ดู “ข้าต้องการเพียงผักที่ถูกคัดออกเพราะรูปร่างไม่สวย ใบหัก หรือหัวเล็กเกินไป แต่ยังสดและไม่เน่าเสีย ผักเหล่านั้นอาจไม่เหมาะนำไปจัดสำรับถวายเจ้านาย ทว่าหากนำมาดองก็ยังใช้ได้”

เสี่ยวชุน มองนางอย่างไม่แน่ใจ “เจ้าพูดเหมือนผักทุกต้นมีชีวิตของมันเองอย่างนั้นแหละ”

“ผักทุกต้นย่อมมีราคา เพียงแต่ราคาของมันอาจไม่เท่ากันในสายตาของแต่ละคน”

“ข้ารู้แต่ว่าตอนนี้ท้องข้ากำลังร้อง และในวังที่มีอาหารมากมายแห่งนี้ ข้ากลับต้องมานั่งคิดว่าจะขอผักเหลือจากใคร”

“ถ้าเราทำสำเร็จ วันหน้าก็อาจไม่ต้องนั่งบ่นเช่นนี้แล้ว”

“ข้าจะรอดูว่าเจ้าจะทำให้ไหดองพวกนั้นกลายเป็นเงินได้จริงหรือไม่”

แม้ปากจะบ่นไม่หยุด แต่ เสี่ยวชุน ก็ยังเดินตามนางออกจากเรือน

ทางเดินไปห้องเครื่องคึกคักกว่าที่ทั้งสองคาดไว้ ตั้งแต่คนแบกฟืน คนขนถังน้ำ ไปจนถึงขันทีที่ถือรายการวัตถุดิบต่างเร่งฝีเท้าไปมา กลิ่นข้าวสวยร้อน ๆ และน้ำแกงที่กำลังเคี่ยวลอยออกมาจากด้านในจนเสี่ยวชุนเผลอกลืนน้ำลาย

“หอมเหลือเกิน…” นางพึมพำแล้วหันไปมองอวี้เหนียง “เจ้าว่า ถ้าข้าขอซดน้ำแกงสักถ้วย พวกนางจะให้หรือไม่”

“เมื่อครู่เจ้ายังเตือนข้าอยู่เลยว่าอย่าคิดว่าห้องเครื่องเป็นตลาดสด”

“นั่นมันเรื่องของเจ้า ส่วนเรื่องของข้าเป็นเรื่องท้องไส้”

อวี้เหนียง หัวเราะเบา ๆ แล้วเดินเข้าไปยังบริเวณคัดแยกผัก ที่นั่นมีตะกร้าผักวางเรียงอยู่หลายใบ แม่ครัวสองสามคนกำลังตรวจดูวัตถุดิบอย่างรวดเร็ว บ้างเด็ดใบที่ช้ำออก บ้างแยกหัวไชเท้าที่มีรอยตำหนิไว้ในตะกร้าอีกใบ

อวี้เหนียง ยืนรออยู่ด้านข้าง ไม่กล้าเข้าไปขัดจังหวะ จนกระทั่งแม่ครัวคนหนึ่งหันมาเห็นนาง

“พวกเจ้าเป็นใคร มาทำอะไรตรงนี้”

“ข้าน้อยเป็นนางกำนัลประจำเรือนท้ายวังเจ้าค่ะ มีเรื่องอยากขออนุญาตสักเล็กน้อย”

“เรือนท้ายวัง” แม่ครัวผู้นั้นกวาดสายตามองเสื้อผ้าของทั้งสอง ก่อนมองตะกร้าไม้ไผ่ในมืออวี้เหนียง “มีเรื่องอะไรก็รีบพูด ข้ายังมีงานอีกมาก”

อวี้เหนียงคำนับอย่างเรียบร้อย “ข้าน้อยอยากขอผักที่ถูกคัดออกจากการเตรียมสำรับเจ้าค่ะ ไม่ใช่ผักเน่าเสีย เพียงแต่รูปร่างไม่สวย ใบหัก หรือมีขนาดไม่เหมาะกับการจัดสำรับ หากท่านอนุญาต ข้าน้อยจะนำไปทำผักดองกินกันในเรือน”

แม่ครัวผู้นั้นฟังจบก็ขมวดคิ้วทันที “ไม่ได้!” คำปฏิเสธดังจน เสี่ยวชุน สะดุ้ง

“แต่ว่า ข้าน้อย…”

“ไม่ได้ก็คือไม่ได้ ของทุกอย่างในห้องเครื่องมีบัญชีของมัน ต่อให้เป็นผักที่คัดออกก็ต้องมีผู้ตรวจดู จะให้เจ้าเดินเข้ามาขอแล้วหอบกลับไปตามใจชอบได้อย่างไร”

“ข้าน้อยเข้าใจเรื่องบัญชีเจ้าค่ะ จึงตั้งใจมาขออนุญาตก่อน”

“ขออนุญาตแล้วอย่างไร เจ้าเป็นเพียงนางกำนัลจากเรือนร้างท้ายวัง มีสิทธิ์อะไรมากำหนดว่าผักกองไหนจะให้เจ้าใช้หรือไม่ใช้”

ถ้อยคำนั้นทำให้ เสี่ยวชุน หน้าเจื่อน นางรีบก้มหน้าลง ไม่กล้าสอดปากแม้แต่น้อย อวี้เหนียง กลับยังยืนนิ่ง สีหน้าสุภาพไม่เปลี่ยน

“ข้าน้อยไม่ได้คิดจะเลือกใช้วัตถุดิบตามใจชอบเจ้าค่ะ หากท่านเห็นว่าผักชนิดใดไม่ควรนำออกไป ข้าน้อยก็จะไม่แตะต้อง เพียงแต่ผักบางส่วนที่ถูกคัดออกเพราะรูปร่างไม่สวยนั้น ยังมีประโยชน์อยู่มาก หากต้องทิ้งไปทั้งที่ยังใช้ได้ก็น่าเสียดาย”

“น่าเสียดาย” แม่ครัวแค่นหัวเราะ “เจ้าเป็นใครถึงกล้ามาสอนพวกข้าว่าของในห้องเครื่องอะไรน่าเสียดายหรือไม่น่าเสียดาย หรือแท้จริงแล้วเจ้าตั้งใจจะนำของหลวงไปใช้ส่วนตัวกันแน่”

“ข้าน้อย…”

“อย่าคิดว่าหาผักเหลือมาอ้างแล้วจะเอาของหลวงไปใช้ได้ตามใจชอบ หากมีคนทำตามเจ้า วันหน้าคงไม่มีใครต้องซื้อผักกันแล้วกระมัง ทุกคนก็พากันมาขอของที่คัดทิ้งไปหมด”

คำกล่าวหานั้นทำให้อวี้เหนียงรู้ว่าหากยังอธิบายด้วยเหตุผลเดิม คงไม่มีทางเปลี่ยนใจอีกฝ่ายได้ นางจึงวางตะกร้าลงกับพื้น แล้วเอ่ยด้วยน้ำเสียงหนักแน่นขึ้นเล็กน้อย