ตอนที่ 2 หนี้ที่ไม่ได้ก่อ

บ้านหลังน้อยตั้งอยู่ท้ายหมู่บ้าน ถัดไปไม่กี่กิโลเมตรก็เป็นเทือกเขาขนาดใหญ่ บรรยากาศในยามพลบค่ำค่อนข้างเย็น บนท้องฟ้ามีมวลเมฆจับตัวกันเป็นกลุ่มก้อนสีดำเพราะพายุลูกใหญ่กำลังก่อตัวขึ้น

‘ยายไหม’ หญิงชราที่เป็นเสาหลักของครอบครัว แต่ครอบครัวที่ว่าเหลือเพียงตัวเองและหลานสาวหนึ่งคน ดวงตาหม่นหมองด้วยสายตาละเหี่ย แปลงผักที่เพิ่งลงเมล็ดไปเมื่อกลางวัน หากโดนฝนเทกระหน่ำคงเสียหายไปมาก ความหวังจะเก็บเงินสักก้อนไปไถ่ถอนที่ดินมาคืนก็คงริบหรี่ ครั้นลูกชายตัวดีแอบเอาที่ดินไปจำนองนายทุนนอกระบบ ก่อนจะถูกยิงตายไปเมื่อสองปีที่แล้ว

“ยายจ๋า...เข้าบ้านเถอะจ้ะ”

เสียงหวานแว่วออกมาทางประตู ‘มะลิ’ หลานสาววัยยี่สิบปีชะโงกหน้าเรียกยายเข้าบ้านเพราะด้านนอกลมเริ่มกระโชกแรง

“...”

“ฝนจะตกแล้ว เดี๋ยวไม่สบาย”

ร่างกายไม่ค่อยแข็งแรง สามวันดีสี่วันไข้ โดนละอองฝนนิดหน่อยก็เป็นหวัดหอบกันไปโรงพยาบาลในอำเภอ มะลิไม่อยากให้ยายยืนกลางแจ้งอยู่แบบนั้น มานั่งด้านในค่อยเปิดหน้าต่างแง้มดูยังเบาใจกว่านี้

ยายไหมเห็นในความเป็นห่วงของหลานสาว ก็เดินเข้ามาทะลุไปหลังครัว นั่งบนเก้าอี้ไม้ที่พังอยู่รอมร่อมองไปด้านนอกด้วยแววตาสิ้นหวัง

“ตกหนักจะอี้จะเหลืออะหยังมะลิ” (ตกหนักแบบนี้จะเหลืออะไรมะลิ)

พูดไปน้ำตาก็คลอไป ความเป็นอยู่ไม่ได้ขัดสนถึงขั้นอดมื้อกินมื้อ ถือว่าสบายตามประสาชาวบ้าน แต่เพราะมีหนี้ก้อนโตที่พ่อของมะลิก่อไว้แล้วดันมาตายเสียก่อน จ่อคอราวกับเป็นมีดเตรียมเฉือน ไม่รู้วันไหนเขาจะเดินทางมายึด ถึงตอนนั้นคงไม่มีแม้แต่บ้านอยู่ คนอายุน้อยก็พอรู้เรื่องนี้มาบ้าง ยอมเรียนจบแค่ ม.6 ออกมาทำงานช่วยยายเก็บเงิน เพื่อรอให้ครบทุกบาททุกสตางค์ แต่เหมือนว่าโชคชะตาจะเล่นตลก พอเริ่มมีเงินเก็บบ้าง เจ้าหนี้หน้าตาแปลกก็ทวงยันหน้าบ้านอยู่ร่ำไป

“อุ้ยจะไปกึดหยังเน้อ มะลิยังอยู่ จะจ้วยอุ้ยหาเงินเอง” (ยายอย่าคิดมากนะ มะลิยังอยู่ จะช่วยยายหาเงินเอง)

“ขอบใจ๋เน้อมะลิ” (ขอบใจนะมะลิ)

มือเหี่ยววางบนศีรษะของหลานสาวแล้วลูบเบาๆ มองออกไปด้านนอกที่กำลังกระหน่ำด้วยหยาดน้ำฝนชนิดที่ว่ามืดฟ้ามัวดิน มองไม่เห็นต้นไม้ด้านนอกเสียเลย ทั้งยังแอบสงสารหลานสาวคนเดียว สละอนาคตตัวเอง ทั้งที่กำลังจะเรียนต่อในระดับปริญญาตรีเพื่อออกมาช่วยทำงานหาเงิน

 

06:00

เสียงไก่จากบ้านข้างๆ ที่อยู่กันประมาณห้าร้อยเมตรดังขึ้นเป็นสัญญาณเตือนของเช้าวันใหม่ มะลิตื่นแต่เช้าตรู่ สะพายตะกร้าที่สานจากไม้ไผ่เดินเท้าในระยะไม่กี่กิโลเมตรเข้าไปในป่าบริเวณทางขึ้นเขาลูกใหญ่ เพราะมรสุมพายุที่ตกต่อเนื่องกันหลายวัน ทำให้พืชผักที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติอุดมสมบูรณ์มากขึ้น แต่พืชผลจากแปลงเกษตรของยายไหมถูกธรรมชาติทำลายจนไม่เหลือให้ผลิดอกออกผล

เพราะฝนที่ตกหนักต่อเนื่องกันหลายวัน ทำต้นไม้ใบหญ้าก็เขียวชอุ่มหลังจากแห้งแล้งมานานหลายเดือน มะลิตั้งใจเข้ามาเก็บผักนานาชนิดที่สามารถนำมาประกอบอาหารได้ ส่วนยายแก่ๆ ก็ยังไม่ละความพยายาม ถือจอบสนิมกรังขุดหลุมเตรียมปลูกผักอีกรอบ ครั้นยังหวังว่าผักที่ตัวเองมีความชำนาญในการปลูกจะช่วยให้มีเงินพอได้เก็บ เพราะยังมีภาระก้อนโตรอให้แก้ไข

คนอายุน้อยเดินดุ่มๆ เข้าสู่เขตป่าใหญ่ แม้มะลิจะมีมือถือเครื่องเก่าพอใช้ติดต่อสื่อสารได้ แต่เมื่อเดินเข้าไปในส่วนที่เป็นป่ารกทึบก็ไม่ต่างจากเป็นคนสมัยก่อนเสียเลย สัญญาณที่เรียกว่าเทคโนโลยีการสื่อสารก็ดับสนิทไม่สามารถติดต่อกับใครได้

“หน่อไม้ป่า”

เสียงหวานเอ่ยขึ้นอย่างตื่นเต้น มะลิมองไปยังกอไผ่ใหญ่ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ คราวนี้มีหน่อไม้เล็กใหญ่ผุดเหนือดินขึ้นมาเยอะแยะ รีบจัดการใช้มีดปลายแหลมที่พกมาตัดหน่อไม้ที่อยู่ตรงหน้าแล้ววางใส่ตะกร้าที่สะพายมาอย่างอารมณ์ดี นอกจากนั้นยังมีเห็ดบางชนิดที่ผุดขึ้นตามพื้นดินเป็นหย่อมๆ มะลิค่อนข้างตาไวเพราะวิชาการหาของป่าได้มาจากยายไหม พอจะสังเกตได้ว่าอันไหนคือเห็ดกินได้อันไหนคือเห็ดมีพิษ หรือที่เรียกกันว่าเห็ดเมานั่นเอง

“โห! เยอะขะหนาด”

ตื่นตาตื่นใจจนพูดภาษาถิ่นออกมา ตอนแรกประเมินด้วยสายตาก็ดูไม่มาก แต่เมื่อตั้งใจเก็บดีๆ มันก็เกือบเต็มตะกร้า หากเก็บไว้กินเองก็คงไม่หมด เน่าเสียจะแอบเสียดายไปเปล่าๆ สิ่งที่จะทำได้ต่อไปนี้คือการแบ่งไปขายแล้วเก็บเล็กผสมน้อยช่วยยายอีกแรง

มะลิดีใจไม่น้อยที่ตัดสินใจเข้าป่าตามลำพังในวันนี้ ความเพลิดเพลินในการเก็บของป่าทำมะลิไม่ได้มองทางเสียเท่าไหร่ พลันลื่นดินลาดชัน ทำเนื้อตัวไปเกี่ยวหนามจนเป็นแผลบนผิวขาวๆ หลายจุด ก็รีบลุกขึ้นในทันทีครั้นตั้งสติได้ว่าตัวเองไม่ทันระวัง

“โอ๊ยมะลิ...ไม่ระวังตัวเลย ถ้าเดินตกเขาทำยังไงเนี่ย”

แอบตำหนิตัวเอง ก่อนจะลุกขึ้นปัดเนื้อปัดตัวที่มีแต่ดินเลอะ จากนั้นก้มเก็บดอกเห็ดและหน่อไม้ที่หลุดจากตะกร้า ดวงตาสีอ่อนเชิดมองขึ้นเหนือศีรษะ ก่อนจะสังเกตเห็นว่าแสงพระอาทิตย์เริ่มจะตรงหัว หากให้คาดเดาตอนนี้น่าจะเป็นเวลาสิบสองนาฬิกา ยกนิ้วขึ้นมานับ เดินในป่าคนเดียวมาเกือบห้าชั่วโมง แต่ความรู้สึกมะลินึกว่าตัวเองเพิ่งมา แต่หากกลับช้ากว่านี้ยายคงเป็นห่วง มะลิรีบพาตัวเองเดินออกมา ใช้เวลานานพอสมควรครั้นตัวเองเดินไปไกลมากกว่าที่ตั้งใจไว้ โชคดีที่มะลิไม่หลงป่าเพราะมีรอยเท้าเดิมของตัวเองเป็นร่องรอยทิ้งให้เห็นและออกมาได้ในที่สุด

จากนั้นเร่งก้าวเท้าให้ยาวที่สุด แม้ที่จริงจะเป็นคนขาสั้นก็ตาม ทั้งของป่าที่สะพายมาหนักเสียจนทำมะลิเดินหลังค่อมและออกมาอย่างทุลักทุเล

“ยายเห็นคงดีใจ”