Semua Bab สามีข้าเป็นมากกว่าชายพิการ: Bab 11 - Bab 20

แสดงว่าคนในหมู่บ้านนี้ไม่มีความรู้เกี่ยวกับการทำเกษตรเท่าไรนัก บรรพบุรุษเคยทำมาอย่างไรก็ทำอย่างนั้น เมื่อความรู้ไหลเวียนอยู่แต่ในกรอบเดิม ๆ และไม่มีใครนำความรู้ใหม่มาถ่ายทอด พวกเขาย่อมไม่กล้าเปิดใจลองทำสิ่งใหม่“เราสามารถปลูกได้ทุกอย่างค่ะ แต่ต้องมีน้ำก่อน” มันหอมพูดขึ้น ทุกคนพยักหน้าเห็นด้วยเธอต้องหาวิธีปลูกพืชอย่างอื่นให้ได้ เธอจำได้ว่าทุกปี หลังจากเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จ ทุกหลังคาเรือนต้องเข้าป่าหาขุดเผือกขุดมันมากักตุนไว้ เพราะข้าวที่เก็บเกี่ยวได้ในแต่ละปีส่วนมากไม่พอกินตลอดทั้งปี จึงต้องพึ่งพาพืชอย่างอื่นบนภูเขา น้ำในลำธารตรงเชิงเขาก็เหลือน้อย มีพอสำหรับให้วัวควายดื่มกินและใช้สอยในครัวเรือนเท่านั้น แต่ต้องใช้สอยอย่างประหยัดเอามาก ๆ บางปีช่วงหน้าแล้งชาวบ้านก็ไม่ค่อยได้อาบน้ำ แต่ดีหน่อยที่อากาศเย็น เรื่องนี้จึงไม่ค่อยมีปัญหา จะลำบากก็แต่น้ำดื่ม ที่ชาวบ้านต้องไปรอต่อแถวน้ำในบ่อดินให้มันผุดออกมาถึงจะตักขึ้นมาดื่มได้ เย็นนี้เธอก็ต้องไปหาบน้ำในบ่อดินมาใส่ตุ่มเช่นเดียวกัน ตอนเย็นมันหอมกับแม่และน้องสาวไปหาบน้ำช่วยกันที่นาของประไพซึ่งเป็นมารดาของเขื่อน มันหอมก้มลงไปในบ่อดิน รอให้

ดวงตะวันคล้อยลงหลบหลังเขาขุนเดชกับลูกและภรรยาเดินตามหลังกันกลับบ้าน ด้านหน้าและหลังยังมีชาวบ้านที่ออกมาหาของป่าอีกหลายครัวเรือน ทุก ๆ วัน ทางขึ้นเขาไม่เคยว่างเว้นจากผู้คน มากบ้างน้อยบ้างแตกต่างกันไปในแต่ละวัน นี่เป็นวิถีชีวิตของคนในหมู่บ้านนี้ไปแล้ววันนี้ได้มันตลับ มันมือเสือ มันอ้อน มันเลือดนก และมันพร้าวมาหนึ่งตะกร้าใหญ่ เผือกอีกครึ่งตะกร้า ถ้ามาขุดคนเดียวคงไม่ได้มากขนาดนี้ ถ้าใช้เป็นอาหารจริง ๆ ก็คงกินได้ไม่ถึงหนึ่งสัปดาห์ มาลากับบุษบงช่วยกันถือมันกับเผือก ส่วนสามีกับมันหอมตัดฟื้นแบกกลับบ้านคนละหนึ่งมัดใหญ่มันหอมสาวเท้าเข้าไปเดินเคียงข้างพ่อ แล้วคุยเรื่องที่เธอเคยคิดที่จะทำ ถ้าปล่อยไว้นานกว่านี้ ชาวบ้านก็คงยิ่งขาดแคลนทั้งน้ำและอาหาร ตอนนี้หัวมันยังพอมีอยู่ แต่เมื่อย่างเข้าสู่เดือนมกราคมของทุกปี ทุกอย่างก็เหลือน้อยลง กว่าจะเข้าสู่ฤดูฝนก็ต้องรออีกหลายเดือน อีกอย่างสัตว์ทั้งหลายก็มักจำศีลในช่วงฤดูหนาว มันมักหลบเข้าไปในป่าลึกเพื่อหาที่ปลอดภัยจากการล่าสัตว์ของบรรดานายพรานทั้งหลาย เช่นนั้นชาวบ้านก็ยิ่งหาอาหารลำบาก“พ่อคะ”“ฮึ”“ฉันคิดว่าบ้านเราน่าจะเจาะน้ำบาดาลได้นะคะ”ขุนเดชเดินช้าลงอ

คืนนั้นหลังจากมันหอมเดินเข้ามาในห้องหลังจากอาบน้ำเสร็จ สามีนอนอยู่บนที่นอนที่ปูด้วยเสื่อ ดวงตาคล้ายเหม่อมองเพดานห้อง แต่เธอรู้ว่าเขาไม่ได้มองมัน “พี่สิงคิดอะไรอยู่เหรอคะ” มันหอมถามพลางหวีผมไปด้วย เสร็จแล้วจึงเดินไปกางมุ้ง ร่างบอบบางนอนลงข้างสามี และเป็นฝ่ายเอื้อมแขนไปกอดเขาแทน เห็นแววตาหม่นหมองของสามีหลังจากที่พ่อเฒ่ากลับไปแล้ว เธอเองก็รู้สึกไม่สบายใจ “ถ้าพี่พิการแบบนี้ไปตลอดชีวิต หอมยังจะอยู่กับพี่ไหม” ก่อนหน้านี้เขาไม่เคยคิดมากเท่าวันนี้ แต่พอได้ยินที่พ่อเฒ่าบอกเมื่อตอนค่ำเขาก็เริ่มหวั่นใจ รู้สึกอ่อนแอจนบอกไม่ถูก มันหอมรู้สึกสงสารผู้ชายคนนี้จับใจ “ทำไมถึงถามอย่างนั้นละคะ” “พี่กลัวหอมทิ้งพี่” แสงจากดวงจันทร์เสี้ยวส่องเข้ามาทำให้เห็นน้ำใสที่รื้นขึ้นมาในดวงตาคมเข้มคู่นั้นหัวใจของเธอก็พลันวูบโหวง “ถ้าพี่ยังความจำเสื่อม ถ้าพี่ยังตา…” นิ้วน้อย ๆ ปิดลงบนริมฝีปากของเขาฉับพลัน “ไม่ต้องพูดแล้ว ฉันไม่มีวันทิ้งพี่” จะให้เธอทิ้งเขาไปอยู่ที่ไหน หรือถ้าทิ้งได้เธอก็ไม่ทำ เวลาเกือบเดือนที่ลำบากมาด้วยกัน เธอรู้สึกผูกพ

เย็นวันนั้นอาบน้ำเสร็จสิงขรแต่งตัวอยู่ในห้องเพียงลำพัง ภรรยาทำอาหารเย็นช่วยแม่กับน้องสาวที่บ้านหลังเดิม เขาหยิบกางเกงในตัวใหม่มาสวม รู้สึกว่าเนื้อผ้าต่างกันจึงหยิบของเก่าขึ้นมาเทียบดู จึงรู้ว่าของเก่าเนื้อผ้าดีกว่ามาก คิ้วเข้มขมวดเล็กน้อย “หอมไปซื้อของแบรนด์เนมมาจากไหน” เพราะแค่ซื้อตัวเดียวราคาก็หลักพันแล้ว แต่ที่เธอซื้อมาวันนี้น่าจะสี่ตัวร้อยกระมัง แล้วเขารู้จักของพวกนี้ได้อย่างไร ทั้งที่ไม่ได้ออกไปไหนเลยนั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นที่เขาเริ่มสงสัยเกี่ยวกับตัวเอง วันต่อมาผู้ใหญ่บ้านนำเมล็ดผักมาขายให้กับชาวบ้านตามราคาที่ซื้อมาจากตลาด มันหอมเลือกเมล็ดข้าวโพด แตงกวา แตงโม และกะหล่ำปลี ที่เหลือก็ให้ทุกคนแบ่งกันไป บ้านละสองชนิดบ้างสามชนิดบ้าง แล้วแต่ความพอใจ เพราะการปลูกผักครั้งแรกยังต้องอาศัยการลองผิดลองถูก พวกเขายังไม่มั่นใจนักขุนเดชพาลูกทุกคนใช้เคียวเกี่ยวตอซังข้าวออกเพื่อให้ไถได้ง่ายขึ้น ซังข้าวที่เกี่ยวออกมันหอมบอกทุกคนว่าให้เก็บเอาไว้ทำที่กำบังแดดให้ผัก สองวันต่อมาพอขุนเดชได้ไถเหล็กมาจากโทนก็รีบไถเตรียมดินทันที ควายมีสองตัวขุนเดชกับลูกชายก็สลับไถพื้น

เก็บเกี่ยวแตงกวาเสร็จก็ต่อด้วยกะหล่ำปลี ตัดกะหล่ำปลีในช่วงเย็น นำไปขายในตอนเช้า คนที่ไปขายของที่ตลาดต้องออกจากบ้านตั้งแต่เที่ยงคืน ระหว่างวันคนที่อยู่บ้านก็ดูแลแปลงข้าวโพด และเตรียมพื้นที่ปลูกถั่วฝักยาวและผักกาดขาวต่อ ชีวิตในแต่ละวันล้วนไม่ได้ว่างเว้น พวกเขาทำงานทั้งวัน แต่กลับมีความสุข ถัดจากกะหล่ำปลีก็เก็บเกี่ยวแตงโมต่อ แตงโมผลใหญ่เนื้อข้างในสีแดงจัดมีรสหวานฉ่ำ แม้ไม่ได้ใช้สารเคมีสักหยด คนในหมู่บ้านแลกเปลี่ยนผลผลิตให้ได้กินกันอย่างถ้วนหน้า วันหนึ่งผู้ใหญ่บ้านไปสำรวจตลาดข้างนอกมาและกลับมาแจ้งลูกบ้านว่าตอนนี้ผักกำลังขาดตลาด เพราะที่อื่นมีน้ำไม่เพียงพอ ดังนั้นจึงถือเป็นเรื่องดีของหมู่บ้านไพรพนาที่จะขายผักในราคาที่สูงขึ้นกรุงเทพมหานคร สามเดือนแล้วที่ลูกชายคนเล็กหายตัวไปจากป่าอย่างไร้ร่องรอย จินดาผู้เป็นแม่กินไม่ได้นอนไม่หลับ ร่างกายเริ่มซูบผอมลงจนน่าใจหาย “คุณกินอะไรบ้างเถอะ” เอกอมร ผู้เป็นสามีเอ่ยด้วยความเป็นห่วง ตั้งแต่ลูกชายคนเล็กไปเดินป่ากับเพื่อนและหายสาบสูญไปเพราะเจอเสือในป่าวันนั้น ภรรยาของเขาก็เหมือนจะตรอมใจเพราะคิดถึงลูก